مقدمه: بیماری سفیدک پودری با عامل قارچی Blumeria graminis f.sp. hordei یکی از مهم ترین بیماری های برگی جو با پراکنش جهانی است که در اغلب مناطق کشت جو در ایران نیز شیوع دارد. استفاده از رقم های مقاوم به عنوان موثرترین، کم هزینه ترین و سالم ترین روش کنترل این بیماری از نظر زیست محیطی شناخته می شود. به علت تنوع ژنتیکی بالا، قارچ عامل بیماری از توانایی زیادی برای ایجاد نژادهای فیزیولوژیک جدید و بی اثر کردن ژن های مقاومت برخوردار است. این مطالعه به منظور شناسایی طیف عامل های پرآزاری/ ناپرآزاری در جمعیت های قارچ عامل بیماری سفیدک پودری جو در مناطق مهم شیوع این بیماری در ایران، پایش تغییرات این عامل ها در سال های اخیر و بررسی وضعیت مقاومت تعدادی از رقم های تجاری داخلی (ایرانی) جو آبی به سفیدک پودری انجام شد.مواد و روش ها: خزانه های تله متشکل از 77 لاین و رقم، شامل رقم پالاس و 18 لاین ایزوژن نزدیک با ژن (های) مقاومت مشخص در زمینه ژنتیکی پالاس، یک سری تکمیلی شامل 34 رقم با ژن (های) مقاومت مشخص و یا نامشخص، به همراه 24 رقم تجاری داخلی در شرایط آلودگی طبیعی در شش ایستگاه تحقیقات کشاورزی شامل مشهد، قائمشهر، گرگان، زرقان، پارس آباد (مغان) و دزفول طی سه سال زراعی (98-1395) کشت شدند. ارزیابی واکنش ارقام و لاین های جو مورد بررسی نسبت به سفیدک پودری در مرحله گلدهی به روش دو عددی (Double digit) در مقیاس صفر تا 99 انجام شد. با در نظر گرفتن تیپ آلودگی یک تا چهار به عنوان واکنش ناسازگاری (مقاومت) و ناپرآزاری (Avirulence) و تیپ های آلودگی پنج تا نه به عنوان واکنش سازگاری (حساسیت) و پرآزاری (Virulence)، طیف پرآزاری/ ناپرآزاری جمعیت بیمارگر در مناطق مختلف تعیین شد.یافته های تحقیق: نتایج این تحقیق، وجود تنوع ژنتیکی قابل ملاحظه ای را در جمعیت های محلی این بیمارگر در مناطق مختلف کشور و بروز تغییراتی در طیف پرآزاری/ ناپرآزاری آن ها و ظهور فاکتورهای پرآزاری جدید برای برخی از گیاهان حامل ژن های مقاومت نشان داد. ژن های مقاومت Mlk و Mlk(1) طی هر سه سال زراعی و در همه مناطق و ژن های مقاومت Mla22، Mla23 و Mlh طی هر سه سال زراعی حداقل در دو منطقه از کشور، غیرموثر بودند. همچنین، ژن مقاومت mlo5 در همه مناطق اجرای آزمایش و ژن های مقاومت Mla3، Mla6، Mla9، Mla12، Mla13، Mla14 و Ml(Ru3) طی هر سه سال زراعی حداقل در سه منطقه موثر بودند. نتایج این مطالعه، ظهور فاکتورهای پرآزاری جدید برای ژن های مقاومت Mla، Mlg و MlCP را در برخی از مناطق کشور نشان داد. نتایج ارزیابی سری تکمیلی در مناطق مختلف کشور نیز موثر بودن مقاومت کلیه رقم های دارای یکی از آلل های ژن مقاومت mlo از جمله Viskosa، Wren، Alexis، Brenda و Chalice را در همه مناطق مورد مطالعه نشان داد. همچنین، اغلب رقم های تجاری داخلی طیفی از واکنش ها از نیمه مقاوم تا حساس را در مناطق مختلف نشان دادند.نتیجه گیری: با توجه به تنوع قابل ملاحظه در جمعیت های محلی عامل بیماری سفیدک پودری جو در مناطق مختلف کشور و ظهور فاکتورهای پرآزاری جدید برای برخی از ژن های مقاومت موثر و همچنین حساس یا نیمه حساس بودن اغلب رقم ها، تداوم تحقیقات مرتبط با پایش طیف فاکتورهای پرآزاری در جمعیت بیمارگر و شناسایی منابع ژنتیکی جدید مقاومت به بیماری ضروری است. همچنین، با توجه به موثر بودن ژن های مقاومت mlo، Mla3، Mla6، Mla9، Mla12، Mla13، Mla14 و Ml(Ru3) در مناطق مختلف کشور، منابع ژنتیکی دارای این ژن های مقاومت می توانند به عنوان والد مقاوم جهت تهیه رقم های مقاوم جدید در برنامه های به نژادی مورد استفاده قرار گیرند.

