کشت دیر هنگام و کمبود نزولات آسمانی از جمله مشکلات عمده در زراعت گندم در مزارع کشور به شمار می رود. بدین منظور آزمایشی جهت القاء تحمل به تنش رطوبتی تحت شرایط مزرعه ای در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی در سال زراعی 1387-88 اجرا شد.آزمایش بصورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار بود که در آن فاکتور اصلی تنش شامل دو سطح آبیاری معمول عدم تنش و قطع آبیاری پس از ساقه رفتن تنش رطوبتی و فاکتوریل رقم گندم شامل a1=زرین،a2= سرداری، 6 سطح پیش تیمار بذور شامل=b1 پلی اتیلن گل کیول 10 درصد،b2 =کلرید پتاسیم 2.5 درصد، b3=کلرید سدیم 3 درصد،b4 =شاهد،b5 = هاردنینگ و b6 = اکسین ppm10 به عنوان فاکتور فرعی، به صورت فاکتوریل به کرتهای فرعی اختصاص یافتند. تنش رطوبتی در مزرعه با قطع آبیاری از مرحله ساقه رفتن اعمال شد. نتایج تجزیه واریانس مزرعه ای نشان داد که به جز صفات محتوای نسبی آب برگ پرچم و تعداد پنجه بارور تمامی صفات از قبیل عملکرد دانه، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله، ماده خشک کل، وزن هزار دانه، مساحت برگ پرچم، ارتفاع بوته و میزان کلروفیل برگ پرچم تحت تاثیر تیمارها قرار گرفتند. تیمار بذور باعث بهبود بسیاری از صفات از قبیل عملکرد دانه )افزایش 35 درصدی( در پیش تیمار با تنظیم کننده های رشدی در رقم زرین در شرایط عدم تنش می شود. بهترین نتایج در بین پیش تیمارهای مختلف از پیش تیمارهای هورمونی بر روی صفاتی همچون تعداد سنبله در متر مربع، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله و عملکرد دانه حاصل شد. در کنار پیش تیمارهای هورمونی، هیدرو پرایمینگ و هاردنینگ (با عملکرد دانه به ترتیب 562.2 ، 532.7 گرم بر مترمربع) نیز نتایجی نزدیک به پیش تیمارهای هورمونی نشان داد که به علت بالا بودن هزینه پیش تیمار کردن با مواد تنظیم کننده رشد توصیه می شود از پیش تیمار هیدروپرایمینگ استفاده شود که هزینه کمتری دارد. پیش تیمار کردن بذور موجب تسریع مراحل نموی گیاه می شود و از این طریق حداقل یک مرحله آبیاری مزرعه کاهش می یابد. با توجه به شرایط آب و هوایی خشک و نیمه خشک کشورمان پیش تیمار بذور ضروری می باشد.

به منظور بررسی اثر هیدروژل و نسبت های مختلف نیترات به آمونیم بر رشد و عملکرد گیاه شوید آزمایش مزرعه ای به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با دو فاکتور و سه تکرار در سال زراعی 1391 در منطقه جیرفت انجام شد. در این پژوهش عامل کود نیتروژن به مقدار 150 کیلوگرم در هکتار به صورت نسبت های مختلف نیترات به آمونیم در پنج سطح (100:0، 25:75، 50:50، 75:25، 0:100) و عامل سوپرجاذب در چهار سطح (0، 10، 20، 30 گرم در مترمربع) درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد که نسبت های مختلف نیترات به آمونیوم و سطوح مختلف هیدروژل اثر معنی داری بر وزن خشک، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد دانه در چترک، عملکرد دانه و درصد اسانس داشتند. بیش ترین عملکرد دانه از مصرف هم زمان 25 درصد نیترات، 75 درصد آمونیوم و 20 گرم پلیمر سوپرجاذب و کم ترین عملکرد دانه از مصرف 100 درصد نیترات، عدم مصرف آمونیوم و سوپرجاذب حاصل گردید. بیشترین درصد اسانس از مصرف 100 درصد نیترات و عدم مصرف آمونیوم و مصرف 30 گرم سوپرجاذب و کم ترین درصد اسانس از مصرف 100 درصد آمونیوم و عدم مصرف نیترات و مصرف 10 گرم پلیمر سوپرجاذب حاصل گردید. براساس نتایج حاصله جهت افزایش عملکرد دانه بایستی نسبت آمونیوم و برای افزایش درصد اسانس بایستی نسبت نیترات را افزایش داد.

