در همه ادیان پرستشگاه ها نقش قابل توجهی داشته و با سایر بناها تفاوتی بنیادین دارند. پرستشگاه ها به عنوان مکان هایی که فرصت می دهند تا احساسات و تعلقات و پیوندهای آدمیان، هم در مقیاس فردی و هم در مقیاس اجتماعی به ژرفا برده شوند، قابل توجه می باشند. ساختار کالبدی بناهای نیایشی بسیار متاثر از نوع آیین عبادتی است که در آ ن ها برگزار می گردد. بنابراین تنوع ادیان به تنوع معماری بناهای مقدس، منتهی می شود. وجود عناصر مشابه در معماری ادیان مختلف می توان موجب زبان مشترک در هنر مقدس باشد. برای رسیدن به این هدف می توان از هندسه و مفاهیم نمادین آن بهره جست. استفاده از ترسیمات هندسی در هنر و معماری ایران سابقه ای طولانی دارد. پژوهش حاضر تلاشی در جهت پاسخ به این پرسش است که کلیساهای ارامنه و مساجد مسلمانان در بازه زمانی صفویه در اصفهان از نظر هندسه و مفاهیم نمادین آن در عناصر کالبدی، چه شباهت ها و تفاوت هایی دارند؟ بدین منظور با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، ابتدا ضمن شناخت هندسه و جایگاه آن در معماری و بیان مفاهیم نمادین آن، به چگونگی تاثیرگذاری حکمت اسلامی و حکمت مسیحیت بر هندسه فضایی پرداخته شده است. سپس با معرفی نمونه های موردی، مفاهیم نمادین هندسه در عناصر کالبدی مشترک بین مسجد حکیم و کلیسا وانک که شامل ورودی، گنبدخانه، محراب، ناقوس و ماذنه، پلان و نما می باشند، مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که با توجه به س تفاوت در جزئیات معماری پرستشگاه های مسیحی و اسلامی که از بن مایه های دینی این ادیان است، پهنه جغرافیایی مشترک و همجواری مکانی (قرارگیری مسجد حکیم و کلیسا وانک در اصفهان) و پهنه تاریخی یکسان و همزیستی زمانی (دوره ساخت هر دو بنا در عهد صفویه)، تاثیر بسزایی بر همسانی معماری مقدس در این ادیان داشته است.

در طول تاریخ، در ساخت کلیساهای تهران، از فرم های متعارف ارمنی استفاده شده است که تحت تاثیر تفاوت های فرهنگی و اقلیمی، کالبد کلیساها از وجهه تاریخی خود دور شدند اما پس از همگام شدن با تکنولوژی، معماری کلیساهای ارامنه در تهران هویتی یکنواخت به خود گرفت که امروزه به عنوان یک سبک خاص دیده می شود و نشان دهنده تعلق فرهنگی آن ها در تهران و در عصر معاصر است. کلیساهای ارامنه کشور به عنوان یکی از اماکن مقدس از قشر اقلیت حائز اهمیت هستند. اینکه معماری کلیساهای ارامنه چه ویژگی هایی از معماری را در کالبد خود به نمایش می گذارند مجهول این تحقیق است و دستیابی به آن هدف نهایی می باشد. در پژوهش حاضر، که با روش کیفی-قیاسی و رویکرد تفسیری-تحلیلی است، به معرفی و ارزیابی کلیساها ارامنه تهران و بررسی معماری آن ها از حیث کالبد پرداخته می شود تا علاوه بر آشنایی با معماری و هویت آن ها نگاه های بیشتری به آن ها جلب گردد. نتیجه نهایی نشان می دهد که این بناهای مقدس، که در خود تاریخ و فرهنگ غنی ارمنیان را حفظ کرده اند، نمادی از ارتباط عمیق و دیرپای ایمان و فرهنگ در میان این جامعه هستند. آنها نه تنها یادآور تعهد ارمنیان به ارزش های خود در طول قرون هستند، بلکه به عنوان بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران، همواره مورد احترام و تکریم قرار گرفته اند

