سابقه و هدف: نازایی یکی از مشکلات عمده ژنیکولوژی مدرن است که می تواند با ایجاد فشارهای روانی اثرات مخربی بر خانواده و اجتماع داشته باشد. لذا این تحقیق در راستای حل این معضل اجتماعی، به منظور شناخت علل نازایی در جامعه و نیز عوامل احتمالی مرتبط با آن انجام گردید.مواد و روشها: مطالعه به صورت مقطعی و بر اساس مدارک موجود در پرونده 920 زوج نازای مراجعه کننده به مرکز نازایی فاطمه الزهرا شهر بابل طی سال 1378 انجام گردید. در این مطالعه، علل نازایی به تفکیک جنس با توجه به نتایج حاصل از تاریخچه فردی، بررسی کلینیکی و پاراکلینیکی و همچنین عواملی از قبیل سن، نوع نازایی، مدت نازایی، سابقه نازایی در اقوام زوجین، نسبت فامیلی زوجین با هم و ارتباط این متغیرها با یکدیگر و با علل نازایی مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: 76.8% نازایی اولیه داشتند. 78.5% زنان نازا در گروه سنی 34-20 سال و 80% مردان در گروه سنی 39-25 سال بودند. بیش از 3/1 زوجین سابقه ناباروری را بخصوص در اقوام درجه 1 خود داشتند. میانگین مدت نازایی 5.6±4.3 سال بود. در مجموع 43.3% علت نازایی مربوط به عامل زن یا female، 22.6% مربوط به عامل مرد یا male، 27.2% مربوط به حضور هر دو عامل و 7% نیز ایدیوپاتیک بوده است. مهمترین علت نازایی در زنان اختلالات اوولاسیون (45.7%) و علت رحمی (4.7%) و در مردان آستنواسپرم ایدیوپاتیک و آزواسپرم بعلت نارسایی اولیه گناد (هر یک 8.8%) بوده است. در این تحقیق بین سن با مدت نازایی و نیز بین سن و مدت نازایی با نوع نازایی ارتباط معنی داری وجود داشت. همچنین ارتباط بین علت نازایی در خانمها با سن، مدت و نوع نازایی و در آقایان با نوع و مدت نازایی معنی دار بوده است.نتیجه گیری: با توجه به شیوع بالای نازایی اولیه و همچنین بالا بودن علل اوولاسیون و آزواسپرمی در مقایسه با سایر مطالعات، استراتژیهای درمانی در بیماران نازا باید در جهت شناسایی علل و مهار آن طرح ریزی شود. البته در نظر گرفتن متغیرهای مرتبط با علل نازایی مثل سن، مدت و نوع نازایی در مداخلات درمانی، امری ضروری بنظر می رسد.

دز گناد، مغز استخوان و تیروئید در 7 نوع پرتونگاری )مجموعا در 11 نما( در بین 385 نفر 200) زن و 185 مرد( از مراجعین بخش رادیولوژی بیمارستان قائم مشهد محاسبه و ارزیابی گردید. بیشترین دز دریافتی گناد در مردان در (9.62 ±1.89 mGy) در پرتونگاری لگن AP، و در زنان (4.21± 1.09mGy) در پرتونگاری لومبوساکرال می باشد. این مقدار در مورد مغز استخوان در مردان (3.53± 0.62mGy) و در زنان (2.88 ±0.73 MGy) در پرتونگاری لومبوساکرال، و در مورد تیروئید در مردان (4.25± 0.53 mGy) و در زنان (1.91± 0.23mGy) در پرتونگاری فقرات گردن است.مقادیر مربوط به میانگین دز گنادها و مغز استخوان با نتایج بدست آمده از تحقیقات سایر کشورها و همچنین حدود دز سالانه مقایسه گردیده است. نتایج نشان می دهد که دز گناد در مردان و زنان در پرتونگاری لگن و فقرات کمر و همچنین دز مغز استخوان در کلیه پرتوگیری ها به مراتب بیشتر از گزارشات ICRP-60 می باشد. نتایج سایر محققین نیز این گونه بوده و این بیانگر آنست که پرتوگیری بیماران تا حد زیادی تابع شرایط دستگاهی و مهارت های پرسنلی پرتوکاران بوده و می تواند تا مقادیر توصیه شده ICRP کاهش یابد.مقایسه دز اعضا با حدود دز سالانه آنها در گزارش ICRP-60 نشان دهنده آنست که بجز دز گنادها در پرتونگاری لگن AP در مردان در سایر موارد دز اعضا از حد دز سالانه (5mSv) کمتر است.