به منظور بررسی اثر محلول پاشی نیتروژن، روی و منگنز بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود، دو آزمایش به صورت کاشت پائیزه و بهاره در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 89 - 1388 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با پنج تیمار شامل محلول پاشی سولفات روی، سولفات منگنز، مخلوط سولفات روی و سولفات منگنز، نیتروژن و آب مقطر (شاهد) در سه تکرار انجام شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده ها اثر فصل کاشت بر ارتفاع بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک معنی دار بود. تمام صفات مورد بررسی، به جز ارتفاع بوته، در کشت بهاره نسبت به پائیزه افزایش یافتند. این افزایش برای عملکرد دانه بیش از 12 درصد بود. اثر محلول پاشی بر تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک، غلظت روی و درصد پروتئین نیز معنی دار گردید. با محلول پاشی نیتروژن میزان عملکرد دانه، به دلیل افزایش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه، نسبت به شاهد 6.2 درصد افزایش یافت. اثر متقابل محلول پاشی در فصل کشت بر ارتفاع بوته و تعداد غلاف در بوته معنی دار شد. محلول پاشی نیتروژن نسبت به تیمارهای دیگر باعث افزایش معنی دار اجزای عملکرد، عملکرد دانه و درصد پروتئین دانه گردید. محلول پاشی با سولفات روی نیز اگرچه میزان روی موجود در دانه نخود را به طور معنی داری افزایش داد، اما اثر معنی داری بر عملکرد دانه نداشت. بنابراین، انجام محلول پاشی نیتروژن برای بهبود پروتئین و عملکرد دانه نخود در شرایط مشابه این آزمایش پیشنهاد می گردد.

این مطالعه به تحلیل ریسک عملکرد زیست توده گیاه ذرت در دوره 2039-2010 میلادی در مزرعه ای واقع در پاکدشت تحت تاثیر عدم قطعیت ناشی از مدل های جفت شده جوی- اقیانوسی (AOGCM) پرداخته است. به این منظور سناریوهای تغییر اقلیم حاصل از 9 مدل AOGCM-AR4 تحت سناریوی انتشار A2 در دو دوره 2000-1971 و 2039-2010 برای منطقه مورد مطالعه محاسبه و با برازش تابع بتا وزن دهی شدند. در ادامه با استفاده از روش مونت کارلو، 2000 نمونه از هر سناریو اقلیمی دما و بارش ماهانه منطقه تولید و مقادیر تغییرات دما و بارش مربوط به سطوح ریسک 25، 50 و 75 درصد استخراج شدند. مدل آماری LARS-WG برای ریزمقیاس نمایی داده ها در سطح مزرعه بکار برده شد. در مرحله آخر با معرفی مقادیر دما و بارش منطقه در سه سطح ریسک 25، 50 و 75 درصد در دوره 2039-2010 به مدل AquaCrop، مقادیر زیست توده ذرت در دوره 2039-2010 شبیه سازی شدند. نتایج نشان دهنده روند نزولی زیست توده، در تیمارهای آبیاری کامل و کم آبیاری بود، بطوریکه در سطح ریسک 50 درصد، 1.21 و 1.42 تن بر هکتار کاهش در زیست توده به ترتیب در تیمارهای آبیاری کامل و کم آبیاری، پیش بینی شد.

