کشت دیر هنگام و کمبود نزولات آسمانی از جمله مشکلات عمده در زراعت گندم در مزارع کشور به شمار می رود. بدین منظور آزمایشی جهت القاء تحمل به تنش رطوبتی تحت شرایط مزرعه ای در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی در سال زراعی 1387-88 اجرا شد.آزمایش بصورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار بود که در آن فاکتور اصلی تنش شامل دو سطح آبیاری معمول عدم تنش و قطع آبیاری پس از ساقه رفتن تنش رطوبتی و فاکتوریل رقم گندم شامل a1=زرین،a2= سرداری، 6 سطح پیش تیمار بذور شامل=b1 پلی اتیلن گل کیول 10 درصد،b2 =کلرید پتاسیم 2.5 درصد، b3=کلرید سدیم 3 درصد،b4 =شاهد،b5 = هاردنینگ و b6 = اکسین ppm10 به عنوان فاکتور فرعی، به صورت فاکتوریل به کرتهای فرعی اختصاص یافتند. تنش رطوبتی در مزرعه با قطع آبیاری از مرحله ساقه رفتن اعمال شد. نتایج تجزیه واریانس مزرعه ای نشان داد که به جز صفات محتوای نسبی آب برگ پرچم و تعداد پنجه بارور تمامی صفات از قبیل عملکرد دانه، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله، ماده خشک کل، وزن هزار دانه، مساحت برگ پرچم، ارتفاع بوته و میزان کلروفیل برگ پرچم تحت تاثیر تیمارها قرار گرفتند. تیمار بذور باعث بهبود بسیاری از صفات از قبیل عملکرد دانه )افزایش 35 درصدی( در پیش تیمار با تنظیم کننده های رشدی در رقم زرین در شرایط عدم تنش می شود. بهترین نتایج در بین پیش تیمارهای مختلف از پیش تیمارهای هورمونی بر روی صفاتی همچون تعداد سنبله در متر مربع، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله و عملکرد دانه حاصل شد. در کنار پیش تیمارهای هورمونی، هیدرو پرایمینگ و هاردنینگ (با عملکرد دانه به ترتیب 562.2 ، 532.7 گرم بر مترمربع) نیز نتایجی نزدیک به پیش تیمارهای هورمونی نشان داد که به علت بالا بودن هزینه پیش تیمار کردن با مواد تنظیم کننده رشد توصیه می شود از پیش تیمار هیدروپرایمینگ استفاده شود که هزینه کمتری دارد. پیش تیمار کردن بذور موجب تسریع مراحل نموی گیاه می شود و از این طریق حداقل یک مرحله آبیاری مزرعه کاهش می یابد. با توجه به شرایط آب و هوایی خشک و نیمه خشک کشورمان پیش تیمار بذور ضروری می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

حضور فلزات سنگین یکی از مهمترین تنش های محیطی است که می تواند منجر به کاهش رشد گیاهان شود. تجمع این فلزات به دلیل ایجاد سمیت در خاک های کشاورزی می تواند تهدیدی برای تولید گیاهان زراعی باشد. از طرفی مطالعات زیادی نشان دادند که کاربرد میکروارگانیسم ها می تواند سمیت فلزات سنگین را کاهش دهد. به همین دلیل در پژوهش حاضر اثر قارچ تریکودرما (Trichoderma virens) و باکتری های محرک رشد آزوسپریلیوم (Azospirillum brasilense) و ازتوباکتر (Azotobacter chroococcum) بر بهبود مولفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه شوید (Aniethum graveolens) به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در سال 1391 مورد بررسی قرار گرفت. عوامل مورد بررسی شامل چهار سطح پرایمینگ (شاهد، قارچ تریکودرما، باکتری آزوسپریلیوم + ازتوباکتر و تلفیق قارچ و باکتری) و چهار سطح نیترات مس (صفر، 40، 80 و 120 میلی گرم در لیتر) بود. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که پاسخ مولفه های جوانه زنی به سطوح نیترات مس متفاوت بود به طوری که روند پاسخ صفات طول ریشه چه، ساقه چه و گیاهچه به صورت خطی و کاهشی (به ترتیب با شیب -0.005، -0.017 و -0.022)، ولی در صفات وزن تر و خشک ریشه چه، ساقه چه و گیاهچه این روند از نوع درجه دوم بود. به جز سرعت جوانه زنی روزانه در سایر صفات، روند تغییرات در سطوح پایین تنش به صورت افزایشی ولی در سطوح بالای آن کاهشی بود و بیشترین میزان این صفات در سطوح متوسط نیترات مس به دست آمد. با این وجود اثر تیمارهای بیولوژیک و بر همکنش آن با سطوح عنصر سنگین در هیچ کدام از صفات مورد بررسی معنی دار نبود. در مجموع به نظر می رسد تکرار چنین آزمایش هایی در سایر مراحل رشدی و بسترهای کشت دیگر می تواند اطلاعات کامل تری در این زمینه فراهم آورد.