سابقه و هدف: توجه اهمیت عملکرد تیرویید در پیگیری روند مطالعات تاثیر درمانی آندوژنی و به منظور تعیین تاثیر آن عملکرد تیرویید، این تحقیق بر روی مبتلایان به هیپوگنادیسم در مرکز تحقیق – غدد و متابولیسم اصفهان انجام گرفت.مواد و روشها: تحقیق به روش تجربی از نوع مقایسه قبل و بعد صورت پذیرفت. از تمامی افراد، نمونه خون جهت تستوسترون، تیروکسین، تری یدوتیرونین و تیروتروپین تهیه شده بود. نمونه خون دوم جهت آزمایش های مذکور پس از گذشت دو ماه از درمان جایگزینی آندوژن دوباره تهیه گردید. روش اندازه گیری آزمایش های عملکرد تیرویید به روش رادیوایمنواسی با دستگاه گاماکاتتر و کیت آمراشام بود. میزان آزمایش های عملکرد تیرویید محاسبه و با روش t-test مقایسه گردید. سطح اطمینان این مطالعه 95 درصد بود.یافته ها: میزان هورمون های تیروکسین، تری یدوتیرونین و تیروترویین در 90 بیمار، قبل از درمان به ترتیب 8.5±2.09 میکروگرم در دسی لیتر، 137±38.71 نانوگرم در دسی لیتر، 1.7±1.5 میکرویونیت در میلی لیتر بود. در 20 بیماری که پس از گذشت دو ماه از درمان جایگزینی با تستوسترون و حذف موارد مشکوک و ناقص آزمایشگاهی بررسی شدند، میزان هورمونهای تیروکسین، تری یدوتیرویین و تیروتروپین به ترتیب 7.9±1.9 میکروگرم در دسی لیتر، 133±43 نانوگرم در دسی لیتر و 1.5±1.3 میکرویونیت در میلی لیتر بود. مقادیر تیروتروپین در دو گروه تفاوت معنی داری داشت (P<0.0).نتیجه گیری: به نظر می رسد که درمان آندوژنی باعث مهار تولید تیروتروپین می شود. این امر می تواند به خاطر اثر هورمون بر هیپوفیز یا محورهای بالاتر از هیپوفیز باشد و تحقیقات بیشتری را طلب می نماید.

در این مطالعه که طی مهر 74 تا شهریور 75 انجام گرفت سه منطقه مهم تخلیه صید در دریای عمان جهت نمونه برداری انتخاب شد و مجموعا 273 عدد دلفین ماهی مورد زیست سنجی و کالبد شکافی قرار گرفت.کوچکترین دلفین ماهی مورد اندازه گیری 30 و بزرگترین آن 128 سانتیمتر طول داشتند. در بررسی محتویات معده مشخص شد که عمده ترین فراوانی (49.6 درصد) را انواع ماهی و کمترین فراوانی (2.3 درصد) را هشت پا شامل می شود. ماهی مرکب و اسکوئید در درجه های دوم و سوم اهمیت غذایی قرار دارند. همچنین مشخص شد که بجز گروه طولی 110 تا 130 سانتیمتر که منحصرا دارای رژیم نرم تن خواری می باشند. در سایر گروههای طولی، انواع ماهی غذای شاخص است.وجود گناد در مراحل 4 و 5 رسیدگی جنسی در هر دو جنس و در کلیه ماههای سال نشاندهنده طولانی بودن دوره تخم ریزی بوده ولی دارای دو نقطه اوج تخم ریزی در آبان و فروردین می باشند. حداقل ضریب چاقی جنس نر 0.72 و حداکثر آن 1.9 و حداقل ضریب چاقی جنس ماده 0.68 و حداکثر آن 1.2 تعیین گردید.محاسبه رابطه طول- وزن در جنسهای نر و ماده نشان داد که دلفین ماهی در سواحل دریای عمان دارای رشد ایزومتریک بوده و با توجه به طولانی بودن دوره تکثیر طبیعی می تواند جهت تکثیر و پرورش مصنوعی در سواحل دریای عمان بسیار مناسب باشد.

