در اواسط قرن بیستم میلادی، رشد سریع جمعیت شهرنشین و به دنبال آن، تراکم بالای ساختمانی، بیش از هر زمان دیگری توجه ویژه ی برنامه ریزان و طراحان شهری را به مقوله ی پوشش گیاهی شهری جلب کرد تا از این طریق بتوانند با کنترل عوامل مخرب زیست محیطی، همچون آلودگی هوا، تاثیرات ناشی از جزایر گرمایی شهری و دیگر آلودگی های منبعث از مناطق شهری، زمینه را برای ارتقاء کیفیت های روان شناختی محیطی شهرنشینان با درنظر گرفتن میزان مناسب سبزینگی در چشم اندازهای شهریشان به طور هم زمان فراهم کنند. در این راستا، روش ها و تکنیک های متفاوتی برای ارزیابی و تخمین کمیت فضاهای سبز و عملکرد آن ها گسترش یافته است. به دست آوردن شاخص های سبزینگی متعدد در موقعیت های گوناگون درراستای درک میزان تاثیرگذاری سبزینگی بر عملکردهای مناظر شهری ازجمله تلاش های متخصصان عرصه ی شهری در چند دهه ی اخیر بوده است که هریک با هدف و روشی متمایز ارایه شده اند. در تحقیق حاضر، با معرفی شاخص های گوناگون سبزینگی، سلسله مراتب شکل گیری، روش های ارزیابی و بیان نقاط ضعف و قوت هریک درخصوص اثرگذاری موثرشان در مناظر شهری، این نتیجه حاصل شده است که روش های عینی با نگاه سه بعدی مزیت بیشتری درمقایسه با روش های ذهنی و همچنین روش های عینی با نگاه دوبعدی دارند؛ زیرا به واقعیت موجود نزدیک تر و عاری از مشکلات روش های ذهنی هستند.

زمینه و هدف: توسعه روزافزون فضاهای شهری سبب بروز پدیده جزیره حرارتی شهری شده است. یکی از عوامل اصلی ایجاد آن کاهش سطوح نفوذپذیر و فضاهای سبز در شهر ها است که منجر به برهم خوردن چرخه باران، کاهش رطوبت نسبی در محیط های شهری و در نهایت افزایش دما می شود. جزیره حرارتی درمراکز شهر و محل های پرتردد و پر ترافیک تشدید می شود. ازاینرو هدف پژوهش حاضر تعدیل این پدیده در بخشی از محدوده مرکزی تهران و ارایه راهکارهایی جهت تعدیل دما می باشد. روش بررسی: این پژوهش با روش شبیه سازی انجام شد و در دو فاز صورت پذیرفت. در مرحله اول (در مقیاس بلوک شهری) وضع موجود و وضع پیشنهادی نگارندگان با استفاده از لیدی باگ[1] و دراگون فلای[2] شبیه سازی شد و دمای خشک [3]و شاخص UTCI [4] (شاخص حرارتی اقلیم جهانی) در آن دو مورد مقایسه قرار گرفت. در فاز دوم بخشی از بلوک شهری مورد مطالعه انتخاب شد و مدل خرداقلیمی در سه حالت وضع موجود، وضع پیشنهادی و وضع بهبودیافته با انویمت در 15 مرداد 98 شبیه سازی شد. سپس تاثیر متریال ساختمان، کفپوش ها با نفوذ پذیری متفاوت، چمن، درخت و آب بر سرعت باد، دما، رطوبت نسبی، دمای تابشی و میزان غلظت دی اکسید کربن مورد مطالعه قرار گرفت. یافته ها: مدل بهبودیافته نهایی که شامل درخت، آب، چمن، مصالح نفوذ پذیر، بام سبز بود نسبت به وضع موجود باعث کاهش دما تا 4 درجه سانتیگراد، افزایش10 درصدی در رطوبت نسبی، کاهش 4 الی 5 درجه دمای تابش، کاهش غلظت دی اکسید کربن و کاهش سرعت باد شد. بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان داد شاخص UTCIبا افزایش زیرساخت های سبز شهری و کفپوش های نفوذپذیر تعدیل می گردد. همچنین درخت نسبت به سایر پارامتر ها بیشترین تاثیر کاهش دما را ایجاد می کند.

