کشت دیر هنگام و کمبود نزولات آسمانی از جمله مشکلات عمده در زراعت گندم در مزارع کشور به شمار می رود. بدین منظور آزمایشی جهت القاء تحمل به تنش رطوبتی تحت شرایط مزرعه ای در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی در سال زراعی 1387-88 اجرا شد.آزمایش بصورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار بود که در آن فاکتور اصلی تنش شامل دو سطح آبیاری معمول عدم تنش و قطع آبیاری پس از ساقه رفتن تنش رطوبتی و فاکتوریل رقم گندم شامل a1=زرین،a2= سرداری، 6 سطح پیش تیمار بذور شامل=b1 پلی اتیلن گل کیول 10 درصد،b2 =کلرید پتاسیم 2.5 درصد، b3=کلرید سدیم 3 درصد،b4 =شاهد،b5 = هاردنینگ و b6 = اکسین ppm10 به عنوان فاکتور فرعی، به صورت فاکتوریل به کرتهای فرعی اختصاص یافتند. تنش رطوبتی در مزرعه با قطع آبیاری از مرحله ساقه رفتن اعمال شد. نتایج تجزیه واریانس مزرعه ای نشان داد که به جز صفات محتوای نسبی آب برگ پرچم و تعداد پنجه بارور تمامی صفات از قبیل عملکرد دانه، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله، ماده خشک کل، وزن هزار دانه، مساحت برگ پرچم، ارتفاع بوته و میزان کلروفیل برگ پرچم تحت تاثیر تیمارها قرار گرفتند. تیمار بذور باعث بهبود بسیاری از صفات از قبیل عملکرد دانه )افزایش 35 درصدی( در پیش تیمار با تنظیم کننده های رشدی در رقم زرین در شرایط عدم تنش می شود. بهترین نتایج در بین پیش تیمارهای مختلف از پیش تیمارهای هورمونی بر روی صفاتی همچون تعداد سنبله در متر مربع، تعداد سنبلچه در هر سنبله، تعداد دانه در سنبله و عملکرد دانه حاصل شد. در کنار پیش تیمارهای هورمونی، هیدرو پرایمینگ و هاردنینگ (با عملکرد دانه به ترتیب 562.2 ، 532.7 گرم بر مترمربع) نیز نتایجی نزدیک به پیش تیمارهای هورمونی نشان داد که به علت بالا بودن هزینه پیش تیمار کردن با مواد تنظیم کننده رشد توصیه می شود از پیش تیمار هیدروپرایمینگ استفاده شود که هزینه کمتری دارد. پیش تیمار کردن بذور موجب تسریع مراحل نموی گیاه می شود و از این طریق حداقل یک مرحله آبیاری مزرعه کاهش می یابد. با توجه به شرایط آب و هوایی خشک و نیمه خشک کشورمان پیش تیمار بذور ضروری می باشد.

فلزات سنگین از آلاینده های خطرناک زیستمحیطی هستند که از طریق ورود به زنجیره غذایی موجب بروز خطرات زیان باری برای انسان ها، گیاهان و سایر موجودات می شوند. به منظور بررسی اثرهای تنش شوری و عناصر سنگین سرب و کادمیوم بر گیاه اسفناج، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهرود اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح شوری (صفر، 4 و 8 دسی زیمنس بر متر) به عنوان فاکتور A و تیمار عنصر سنگین در چهار سطح (شاهد، کادمیوم، سرب و سرب+کادمیوم) به عنوان فاکتور B بودند. نتایج نشان داد که شوری تاثیر معنی داری بر وزن تر و خشک اسفناج نداشت، اما تیمار عنصر سنگین سبب تغییرات معنی داری در آنها گردید. کمترین و بیشترین وزن تر و خشک به ترتیب از تیمار کادمیوم و کادمیوم + سرب حاصل شد. بجز رنگدانه های فتوسنتزی فلاونوئید و آنتوسیانین، شوری تنها تاثیر معنی داری بر مقادیر کلروفیل a، کلروفیل b و کارتنوئید داشت و سبب کاهش آنها در سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر شد. تیمار شوری بدون تاثیر بر مقدار پتاسیم، منجر به افزایش مقادیر سدیم و کربوهیدرات محلول در برگ های گیاه اسفناج گردید. اثر متقابل شوری و عنصر سنگین تنها در مورد کربوهیدرات، مقادیر کلروفیل a و کلروفیل b معنی دار بود. بیشترین میزان کربوهیدرات از تیمار ترکیبی کادمیوم + سرب و سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر و نیز بیشترین میزان کلروفیل a و b از تیمار بدون استفاده از شوری (شاهد) و عنصر سنگین سرب حاصل شد.