به منظور بررسی تغییرات ژنتیک بیماری زایی در عامل بیماری زنگ زرد در استان های شمالی، شمال شرق و شمال غرب کشور، ژنوتیپ های شناخته شده مقاومت به زنگ زرد شامل منابع ژنی ژن های مقاومت گیاهچه ای، ژن های مقاومت در مرحله گیاه کامل و منابع ژنی مقاومت پایدار در مناطق نیشابور، طرق و جلگه رخ از استان خراسان؛ کلاله، آق قلا و گرگان از استان گلستان؛ اولتان، جعفرآباد، آلاروق از استان اردبیل؛ قراخیل از استان مازندران مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان داد که در مناطق نیشابور، طرق و جلگه رخ برای Yr1؛ در مناطق نیشابور، طرق، جلگه رخ، کلاله، اولتان، جعفرآباد، آلاروق و قراخیل برای Yr2؛ در منطقه نیشابور برای Yr3؛ در همه مناطق به استثنا منطقه آق قلا برای Yr6؛ در همه مناطق برای Yr7؛ در مناطق جلگه رخ، کلاله، اولتان، جعفرآباد، و آلاروق برای Yr8؛ در همه مناطق برای Yr9؛ در مناطق طرق و گرگان برای Yr11؛ در مناطق طرق، گرگان و اولتان برای Yr12 (ژن های Y11 و Y12 فقط در مناطق طرق، گرگان و اولتان ارزیابی شده اند)؛ در منطقه آلاروق برای Yr13؛ به استثنا مناطق کلاله، آق قلا و اولتان در سایر مناطق برای Yr17؛ به استثا مناطق طرق و آق قلا در سایر مناطق برای Yr18؛ در همه مناطق برای Yr22، Y23 و Yr25؛ در همه مناطق برای YrA؛ در مناطق کلاله، جعفرآباد و آلاروق برای YrSu و در مناطق نیشابور، طرق، جلگه رخ، گرگان، جعفرآباد و آلاروق برای ژن های نام گذاری نشده A1 و A2 پرآزاری (Virulence) مشاهده گردید، ژن Yr27(YrSK) فقط در مناطق طرق، گرگان و اولتان ارزیابی گردید که در منطقه طرق برای این ژن پرآزاری دیده شد. برای ژن های Yr4، Yr5، Yr10، Yr14، Yr15، Yr16، Yr24، YrSD،YrCV  وYrSp  در هیچیک از مناطق پرآزاری مشاهده نگردید. این ژن ها به عنوان منابع مقاومت ژنی موثر (Effective) برای استفاده در کنار ژن های مسئول مقاومت موثر در مرحله گیاه کامل معرفی می گردند. در این مناطق ارقام قدیمی (معرفی شده قبل از همه گیری زنگ زرد در سال 1372) حساس بودند و از ارقام جدید تجن در منطقه طرق؛ مهدوی در مناطق نیشابور، طرق، جلگه رخ، کلاله و آق قلا؛ الموت و زرین در منطقه طرق؛ الوند در مناطق نیشابور، طرق، جلگه رخ، کلاله، گرگان و آلاروق؛ داراب 2 در نیشابور؛ کویر در مناطق نیشابور، طرق جلگه رخ، کلاله و گرگان؛ چمران در مناطق نیشابور و جلگه رخ حساس بودند. از رگه های پیشرفته C-73-5 در منطقه آلاروق؛ M-75-10 در منطقه جلگه رخ؛ M-75-19 در منطقه کلاله؛ N-75-5 در مناطق طرق، کلاله، گرگان، جعفرآباد، آلاروق و قراخیل؛ S-74-20 در منطقه آلاروق حساس بودند.