این پژوهش مزرعه ای به منظور بررسی پاسخ های مورفوفیزیولوژیک ذرت هیبرید KSC704 به کم آبی در مراحل مختلف رشد در منطقه پاسارگاد (شمال غربی فارس) در سال 1389، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا درآمد. در این پژوهش دوره رشد ذرت به سه فاز از استقرار گیاه تا ظهور گل تاجی (فاز I)، ظهور گل تاجی تا خمیری شدن دانه (فاز II) و از خمیری شدن دانه تا رسیدگی (فاز III) تقسیم شد. تیمارهای آزمایشی شامل، کنترل (بدون تنش)، قطع آبیاری بعد از خمیری شدن دانه، تنش 75% نیاز آبی گیاه در مرحله رویشی و بعد از خمیری شدن دانه، تنش 75% نیاز آبی گیاه در تمام مراحل رشد، تنش 50% نیاز آبی گیاه در مرحله رویشی و بعد از خمیری شدن دانه و تنش 50% نیاز آبی گیاه در تمام مراحل رشد بودند. نتایج نشان داد که، تنش ملایم (75% نیاز آبی گیاه) در مرحله رویشی تاثیر معنی داری در رشد گیاه و عملکرد نداشت، لیکن، اعمال این تنش در تمام مراحل رشد، منجر به کاهش معنی داری پارامترهای مورفولوژیک، اجزای عملکرد و عملکرد دانه ذرت شد. تنش شدید (50% نیاز آبی گیاه) در مرحله رویشی، آسیب زیادی به گیاه وارد کرد به نحوی که با آبیاری کامل در مرحله گلدهی قابل جبران نبود. با توجه به نتایج، مرحله گلدهی و اوایل پر شدن دانه، حساس ترین مرحله به تنش خشکی در ذرت تشخیص داده شد. هم چنین، بعد از مرحله خمیری شدن دانه، با قطع آبیاری، عملکرد رضایت بخشی به دست آمد. بنابراین، می توان نتیجه گیری کرد که این امکان وجود دارد که در منطقه پاسارگاد و دیگر شرایط اقلیمی مشابه، با اعمال کم آبیاری از طریق قطع آبیاری بعد از خمیری شدن دانه و کاهش آب مصرفی به حدود 75% نیاز آبی، در دوره رشد رویشی و اواخر پر شدن دانه، بتوان در میزان آب مصرفی در ذرت صرفه جویی انجام داد.

بالتوری سبز به دلیل پراکنش جغرافیایی وسیع، سازگاری مناسب با سامانه های کشاورزی، رفتار تغذیه ای، قدرت جستجوگری بالا و امکان پرورش و تکثیر نسبتا آسان آزمایشگاهی یکی از گونه های مهم مورد استفاده در برنامه های کنترل زیستی است. پرورش حشرات کامل بالتوری سبز با غذای مصنوعی و پرورش لاروها با تغذیه از تخم های شب پره مدیترانه ای آرد در گلخانه انجام شد. سمیت حشره کش های ایمیداکلوپرید، ایندوکساکارب و اندوسولفان روی مراحل تخم به روش غوطه ورسازی، لاروهای سن سوم به روش تماسی و شفیره به روش تیمار موضعی بررسی شد. اثرهای زیرکشندگی این حشره کش ها با تیمار لاروهای سن سوم با دز مزرعه ای هر حشره کش، به روش سم شناسی دموگرافیک در دمای 2±26 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 10±60 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و هشت ساعت تاریکی انجام شد. هیچ کدام از سه حشره کش مورد آزمایش حتی در غلظت های بالاتر از دز مزرعه ای، اثر تخم کشی قابل توجهی روی تخم بالتوری سبز نداشتند. در مرحله شفیرگی، مقادیر LD50 برای اندوسولفان، ایمیداکلوپرید و ایندوکساکارب به ترتیب 144، 33 و 21 میگروم ماده تکنیکال به ازای هر حشره برآورد گردید. حشره کش ها در غلظت های توصیه شده مزرعه ای اثر کشندگی قابل توجهی روی لاروهای سن سوم بالتوری سبز نشان ندادند، بنابراین مقادیر LC50 آن ها برای این مرحله زیستی تعیین نشد. اثرهای زیرکشندگی با استفاده از تیمار با دز مزرعه ای بررسی گردید. از بین فراسنجه های مورد بررسی فقط نرخ تولیدمثل خالص بین شاهد و تیمارها اختلاف معنی داری داشت. با وجود این، اختلاف بین تیمارهای حشره کش معنی دار نبود. بیشترین و کمترین نرخ ذاتی افزایش جمعیت در شاهد (0.176) و تیمار ایندوکساکارب (0.152) به دست آمد. ترتیب سمیت این ترکیبات به روش سم شناسی حاد و دموگرافیک به صورت: ایمیداکلوپرید < اندوسولفان < ایندوکساکارب تعیین شد.

