مقدمه: سال هاست که بر نقش سوگیری توجه در اختلالات مرتبط با اعتیاد از جمله نقش آن در وسوسه و لغزش تأکید می شود. در پژوهش حاضر به بررسی اثربخشی اصلاح سوگیری توجه بر سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و وسوسه در معتادان در حال ترک پرداخته شد. روش کار: سه گروه (اصلاح سوگیری توجه، اصلاح سوگیری توجه به همراه تقویت و تنبیه و کنترل) در سه مرحله زمانی (پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری) از لحاظ میزان سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و وسوسه مورد سنجش قرار گرفتند. بین پیش آزمون و پس آزمون گروه کنترل مداخله ای خنثی دریافت کرد، در حالی که گروه اصلاح سوگیری توجه با روش اصلاح سوگیری متداول مورد مداخله قرار گرفت و گروه دیگر از طریق اصلاح سوگیری توجه با تقویت و تنبیه مورد دست کاری قرار گرفت. برای سنجش سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و همچنین مداخلات صورت گرفته از آزمون دات پروب و برای سنجش وسوسه از مقیاس کوتاه وسوسه مواد استفاده گردید. یافته ها: یافته ها حاکی از آن بود که هر سه گروه در متغیرهای سوگیری توجه در پس آزمون و پیگیری، سوگیری پیش توجه در پس آزمون و وسوسه در پس آزمون با یکدیگر تفاوت معناداری داشتند. در متغیر سوگیری پیش توجه در مرحله پیگیری گروه کنترل نمرات سوگیری پیش توجه بالاتری از هر دو گروه دیگر کسب نمود. همچنین در متغیر وسوسه در مرحله پیگیری گروه اصلاح سوگیری به همراه تقویت و تنبیه از هر دو گروه دیگر نمرات وسوسه کمتری را کسب نمود. نتیجه گیری: به نظر می رسد افزودن تقویت و تنبیه به مداخله کلاسیک اصلاح سوگیری توجه می تواند به بهبود اثربخشی این مداخله بینجامد. همچنین مداخلات مبتنی بر اصلاح سوگیری توجه، مداخله ای کارآمد هستند.

شناخت حرفه­ای و انتخاب­های حسابرسان تحت تأثیر فرآیندهای ادراک، قضاوت و گزینه های تصمیم قرار گرفته و می­تواند بر میزان اشتباهات حسابرسی تأثیر داشته باشد. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نقش سوگیری­ احساسی دگرگون­گریزی، سوگیری احساسی زیان­گریزی، سوگیری رفتاری نماگری و سوگیری­ شناختی ناهماهنگی­ بر اشتباهات حسابرسی است که به لحاظ هدف کاربردی و روش انجام آن به صورت توصیفی و تحلیلی است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر شامل حسابرسان انجمن حسابرسی ایران است که پرسشنامه­های محقق ساخته با روایی و پایایی معتبر بین تعداد 90 نفر از نمونه آماری در سال 1398 توزیع شد و داده­های بدست آمده با استفاده از نرم­افزار Smart PLS مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها بیانگر این هستند که سوگیری های­ دگرگون­گریزی، زیان­گریزی، نماگری و ناهماهنگی­ شناختی بر اشتباهات حسابرسی تأثیر معنادار دارند. بنابراین، حسابرسان با تأیید وضع موجود، تمایلی به انحراف از تصمیمات گذشته ندارند و این امر با کاهش انعطاف پذیری سبب اشتباهات حسابرسان می شود. همچنین عدم توازن در جهت گیری نسبت به سوگیری زیان­گریزی سبب کاهش مسئولیت حسابرسان و افزایش ریسک شده و این امر با افزایش اشتباهات حسابرسان همراه است. به علاوه، طبقه بندی موضوعات و تفکرات طبق تجربیات مرتبط و قیاس پذیر گذشته حسابرس سبب بروز سوگیری نماگری شده و در این شرایط حسابرسان با افزایش اشتباهات حسابرسان مواجه می شوند. ضمن این که ناهماهنگی شناختی موجب می­شود حسابرسان به تصمیمات اشتباه خود ادامه دهند، فقط با این هدف که تصمیم قبلی خود را توجیه نمایند و از این رو اشتباهات حسابرسان افزایش می یابد. همچنین نتایج نشان دادند سوگیری­های مؤثر بر اشتباهات حسابرسان طبق اولویت و بیشترین تأثیر شامل سوگیری شناختی ناهماهنگی­ (39 درصد)، سوگیری احساسی زیان­گریزی (36 درصد)، سوگیری رفتاری نماگری (27 درصد) و سوگیری احساسی دگرگون­گریزی (8 درصد) هستند.