تعیین جنسیت و رسیدگی جنسی ماهیان زنده از جهات مختلف دارای اهمیت می باشد. تشخیص صحیح جنس و رسیدگی جنسی در ماهیان فاقد علایم جنسی ظاهری و یازمانی که این علایم رشد نکرده اند معمولا با استفاده از روشهای اندازه گیری سطوح هورمونی و یا تکه برداری انجام می گیرد. این روشها علاوه بر صرف وقت و مواد آزمایشگاهی، خطراتی برای ماهی به همراه دارند. بنابراین معرفی یک روش دقیق، موثر و غیر تهاجمی برای تعیین جنسیت و رسیدگی جنسی ماهیان خاویاری از نظر اقتصادی برای کشورهای تولید کننده خاویار بسیار با اهمیت خواهد بود.در این پژوهش از روش اولتراسونوگرافی برای تعیین جنسیت و رسیدگی جنسی ماهی ازون برون (Acipenser stellatus) استفاده گردید. 249 عدد ماهی ازون برون با طول بیشتر از 95 سانتیمتر بوسیله یک دستگاه سونوگرافی با پروپ خطی مورد بررسی قرار گرفتند. تشخیص جنسیت بر مبنای اختلاف در بازتاب صوتی و شکل کلی تخمدان و بیضه انجام گرفت. نتایج تشخیص جنسیت بوسیله اولتراسونوگرافی با کالبدگشایی ماهی تایید شد. با اولتراسونوگرافی 199 عدد ماهی ماده (63 درصد رسیده و 136 عدد نارس) و 50 عدد نر (29 عدد رسیده و 21 عدد نارس) تشخیص داده شد. صحت تشخیص جنسیت با کاربرد اولتراسونوگرافی 97.2 درصد بود. تشخیص گناد نر نارس مشکل بود. سرعت تشخیص جنسیت بسته به مرحله رسیدگی جنسی محدود 30 ثانیه یا کمتر برای هر ماهی بود.

سابقه و هدف: کاهش پرتوگیری پرتوکاران پزشکی هسته ای با در نظر گرفتن مفهوم ALARA نیاز مبرم به آگاهی از نحوه پرتوگیری و میزان تاثیر روش های کاهش پرتوگیری از طریق اندازه گیری دارد. پرتوکاران پزشکی هسته ای از دو موضع اصلی پرتودارو (انبار و دوشیدن ژنراتور، تهیه، توزیع و تزریق پرتودارو) و بیماران پرتوزا (بیمارانی که پرتودارو به آنها تجویز شده است) پرتوگیری می کنند. در این تحقیق میزان پرتوگیری پرتوکاران از این دو موضوع مقایسه شده و تاثیر استفاده از حفاظ سرنگ و روپوش سربی در کاهش پرتوگیری پرتوکاران پزشکی هسته ای تعیین شده است. مواد و روش ها: معادل دز سطحی و عمقی سینه (تمام بدن) گناد و انگشتان پرتوکاران از دو موضع اصلی پرتوگیری با استفاده از دزیمتر (100- TLD)LiF ویژه هر موضع، به مدت یک ماه و در چهار مرکز پزشکی هسته ای اندازه گیری شد. دزیمتر TLD در دو طرف یک پلاستیک سربی با ضخامت mmpb0.35 نصب گردید. معادل دز سطحی و عمقی قبل و بعد از پلاستیک سربی با نصب مجموعه فوق به مدت یک ماه به روی سینه پرتوکاران تعیین شد. آهنگ معادل دز در سطح سرنگ و بعد از حفاظ سرنگ با مقادیر پرتوزایی 185 و 370 و 740 مگابکرل جهت تعیین میزان تاثیر حفاظ سرنگ اندازه گیری شد. نتایج: میانگین معادل دز سطحی و عمقی گناد و سینه (تمام بدن) از دو موضع اصلی پرتوگیری یکسان است ولی معادل دز سطحی انگشتان از موضع اصلی پرتودارو بیشتر است (p<0.05). میانگین معادل دز سطحی در اثر استفاده از روپوش سربی کاهش می یابد ولی میانگین معادل دز عمقی کاهشی را نشان نمی دهد. آهنگ معادل دز در اثر استفاده از حفاظ سرنگ در تمامی مقادیر پرتوزایی کاهش می یابد. (p<0.05).بحث و نتیجه گیری: برابر بودن میانگین معادل دز در دو موضع اصلی پرتوگیری حاکی از افزایش پرتوگیری در موضع اصلی پرتودارو می باشد. این افزایش عمدتا از کمبود و کارآمد نبودن وسایل حفاظتی می باشد. استفاده صحیح از حفاظ سرنگ مناسب می تواند پرتوگیری انگشتان را به 1.5 درصد مقدار اولیه کاهش دهد از طرفی استفاده از روپوش سربی با ضخامت معادل mmpb 0.35 بدلیل انرژی نسبتا زیاد پرتوها در پزشکی هسته ای (E>140keV) کارآمد نمی باشد. بر اساس نتایج این طرح بازنگری در وسایل حفاظتی مورد استفاده در موضع اصلی پرتوگیری پرتودارو و مراکز پزشکی هسته ای توصیه می شود.