ارزیابی ارتباط کمی بین الگوی پوشش گیاهی و عناصر اقلیمی یکی از کاربردهای سنجش از دور در مقیاس جهانی و منطقه ای می باشد. مطالعه بارندگی یک منطقه و اثرات مخرب یا مفیدی که بر جا می گذارد، شرایط را برای برنامه ریزی و حفظ و حراست از آن محیط، مدیریت بهتر خاک و شناخت وضعیت پوشش گیاهی فراهم می کند. بارش پدیده ای است اقلیمی که مقدار آن در مکان پیوسته تغییر می کند. برای انجام این تحقیق از داده های بارش روزانه 36 ایستگاه اقلیمی منطقه زاگرس در بازه ی زمانی 2000 تا 2010 میلادی و تصاویر ماهواره MODIS وTRMM استفاده گردید. به همین منظور برای رسیدن به نتیجه مطلوب، منطقه مورد مطالعه را به سه قسمت، منطقه دارای سبزینگی حداکثر، متوسط و حداقل تقسیم شده است. با توجه به این که بیشترین تراکم سبزینگی در ایران در ماه می می باشد، اخذ و بررسی تصاویر ماهواره ای به نحوی بوده است که، محصولات 16 روزه پوشش گیاهی تمام روزهای ماه می را پوشش دهند و بتوان به برآورد درستی رسید و بر اساس آن نیز روزهای بارشی همان بازه زمانی ( 23 آوریل تا 9 ژوئن) انتخاب گردیده است. سپس برای هر دوره 16 روزه با دوره زمانی 11 سال یک میانگین بدست آورده که در مجموع برای هر فاکتور سه تصویر برای هر 16 روزه مطالعه گردید. نتایج بررسی ها نشان میدهد که مناطق با بارش بیشتر دارای سبزینگی بیشتری بوده و در بیشتر موارد تغییرات مکانی بارش باعث تغییر در میزان میانگین سبزینگی شده و همچنین شبیه سازی داده های بارش ماهواره ای با سبزینگی نسبت به بارش ایستگاهی سبزینگی بالاتری را پیش بینی می کند.

تکنیک های کشاورزی دقیق در یک محیط گلخانه ای به افزایش کیفیت محصول نهایی، کاهش هزینه های استفاده از کود و جلوگیری از رواناب نیتروژن کمک می کند. حسگرهای نوری با اندازه گیری بازتاب یا جذب از برگ های سبز ابزاری سریع و غیرمخرب برای محاسبه محتوای سبزینگی و کلروفیل گیاه هستند. هدف از این تحقیق، بررسی قابلیت اطمینان شاخص پوشش گیاهی تفاضلی نرمال شده (NDVI) اندازه گیری شده توسط حسگر سبزینه سنج (GreenSeeker) به عنوان شاخص غیرمستقیم وضعیت سبزینگی گوجه و خیار گلخانه ای و مقایسه عملکرد این حسگر با کلروفیل متر (SPAD) بود. آزمایش در بهار سال 1396 در گلخانه تحقیقاتی گروه مهندسی بیوسیستم دانشگاه بوعلی سینا همدان انجام شد. گوجه فرنگی و خیار با تیمارهای کود اوره صفر، 028/0، 138/0، 359/0 و 607/0 گرم بر لیتر با محتوای 46% نیتروژن کوددهی گردید. 71 روز پس از کاشت، تیمارهای یک تا سه با کود اضافی تحت درمان قرار گرفتند. تعداد برگ گیاهان در پایان هر مرحله از داده برداری شمارش شدند. رابطه رگرسیونی بین متغیرهای اندازه گیری شده با نرم افزار SPSS محاسبه گردید. در گوجه و خیار به ترتیب میزان کود و NDVI 95/0 و 57/0 و کلروفیل قرائت شده به طور متوسط همبستگی 65/0 و 60/0 داشتند.