فلزات سنگین از آلاینده های خطرناک زیستمحیطی هستند که از طریق ورود به زنجیره غذایی موجب بروز خطرات زیان باری برای انسان ها، گیاهان و سایر موجودات می شوند. به منظور بررسی اثرهای تنش شوری و عناصر سنگین سرب و کادمیوم بر گیاه اسفناج، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهرود اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح شوری (صفر، 4 و 8 دسی زیمنس بر متر) به عنوان فاکتور A و تیمار عنصر سنگین در چهار سطح (شاهد، کادمیوم، سرب و سرب+کادمیوم) به عنوان فاکتور B بودند. نتایج نشان داد که شوری تاثیر معنی داری بر وزن تر و خشک اسفناج نداشت، اما تیمار عنصر سنگین سبب تغییرات معنی داری در آنها گردید. کمترین و بیشترین وزن تر و خشک به ترتیب از تیمار کادمیوم و کادمیوم + سرب حاصل شد. بجز رنگدانه های فتوسنتزی فلاونوئید و آنتوسیانین، شوری تنها تاثیر معنی داری بر مقادیر کلروفیل a، کلروفیل b و کارتنوئید داشت و سبب کاهش آنها در سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر شد. تیمار شوری بدون تاثیر بر مقدار پتاسیم، منجر به افزایش مقادیر سدیم و کربوهیدرات محلول در برگ های گیاه اسفناج گردید. اثر متقابل شوری و عنصر سنگین تنها در مورد کربوهیدرات، مقادیر کلروفیل a و کلروفیل b معنی دار بود. بیشترین میزان کربوهیدرات از تیمار ترکیبی کادمیوم + سرب و سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر و نیز بیشترین میزان کلروفیل a و b از تیمار بدون استفاده از شوری (شاهد) و عنصر سنگین سرب حاصل شد.