منتقدانی که با مارسل پروست هم عصر بوده اند غالبا بر این ادعا پافشاری کرده اند که «در جستجوی زمان از دست رفته» فاقد ساختاری منسجم است. مقاله حاضر که نخستین اثر شگفت انگیز این نویسنده را دقیقا مورد بررسی قرار می دهد، می کوشد تا جنبه های بدیع ساختاری رمان را آشکار سازد. وجود مهم ترین درونمایه های داستان، حضور شخصیت هایی که در آغاز معرفی می شوند و سپس در بخش های بعدی اثر ظاهر می گردند و نیز ساختار کومبره که همان ویژگی های ساختاری کل اثر را در بردارد، به خوبی نشان می دهد که نظم و انسجامی دقیق بر رمان مارسل پروست حاکم است و عدم درک این ساختار به دلیل نوآوری های نویسنده در این مقوله بوده است.

هندسه عامل بسیار مهمی در سازماندهی ساختار کالبدی بناهای عبادتگاهی با توجه به نحوه تفکر هر مکتب می باشد که به چگونگی حضور و رفتار انسان در فضای عبادی جهت می دهد. این مقاله در صدد یافتن ریشه های مذهبی موثر در هندسه ساختار کالبد عبادتگاههای اسلام و مسیحیت می باشد. در ابتدا یکی از مباحث مهم هندسه یعنی هندسه اشکال با پیگیری ریشه های دینی آنها در دو مکتب و چگونگی بروز آنها در معماری مسجد و کلیسا به صورت جداگانه بررسی شده است و در نهایت تلاش شده است تا مباحث اصلی مطرح شده در دو مکتب با هم قیاس شوند. به عنوان نمونه موردی مورد بررسی نیز کلیسای سرکیس مقدس تهران از نظر چگونگی تجلی مبانی مذهبی در شکل گیری ساختار هندسی پلان، مورد واکاوی قرار گرفته است. برای انجام این پژوهش از رویکرد تطبیقی با روش توصیفی تحلیلی و استدلال منطقی برای بررسی شباهت ها و تمایزات هندسه در ساختار مسجد و کلیسا استفاده شده است و سپس تلاش شده است تا ریشه های مذهبی مسیحی مربوط به ساختار هندسه بنا در کلیسای سرکیس مقدس تهران مورد واکاوی قرار گیرد. براین اساس مشخص گردید که, اصل کلی در مکتب اسلام, اصل توحید است که این وحدت با کثرت موجودات رابطه علت و معلولی داشته و ظهور هندسی آن در تمامی اجزای بنا مشاهده میگردد. این مفهوم اساسی در عین حال با شکل مربع پلان مسجد که به دایره ای در سقف منتهی میشود, اهمیت حضور انسان در فضای غیرمرکزگرا و غیرمحورگرایی که به دلیل اهمیت توامان موعظه و عبادت فردی در اسلام در بسیاری موارد از فرم مربع خارج شده و به سمت مستطیلی بدون کشش و محور توسعه یافته است. اما در باور مسیحیان توحید مبتنی بر تثلیث می باشد که مسیح(ع) و در نبود او قدیسان در فضای کلیسا نقش میانجی میان عالم کثرات موجودات و وحدت خداوند را ایفا میکنند. فرمهای جهت دار, تقاطع اشکال, محاط شدن پلان در دایره و تناسبات استفاده شده در معماری کلیساها نیز همه در جهت تحقق این اصل کلی شکل گرفته اند.