زنگ قهوه ای گندم با عاملPuccinia triticina ، به لحاظ وسعت پراکندگی و میزان خسارت در دنیا، مهم ترین بیماری گندم می باشد. این بیماری به دلیل تغییرات نژادی در قارچ عامل آن و ظاهر شدن نژادهای جدید، به یک چالش بزرگ برای دستیابی به مقاومت پایدار در گندم تبدیل شده است. برای بررسی چنین تغییرات احتمالی و شناسایی فاکتورهای پرآزاری در قارچ عامل بیماری، تحقیق حاضر از طریق کاشت خزانه های تله (Trap Nurseries) در ده منطقه از کشور شامل کرج، گرگان، ساری (قائم شهر)، کلاردشت، اردبیل، مغان، بروجرد، اهواز، دزفول و کرمانشاه اجرا گردید. در این تحقیق 39 لاین افتراقی که اکثراً از لاین های تقریباً ایزوژنیک (Near Isogenic Lines = NILs) به دست آمده از رقم تاچر (Thatcher) بودند و هر کدام از لاین های ایزوژنیک حامل یک یا چند ژن مقاومت مشخص در برابر زنگ قهوه ای گندم می باشند، طی دو سال زراعی 1401-1400 و 1402-1401 مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله باز شدن کامل برگ پرچم و پس از یکنواختی در ظهور بیماری برروی رقم حساس، از شدت و تیپ آلودگی رقم ها/لاین های آزمایشی یادداشت برداری گردید. نتایج به دست آمده نشان داد که در سال زراعی 1401-1400 برروی ژن های Lr1، Lr2a، Lr3ka، Lr10، Lr11، Lr12، Lr14b، Lr17، Lr18، Lr19، Lr20، Lr21، Lr22a، Lr29، Lr32، Lr33، Lr34 و Lr37 و در سال زراعی 1402-1401 برروی ژن های Lr9، Lr17، Lr18، Lr19، Lr22a، Lr29 و Lr30 پرآزاری مشاهده نگردید. بنابراین و با توجه به عدم بروز پرآزاری روی ژن های Lr17، Lr18، Lr19،Lr22a  و Lr29 طی دو سال زراعی مذکور، این ژن ها می توانند به عنوان ژن های مؤثر در برابر قارچ عامل بیماری در نظر گرفته شوند.

به منظور اطلاع از نژادهای جدید، تعیین پرآزاری و ژنتیک بیماری زایی عامل زنگ قهوه ای و نحوه پراکنش آن در مناطق مختلف ایران، در بهار سال های 1397 و 1398 به ترتیب 21 و 40 نمونه برگی آلوده به زنگ قهوه ای از مزارع گندم استان های خوزستان، لرستان، اردبیل، مازندران، گلستان، کرمانشاه، ایلام، سیستان و بلوچستان و فارس جمع آوری شد. واکنش جدایه های مورد نظر از طریق مایه زنی آن ها روی 38 لاین افتراقی در شرایط کنترل شده گلخانه ای بررسی گردید. هر لاین حاوی یک ژن مقاومت به زنگ قهوه ای گندم است. نتایج این تحقیق منجر به شناسایی 20 پاتوتیپ و 13 نژاد در سال اول و 28 پاتوتیپ و 11 نژاد در سال دوم شد. نژادهای PKTTS (با فراوانی 28 درصد) و PKTTT (با فراوانی 18 درصد) شایع ترین نژادهای شناخته شده بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که ارقام افتراقی حامل ژن های مقاومت Lr19 و Lr9 نسبت به تمام جدایه های مورد مطالعه مقاوم بودند و پرآزاری بر روی آن ها مشاهده نشد. رقم حامل ژن Lr2a با واکنش مقاوم نسبت به 17 جدایه، موثرترین ژن مقاومت نسبت به زنگ قهوه ای گندم پس از دو ژن مذکور بود. همچنین ارقام افتراقی حامل ژن هایLr29، Lr28، Lr10/Lr27+/Lr31وLr2bبا داشتن مقاومت در مقابل اکثرجدایه ها در طی دو سال موثرترین ژن های مقاومت نسبت به زنگ قهوه ای گندم پس از ژن های Lr9، Lr19و Lr2aبودند.