تنش خشکی یکی از مهم ترین عوامل محیطی در کاهش رشد، توسعه و تولید گیاهان است. جوانه زنی و رشد گیاهچه یکی از مراحل اصلی زندگی گیاه است که تحمل به خشکی در این مرحله شرط ادامه سایر مراحل به ویژه در کشت دیم است. در این زمینه تنوع ژنتیکی کافی در گونه زراعی گلرنگ محدود بوده و به نظر می رسد بتوان از پتانسیل گونه های وحشی سود جست. در این مطالعه، تحمل به خشکی سه گونه گلرنگ و هیبریدهای مستقیم و متقابل (شش هیبرید) حاصل از آنها تحت چهار سطح از پتانسیل اسمزی (0، 5-، 10- و 15- مگاپاسکال) توسط پلی اتیلن گلیکول با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد با افزایش سطوح تنش خشکی صفات درصد جوانه زنی، طول و وزن خشک برای صفات ریشه چه، ساقه چه و گیاهچه در گونه اهلی (Ct) Carthamus tinctorius نسبت به گونه های وحشی (Cp) C. palaestinus، (Co) C. oxyacanthus و نتاج حاصل از تلاقی آنها کاهش بیشتری یافت که این موضوع می تواند بیانگر مقاومت بیشتر گونه های وحشی نسبت به گونه اهلی باشد. نتایج حاصل از شاخص های درصد کاهش، TOL و STI نیز بیان کننده مقاومت بیشتر گونه های وحشی و نتاج حاصل از تلاقی آنها نسبت به گونه های اهلی بود. تجزیه بای پلات بر اساس مولفه های اصلی نشان داد که گونه C. tinctorius حساس ترین و نتاج حاصل از تلاقی دو گونه وحشی (Cpo و Cop) متحمل ترین به تنش خشکی بودند که می تواند ناشی از هتروزیس حاصل از تلاقی دو گونه باشد. نمودار سه بعدی والدین و نتاج حاصل از تلاقی آنها بر اساس شاخص STI برای صفت درصد جوانه زنی نشان داد که نتاج F2 حاصل از تلاقی گونه اهلی با دو گونه وحشی (Ctp و Cto) دارای تحمل به خشکی بالا در هر دو شرایط تنش و عدم تنش می باشند که می توانند پس از مطالعات بیشتر در برنامه های پیشرفته به نژادی برای اصلاح و ایجاد ارقام متحمل به خشکی استفاده شوند.

به منظور بررسی تاثیر پیش تیمارهای اسموپرایمینگ بر خصوصیات جوانه زنی و بنیه بذر گیاه بابونه Tanacetum parthenium، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در سال 1394 در آزمایشگاه تکنولوژی بذر در بانک ژن منابع طبیعی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع انجام گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل شرایط نگهداری ) سردخانه پایه (دمای 18-درجه سانتی گراد)، سردخانه فعال (دمای4 درجه سانتی گراد)، بذرهای پیر شده بصورت مصنوعی (با دمای41 درجه سانتی گراد )و بذرهای احیاء شده (شاهد) بودند. تیمارهای پرایمینگ پلی اتیلن گلایکول 3/0-و 6/-مگاپاسکال، اسید جیبرلیک (500 و 1000 پی پی ام، هیدروپرایمینگ (خیساندن در آب مقطر) و شاهد بدون پرایمینگ بود. خصوصیات جوانه زنی رایج اندازه گیری شد. بیشترین میانگین صفات درصد و سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه در بذرهای احیاء شده با شرایط نگهداری (دمای Cº 24) بدست آمد. بیشترین میانگین صفات جوانه زنی در بذرها با شرایط نگهداری سردخانه فعال( 10 الی 20 سال)، مشاهده شد. کمترین میانگین خصوصیات جوانه زنی مربوط به بذرهای پیر شده به روش مصنوعی بود. بیشترین میانگین صفات جوانه زنی با تیمارسید جیبرلیک 1000 پی پی ام بود. حداکثر بعضی از صفات جوانه زنی با تیمار پلی اتیلن گلایکول 6/0-مگا پاسکال بود. در سردخانه فعال بیشترین میانگین صفات جوانه زنی، با تیمارهای اسید جیبرلیک 1000 پی پی ام و پلی اتیلن گلایکول 6/0-مگاپاسکال بود. در سردخانه پایه، تاثیر اسموپرایمینگ با )تیمار پلی اتیلن گلایکول 6/0-مگا پاسکال( نسبت به سایر تیمارها بیشتر بوده درصورتی که در بذرهای پیر شده به روش پیری زودرس تاثیر تیمار اسموپرایمینگ (پلی اتیلن گلایکول3/0-و 6/0-مگا پاسکال) در بازیابی بذرها نسبت به سایر تیمارها بیشتر بود.