جنگل های زاگرس از مهم ترین و اساسی ترین سرمایه های محیط زیستی کشور است که در تامین منابع آب و خاک این منطقه نقش حیاتی ایفا می کند. هدف اساسی پژوهش حاضر آشکارسازی دینامیک فضایی شاخص سبزینگی جنگلی لرستان در پاسخ به تغییرات بارش است. در این راستا شاخص سبزینگی جنگلی استان از تصاویر لندست 5 و 8 برای دوره آماری 2000 تا 2018 استخراج شد. مقادیر بارش استان نیز با استفاده از داده های بارش نه ایستگاه سینوپتیک منطقه و داده های بارش شبکه بندی شده پایگاه GPCC، برای دوره آماری یادشده با شبکه بندی 5/0 درجه قوسی فراهم شد. آستانه شاخص سبزینگی با استفاده از موقعیت دقیق 170 درخت بلوط سالم از رویشگاه های مختلف استان لرستان طی مرداد و شهریور 1396 با استفاده از جی. پی. اس. گارمین نمونه برداری و از روی تصاویر سی متری لندست OLI و TM به دست آمد. با استفاده از تحلیل همبستگی فضایی، ارتباط بین تغییرات مساحت سالانه و دوره ای شاخص سبزینگی آستانه جنگل های بلوط و بارش، بررسی شد و تابع حساسیت تغییرات فضایی شاخص سبزینگی جنگلی با برازش یک مدل خطی به دست آمد. نتایج نشان داد که آستانه EVI > 0. 4 را می توان به مثابه آستانه پوشش جنگلی استان درنظر گرفت. تحلیل همبستگی بیانگر آن بود که سری زمانی هجده ساله پوشش جنگلی، 72/0 با توزیع فضایی بارش در منطقه همبستگی داشته، در مقیاس ماهانه نیز، مقادیر تجمعی بارش ماه های اسفند تا اردیبهشت، بالاترین همبستگی را با شاخص سبزینگی جنگلی ماه شهریور داشتند. تحلیل فضایی اجرای مدل برآوردگر سبزینگی بیانگر آن بود که آستانه بارشی سبزینگی بلوط (EVI>0. 4) برابر 320 میلی متر بوده که در بالاتر از این آستانه به ازای افزایش هر میلی متر بارش سبزینگی بلوط های مورد بررسی، 08/0 شاخص EVI افزوده می شود.

انرژی حرارتی سطوح شهری (LST) متغیر کلیدی برای کنترل ارتباط بین شار حرارت تابشی، نهفته و محسوس است. بدین ترتیب تحلیل و درک پویایی LST و شناسایی ارتباط آن با تغییرات منشاء انسانی برای مدل سازی، پیش بینی تغییرات محیطی و، سرانجام، سیاست گذاری شهری لازم است. از سوی دیگر، هم افزایش مقدار پوشش گیاهی یکی از کاراترین استراتژی های کاهش اثرات خرده اقلیم شهری است. بنابراین، تحلیل روند تغییرات حرارتی سطوح و میزان همبستگی فضایی سبزینگی گیاهی با این پدیده در اثر تحولات شهرنشینی و شهرسازی شهر تهران، بین سال های 1395-1382 شمسی مورد پژوهش واقع شده است. تصاویر ماهواره ای بدون پوشش ابری و صاف کلانشهر تهران توسط ماهواره Landsat8 برای مرداد ماه سال 1395 و ماهواره Aster برای مرداد ماه سال 1382 به کمک نرم افزار Envi و، از طریق الگوریتم های مختلف در سنجش از دور به الگوهای فضایی میزان حرارت سطوح و شاخص پوشش گیاهی نرمال شده (NDVI) کلانشهر تهران تبدیل شده است. خروجی های فضایی نشان می دهد در طی تقریبا یک دهه اخیر کمینه انرژی حرارتی سطوح oC 3.67 و میانگین انرژی حرارتی سطوح به میزان oC 0.47 با کاهش همراه بوده و این در صورتی است که میانگین مقدار شاخص پوشش گیاهی نرمال شده هم از 0.06- به 0.10 افزایش یافته است. همچنین برآورد همبستگی فضایی شاخص NDVI با LST در یک دهه اخیر در مناطق 22 گانه شهر تهران هم حاکی از کاهش 0.02 است. این کاهش همبستگی نشان از افزایش نقش فعالیت های انسانی بر میزان دما و انرژی حرارتی سطوح شهری دارد. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده جهت کاهش مصرف انرژی شهری که در راستای به تعادل رساندن انرژی سطوح شهری است، نقش الگوهای مختلف توسعه کالبدی شهر بیش از پیش نمایان می گردد.