برای بررسی دامنه ی میزبانی جمعیت های مختلف زنگ برگی گندم، Puccinia recondita sensu lato، پنجاه جدایه ی قارچ عامل بیماری از میزبان های مختلف خانواده ی گندمیان (Poaceae) از استان های مختلف ایران شامل: از استان های اردبیل، آذربایجان غربی، ایلام، خراسان رضوی، خوزستان، فارس، کردستان، کرمان، گلستان و مازندران از سال 1389 تا 1396 جمع آوری شد. بیماری زایی جدایه ها بر روی هفت میزبان، گندم نان ( Triticum aestivum L.، رقم بولانی)، گندم دوروم (Triticum durum Desf.، رقم های کرخه و یاواروس)، جو ( Hordeum vulgare L.، رقم افضل)، چاودار (Secale montanum Guss. )، یولاف ( Avena sativa L. ) و تریتیکاله (Triticosecale Wittm. Ex A. Camus) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمام جدایه ها روی گندم نان (رقم بولانی) و تریتیکاله از شدت بیماری زایی بالایی برخوردار بودند. جدایه های گندم نان دارای واکنش ناپرآزاری در مقابل سایر میزبان ها به جز تریتیکاله بودند که به صورت واکنش فوق-حساسیت و یا بروز تک جوش های کوچک و پراکنده مشاهده شد. جدایه های تریتیکاله فقط روی تریتیکاله و گندم نان بیماری زایی داشتند. جدایه های گندم دوروم نسبت به گندم نان، تریتیکاله و ارقام مختلف دوروم، پرآزار و نسبت به جو و چاودار ناپرآزار بودند. جدایه های زنگ برگی یولاف نسبت به جو، چاودار و ارقام مختلف گندم دوروم واکنش ناپرآزاری را نشان دادند. جدایه های زنگ برگی جو نیز روی میزبان های گندم نان، تریتیکاله و جو پرآزار و در مقابل روی میزبان های گندم دوروم و چاودار ناپرآزار بودند. جدایه های جو وحشی نیز در مقابل گندم نان، گندم دوروم و تریتیکاله، پرآزار و در برابر سایر میزبان ها ناپرآزار بودند. یولاف به استثنای جدایه های خود، میزبان هیچ کدام از جدایه های دیگر زنگ قهوه ای نبود. یافته ها نشانگر این است که جمعیت های زنگ برگی در نبود میزبان گندم، می توانند روی سایر اعضای خانواده ی گندمیان بقا پیدا کنند.

الگوی بیماری­زایی جدایه­ های لکه برگی سپتوریایی گندم Septoria tritici blotch (STB) جمع ­آوری شده از منطقه مغان روی مجموعه ژنوتیپ های افتراقی در سال های 1399 و 1400 نشان داد که برای ژن­های مقاومت Stb3، Stb4، Stb7، Stb8 و Stb9 در هر دو سال پرآزاری و برای ژن های مقاومت Stb11 و Stb18 در هر دو سال ناپرآزاری وجود داشت. به­ منظور شناسایی منابع مقاومت، واکنش 53 لاین­ گندم نامزد معرفی به عنوان رقم تجاری جدید نسبت به جمعیت عامل بیماری در مرحله گیاه کامل در مزرعه­ در دو سال متوالی، و واکنش مقاومت گیاهچه ه­ای لاین­ ها در شرایط گلخانه ه­ای در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی در دو تکرار، بررسی شد. نتایج نشان داد که لاین­ها در سه گروه اصلی (مقاوم، نیمه-­مقاوم تا نیمه­حساس و حساس) قرار گرفتند. نوزده درصد از لاین­ های گندم شامل (DM-95-6، D-96-16، DM-95-16، D-96-5، D-96-19، N-94-12، N-95-7، N-95-10، N-96-15 و CD-96-9) واکنش نیمه­ مقاوم تا مقاوم در مراحل گیاهچه ه­ای و گیاه کامل در منطقه مغان در دو سال­ نشان دادند. از لاین­ های مقاوم شناسایی شده می­توان در برنامه­ های به ­نژادی تهیه ارقام گندم مقاوم به لکه برگی سپتوریایی به­ عنوان منابع مقاومت استفاده نمود.

