سابقه و هدف: باکتریها و محصولاتشان نقش اساسی در شروع، پیشرفت و تداوم بیماریهای پالپ و پری رادیکولار دارند و به همین جهت یکی از اهداف اصلی درمانهای اندودنتیک حذف یا کاهش جمعیت میکروبی از سیستم کانال ریشه و از آن جمله توبولهای عاجی است. قطعاً از راه حلهای اساسی در این زمینه استفاده از محلولهای شستشودهنده با ویژگی های مطلوب ضدمیکروبی در ضمن مراحل دبریدمان و آماده سازی کانال ریشه است و در این زمینه نتایج مختلفی از تحقیقات بدست آمده است، لذا این تحقیق با هدف بررسی اثرات ضد میکروبی 3 محلول شستشودهنده هیپوکلریت سدیم 2.61%، کلرهگزیدین گلوکونات 0.2% و بتادین 1% در کانال ریشه صورت گرفت.
مواد و روشها: جهت انجام این تحقیق تجربی (experimental) به تهیه و آماده سازی استاندارد 105 نمونه عاجی از ریشه های دندانهای تک ریشه و سالم انسانی مبادرت گردید. از این تعداد نمونه که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند، 90 نمونه در گروههای آزمایشی قرار گرفتند: 90 نمونه در 9 گروه 10 تایی جهت تعیین تاثیر 3 محلول شستشودهنده هیپوکلریت سدیم 2.61% (A) ، کلرهگزیدین گلوکونات 0.2% (B) و بتادین 1% (C) و 3 زمان، و 6 گروه 2 تائی (جمعاُ 12 دندان) برای گروه کنترل مثبت و منفی و 3 زمان و 3 نمونه جهت اسکن با میکروسکوپ الکترونی و 1 نمونه برای رنگ آمیزی گرم بافتی پس از ایجاد عفونت توبولی بصورت تصادفی تقسیم شدند. ابتدا در شرایط invitro ، توبولهای عاجی نمونه های دندانی مورد آزمایش توسط 2 میکروارگانیزم شناخته شده Actinomyces israelii, Candida albicans بطور تجربی عفونی شدند و سپس در 3 دوره زمانی 5 دقیقه، 30 دقیقه و 60 دقیقه در معرض 3 محلول شستشودهنده یا سرم فیزیولوژی استریل (کنترل مثبت) قرار گرفتند. در نهایت حضور یا حذف میکروارگانیزم های هدف با انکوباسیون نمونه های دندانی در لوله های محتوی محیط کشت آبگوشت عصاره قلب و مغز (BHI) تعیین گردید. در صورت مشاهده کدورت محیط کشت آبگوشت، درجه کدورت ثبت شد: سپس از محیط آلوده (کدر) در محیط های کشت جامد( Brain and heart agar (BHA), Sabourd Dextrose agar (SDA کشت داده شد تا به ترتیب تعداد واحدهای سازنده کلونی کاندیدا (قارچ)، و کاندیدا + اکتینومایسس (قارچ + باکتری) شمارش شود و در نهایت نتایج حاصله با تست agar diffusion تأیید شد.
یافته ها: براساس نتایج این تحقیق 100% نمونه های کنترل مثبت در هر دوره زمانی مجاورت جواب کشت مثبت داشتند. هر 3 محلول شستشودهنده (C,B,A) از گروه کنترل مثبت یا سرم فیزیولوژی در از بین بردن میکروارگانیزم های هدف مؤثرتر بودند. محلول A (هیپوکلریت سدیم 2.61%) در رفع آلودگی با میکروارگانیزم های هدف و کاهش میزان آلودگی قارچی ـ میکروبی در توبولها موثرتر از محلولB (کلرهگزیدین گلوکونات 0.2%) بود و محلولB موثرتر از محلولC (بتادین 1%) بود. (P<0.005) در حالیکه در از بین بردن آلودگی قارچی (کاندیدا) محلولB ازA مؤثرتر و A از C مؤثرتر بود و حداقل زمان لازم برای تأثیر 30 دقیقه بود.
نتیجه گیری: جهت از بین بردن عفونت توبولی با ترکیب میکروارگانیزم های مقاومی مثل کاندیداآلبیکانس و آکتینومایسیس اسرائیلی محلول شستشودهنده هیپوکلریت سدیم 2.61% و برای از بین بردن قارچ کاندیدا کلرهگزیدین گلوکونات مؤثرتر است و حداقل زمان لازم برای اثر کردن 30 دقیقه می باشد.