به منظور بررسی تاثیر مقادیر کود نیتروژن دار و تقسیط آن بر سرعت و طول دوره پر شدن دانه برنج رقم خزر در خاکی با بافت سبک، آزمایشی در سال 1382 در استان گیلان و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با شش تیمار در سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل: شاهد (بدون استفاده از نیتروژن)، 40 (به عنوان پایه)، 40+40 (پایه + اواسط پنجه زنی)، 20 + 20 + 40 (پایه + اواسط پنجه زنی + آغازش خوشه)، 60 + 60 (پایه + اواسط پنجه زنی) و 30 + 30 + 60 (پایه + اواسط پنجه زنی + آغازش خوشه) کیلوگرم نیتروژن در هکتار از منبع اوره بود. نتایج نشان داد که وزن دانه با سرعت پر شدن دانه و مساحت برگ پرچم در سطح احتمال یک درصد همبستگی مثبت معنی دار داشت r=0.937 و (r=0.893 .همچنین بین مساحت برگ پرچم و سرعت پرشدن دانه در تیمارهای نیتروژن در سطح احتمال یک درصد همبستگی مثبت و بالایی مشاهده شد (r=0.962)، در حالی که طول دوره پرشدن دانه همبستگی منفی و معنی داری را در سطح احتمال یک درصد با سرعت پرشدن دانه (r=-0.772) و مساحت برگ پرچم (r=-0.643) و در سطح احتمال 5 درصد با وزن دانه (r=-0.495) نشان داد. برخلاف طول دوره پرشدن دانه، سرعت پرشدن دانه برنج تحت تاثیر مقادیر و تقسیط نیتروژن قرار گرفت به طوری که بالاترین سرعت پرشدن دانه در تیمارهای سه تقسیطه نیتروژن (چهارم و ششم) مشاهده شد (0.689 میلی گرم در روز). بیشترین وزن دانه در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک نیز در تیمارهای چهارم و ششم به مقدار 22.5 میلی گرم به دست آمد (شاهد 18.9 میلی گرم)، که این موضوع می تواند ناشی از مصرف کود سرک دوم نیتروژن و مساحت بالاتر برگ پرچم (45.5 و 44.8 سانتی متر مربع) و سرعت پرشدن بالاتر دانه در این دو تیمار باشد. در نتیجه به منظور افزایش وزن و سرعت پر شدن دانه مصرف کود سرک نیتروژن به ویژه در مرحله آغازش خوشه قابل توصیه می باشد.