زمینه و هدف: ناتوانی در کنترل مصرف مواد مخدر یکی از جنبه­ های اصلی وابستگی به مواد است. بخشی از این ناتوانی، ناشی از وجود سوگیری­ های شناختی است که در نتیجه تماس مداوم افراد با مواد ایجاد می­ شوند. مطالعه حاضر با هدف تعیین و مقایسه اثربخشی اصلاح سوگیری شناختی در حالت­ های واقعی و دارونما بر سوگیری توجه و سوگیری گرایشی در سوء­ ­ مصرف­ کنندگان مواد افیونی انجام گرفت. روش بررسی: این یک پژوهش شبه آزمایشی و طرح آن از نوع پیش­ آزمون پس­ آزمون با گروه کنترل بود. از بین سوء مصرف کنندگان مواد افیونی شهر کرمان در سال 1397، 75 نفر به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی و به نسبت مساوی در 3 گروه آزمایش(واقعی)، دارونما و کنترل تقسیم شدند. به منظور اصلاح سوگیری شناختی در دو گروه آزمایش و دارونما، از تکالیف کامپیوتری استفاده شد. این تکالیف شامل تکلیف دات پراب(به منظور اصلاح سوگیری توجه) و تکلیف گرایش اجتناب(به منظور اصلاح سوگیری گرایشی) بودند که در هر جلسه درمانی، هر دو تکلیف به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار گرفتند. در گروه واقعی به مدت 8 جلسه، نسخه واقعی تکالیف کامپیوتری اصلاح سوگیری شناختی ارایه گردید و گروه دارونما نیز به مدت 8 جلسه نسخه دارونمای این تکالیف را دریافت نمودند، اما گروه کنترل هیچ مداخله­ ای دریافت نکردند. داده­ ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد پس از انجام مداخلات، سوگیری توجه در گروه واقعی (57/38=SD؛ 28/28=M) نسبت به گروه دارونما (36/34=SD؛ 16/0=M) و کنترل(33/73=SD؛ 16/3-=M) کاهش معنی داری یافت و درمان اصلاح سوگیری توجه منجر به کاهش سوگیری توجه شد(05/0≥ p)، اما حالت دارونمای این مداخله، تأثیری در کاهش سوگیری توجه نداشت. در سوگیری گرایشی نیز بین گروه واقعی و دارونما نسبت به گروه کنترل تفاوت معنی داری مشاهده شد(05/0≥ p). نتیجه­ گیری: نتایج مطالعه حاضر حاکی از اثربخشی مداخله اصلاح سوگیری شناختی در اصلاح سوگیری توجه و سوگیری گرایشی سوء­ مصرف­ کنندگان مواد افیونی است و می توان از آن به عنوان مداخله­ ای ­ مکمل و کم هزینه در امر درمان اعتیاد استفاده کرد.