بروز مقاومت در جمعیت های کرم میوه گوجه فرنگی در برابر آفت کش ها و میزبان های تراریخته به کرات گزارش شده است. از این رو توسعه روش های جایگزین کنترل این آفت ضروری است. این تحقیق با هدف ارزیابی اثر جلب کنندگی و کشندگی فرآورده Noctovi® ، حاوی مواد فرار گیاهی جلب کننده برای کنترل Helicoverpa armigera انجام شد، علاوه بر این به منظور سنجش کارآیی آن درروش جلب برای کنترل خسارت آفت در مزارع گوجه فرنگی، با استفاده از تله های دلتا به میزان یک لیتر در هکتار مخلوط با پرمترین، حاوی پنج میلی لیتر ماده موثر و یا تیودیکارب حاوی هفت میلی لیتر ماده موثر روی ردیف های میانی بوته های گوجه فرنگی قبل از غروب آفتاب محلول پاشی شد. درصد گوجه فرنگی های آلوده در تیمارهای جذب و کشتن، کاربرد آفتکش و شاهد با روش آماری مقایسه شد. نتایج نشان داد که Noctovi® پروانه ماده بارور و نرهای H. armigera را جلب نموده و میانگین درصد آلودگی میوه ها در تیمارهای جلب و کشتن، کنترل شیمیایی و شاهد (بدون کنترل شیمیایی) به ترتیب 18/0 ± 91/2، 24/0 ± 68/4 و 28/0 ± 14/5 بود، که تفاوت معنی دار داشتند و آلودگی در تیمار جلب و کشتن به طور معنی دار کمتر از تیمار کنترل شیمیایی و شاهد بود، خسارت در تیمار کنترل شیمیایی نیز کمتر از شاهد بود.

به منظور مطالعه اثرات سه عنصر نیتروژن، بور و گوگرد بر عملکرد، اجزای عملکرد، میزان روغن و پروتئین دانه گلرنگ  (Carthamus tinctorius L.) رقم محلی اصفهان، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. تیمارها شامل نیتروژن در سه سطح (46، 92 و 138 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) از منبع اوره، بور در دو سطح (0 و 0.7 کیلوگرم بور خالص در هکتار) از منبع اسید بوریک و گوگرد در سه سطح (0، 150 و 300 کیلوگرم گوگرد در هکتار) از منبع گوگرد پودری بودند. نتایج حاصل نشان داد که با افزایش میزان نیتروژن، عملکرد دانه، تعداد غوزه و درصد پروتئین به طور بسیار معنی داری افزایش یافت ((P<0.01. اما تعداد دانه در غوزه، وزن هزار دانه و درصد روغن به طور بسیار معنی داری کاهش یافت ((P<0.01. با افزایش میزان گوگرد، عملکرد دانه، تعداد غوزه، تعداد دانه در غوزه و درصد روغن و پروتئین نیز به طور بسیار معنی داری افزایش یافت ((P<0.01. همچنین بور به طور بسیار معنی داری سبب افزایش درصد روغن و پروتئین دانه گردید. در مجموع بالاترین میزان عملکرد دانه (264.177 گرم در مترمربع) از تیمار 138 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار به دست آمد. بهترین درصد روغن مربوط به اثر متقابل سه گانه نیتروژن 46، گوگرد 150 و بور 0.7 کیلوگرم در هکتار به میزان 42.1 درصد و کمترین آن مربوط به تیمار نیتروژن 138، گوگرد و بور صفر کیلوگرم در هکتار به میزان 15 درصد بود. بهترین درصد پروتئین از تیمار نیتروژن 92، گوگرد 150 و بور 0.7 کیلوگرم در هکتار به میزان 21.17 درصد و کمترین آن از تیمار نیتروژن 46، گوگرد و بور صفر کیلوگرم در هکتار به میزان 10.1 درصد حاصل شد. انجام تحقیقات بیشتر در مورد سایر عناصر غذایی و ارقام مختلف گلرنگ پیشنهاد می گردد.