بیماری لکه برگی سپتوریایی گندم (STB) با عامل Zymoseptoria tritici یکی از مهم ترین بیماری های گندم در جهان و ایران به شمار می رود. مقاومت ژنتیکی مهم ترین و اقتصادی ترین روش برای کنترل این بیماری می باشد. بنابراین شناسایی منابع مقاومت جدید در ژنوتیپ های گندم برای کنترل این بیماری ضروریست. در این پژوهش، واکنش 33 ژنوتیپ گندم نان در برابر پنج جدایه از قارچ Z. tritici در مرحله گیاهچه ای مورد بررسی قرار گرفتند. از بین ژنوتیپ های مورد بررسی، 11 ژنوتیپ در برابر یک یا چند جدایه مقاومت نشان دادند. از بین این ها سه ژنوتیپ نوگال، آرتا و N-92-9 مقاومت بیشتری به تمام جدایه های مورد بررسی داشتند که نشان می دهد این ژنوتیپ ها دارای ژن های مقاومت موثر می باشند و می توانند به عنوان منابع مقاومت به STB در برنامه های اصلاح ارقام گندم به کار روند. هفت ژنوتیپ در برابر یک یا چند جدایه نیمه مقاوم بودند و سایر ژنوتیپ ها در برابر جدایه های مورد بررسی حساسیت نشان دادند. پنج جدایه ی مورد بررسی در این پژوهش دارای درجات مختلفی از پرآزاری و تهاجم روی ژنوتیپ های گندم بودند که این امر بیانگر وجود تفاوت در ژن های ناپرآزاری این بیمارگر است. جدایه ی BK94 پرآزارترین و مهاجم ترین جدایه و جدایه ی BK56 کم ترین پرآزاری و قدرت تهاجمی را داشت.

زنگ ها به عنوان بیماری های مهم گندم، همواره خسارت اقتصادی قابل توجهی در اکثر مناطق گندم کاری جهان وارد می کنند. کشت ارقام مقاوم مؤثرترین و کم هزینه ترین روش کنترل آن ها می باشد. در پژوهش حاضر واکنش 101 ژنوتیپ پیشرفته و تجاری گندم ایران در مراحل گیاهچه ای و گیاه کامل نسبت به بیماری زنگ قهوه ای مورد بررسی قرار گرفت. بررسی در مرحله گیاهچه با استفاده از چهار پاتوتیپ قارچ عامل بیماری با فرمول پرآزاری/ناپرآزاری مشخص در شرایط گلخانه درکرج و بررسی در گیاه کامل طی دو سال زراعی 1400-1398 در اردبیل و مغان در شرایط آلودگی طبیعی و در دزفول و گرگان در شرایط آلودگی مصنوعی مزرعه انجام گردید. نتایج بررسی های مزرعه ای نشان داد که 63 درصد ژنوتیپ های گندم اقلیم جنوب، 96 درصد از ژنوتیپ های گندم اقلیم شمال، 26 درصد از ژنوتیپ های گندم اقلیم سرد، 57 درصد از ژنوتیپ های گندم اقلیم معتدل، 10 درصد از ژنوتیپ های گندم شوری و تمامی ژنوتیپ های گندم دوروم از مقاومت کافی برخوردار بودند. بر اساس نتایج آزمایشات انجام شده در مرحله گیاهچه 33 درصد ژنوتیپ های مورد آزمایش در این مرحله نسبت به چهار پاتوتیپ قارچ عامل بیماری مقاوم بودند. در این پژوهش پنج رقم گندم تجاری افلاک، شوش، سیروان، زرینه و احسان در شرایط مزرعه مقاومت، اما در مرحله گیاهچه ای نسبت به چهار پاتوتیپ زنگ قهوه ای واکنش حساسیت نشان دادند و لذا احتمالاً این ارقام دارای ژن یا ژن های مقاومت مرحله گیاه کامل باشند.