آن روبرت- ژاک تورگو بارون اولن متولد 10 می 1727 در پاریس است که در تاریخ 18 مارس 1781 وفات یافت. وی سیاستمدار و اقتصاددان فرانسوی است. وی در کلیسا و در سوربن تحصیل کرد. وی هوادار تئوری های لیبرال کسنی و گورنای بود. وی به سمت وزیر امور دریایی سپس بازرس کل امور مالیه پادشاه فرانسه لویی شانزدهم منصوب شد. اما تلاش های وی برای کاهش بدهی ملی و بهبود زندگی مردم با شکست مواجه شد. منتقدین وی را مردی ساده، شریف، قانونمدار، عاشق عدالت، حقیقت و در واقع یک ایده آلیست و دانشمند معرفی کرده اند. از آنجا که دو مقاله تورگو در سال 1751 منتشر شده و تورگو در آن ابعاد وسیعی برای مطالعات جغرافیای سیاسی مطرح کرده است، لذا ترجمه و انتشار مقاله تورگو ضروری به نظر رسید و بدین ترتیب سابقه علم جغرافیای سیاسی به زمانی خیلی عقب تر از آنچه که تاکنون مطرح می شد، باز می گردد. در اینجا لازم است که از آقای دکتر حافظ نیا که متن دو مقاله را اختیار مترجم قرار داد و تلاش هایی که ایشان برای اعتلای جغرافیای سیاسی به عمل می آورند، سپاسگزاری نمایم.متن این مقاله بعدها در کتابی در مورد آثار تورگو با تغییراتی اندک منتشر شد که این تغییرات در متن ترجمه به نحو زیر مشخص شده است. مطالبی که در [] قرار گرفته، مطالبی هستند که در متن اصلی نبوده و در متن کتاب سال 1843 م اضافه شده یا تغییر یافته اند. مطالبی که در {} قرار داده شده اند، در متن اصلی تورگو بوده اما در متن کتاب سال 1843 م حذف شده اند. این مقاله در سال 1751 م منتشر شده است.

از نیمه دوم قرن دوم میلادی، تقریری از مسیحیت اشاعه یافت که به قرائت پولسی معروف است و از همان زمان تاکنون بر جهان مسیحیت حکم فرماست. پولس یهودی متعصبی از قبیله بنیامین است که پس از تعقیب و شکنجه بسیاری از مسیحیان، به واسطه مکاشفه ای اثبات ناپذیر به جرگه مسیحیان پیوست و به زعم خود، همه عمرش را وقف ابلاغ و اشاعه دین مسیح کرد. از نظر پولس، مسیحی کسی است که به تجسد خداوند در قالب انسان و قربانی شدن او برای بخشش گناهان بشر و زنده شدن و رجعتش به آسمان ایمان داشته باشد و اقرار کند که آدمی به واسطه گناه ذاتی اش، که به واسطه حضرت آدم در نوع بشر نهاده و نهادینه شده است، نه از طریق اعمال نیک که فقط به واسطه فیض یا ایمان به نجات از سوی خداوند به سعادت و بخشش و رستگاری رهنمون خواهد شد و سرآخر مسیحی کسی است که کلیسا را نماینده مسیح بر زمین بداند و به نجات از طریق تبعیت از آن و اذعان به حقانیتش ایمان داشته باشد. قرائت پولس با توجه به پیش زمینه های معرفتی و غیرمعرفتی اش، اعم از تعصبات دینی، یونانی مآبی، زبان یونانی، و نیز اوضاع حاکم بر اجتماع و محیط دوران و تعارضات وی با یهودی - مسیحیان، مبتنی بر الوهیت حضرت عیسی (ع) و کلیساست. متابعت یا مشابهت برخی از بخش های عهد جدید با قرائت پولس، که در نامه هایش به دیگر مسیحیان نمایان است، به تعارضات موضوعی مفهومی با اناجیل همدید و تعارض در نگرش و سلوک اخلاقی برآمده از اناجیل همدید با حیات عیسی (ع) منجر شد. قرائت پولسی پیامدهایی دارد که برآمده از انسان خداپنداری یا الوهیت عیسی (ع) است که ضمن تنزل شان ربوبی از منظر قدرت و علم، خداوند را به عاملی خارج از نظام خلقت و دستگاه آفرینش تبدیل می کند.