در سال های اخیر تولید فزاینده زباله در نتیجه رشد جمعیت شهری و توسعه صنایع، به عنوان یک چالش جدی مطرح است. ورمی کمپوست به عنوان محصول فرآوری زباله های شهری با خصوصیات فیزیکوشیمیایی مناسب، می تواند نقش موثری در رشد و نمو و نیز کاهش اثرات منفی ناشی از تنش های مختلف محیطی بر گیاهان داشته باشد. برای این منظور مطالعه ای با هدف بررسی بر هم کنش نسبت های مختلف ورمی کمپوست و تنش شوری بر صفات ریخت زایی گیاهچه های لوبیا قرمز رقم درخشان (Phaseolus vulgaris L. cv. Light Red Kidney) انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کاملا تصادفی، شامل پنج نسبت حجمی ورمی کمپوست و ماسه (100:0؛ 90:10؛ 75:25؛50:50 و 25:75) و چهار سطح شوری (30، 60، 90 و120  میلی مول بر لیتر کلرید سدیم) به ترتیب معادل 2.75، 5.5، 8.25 و 11 دسی زیمنس بر متر، به همراه شاهد (صفر)، در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. بذرها در گلدان های پلاستیکی کاشته و نمونه برداری از گیاهچه ها 28 روز پس از کاشت انجام شد. نتایج نشان داد که در محیط بدون تنش، ورمی کمپوست تاثیر معنی داری (p£0.05) بر طول ساقه، تعداد میانگره ها، سطح و وزن خشک برگ، وزن خشک، سطح، قطر و مجموع طول ریشه ها داشت، اما تاثیر آن بر وزن خشک ساقه معنی دار نبود. بر هم کنش ورمی کمپوست و شوری، تاثیر معنی داری بر طول ساقه، تعداد میانگره ها، سطح و وزن خشک برگ، سطح و وزن خشک ریشه ها داشت، اما تاثیر آن بر وزن خشک ساقه، قطر و مجموع طول ریشه ها معنی دارنبود. بنابراین در سطوح پائین شوری تمام نسبت های ورمی کمپوست و در سطوح شوری بالا، نسبت های بالای ورمی کمپوست می تواند تا حدودی اثرات نامطلوب شوری را بر گیاهچه های لوبیا محدود نماید.

با توجه به افزایش استفاده از کود های ورمی کمپوست در کشت های گلخانه ای، اثر کاربرد کود ورمی کمپوست در کشت گیاه گوجه فرنگی بر ویژگی های این گیاه و یکی از آفات مهم آن، سفیدبالک گلخانه (Trialeurodes vaporariorum (Hem:Aleyrodidae، بررسی شد. در تمام آزمایش ها، پنج تیمار شامل گیاهان شاهد و تیمار شده با کود جامد به میزان 30 و 60 درصد بستر کشت و عصاره آبی ورمی کمپوست 20 و 40 درصد استفاده گردید و اثر ورمی کمپوست بر سفیدبالک گلخانه در دو حالت دارای حق انتخاب (آزاد در انتخاب میزبان) و بدون حق انتخاب (محدود به گیاه خاص) بررسی شد. نتایج، نشان دهنده افزایش معنی دار وزن خشک اندام هوایی و ریشه گوجه فرنگی در اثر کاربرد کود ورمی کمپوست بود، به طوری که بیشترین افزایش (به ترتیب 18 و 12 برابر) در تیمار کود جامد 60% مشاهده شد. بیشترین میزان نیتروژن (mg/kg 0.43)، پتاسیم (mg/kg 14.56) و فنول (ppm 1130.46) در گیاهان تیمار کود جامد 60% ثبت گردید. همچنین، درصد آلودگی برگ ها به تخم سفید بالک با کاربرد کود ورمی کمپوست کاهش یافته، به گونه ای که کمترین میزان به ترتیب در تیمار کود جامد 60% (6.67 درصد)، کود جامد 30% (8.97 درصد) و عصاره آبی 40% (10.53 درصد) به دست آمد. میزان مرگ و میر در پوره سن دوم، که مرحله ثابت شدن حشره روی گیاه و شروع مکیدن شیره گیاهی است، با کاربرد کود، افزایش 10 درصدی نشان داد.

