در این مطالعه ماهیان 8 رشته قنات در تفت و مهریز استان یزد با استفاده از توالی ژن COI در مقایسه با نمونه های متعلق به رودخانه های سیروان، کارون، مند، کر، حوضه کرمان و حوضه نمک مورد بررسی قرار گرفتند. گونه های Capoeta saadi و .Cyprinion sp در قنات های مورد مطالعه مشاهده شدند. تنوع هاپلوتایپی در قنات ها صفر بود. هاپلوتایپ ماهیان C. saadi قنات های مورد مطالعه با هاپلوتایپ متعلق به حوضه کر یکسان بود. هاپلوتایپ .Cyprinion sp با هاپلوتایپ های گونه های Cyprinion watsoni و Cyprinion macrostomum حوضه های مند و کارون فاصله ژنتیکی قابل توجهی (1.94-1.68 درصد) داشت. در بررسی های شجره شناسی، جنس Capoeta یک گروه تک شجره ای را تشکیل داد که جنس های Luciobarbus، Barbus نسبت به آن اجدادی بودند و بر پایه اطلاعات به دست آمده جنس Cyprinion نسبت به سایر جنس های مورد مطالعه قدیمی تر است که شاید با سطح پلوئیدی آن (دیپلوئید) در مقایسه با سایر جنس ها قابل توجیه باشد.

عرصه های منابع طبیعی و پوشش گیاهی شهرهای تفت و مهریز در دهه های اخیر با توجه به ییلاقی بودن و نزدیک بودن به مرکز استان یزد دستخوش تغییرات شده است. هدف از این پژوهش، ارزیابی میزان و جهت و پیش بینی تغییرات اراضی و پوشش گیاهی در این دو شهر است. در این پژوهش از تصاویر ماهواره لندست 5 (سال­ های 1377، 1383 و1387) و لندست 8 (سال 1396) اردیبهشت و خرداد استفاده شد. مدل سازی تغییرات کاربری/پوشش اراضی بر اساس طبقه بندی نظارت شده انجام شد. با استفاده از مدل سازی تغییرات زمین و روش شبکه عصبی چندلایه پرسپترون روند تغییرات تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که %3 (558. 8 هکتار) از اراضی و پوشش گیاهی شهر تفت به بایر و %1. 3 (209. 9 هکتار) به زمین های شهری افزوده شده است و از اراضی باغ ها %4. 3 (559. 2 هکتار) کاسته شده است که این میزان بیشترین مقدار است. مقدار %2. 8 (678. 8 هکتار) از اراضی و پوشش گیاهی شهر مهریز به بایر و مقدار %1. 7 (184 هکتار) به زمین های مسکونی شهری تغییر کاربری داده شده است. به لحاظ گسترش شهری (مساحت و تبدیل کاربری ها) شهر مهریز دارای بیشترین مقدار در کاهش پوشش گیاهی بوده است. نتایج نشان داد که تغییرات کاربری و پوشش اراضی در شهر تفت بیشتر از شهر مهریز بوده است، به ­ طوری­ که بیشترین این تغییرات مربوط به باغ ها بوده است اما به لحاظ گسترش اراضی ازلحاظ مساحت و تبدیل کاربری ها، در شهر مهریز دارای بیشترین مقدار با شدت بیشتری بوده است.