تیپس پیاز (Thrips tabaci) یکی از آفات مهم پیاز می باشد که به دلیل نرخ باروری بالا و سرعت رشد زیاد، سریعا در برابر سموم شیمیایی مقاوم می شود، لذا مدیریت تلفیقی و استفاده از روش های زراعی بهترین راهکار برای کنترل این آفت و جلوگیری از پیدایش جمعیت های مقاوم آن می باشد. این پژوهش با هدف استفاده از عناصر غذایی و دور آبیاری در کاهش جمعیت و خسارت تریپس پیاز به صورت آزمون فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی انجام شد. تیمارها شامل دور آبیاری (هر چهار، هشت و 12 روز یکبار) و عناصر غذایی (سیلیسیم، پتاسیم، کلسیم و بدون کود) روی بوته های چهار برگی پیاز رقم زرگان اعمال شدند. نتایج نشان داد که استفاده از کودهای مختلف و دور آبیاری دارای اثر معنی داری بر جمعیت و میزان آسیب وارد شده به سطح برگ داشت. به طوری که کمترین میانگین جمعیت تریپس در تیمار کوددهی با سیلیس (37/13 عدد) و بیشترین جمعیت تریپس در بوته های شاهد (بدون کود) با میانگین 68/40 عدد در هر بوته مشاهده شد. همچنین بیشترین آسیب وارده به سطح برگ در تیمار 12 روز یکبار آبیاری (با میانگین 7/42 درصد) و کمترین آسیب در تیمار چهار روز یکبار آبیاری و کود سیلیس با میانگین 5/27 درصد مشاهده شد. با توجه به این نتایج می توان با مدیریت میزان آبیاری و کاربرد عناصر غذایی بویژه عناصری مانند سیلیس و کلسیم که باعث استحکام بافت های گیاهی می شوند، جمعیت تریپس پیاز و میزان خسارت آن روی برگ را کاهش داد. کلیدواژگان: ارقام افتراقی، پرآزاری، ناپرآزاری، زنگ قهوه ای، ژن های مقاومت

سفیدک پودری گندم (Blumeria graminis f. sp. tritici) در استانهای مازندران و گلستان یک بیماری مهم محسوب می شود و سالانه خسارت زیادی به محصول گندم وارد می کند. به منظور کنترل این بیماری از طریق استفاده از ارقام مقاوم ضروری است ابتدا پر آزاری جدایه های بیمارگر مشخص گردد. نمونه های بیماری از مزارع مختلف گندم دو استان در سال 1383 جمع آوری و پرآزاری یا ناپرآزاری بیمارگر با استفاده از 15 رقم و لاین افتراقی گندم حامل ژنهای مقاومت علیه سفیدک پودری تعیین شد. جدایه های جمع آوری شده ابتدا تک جوش گردیدند سپس روی برگهای اولیه گیاهچه های 10- 8 روزه رقم های افتراقی مایه زنی شدند. عکس العمل گیاهچه ها با مقیاس متداول ( 0 الی 9 ) ارزیابی شد و فراوانی پرآزاری روی ژنهای مقاومت و پاتوتیپهای موجود در جمعیت بیمارگر تعیین شد. در نتیجه این پژوهش تعداد 8 پاتوتیپ یا ترکیب ژنوتبپی مختلف با سیستم بین المللی نامگذاری پاتوتیپهای قارچی شناسایی شدند. در بین پاتوتیپهای شناسایی شده پاتوتیپ 7.7.7.2.5 با پرآزاری روی 12 ژن و ترکیب ژنی و پاتوتیپ 1.1.6.0.0 با پرآزاری روی 4 ژن مقاومت بترتیب بیشترین و کمترین پرآزاری را داشته اند. در نتیجه این تحقیق مشخص شد کلیه جدایه ها روی لاین حامل ژن مقاوم Pm1 پرآزاری داشتند و هیچ یک از جدایه ها روی رقم حامل ژنهای مقاوم Pm2+4b+8 پرآزاری نداشتند. بر روی ژنهای مقاوم Pm3a, Pm3b, Pm4a, Pm8, Pm3c, Pm5 و Pm6 پرآزاری با فراوانی بالا وجود داشت. بر روی ژنهای مقاوم Pm2, Pm3d و Pm1+2+9 فراوانی پرآزاری متوسط و بر روی ژنهای مقاوم Pm17, Pm7 و Pm2+6 فراوانی پرآزاری پایین بود. اغلب جدایه های مورد آزمایش (بیش از 88%) روی هشت ژن مقاوم پرآزار بوده اند. به نظر می رسد جمعیت Blumeria graminis f. sp. tritici در استانهای مازندران و گلستان از پاتوتیپهای با پرآزاری بالا و ترکیب پیچیده تشکیل شده باشد بنابراین لازم است این موضوع در بکارگیری ژنهای مقاوم علیه ترکیبات نژادی این قارچ مورد توجه قرار گیرد.