به منظور بررسی اثر محلول پاشی نیتروژن، روی و منگنز بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود، دو آزمایش به صورت کاشت پائیزه و بهاره در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 89 - 1388 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با پنج تیمار شامل محلول پاشی سولفات روی، سولفات منگنز، مخلوط سولفات روی و سولفات منگنز، نیتروژن و آب مقطر (شاهد) در سه تکرار انجام شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده ها اثر فصل کاشت بر ارتفاع بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک معنی دار بود. تمام صفات مورد بررسی، به جز ارتفاع بوته، در کشت بهاره نسبت به پائیزه افزایش یافتند. این افزایش برای عملکرد دانه بیش از 12 درصد بود. اثر محلول پاشی بر تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک، غلظت روی و درصد پروتئین نیز معنی دار گردید. با محلول پاشی نیتروژن میزان عملکرد دانه، به دلیل افزایش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه، نسبت به شاهد 6.2 درصد افزایش یافت. اثر متقابل محلول پاشی در فصل کشت بر ارتفاع بوته و تعداد غلاف در بوته معنی دار شد. محلول پاشی نیتروژن نسبت به تیمارهای دیگر باعث افزایش معنی دار اجزای عملکرد، عملکرد دانه و درصد پروتئین دانه گردید. محلول پاشی با سولفات روی نیز اگرچه میزان روی موجود در دانه نخود را به طور معنی داری افزایش داد، اما اثر معنی داری بر عملکرد دانه نداشت. بنابراین، انجام محلول پاشی نیتروژن برای بهبود پروتئین و عملکرد دانه نخود در شرایط مشابه این آزمایش پیشنهاد می گردد.

این پژوهش به منظور بررسی تحمل به تنش خشکی دو رقم گندم تلقیح شده با رایزوباکتری های محرک رشد گیاه ( PGPR) در سال زراعی 93-1392 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار بود. کرت اصلی شامل دو سطح آبیاری مطلوب و تنش خشکی (کم آبیاری در مرحله گرده افشانی تا پایان رسیدگی کامل) و کرت های فرعی شامل باکتری های PGPR در چهار سطج تلقیح بذر با Azotobacter chroococcum، تلقیح بذر با Azospirillum lipoferum، مصرف همزمان هر دو باکتری Azotobacter + Azospirillum و عدم کاربرد باکتری (شاهد) و دو رقم گندم شامل سیروان و مرودشت بود. صفات آزمایش شامل فعالیت آنزیم آنتی اکسیدانتی سوپراکسید دیسموتاز ( SOD)، فعالیت بیومارکر بیوشیمیایی مالون دی آلدهید ( MDA) میزان کلروفیل a، b و a+b بودند. نتایج آزمایش نشان داد، اثر ساده تیمارهای آبیاری، رقم و باکتری بر کلیه صفات مطالعه شده معنی دار (P£0.01) بود. میزان فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز ( SOD) در تیمار تنش خشکی بالاتر از تیمار آبیاری کامل (نرمال) بود. رقم سیروان و مرودشت به ترتیب با 3.6 و 2.7 واحد بر گرم پروتئین میزان فعالیت آنزیم SOD بیش تر و کم تری را نشان دادند. رقم سیروان در مقایسه با رقم مرودشت از میزان فعالیت بیومارکرMDA (27.424 میلی گرم بر گرم وزن تازه بافت) کم تر و محتوی کلروفیل a، b و a+b به ترتیب با 3.255، 1.578 و 4.811 (میلی گرم بر گرم وزن تازه بافت) بیش تری برخوردار بود. در مقابل، رقم مروردشت در مقایسه با رقم سیروان از میزان بیومارکرMDA (31.752 میلی گرم بر گرم وزن تازه بافت) بیش تر و محتوی کلروفیل a، b و a+b به ترتیب با 2.747، 1.330 و 4.032 (میلی گرم بر گرم وزن تازه بافت) کم تری برخوردار بود.

