منطقه مورد بررسی به عنوان بخشی از ساختار سنندج- سیرجان در شمال شرق معدن سنگ تزئینی ژان در شمال درود و در استان لرستان واقع شده است و بیشتر از سنگ های دگرگون دگرشکل شده تشکیل شده است. این سنگ های دگرگون شامل سنگ های مرمر دگرشکل شده به همراه گرانیت گنایس میلونیتی و آمفیبولیت است و بافت اصلی این مرمرها، لیپیدوگرانوبلاستیک است، کانی شناسی مرمرها به ترتیب فراوانی کانی ها از کلسیت و میزان اندکی کوارتز، موسکویت فنژیتی، اپیدوت، اسفن، کانی های کدر، پلاژیوکلاز (به مقدار خیلی کم) تشکیل شده است. دانه های کلسیت دارای جهت یافتگی ترجیحی هستند که علتی بر وجود تنش و تغییرشکل پلاستیک است. بافت فلیزر در عدسی های کوارتزی، وجود خاموشی موجی در کوارتز، ریز ساختار pining بین دانه های کلسیت و کوارتز، تبلور مجدد دینامیکی به صورت انتقال مرز دانه ای بین دانه های کانیایی کلسیت و کوارتز و تجدید تبلور دینامیکی برآمده (BLG) در حاشیه دانه های کوارتز و در راستای سطوح شکستگی، چرخش ریز دانه (SGR) و نیز ماکل های دگرشکلی کانی های کلسیت نوع I و II دمای دگرشکلی این سنگ های مرمر را از 150-300 درجه سانتی گراد نشان می دهند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

کانسار مس- مولیبدن پورفیری سرچشمه در جنوب کمربند ولکانیکی ارومیه دختر (65 کیلومتری شهر کرمان) واقع است. آندزیت های ائوسن سنگ میزبان غالب کانسار می باشد. این سنگ ها با رنگ خاکستری و بافت پورفیری شناخته می شوند. پلاژیوکلاز (الیگو کلاز- آندزین)، هورنبلند، بیوتیت (فلوگوپیت) و مقدار کمتر کوارتز کانی های اصلی و زیرکن و آپاتیت کانی های فرعی این سنگها را تشکیل می دهند. آندزیت های مورد مطالعه تحت تاثیر دگرسانی گرمایی قرار گرفته اند. دگرسانی پروپیلیتیک با تبلور آلبیت و جانشینی آن به جایی پلاژیوکلاز و فلدسپار پتاسیم و نیز حضور اپیدوت (پیستاشیت)، کلسیت و کلریت (کلینوکلر) شناخته می شود. سریسیتی شدن پیشرونده مرحله تاخیری دگرسانی گرمایی است و منجر به تبلور سریسییت، کوارتز و سولفید شده است. در این پهنه غالبا هورنبلند بطور کامل توسط بیوتیت و کلریت جانشین شده است و بیوتیت های اولیه بطور کامل یا بخشی کلریتی شدن را نشان می دهد. کوارتز در رخساره فیلیک بصورت دو نسل ماگمایی و گرمایی حضور دارد. به علاوه، فراوانی کانی های کدر (پیریت، کالکوپیریت و کالکوسیت) در این رخساره قابل توجه است. کانی های رس (اپلیت، کائولینیت، موسکویت، دیکیت) از جمله مجموعه کانی های بارز رخساره آرژیلیک است. پیریت کانی سولفیدی غالب پراکنده در همه سنگ های دگرسانی است. بیوتیت رخساره های دگرسانی پروپیلیتیک و فیلیک Al2O3, SiO2 و اکسید آهن بیشتری نسبت به بیوتیت ماگمایی دارند. این پدیده شبیه آنچه برای بیوتیت های کانسارهای مس پورفیری دیگر دیده می شود، می باشد. مجموعه کانی های مختلف پهنه های دگرسانی و نیز ترکیب شیمیایی متنوع بیوتیت در این رخساره ها به شرایط فیزیکو- شیمیایی حاکم بر فرایندهای دگرسانی گرمایی اشاره دارد.