اهمیت و ضرورت شناخت تاریخ جوامع یکتاپرستی که در شش سده نخست میلادی در شبه جزیره عربستان حضور داشته اند و نقشی که این شناخت در شاخه های مختلف مطالعات اسلامی دارد بی نیاز از توضیح است. همچنین، آگاهی از اصول اعتقادی و آموزه های دینی جوامع یهودی و مسیحی می تواند راهگشای پژوهشگران در فهم عمیق تر گزارش های قرآنی و نیز مطالعات قرآنی و جریانهای فکری اخیر مرتبط با این حوزه در خارج از جهان اسلام باشد. نگارنده در این نوشتار بر آن است تا تصویری کلی از سابقه حضور مسیحیان در شبه جزیره عربستان، پراکندگی آنها و مراکز اصلی و مهم ایشان ارائه دهد. در این میان، نظر به حضور گسترده تر نسطوریان و فعالیتهای فرهنگی و تبشیری آنان، به بیان تاریخچه مختصری از پیشینه کلیسای نسطوری، مرکز عمده فرهنگی و کلیسای آنان در حیره پرداخته می شود. درک مبانی اعتقادات یکتاپرستانه مسیحیان بدون آگاهی از آموزه های اساسی مسیحیت، تثلیث و تجسد و مسیح شناسی، امکان پذیر نیست. به ویژه آنکه به سبب مباحث مسیح شناختی بود که مسیحیت سریانی کلا از بدنه اصلی کلیسا جدا شد. گزارش اجمالی این مباحث از منظر تاریخ کلیسا می تواند در مطالعات مقایسه ای کاربرد یابد.

زمینه و هدف دربین خانواده سنجاب ها (Sciuridae)، سنجاب های زردایرانی (Spermophilus fulvus)، طولانی ترین خواب تابستانی را دارند. در این سنجاب ها از اواخر مرداد ماه خواب تابستانی شروع شده و تا اواخر بهمن ماه این خواب ادامه پیدا می کند. هدف از این پژوهش بررسی رشد و نمو جنینی درسنجاب های زرد ایرانی (Spermophilus fulvus) و مقایسه الکتروفوروزی پروتیین های سرم خون و سیتوژنتیکی این سنجاب با سنجاب خاکستری Spermophilus xanthoprymnus Mammalia: Rodentia در ایران است. روش کار جهت شناسایی گونه های سنجاب زمینی (Spermphilus) در ایران، تعداد 48 سر (28سرنرو20سرماده) از شمال شرقی ایران (مشهد و بجنورد)، از غرب ایران (کردستان، همدان، قزوین و زنجان) و شمال غربی ایران (پیراحمدکندی٬,کلیسا کندی و روستای نادو) جمع آوری گردید و پروتیین های گلوبولین و آلبومین سرم خون همه نمونه ها با استفاده از تکنیک SDS-PAGE مورد آزمایش قرار گرفتند. مطالعات کاریولوژیکی نیزباروش Ford and Hamerton، ازسلول های مغزاستخوان نمونه ها، کاریوتایپ تهیه گردید. یافته ها دراجرای این پروژه، باجمع آوری تعداد زیادی نوزاد از چندین لانه دراردیبهشت ماه، هم چنین بررسی رشد و نمو نوزادان درآزمایشگاه، مشخص گردیدکه این سنجاب ها، در سال یک بارزاد و ولد می کنند و در هر زایش 5-7نوزاد به دنیا می آورند. نتایج حاصل ازاین مطالعات نشان دادکه در محدوده رسوبی پروتیین های گلوبولین Globulin = G ٬,نمونه های شمال شرقی و غرب ایران 5 باند الکتروفوروزی و در نمونه های شمال غربی ایران 11 باند الکتروفوروزی را ایجاد نمودند. درمحدوده رسوبی پروتیین های آلبومین (Albumin = A) برای تمامی نمونه های شمال شرقی و غرب ایران، تنها یک باند و برای نمونه های شمال غربی ایران 4 باند الکتروفوروزی را ایجاد کردند. برای قطعیت دادن نتایج حاصل ازمطالعات الکتروفوروزی در پراکنش دو گونه از این سنجاب ها در محدوده جمع آوری شده ازایران، نتایج کاریوتایپی حاصل نشان داد، که نمونه های شرق وشمال شرقی ایران (مشهد وبجنورد) و غرب ایران (قزوین، همدان، زنجان وکردستان) دارای دیپلویید کروموزوم 36=n2 عدد و در کاریوتیپ شمال غربی ایران (ماکو) دیپلویید کروموزوم ها42=n2 عدد شمارش گردید. نتیجه گیری نتایج حاصل ازاین دو روش الکتروفورزی وکاریولوژیکی نشان دادکه در سنجاب های زمینی ایران، گونه Spermophilus fulvus در شرق و شمال شرقی و غرب ایران وگونه Spermophilus xanthoprymnus در شمال غربی ایران پراکنش دارند.