علاوه بر مشکلات عاطفی و هیجانی, مشکلات شناختی مختلفی در ناباروران گزارش می‎شود. در این مطالعه سوگیری‎ها به عنوان نوعی آسیب پذیری شناختی در افراد نابارور مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش مشخص کردن وجود سوگیری های توجه، حافظه و حل مساله و در مرحله بعد تعیین نوع سوگیری (راهبردی و کنترل شده و یا خودکار و ناهوشیار) است. 110 آزمودنی، 55 فرد نابارور (30 زن و 25 مرد) و 55 فرد بارور (30 زن و 25 مرد) در این پژوهش شرکت کردند. در بخش حافظه از آزمودنی ها خواسته شد به یک لیست شامل 36 واژه (12 واژه وابسته به ناباروری، 12 واژه خنثی و 12 نام حیوان) گوش دهند و هر تعداد از لغات را که می توانند یادآوری کنند و در مرحله بعد همین کلمات را به همراه 36 واژه دیگر بازشناسی کنند. در بخش توجه از آنها خواسته شد که رنگ 34 واژه (17 واژه وابسته به ناباروری و 17 واژه خنثی) را در سریعترین زمان ممکن بگویند. زمان واکنش آزمودنی ها به وسیله رایانه اندازه گیری می شد. در بخش حل مساله از آزمودنی ها خواسته شد که 10 واژه (5 واژه وابسته به ناباروری و 5 واژه خنثی) را که بعضی از حروف آنها افتاده بود تکمیل کنند. در تجزیه و تحلیل داده ها طرح تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر بود؛ یعنی 2 گروه (بارور و نابارور)× 2 جنس (زن و مرد)×3 نوع واژه (وابسته به ناباروری، خنثی و نام حیوان) برای بخش حافظه و طرح 2 گروه (بارور و نابارور)× 2 جنس (زن و مرد)×2 نوع واژه (وابسته به ناباروری و خنثی) در بخش توجه، مورد استفاده قرار گرفت. در حل مساله نیز از آزمون t مستقل برای مقایسه دو گروه زنان بارور و نابارور استفاده شد. زنان نابارور واژه های وابسته به ناباروری را به طور معنی داری بیشتر از سایر گروه ها به خاطر آوردند. در حالیکه در یادآوری واژه های خنثی و نام حیوانات تفاوتی با سایر گروه ها نداشتند. در بخش توجه، گروه بارور و گروه نابارور (زنان و مردان) در زمان نامیدن رنگ واژه های وابسته به ناباروری و خنثی تفاوت معنی داری با یکدیگر نداشتند. در حل مساله زنان نابارور واژه های خنثی را به طور معنی داری کمتر از زنان بارور تکمیل کردند؛ ولی در تکمیل واژه‎های وابسته به ناباروری تفاوت معنی داری با زنان بارور نداشتند. از آنجا که در حافظه و حل مساله پردازش‎ها عمیق و راهبردی و در توجه، سطحی و خودکار است، با توجه به نتایج حاصل از حافظه، حل مساله و توجه می‎توان گفت که زنان نابارور در مورد محرک های وابسته به ناباروری پردازش های بسط یافته، راهبردی، کنترل شده و عمیق بکار می‎برند و از پردازش های سطحی و خودکار استفاده نمی کنند. بنابراین، در درمان پیامدهای روان شناختی ناباروری, روش‎های درمانی شناختی بهترین روش‎های درمان هستند؛ چرا که مستقیما روی افکار و تصورات آگاهانه و هوشیار افراد متمرکز هستند.

مقدمه: بسیاری از مشکلات تحصیلی دانش آموزان ازجمله افت تحصیلی و رفتارهای ناسازگارانه از اضطراب امتحانی نشات می گیرد که ریشه در سوگیری شناختی دارد. اصلاح سوگیری شناختی می تواند موجب کاهش سوگیری توجه دانش آموزان به نکات منفی شود؛ بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مداخله ی اصلاح سوگیری شناختی بر کاهش سوگیری توجه دانش آموزان دارای اضطراب امتحان بود. روش کار: این پژوهش به شیوه ی آزمایشی و با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه ی آماری پژوهش حاضر را کلیه ی دانش آموزان دختر سال آخر دبیرستان منطقه 3 شهر تهران که دارای اضطراب امتحان بودند، تشکیل دادند که در سال تحصیلی 97-98 مشغول به تحصیل بودند. نمونه ی پژوهش شامل 32 دانش آموز دختر دارای اضطراب امتحان بود که به صورت نمونه گیری خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند (16 نفر برای هر گروه). ابزار تحقیق در این پژوهش پرسشنامه اضطراب امتحان ساراسون (1980) باپایایی 0/88 و آزمایه دات پروب (2017) استفاده شد که دارای روایی مناسبی بوده و پایایی ابزار برای چهره متنفر 0/94 و چهره خنثی 0/95 است. نتایج با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره در نسخه 22SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس تک متغیره نشان داد که مداخله ی اصلاح سوگیری شناختی بر کاهش سوگیری توجه دانش آموزان دارای اضطراب امتحان موثر بوده است (0/05