منطقه مورد مطالعه، در جنوب غربی شهرستان بیرجند )خراسان جنوبی( واقع است. واحدهای لیتولوژیکی مورد بحث، شامل بخشهایی از افیولیت ملانژ شرق کشور، با سن اواخر کرتاسه، ته نشستهای فلیش کرتاسه و پالئوژن، کنگلومرای نئوژن و سنگ های آتشفشانی ترسیر است. لیستونیتهای منطقه غالبا به صورت رگه ای و به رنگ زرد و قهوه ای و در راستای سطوح گسلها، مرز واحدها، سطوح لایه بندی، و بر گوارگی دیده می شود. تاثیر گرمابیهای حاوی CO2 بر واحدهای یاد شده، تحت شرایط فیزیکوشیمیایی و تردمودینامیکی مناسب، باعث واکنشهای لیستونیت زایی شده است. بررسیهای صحرایی و میکروسکوپی مبین آن است که فرایندهای دگرسانی شامل واکنشهای پیش درآمد لیستونیت زایی )به ویژه واکنشهای مربوط به تشکیل سرپانتینیت و تالک در سنگهای اولترابازیک( و واکنشهای اصلی لیستونیت زایی است که طی آن، پاراژنز کانیایی اولیه سنگها تبدیل به مجموعه سیلیسی - کربناتی )لیستونیت( شده اند. فراوانی و نوع کانیهای تشکیل دهنده لیستونیتها به ترکیب سنگ اولیه، PH و Eh محیط، دما و فوگاسیته CO2 و H2O بستگی دارد. بررسیهای میکروسکوپی و XRD موید حضور منیزیت، برونریت، دولومیت، کلسیت، اسمیت زونیت، کوارتز، کلینوکلر، تالک، موسکویت، کرومیت، پیریت، و مگنتیت است. داده های SEM و بررسی مقاطع صیقلی نیز وجود سولفورهای آهن، نیکل و آهن – نیکل - کبالت را نشان می دهد که می تواند به عنوان کانیهای همراه، برای پی جویی عناصری مثل طلا، نقره، جیوه و... مورد نظر باشد.

اسیدهای آلی در افزایش زیست فراهمی عناصر غذایی خاک نقش مهمی دارند. پتاسیم غیر تبادلی خاک ها که عمدتا در بین لایه های میکاها محبوس گردیده است، منبع مهمی برای پتاسیم مورد نیاز گیاهان در بسیاری از خاک ها محسوب می شود. این مطالعه به منظور تعیین تاثیر برخی اسیدهای آلی در رها سازی پتاسیم از کانی های میکایی و مطالعه تغییرات کانی شناسی کانی ها تحت تاثیر اسیدهای آلی انجام شد. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با آرایش فاکتوریل در بر گیرنده دو نوع کانی رسی (موسکویت و فلوگوپیت)، سه نوع اسید آلی (اگزالیک، سیتریک و مالیک) با چهار غلظت (صفر، 500، 2000 و 4000 میکرومولار) در شش زمان مختلف (5 ساعت، 2، 10، 30، 60 و 120 روز) با سه تکرار انجام شد. کانی های میکایی (کوچک تر از 60 میکرومتر) تحت تاثیر اسیدهای آلی با غلظت های مختلف در دوره های زمانی معین قرار گرفتند. سپس مقدار پتاسیم رها شده از این کانی ها به محلول، با دستگاه فلیم فتومتر اندازه گیری شد. نتایج نشان دادند که سرعت رهاسازی پتاسیم بسته به نوع اسیدهای آلی و ترکیب شیمیایی و ساختمان تبلور کانی های میکایی متفاوت است. اسید سیتریک با غلظت 4000 میکرومولار در بین سایر اسیدها پتاسیم بیشتری از کانی ها آزاد نمود و مقدار پتاسیم رها شده از کانی ها با افزایش غلظت اسیدها، افزایش یافت. کانی فلوگوپیت در تمام تیمارها، پتاسیم بیشتری نسبت به کانی موسکویت آزاد نمود. روند رها سازی پتاسیم غیر تبادلی از کانی ها دارای دو فاز مشخص رهاسازی سریع در مراحل اولیه و رهاسازی با سرعت ثابت تا انتهای آزمایش بود. به نظر می رسد اسیدهای آلی از طریق کئوردیناسیون گروه های کربوکسیلیک و هیدروکسیل با کاتیون های فلزی جذب کانی ها شده و کئوردیناسیون قوی اسیدهای آلی، آزادسازی پتاسیم به محلول را افزایش می دهد. کانی های میکایی تحت تاثیر اسیدهای آلی تا غلظت 4000 میکرومولار و تا 4 ماه تغییر کانی شناسی قابل تشخیص با دستگاه پراش پرتو ایکس نداشتند.