در سال های اخیر تولید فزاینده زباله در نتیجه رشد جمعیت شهری و توسعه صنایع، به عنوان یک چالش جدی مطرح است. ورمی کمپوست به عنوان محصول فرآوری زباله های شهری با خصوصیات فیزیکوشیمیایی مناسب، می تواند نقش موثری در رشد و نمو و نیز کاهش اثرات منفی ناشی از تنش های مختلف محیطی بر گیاهان داشته باشد. برای این منظور مطالعه ای با هدف بررسی بر هم کنش نسبت های مختلف ورمی کمپوست و تنش شوری بر صفات ریخت زایی گیاهچه های لوبیا قرمز رقم درخشان (Phaseolus vulgaris L. cv. Light Red Kidney) انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کاملا تصادفی، شامل پنج نسبت حجمی ورمی کمپوست و ماسه (100:0؛ 90:10؛ 75:25؛50:50 و 25:75) و چهار سطح شوری (30، 60، 90 و120  میلی مول بر لیتر کلرید سدیم) به ترتیب معادل 2.75، 5.5، 8.25 و 11 دسی زیمنس بر متر، به همراه شاهد (صفر)، در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. بذرها در گلدان های پلاستیکی کاشته و نمونه برداری از گیاهچه ها 28 روز پس از کاشت انجام شد. نتایج نشان داد که در محیط بدون تنش، ورمی کمپوست تاثیر معنی داری (p£0.05) بر طول ساقه، تعداد میانگره ها، سطح و وزن خشک برگ، وزن خشک، سطح، قطر و مجموع طول ریشه ها داشت، اما تاثیر آن بر وزن خشک ساقه معنی دار نبود. بر هم کنش ورمی کمپوست و شوری، تاثیر معنی داری بر طول ساقه، تعداد میانگره ها، سطح و وزن خشک برگ، سطح و وزن خشک ریشه ها داشت، اما تاثیر آن بر وزن خشک ساقه، قطر و مجموع طول ریشه ها معنی دارنبود. بنابراین در سطوح پائین شوری تمام نسبت های ورمی کمپوست و در سطوح شوری بالا، نسبت های بالای ورمی کمپوست می تواند تا حدودی اثرات نامطلوب شوری را بر گیاهچه های لوبیا محدود نماید.

به منظور بررسی دور آبیاری و زئولیت بر خصوصیات زراعی و عملکرد سیب زمینی رقم آگریا، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در بهار سال 1389 در حومه اراک به اجرا گذاشته شد. تیمار های اعمال شده شامل دور آبیاری در سه سطح 6 روز، 8 روز و 10 روز به عنوان عامل اصلی در کرت اصلی قرار گرفت و در کرت های فرعی تیمار کود دامی و زئولیت در چهار سطح شامل: شاهد (عدم استفاده از کود دامی و زئولیت)، کود دامی 20 تن + 4تن زئولیت، 40 تن کود دامی و 8 تن زئولیت. نتایج نشان داد که مصرف کود دامی و زئولیت بر صفات اندازه گیری شده در سطح احتمال 1% معنی دار شد. با افزایش دور آبیاری از 6 روز به 10 روز عملکرد %19.7 کاهش یافت. اثر اصلی کود و زئولیت نشان داد که بیشترین عملکرد غده معادل 59.88 تن در هکتار از تیمار 20 تن کود دامی+4 تن زئولیت حاصل شد. اثر متقابل تیمار ها نشان داد بالاترین میانگین عملکرد کل محصول معادل 63.6 تن در هکتار از مصرف 20 تن کود دامی + 4 تن در هکتار زئولیت در دور آبیاری 6 روز بدست آمد که با تیمار دور آبیاری 8 روز و مصرف توام 20 تن کود دامی +4 تن در هکتار زئولیت تفاوت معنی داری نداشت.