نظریه های شناختی اختلال های هیجانی اشاره بر این دارند که سوگیری های پردازش اطلاعات نقشی تعیین کننده در تداوم و احتمالا شکل گیری اختلال های خلقی و اضطرابی دارند. پژوهش گران چهار نوع سوگیری شناختی را در افراد مضطرب شناسایی کرده اند که شامل سوگیری توجه، حافظه، قضاوت و تعبیر می باشد. بررسی سوگیری های پردازش اطلاعات در افراد مبتلا به هراس اجتماعی نشان داده که آنها نیز این چهار نوع سوگیری شناختی را نشان می دهند. در پژوهش حاضر این فرضیه مورد آزمون قرار گرفت که افراد مبتلا به هراس اجتماعی فراگیر در مقایسه با دو گروه کنترل غیر بیمار و افراد مبتلا به اختلال های اضطرابی تمایل به تعبیر منفی تر سناریوها با رویدادهای اجتماعی مبهم که با تعبیرهای مختلفی دنبال می شود، دارند. به آزمودنی ها 22 سناریوی مبهم ارایه گردید که هر کدام به وسیله سه تعبیر احتمالی مثبت، منفی و خنثی دنبال می شدند. پانزده سناریو مرتبط با رویدادهای اجتماعی و 7 سناریوی باقیمانده رویدادهای غیر اجتماعی بودند. از آزمودنی ها خواسته شد تا سه تعبیر مثبت، منفی و خنثی را، بر اساس این که احتمالا در چنین موقعیتی به ذهن خودشان و به ذهن شخصی دیگر بیاید، رتبه بندی کنند. نتایج نشان داد که افراد مبتلا به هراس اجتماعی فراگیر به طور معناداری (P<0.01) بیشتر از دو گروه کنترل تمایل داشتند تا تعبیر منفی رویدادهای اجتماعی، رویدادهای مربوط به خود و رویدادهای اجتماعی مربوط به خود را انتخاب کنند. نتایج پژوهش حاضر از این فرضیه که ممکن است یک سوگیری تعبیر منفی اختصاصی در تداوم هراس اجتماعی درگیر باشد، حمایت می کند.

درمان اصلاح سوگیری توجه یک درمان نوظهور برای اختلالات اضطرابی است و بنظر می رسد این درمان می تواند بر کاهش مصرف مواد در معتادان و سوگیری شناختی هم اثر داشته باشد هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی اصلاح سوگیری توجه با ترکیب شرطی سازی عامل بر کاهش سوگیری توجه معتادین تحت درمان متادون بود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمن سه گروهی با پیگیری بود. 60 نفر مرد دبراساس ملاک های مورد نظر با نمونه گیری در دسترس انتخاب و درسه گروه (کنترل، اصلاح سوگیری توجه ، اصلاح سوگیری توجه به همراه تقویت و تنبیه) به طور تصادفی قرار گرفتند. دو گروه آزمایش مداخلات را دریافت کردند و کروه کنترل مداخله ای را دریافت نکرد. برای اندازه گیری سوگیری توجه و مداخلات ازآزمایه دات پروب(مکلئود و همکاران،1986) در دو زمان ارائه محرک (600 میلی ثانیه برای سنجش سوگیری توجه و 200 میلی ثانیه برای سنجش سوگیری پیش توجه) با محرک های واژه و تصویر استفاده شد. یافته ها نشان داد بین هر سه گروه در پس آزمون و پیگیری سوگیری توجه و سوگیری پیش توجه تفاوت وجود دارد. علاوه بر این، مقایسه بین مداخله اصلاح سوگیری توجه با گروه اصلاح سوگیری توجه به همراه تقویت و تنبیه نشان داد، گروه اصلاح سوگیری توجه به همراه تقویت و تنبیه، سوگیری توجه کمتری در پس آزمون و پیگیری داشتند. نتیجه اینک درمان اصلاح سوگیری توجه یک مداخله کارآمد، و درمان اصلاح سوگیری همراه با شرطی سازی عامل مداخله ای کارآمدتر برای کاهش سوگیری معتادان تحت درمان متادون است.