همراهی قارچ های اندوفایت با گراس های سردسیری به ویژه فسکیوی بلند یکی از مهمترین همزیستی ها در طبیعت است. بررسی های فراوانی در رابطه با نقش مثبت این همزیستی در مقاومت گیاه به تنش های متفاوت انجام شده، لیکن تاثیر آن در جذب عناصر غذایی متفاوت به ویژه پتاسیم و تحولات کانی های پتاسیم دار ناشناخته است. لذا این مطالعه با هدف بررسی تاثیر قارچ اندوفایت بر تغییر و تحولات کانی های میکایی در اندازه رس انجام شد. این پژوهش به صورت گلدانی و در شرایط گلخانه ای با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. محیط کشت مخلوطی از شن کوارتزی (به عنوان ماده پرکننده) و کانی های میکایی فلوگوپیت و موسکویت بود. جهت انجام کشت، از ژنوتیپ75B  فسکیوی بلند در دو نوع حاوی و عاری از اندوفایت استفاده شد. در طول دوره 140 روزه کشت گلدان ها به وسیله آب مقطر و محلول غذایی در دو نوع حاوی و عاری از پتاسیم، آبیاری و تغذیه شدند. در پایان دوره کشت گیاه برداشت و به روش خاکستر خشک تجزیه و مقدار پتاسیم عصاره گیاه توسط شعله سنج تعیین شد. همچنین تجزیه بخش رس کانی ها، توسط پراش پرتو ایکس انجام گردید. نتایج بدست آمده ورمی کولیتی شدن کانی فلوگوپیت را در هر دو شرایط تغذیه ای نشان داد. شدت تغییرات کانی شناسی در شرایط تغذیه ای بدون پتاسیم بسیار بیشتر از شرایط تغذیه ای با پتاسیم بود. تشکیل کانی های کلریت و اسمکتیت نیز به مقدار کم در بستر کشت فلوگوپیت مشاهده گردید. همچنین، ورمی کولیتی شدن بسیار ضعیف کانی موسکویت علیرغم دی اکتاهدرال بودن کانی مشاهده شد. در شرایط تغذیه ای بدون پتاسیم و در کانی فلوگوپیت، نسبت قله 1.4 به 1.0 نانومتر تقریبا 4 برابر بیشتر از شرایط عدم حضور اندوفایت بود. این اختلاف معنی دار را می توان به تاثیر رابطه همزیستی قارچ اندوفایت بر میزان و نوع ترشحات ریشه و در نهایت، تغییر کانی فلوگوپیت مرتبط دانست. کاهش معنی دار مقادیر pH ریزوسفر در شرایط حضور قارچ نیز این فرضیه را تایید می کند.

هوادیدگی کانی های موجود در خاک، منبع اولیه بسیاری از عناصر غذایی ضروری رشد گیاه از جمله پتاسیم می باشد. نقش مهم پتاسیم در افزایش کیفیت محصولات کشاورزی به خوبی شناخته شده و از طرفی کانی های میکایی به عنوان منبع اصلی تامین پتاسیم در خاک های کشورمان غالب هستند. بعلاوه، اطلاعات دقیقی در مورد نقش کانی های میکایی در تامین پتاسیم برای جو که دومین محصول پرتولید کشورمان است وجود ندارد. لذا این مطالعه با هدف بررسی توانایی گیاه جو در استفاده از پتاسیم ساختاری یک نوع میکای دی اکتاهدرال (موسکویت) و نوعی میکای تری اکتاهدرال (فلوگوپیت) انجام شد. در این پژوهش از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار استفاده شد. بستر کشت مخلوطی از شن کوارتزی (به عنوان ماده پر کننده) و کانی پتاسیم دار (موسکویت و فلوگوپیت) بوده و گیاهان به وسیله دو نوع محلول غذایی (پتاسیم دار و بدون پتاسیم) در دوره چهار ماهه کشت تغذیه شدند. در این مطالعه از رقم گوهر که به طور معمول در منطقه اصفهان کشت می شود، استفاده شد. در پایان دوره کشت بخش هوایی و ریشه گیاه جدا شده و عصاره گیری به روش خاکستر گیری خشک انجام گردید و مقدار پتاسیم در عصاره گیاه توسط شعله سنج تعیین شد. در تیمارهای بدون پتاسیم مقدار پتاسیم جذب شده توسط گیاه به طور معنی داری تحت تاثیر نوع بستر کشت قرار داشت. به طوریکه بیشترین جذب به گیاهان رشد کرده در بستر حاوی فلوگوپیت مربوط بوده است. اما اختلاف معنی داری بین بستر های موسکویت و کوارتز مشاهده نشد. غلظت پتاسیم در گیاهان رشد کرده در بستر فلوگوپیت حتی تحت محلول غذایی بدون پتاسیم در محدوده کفایت قرار دارد. این مساله نشان می دهد، در محیطی که پتاسیم ساختاری کانی ها تنها منبع تامین پتاسیم می باشد، نوع کانی میکایی در میزان پتاسیمی که در دسترس گیاه قرار می گیرد اهمیت بسزایی دارد.