هیپوگنادیسم یکی از عوارض عمده سیروز کبدی در مردان است که تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی مبتلایان به این بیماران دارد و قسمت عمده ای از بیماران مبتلا به این بیماری گوارشی که به کلینیک های غدد مراجعه میکنند دارای این عارضه هستند. بنابراین پیشگیری و درمان هیپوگنادیسم در این بیماران اهمیت زیادی دارد. در زمینه منشا این عارضه در بیماران سیروتیک در مطالعات متعدد اظهار نظرهای متفاوتی شده است. مهمترین هدف مطالعه حاضر بررسی این مساله است که هیپوگنادیسم نتیجه تغییرات مرکزی (هیپوتالامیک) یا محیطی است. در این بررسی، 36 بیمار سیروزی مرد در 3 گروه Child (12 بیمار در هر گروه) و 12 نفر به عنوان شاهد سالم انتخاب شدند. معاینات فیزیکی در بیماران برای مشخص کردن علایم هیپوگنادیسم توسط متخصص غدد انجام شد و سطح سرمی هورمون های، LH، FSH،estradiol ، Testosterone،DHEA  و SHBG اندازه گیری شد و آزمون تحریکی GnRH انجام گردید. در بیماران سیروزی فراوانی علایم هیپوگنادیسم به صورت ذیل بود: کاهش میل جنسی (8/77%)، عدم وجود میل جنسی (8/52%)، اختلال در نعوظ (7/41%)، بزرگ شدن سینه ها (38.9%)، تغییرات الگوی موها (2/22%). مقایسه میزان سرمی هورمون های مختلف در گروه های مختلف Child و مقایسه آن با گروه شاهد نشان داد که با افزایش شدت بیماری سطح تستوسترون در مقایسه با گروه شاهد کاهش مییابد، سطح استرادیول و SHBG افزایش مییابد و LH ،FSH وDHEA تفاوت معنی داری در مقایسه با گروه شاهد نداشتند. بعد از انجام آزمون تحریکی GnRH ، سطح LH وFSH  در همه گروه ها افزایش معنی داری نسبت به قبل نشان داده شد که این مساله به نفع وجود اختلال مرکزی در این بیماران است. این مطالعه نشان می دهد که هیپوگنادیسم در بیماران سیروزی منشا مرکزی (هیپوتالاموسی) دارد و در درمان بیماران این مساله باید مد نظر باشد.

سابقه و هدف: با توجه به شیوع بتاتالاسمی ماژور و مشکل هیپوگنادیسم در این بیماران و تاثیر منفی دیسفرال بر میزان روی آنها و نظر به دخالت عنصر روی در اسپرماتوژنز و برای پاسخ به این سوال که آیا کمبود روی با مشکل بلوغ جنسی ارتباط دارد یا خیر و به منظور تعیین تاثیر روی درمانی بر محور هیپوفیز – گناد این تحقیق در مبتلایان به بتاتالاسمی ماژور دارای کمبود روی در سال 1374 انجام گرفت.مواد و روشها: تحقیق به روش کارآزمایی بالینی دوسوکور بر روی 23 بیمار دختر و پسر در گروه سنی 14 تا 18 سال صورت پذیرفت. بیماران به طور تصادفی به گروههای شاهد و مورد تقسیم شدند و در گروه مورد به مدت 3 ماه کپسول 25 میلی گرمی و در گروه شاهد دارد بخار آن تجویز گردید. بیماران از عدم بلوغ رنج می برند و همگی کمبود روی داشتند. قبل از تجویز روی و سه ماه بعد از تجویز، پس از گرفتن هورمونهای پایه آزمون LHRH انجام گرفت و پاسخ هورمونی در دقیقه های صفر، سی و شصت بررسی گردید.یافته ها: 4 بیمار از مطالعه حذف شدند و تحقیق بر روی 19 نفر شامل 9 نفر در گروه شاهد و 10 نفر در گروه مورد به عمل آمد میزان روی سرم از 15±6 µgr/dl به 120±49 µgr/dl در گروه تحت درمان با روی افزایش یافت (P<0.001)، در حالی که در گروه دارونما افزایشی مشاهده نگردید. هورمونهای FSH با LH پایه پس از درمان در دو گروه تفاوتی نشان نداد و همچنین پاسخ به گنادها به تحریک LHRH در دو گروه تفاوتی نداشت.نتیجه گیری و توصیه ها: درمان با روی در مدت سه ماه تاثیری در پاسخ محور هیپوفیز – گناد ندارد. بررسی های بیشتری لازم است تا مشخص نماید آیا کمبود روی در دراز مدت ضایعه غیر قابل برگشت ایجاد می نماید و با این که در انسان روی به تنهایی نمی تواند در انسان عامل هیپوگنادیسم باشد.