با توجه به فراوانی و اهمیت علف  هرز پیچک صحرایی در مزارع گندم، این بررسی به منظور ارزیابی اثرات آللوپاتی این علف هرز بر جوانه زنی، رشد و عملکرد گندم به صورت آزمایش فاکتوریل در سه تکرار در سال های 1386 و 1387 در شرایط آزمایشگاهی، گلخانه ای و مزرعه ای اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل عصاره حاصل از اندام های مختلف پیچک صحرایی در پنج سطح: عصاره عاری از علف هرز (شاهد)، عصاره برگ، ساقه، ریشه و کل گیاه، و غلظت های مختلف عصاره حاصل از اندام های این علف هرز در چهار سطح: عصاره با غلظت 1 به 5، 1 به 10، 1 به 15 و 1 به 20 بودند. تیمارهای عصاره منجر به کاهش جوانه زنی و مولفه های آن نسبت به شاهد شد. عصاره ریشه بیشترین اثر کاهشی را بر مولفه های جوانه زنی داشت. عصاره ریشه و کل اندام ها با غلظت 1 به 5 کاملا از جوانه زنی بذور ممانعت کردند. در بررسی گلخانه ای در غلظت های پایین، عصاره برگ و در غلظت های بالا عصاره ریشه بیشترین اثر را بر صفات بررسی شده نشان دادند. افزایش غلظت عصاره از 1 به 20 تا 1 به 5 کاهش معنی داری را در کلیه صفات باعث شد. میزان کاهش تعداد دانه در بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه نسبت به شرایط شاهد در تیمار با غلظت 5 به 1 به ترتیب 76.17، 94.66 و 99 درصد بود. در شرایط مزرعه ای اضافه شدن بقایای این علف هرز چه به صورت عصاره و چه به صورت بقایای پودر شده، نتایج حاصل از بررسی گلخانه ای را تایید کرد. عصاره یا پودر حاصل از ریشه و کل اندام های گیاهی بیش ترین اثرات منفی و عصاره یا پودر ساقه و برگ کم ترین اثرات منفی را بر گندم گذاشتند. در شرایط مزرعه ای تیمار عصاره پیچک صحرایی %74.84 و اضافه کردن پودر حاصل از بقایای این علف هرز عملکرد گندم را %88 کاهش داد. دلیل اثر بیشتر بقایا نسبت به اضافه شدن عصاره، آزاد سازی تدریجی مواد دگرآسیب در طول دوره رشد و لذا اثرات درازمدت آن ها بر فرآیند رشد و تولید می تواند باشد.

برای بررسی اثر کشت مخلوط و کود دامی بر ویژگی های رشد، عملکرد و غلظت پروتئین خام ذرت رقم سینگل کراس (Zea mays L.) 704، گاودانه (Vicia ervilia L.) و لوبیا چیتی رقم تلاش (Vicia faba L.)، آزمایشی در سال زراعی 1389 به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی خلعت پوشان دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز در شرایط مزرعه ای انجام شد. فاکتورها شامل نوع کشت در سطوح تک کشتی لوبیا چیتی، تک کشتی گاودانه، تک کشتی ذرت، کشت مخلوط ذرت با لوبیا چیتی و کشت مخلوط ذرت با گاودانه و کود دامی در سطوح 0، 30 و 60 تن در هکتار بودند. نتایج نشان داد که کاربرد کود دامی وزن خشک علوفه، غلظت پروتئین خام و ارتفاع ذرت را افزایش داد ولی تاثیری بر تعداد برگ در بوته ذرت نداشت. کشت مخلوط ذرت با لوبیا و گاودانه سبب کاهش ارتفاع و عملکرد علوفه خشک ذرت در مقایسه با تک کشتی آن شد. کشت مخلوط ذرت با لوبیا و گاودانه باعث افزایش غلظت پروتئین خام ذرت گردید. کشت مخلوط ذرت با لوبیا عملکرد بیولوژیکی و دانه لوبیا را کاهش داد ولی بر تعداد دانه در نیام و وزن صد دانه لوبیا تاثیری نداشت. کشت مخلوط ذرت و لوبیا، پروتئین خام دانه لوبیا را افزایش داد. کاربرد کود دامی عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، تعداد دانه در نیام، وزن صد دانه و پروتئین خام دانه لوبیا را افزایش داد. کشت مخلوط ذرت با گاودانه عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، تعداد ساقه فرعی و تعداد دانه در بوته گاودانه را کاهش داد. کاربرد کود دامی و کشت مخلوط ذرت و گاودانه شاخص برداشت، تعداد نیام در بوته، وزن هزار دانه و غلظت پروتئین خام در شاخساره و دانه گاودانه را افزایش داد. نسبت برابری زمین در تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که نشانگر سودمندی نسبی کشت مخلوط نسبت به تک کشتی بود. به طور کلی، برای افزایش کمیت و کیفیت علوفه، کشت مخلوط ذرت با لوبیا و کاربرد 60 تن کود دامی در هکتار در منطقه مورد مطالعه و شرایط مشابه می تواند توصیه شود.