این آزمایش گلدانی با هدف بررسی تاثیر تلقیح سه توده یونجه با ریزوبیوم و میکوریزا تحت تنش شوری به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1390 در دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا شد. در این آزمایش سه رقم رهنانی، همدانی و بمی در چهار سطح شوری (20، 60، 120 و 180 میلی مولار کلرید سدیم) و چهار تیمار تلقیح (شاهد، میکوریزا، ریزوبیوم و میکوریزا + ریزوبیوم) ارزیابی شدند. در اثر شوری ارتفاع، سطح برگ، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، درصد آغشتگی میکوریزایی ریشه، تعداد و وزن گره و هم چنین سطح کل، سطح ویژه، قطر و طول تجمعی ریشه گیاهان یونجه کاهش یافت. بیشترین مقادیر این صفات به ترتیب در تیمار تلقیح دو جانبه میکوریزا+ریزوبیوم، تلقیح با میکوریزا، تلقیح با ریزوبیوم و تیمار شاهد به دست آمد. درصد آغشتگی میکوریزایی، تعداد و وزن گره نیز در تیمار تلقیح دو جانبه بیشترین بود. میزان تاثیر مثبت تلقیح گیاهان بر رشد ریشه بیشتر از تاثیر آنها بر رشد اندام هوایی هوائی بود. میزان تاثیر تلقیح گیاهان با میکوریزا بیشتر از میزان تاثیر تلقیح با ریزوبیوم بود. رقم رهنانی در مقایسه با ارقام همدانی و بمی نسبت به تنش شوری متحمل تر بود. میزان کاهش وزن خشک گیاه در شرایط شور در تیمار تلقیح نشده نسبت به تیمارهای تلقیح شده بیشتر بود. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که تلقیح دو جانبه گیاهان با ریزوبیوم و میکوریزا موجب هم افزائی اثرات این دو میکروارگانیسم در بهبود رشد گیاه یونجه می شود، با این حال تلقیح دو جانبه نسبت به تلقیح گیاهان با میکوریزا و یا ریزوبیوم به تنهائی مزیت قابل ملاحظه ای از نظر تعدیل آثار شوری نداشت.

با توجه به فراوانی و اهمیت علف  هرز پیچک صحرایی در مزارع گندم، این بررسی به منظور ارزیابی اثرات آللوپاتی این علف هرز بر جوانه زنی، رشد و عملکرد گندم به صورت آزمایش فاکتوریل در سه تکرار در سال های 1386 و 1387 در شرایط آزمایشگاهی، گلخانه ای و مزرعه ای اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل عصاره حاصل از اندام های مختلف پیچک صحرایی در پنج سطح: عصاره عاری از علف هرز (شاهد)، عصاره برگ، ساقه، ریشه و کل گیاه، و غلظت های مختلف عصاره حاصل از اندام های این علف هرز در چهار سطح: عصاره با غلظت 1 به 5، 1 به 10، 1 به 15 و 1 به 20 بودند. تیمارهای عصاره منجر به کاهش جوانه زنی و مولفه های آن نسبت به شاهد شد. عصاره ریشه بیشترین اثر کاهشی را بر مولفه های جوانه زنی داشت. عصاره ریشه و کل اندام ها با غلظت 1 به 5 کاملا از جوانه زنی بذور ممانعت کردند. در بررسی گلخانه ای در غلظت های پایین، عصاره برگ و در غلظت های بالا عصاره ریشه بیشترین اثر را بر صفات بررسی شده نشان دادند. افزایش غلظت عصاره از 1 به 20 تا 1 به 5 کاهش معنی داری را در کلیه صفات باعث شد. میزان کاهش تعداد دانه در بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه نسبت به شرایط شاهد در تیمار با غلظت 5 به 1 به ترتیب 76.17، 94.66 و 99 درصد بود. در شرایط مزرعه ای اضافه شدن بقایای این علف هرز چه به صورت عصاره و چه به صورت بقایای پودر شده، نتایج حاصل از بررسی گلخانه ای را تایید کرد. عصاره یا پودر حاصل از ریشه و کل اندام های گیاهی بیش ترین اثرات منفی و عصاره یا پودر ساقه و برگ کم ترین اثرات منفی را بر گندم گذاشتند. در شرایط مزرعه ای تیمار عصاره پیچک صحرایی %74.84 و اضافه کردن پودر حاصل از بقایای این علف هرز عملکرد گندم را %88 کاهش داد. دلیل اثر بیشتر بقایا نسبت به اضافه شدن عصاره، آزاد سازی تدریجی مواد دگرآسیب در طول دوره رشد و لذا اثرات درازمدت آن ها بر فرآیند رشد و تولید می تواند باشد.