شهر مهریز امروزه در نزدیکی مسیر ارتباطی یزد به کرمان و در فاصله 25 کیلومتری جنوبی شهر یزد واقع شده است. با توجه به شرایط اقلیمی و توپوگرافی حاکم بر این محدوده سکونتگاه های موجود از تنوع بسیاری برخوردار هستند. اغلب بافت های شهری و روستایی منطقه مهریز در پیرامون کوهپایه های شیرکوه، طبق فرایندی ارگانیک و بر اساس تعامل انسان، معماری و طبیعت برپا شده و توسعه یافته است. شهر تاریخی مهریز با دارا بودن قنوات و باغات متعدد از نظر ریخت کالبدی از نمونه های منحصر به فرد در اقلیم گرم و خشک می باشد و نسبت به شهرهای دیگر منطقه یزد از منظر طبیعی وسیع تری برخوردار است، به طوری که در مطالعات پایه و ابتدایی در ساختار شهر این گونه به نظر می رسد که روند شکل گیری و گسترش آن، بر مبنای الگوی باغ شهر پایه ریزی شده است. بر این اساس پژوهش و مطالعه جهت شناخت دقیق روند تغییرات و تثبیت هویت شهری مهریز آغاز شده و با تاکید بر شفاف سازی روند تاریخی موضوع و همچنین خوانا سازی تغییرات کالبدی در محلات تاریخی شهر مهریز دنبال شده است. با توجه به نتایج بدست آمده از مطالعات میدانی و کتابخانه ای، پاسخ این سوال کلیدی که شهر امروزی مهریز از ابتدا بر اساس ساختار باغ محله ای به وجود آمده و یا از تجمع کالبدی چند قریه نزدیک به هم شکل گرفته و الگوی موجود متاثر از تغییرات ساختاری در این مناطق می باشد، روشن شده است. در واقع می توان گفت مهریز امروز که از نظر ساختار و منظر شهری همانند یک باغ، شهر به نظر می رسد، دستاورد توسعه و تجمیع کالبدی بافت سکونتگاه های روستایی موجود در منطقه و پیرامون قصبه کهن مهریجرد می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در پی ناکارآمد بودن الگوی جامع طرح های توسعه شهری، نوعی برنامه ریزی سیستمی و راهبردی در غرب رواج پیدا کرد که فرآیند تهیه طرح های توسعه شهری را در قالب «تحلیل، طرح، سیاست» بررسی می کند. در این مقاله سعی می شود تا با مقایسه تحلیلی بین اولین طرح هادی شهری مهریز با وضع موجود طرح هادی شهری تجدیدنظر شده، میزان تحقق پذیری آن در ابعاد جمعیتی، کالبدی و کاربری های شهری بررسی و تجزیه و تحلیل گردید. روش پژوهش «توصیفی- تحلیلی» است. نتایج بررسی ها نشان می دهد میزان تحقق پذیری جمعیتی 72 درصد بوده است؛ به طوری که جمعیت پیش بینی شده تا افق طرح نه تنها تحقق نمی یابد بلکه حدود 664 نفر نسبت به وضع موجود طرح اول کاهش می یابد. توسعه کالبدی و فضایی شهر دارای تحقق پذیری بیش از صددرصد می باشد که محاسبات صورت گرفته بر مبنای روش هلدرن نشان می دهد که شهر دارای رشد بی رویه و اسپرال است به طوری که تا 26 سال آینده محدود شهر زمین لازم را جهت جذب جمعیت داراست. میزان تحقق پذیری کاربری های شهری بجز کاربری های فضای سبز و انبار و حمل و نقل که با کمبود فضا مواجهند، بیش از 150 درصد است. عدم تحقق جمعیت پیش بینی شده و برآورد نادرست سرانه ها و بی توجهی به نقش و جایگاه شهر در استان و منطقه و فقدان طرح های بالادست بر عدم تحقق پذیری مناسب طرح هادی شهری مهریز تاثیرگذار بوده است.

دشت ابراهیم آباد مهریز به وسعت 190 کیلومتر مربع در باختر شهر مهریز قرار گرفته است. این دشت بخش مهمی از یکی از حوضه های آبگیر رشته شیرکوه را تشکیل می دهد و به همین دلیل شواهدی از تغییرات اقلیمی و طبیعی کواترنر را در خود محفوظ داشته است. با توجه به استقرار دشت در حدفاصل دو حوضه کوهستانی شمالی (شیرکوه) و جنوبی (بهوروک- نارکی) و عامل تکتونیکی مهمی مانند عملکرد گسل بغداد آباد در انتهای شرقی دشت، این حوضه به شکل یک ناودیس پلانژدار، نقش مهمی در جمع آوری رسوبات آبرفتی و آبهای زیرزمینی در منطقه داشته است. درحالی که از یک سو، غربی ترین بخش دشت آثار یخچالی کواترنر را در خود دارد، بخش میانی محل عبور مواد آبرفتی سیلابی و باد بوده است. در عین حال، شرقی ترین بخش دارای پهنه های کوهریگ گسترده و یک پهنه آبی (دریاچه کوچک فصلی) است که هر یک اثرات ژئومورفولوژیک و انسانی خاصی را پدید آورده اند. هدف این تحقیق معرفی عناصر متفاوت ژئومورفولوژیک در یک دشت کوچک در ایران مرکزی و مابین بخشی از رشته جبال مرکزی ایران است. با وجود وسعت محدود این دشت، ویژگیهای ساختاری آن و نیز استقرار آن در میان کوههای نسبتا مرتفع، موجب پیدایش ویژگیهای ژئومورفولوژیک متنوعی شده است که به صورت یک سیستم عمل کرده اند. جستجوی یک چنین پدیده ها و شواهدی در سایر دشتهای ایران مرکزی که در داخل رشته کوههای بلند محصورند، ممکن است باعث شود به عمومیت چنین فرایندها و سیستمهایی در ایران مرکزی پی ببریم.