در طول تاریخ، در ساخت کلیساهای تهران، از فرم های متعارف ارمنی استفاده شده است که تحت تاثیر تفاوت های فرهنگی و اقلیمی، کالبد کلیساها از وجهه تاریخی خود دور شدند اما پس از همگام شدن با تکنولوژی، معماری کلیساهای ارامنه در تهران هویتی یکنواخت به خود گرفت که امروزه به عنوان یک سبک خاص دیده می شود و نشان دهنده تعلق فرهنگی آن ها در تهران و در عصر معاصر است. کلیساهای ارامنه کشور به عنوان یکی از اماکن مقدس از قشر اقلیت حائز اهمیت هستند. اینکه معماری کلیساهای ارامنه چه ویژگی هایی از معماری را در کالبد خود به نمایش می گذارند مجهول این تحقیق است و دستیابی به آن هدف نهایی می باشد. در پژوهش حاضر، که با روش کیفی-قیاسی و رویکرد تفسیری-تحلیلی است، به معرفی و ارزیابی کلیساها ارامنه تهران و بررسی معماری آن ها از حیث کالبد پرداخته می شود تا علاوه بر آشنایی با معماری و هویت آن ها نگاه های بیشتری به آن ها جلب گردد. نتیجه نهایی نشان می دهد که این بناهای مقدس، که در خود تاریخ و فرهنگ غنی ارمنیان را حفظ کرده اند، نمادی از ارتباط عمیق و دیرپای ایمان و فرهنگ در میان این جامعه هستند. آنها نه تنها یادآور تعهد ارمنیان به ارزش های خود در طول قرون هستند، بلکه به عنوان بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران، همواره مورد احترام و تکریم قرار گرفته اند.

مخاطب هر اثر هنری میل به دریافت معنای آن دارد و شناخت دقیق یک اثر یا یک تصویر جهت دریافت معنا و محتوای آن، نیاز به خوانش و حتی تفسیر دارد و شمایل نگاری در اصل سعی در بیان معنای تصویر دارد. در هنرهای تجسمی نماد یک تصویر، یک گیاه، یک حیوان و یا یک علامت است که معنای عمیق تری از آنچه دیده می شود دارد. اغلب برای ما دریافت معنا و تفسیر نمادهای سده های گذشته کار آسانی نیست. گاهی نمادها اشاره به یک واقعه و یا داستان دارند و گروهی از نمادها جایگزین شخصیت ها و افراد خاصی اند. در این راستا بنای قره کلیسا از مهم ترین و پر نقش و نگارترین کلیساهای ارمنیان در ایران است که در شمال شرقی شهرستان چالدران قرار گرفته است. سراسر نمای دیوارهای شمالی و جنوبی این کلیسا و همچنین برج ناقوس آن دارای حجاری های منحصربه فرد و بی نظیری است. نقوش حجاری شده ی این بنای تاریخی را می توان به 5 دسته ازجمله: نقوش انسانی، نقوش جانوری، نقوش گیاهی، نقوش هندسی و نقوش اسطوره ای تقسیم بندی کرد. این نقوش با ظرافت، تناسب و زیبایی بی نظیری توسط استادکاران هنرمند و باتجربه ای حجاری گردیده اند و نگاه تجریدی-تزئینی خلاق هنرمند به بهترین شکل در همه ی نقوش نمود یافته و هر نقش، نماد و نشان خاصی است. در میان نگاره های قره کلیسا، نقش جانوران بیشتر از دیگر نقوش مورد توجه بوده که هم به دلیل تنوع گونه های جانوران در محیط اطراف و هم نمادینه بودن بسیاری از حیوانات چون شیر، قوچ، گاو، اسب و. . . است. این نقوش صرفاً جنبه ی تزئینی ندارند و معانی و مفاهیم عالی تری ارائه می کنند و به خاطر برخورداری از جنبه های نمادین، یکی از متنوع ترین جلوه های نمادگرایی هستند. در این مقاله سعی شده است نقوش جانوری این بنای تاریخی معرفی و تفسیر گردد.