از مواد شیمیایی که در سال های اخیر روی اثرات آنها در کاهش سرمازدگی کار شده است می توان سالیسیلات ها و جازمونات ها را نام برد. در این مطالعه تاثیر ترکیبات سالیسیلیک اسید و متیل جازمونات در افزایش تحمل سرما در گیاه فلفل دلمه ای رقم امیلی (گلخانه ای) مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل 2 × 7 در 4 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد. فاکتور اول شامل سالیسیلیک اسید در سه غلظت 0.1، 0.5 و 1 میلی مولار و متیل جازمونات در سه غلظت 0.001، 0.01 و 0.1 میلی مولار همراه با یک شاهد (آب مقطر) و فاکتور دوم شامل دو روش محلول پاشی و خاک مصرف این ترکیبات در مرحله 9 - 7 برگی گیاه بود. پس از انجام تیمارها گیاهان برای مدت3 روز در دمای صفر درجه سانتی گراد قرار گرفتند و پس از سه روز نگهداری در دمای گلخانه، شاخص های مختلفی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که به جز برای قندهای محلول و پرولین برگ در سایر موارد تفاوتی بین دو روش کاربرد هورمون مشاهده نشد. برای تمام صفات تیمارهای هورمونی تاثیر معنی داری نشان دادند. اما به دلیل اثر متقابل معنی دار بین تیمار هورمونی و روش کاربرد، اثر هورمون تحت تاثیر روش کاربرد قرار گرفت. غلظت 0.5 میلی مولار سالیسیلیک اسید، به روش خاک مصرف، سبب کاهش علائم ظاهری سرمازدگی و افزایش کلروفیل نسبی، فلورسانس کلروفیل، قندهای محلول و پرولین برگ در مقایسه با شاهد گردید. لذا تحمل گیاهان را در مقابل سرما نسبت به گیاهان شاهد افزایش داد. در بین غلظت های متیل جازمونات کاربرد غلظت 0.01 میلی مولار سبب کاهش علائم سرمازدگی و افزایش فلورسانس کلروفیل نسبت به شاهد شد و تنها به روش خاک مصرف سبب افزایش کلروفیل a و b و قندهای محلول گردید و در افزایش مقاومت به سرمای گیاهان بهتر از سایر غلظت ها عمل کرد.

درخت به (Cydonia oblonga Mill.) از درختان میوه حساس به کلروز برگی ناشی از کمبود آهن است. در بین راهکارهای کاهش این مشکل، انتخاب منابع ژنتیکی متحمل به این عارضه به طور اقتصادی تری می تواند موثر واقع شود. در این بررسی سیزده ژنوتیپ به شناسایی شده منطقه مرکزی ایران همراه با به رقم اصفهان به عنوان شاهد، از نظر حساسیت به کلروز آهن از طریق ارزیابی میزان کلروفیل برگی با تاکید بر برگ های بالایی، طی دو سال متوالی در شرایط نهالستان و گلخانه روی سه نوع پایه گلابی، زالزالک و ارزیابی شدند. کلیه ژنوتیپ های به با پایه گلابی در سال اول پس از انتقال از نهالستان ناسازگاری کامل نشان دادند. چنین ناسازگاری در سایر ترکیبات پیوندی مشاهده نشد. ارزیابی مقایسه ای میزان کلروفیل برگ ها بیانگر تاثیر مثبت شرایط نهالستان بر میانگین میزان کلروفیل برگ های پایینی و بالایی در کلیه ژنوتیپ ها بود. ارزیابی مقایسه ای حساسیت ژنوتیپ های مختلف به نشان داد که ژنوتیپ های NB3،NB4  و SHA1 روی اغلب پایه ها کلروز کم تری در مقایسه با دیگر ژنوتیپ ها روی برگ های بالایی نشان دادند. دو ژنوتیپ PH2 و KVD2 روی اغلب پایه ها حساسیت نسبتا زیاد تا زیاد به کلروز بروز دادند. در ژنوتیپ KVD1، پایه به سبب افزایش حساسیت آن به کلروز آهن، و دو پایه زالزالک و گلابی سبب کاهش قابل توجه حساسیت آن شدند. در ژنوتیپ KM1 پایه زالزالک و در ژنوتیپ ET1 دو پایه گلابی و زالزالک سبب افزایش حساسیت این ژنوتیپ شدند. سایر ژنوتیپ ها بسته به پایه و شرایط محیطی آزمایش رفتار متغیری از خود بروز دادند.