هدف از این پژوهش، بررسی مقدار اثر بخشی کاربرد آزمایه رایانه ای پروب دات، برای اصلاح سوگیری توجه زنان چاق، نسبت به محرک های مربوط به مواد غذایی است.روش: در این پژوهش تعداد 35 نفر از زنان چاق در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. مقدار سوگیری آزمودنی ها نسبت به محرک های مواد غذایی با کاربرد آزمایه پروب دات در پیش آزمون و پس آزمون سنجیده شد. در بخش مداخله، گروه آزمایش، آزمایه اصلاح سوگیری توجه و گروه کنترل پلاسیبو دریافت کردند.یافته ها: نتایج این مطالعه نشان دادند که از راه آزمایه اصلاح سوگیری توجه می توان سوگیری توجه در زنان چاق نسبت به محرک های مربوط به مواد غذایی را کاهش داد و از این راه به بهبود آنان کمک کرد.

سوگیری های اسنادی مربوط به وقایع منفی در توهم و هذیان، هسته اصلی تبیین های شناختی - اجتماعی نشانه شناسی مثبت روان گسستگی را تشکیل می دهند. بر اساس الگوی ابعادی ویژگی های روان گسستگی، شخصیت اسکیزوتایپی و اسکیزوفرنیا به عنوان نقاط مختلفی بر روی یک پیوستار مفهوم بندی شده اند که بر طبق مفروضه های الگوی آسیب پذیری - تنیدگی مبین درجاتی از خطر می باشند. هدف این پژوهش، بررسی سوگیری های اسنادی در شخصیت های اسکیزوتایپی بود. بدین منظور 477 دانشجو از دانشکده های مختلف دانشگاه علامه طباطبایی با پرسشنامه شخصیت اسکیزوتایپی (STA) غربال شده و از بین آنها 30 نفر به عنوان گروه اسکیزوتایپی و 30 نفر هم به عنوان گروه گواه انتخاب و با پرسشنامه سبک های اسنادی (ASQ) مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که اسناد افراد با صفت اسکیزوتایپی (غیر بالینی) برای حوادث منفی بیرونی تر، کلی تر، پایدارتر و برای حوادث مثبت، درونی تر، کلی تر و پایدارتر از گروه گواه است. این یافته، با یافته های دیگر با گروه های بالینی بیماران اسکیزوفرنیایی همسو می باشد. یافته های حاصل از پژوهش حاضر در جهت حمایت از نظریه بنتال و همکاران در ارتباط با تبیین روان گسستگی از دیدگاه شناخت اجتماعی و نیز در جهت فراهم آوردن تاییدات پژوهشی بیشتر برای الگوی پیوستاری روان گسستگی تفسیر گردید.

یکی از موانع سلامت افراد دنبال کردن رفتارهای پیشین و عدم تغییر عادات براساس ترجیحات گذشته و فعلی و نادیده گرفتن آینده است. از این رو، هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل عاملی سوگیری های سلامت افراد در چهارچوب اقتصاد رفتاری است. برای بررسی این هدف داده های پژوهش از طریق یک پرسشنامه محقق ساخته و نمونه گیری در دسترس از اعضای هیئت علمی و کارکنان دانشگاه ایلام گردآوری شده است. پایایی اولیه سوالات مربوط به سوگیری های سلامت براساس معیار آلفای کرونباخ  77/0 بوده است. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی نشان داد که هشت بعد از سوگیری های سلامت انعکاس دهنده های مهمی از باورهای سوگیرانه افراد در طی تصمیمات روزمره در خصوص تغذیه، فعالیت بدنی، درمان، هزینه درمان و دوره درمان افراد است. تحلیل عاملی اکتشافی به تنهایی نشان داد که 8  عامل حدود 55/72 درصد تغییرات سوگیری های سلامت را تبیین می کنند. همچنین بررسی شاخص های  برازش مدل تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل هشت عاملی برازش مطلوبی با داده ها دارد. سوگیری های سلامت افراد در قالب 8 بعد اصلی به ترتیب: بی صبری در تغذیه، ساده انگاری در تغذیه، حال گرایی در فعالیت بدنی، چشم پوشی از هزینه سالم ماندن،  تمایل به هزینه درمان فوری، اهمال کاری در درمان عاطفی، ساده لوحی درمورد دوره درمان و بی احتیاطی در درمان نامگذاری شدند. نتایج پژوهش حاضر می تواند به فعالان (پژوهشگران، تصمیم گیران، برنامه ریزان و ...) حوزه سلامت کمک کند تا با تبیین سوگیری های اقتصاد رفتاری، مفاهیم جدیدی را برای اطلاع رسانی در حوزه سلامت ارائه نمایند.