سنجش و ارزیابی ماتریکس ترجیحات بصری برگرفته از نظریۀ کاپلان ها در مناظر طبیعی و غیر­شهری نشان­داده مناظری برای مردم ارجح هستند که نیازهای مخاطبان را در چهار کیفیت ادراکی همچون انسجام، پیچیدگی، خوانایی و رازگونگی برآورده­سازند. اما این نظریه در مناظر شهری به­طور مؤثری مورد بررسی قرار نگرفته­است. با توجه به تثبیت این نظریه در مناظری همچون مرغزارها، جنگل ها و چمنزارها و از طرف دیگر وجود تراکم­های ساختمانی در مناظر شهری و عاری­بودن آنها از پوشش گیاهی مناسب و همچنین اهمیّت مناظر خیابان های مسکونی به واسطۀ در معرض دید قرار­داشتن هر روزه برای شهروندان، این تحقیق بر­آن شد تا با تأکید بر میزان شاخص سبزینگی به معنای سبزینگی قابل رؤیت برای شهروندان و قِرابت آن با مناظر طبیعی از آن قِسم، ماتریکس ترجیحات بصری را در چنان مناظر شهری مورد ارزیابی قرار دهد. به منظور آزمون این نظریه، تصاویر مناظر خیابانی مسکونی متعلق به پرتراکم­ترین محلّه مسکونی شهر ساری (ناحیه بخش هشت) معیار قیاس برای قضاوت عموم گشت و نظرات مخاطبان به واسطه پرسشنامه­های ساختار­یافته در یک رویکرد کمّی گردآوری­شد. در روش تحقیقی از نوع توصیفی_همبستگی، تجزیه و تحلیل داده­های به دست آمده به واسطه نرم­افزار آماری spss نشان داد که ماتریکس ترجیحات بصری با وجود افزایش شاخص سبزینگی در مناظر شهری همانند مناظر طبیعی مؤثر واقع­نشده و چهار متغیّر این ماتریکس بر ترجیح بصری نهایی عموم به­طور معناداری مؤثر نبوده­اند؛ هرچند آن ترجیح نهایی با افزایش شاخص سبزینگی به­طور مستقل ارتباط نشان داده و افزایش یافته­است. همچنین نتایج نشان داد، عوامل ساختاری مناظر معابر مسکونی همچون عرض معابر بر نحوۀ اثر­گذاری چهار متغیّر این ماتریکس بر ترجیح بصری نهایی مؤثر بوده، به­گونه ای که معابر با عرض کمتر به­طور مشخّص تابع قویتری از ماتریکس کاپلان ها هستند.

کارلا گیاهی دارویی است که از میوه آن برای درمان دیابت استفاده می شود. در این تحقیق اثر تنش آبی و نیتروژن بر گیاه کارلا مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش در گلخانه به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل سه تیمار آب آبیاری (50، 75 و 100 درصد آب آبیاری به ترتیب، I1، I2 و I3) و سه سطح کود نیتروژن (100، 125 و 200 کیلوگرم در هکتار به ترتیب N1، N2 و N3) بود. سطوح تنش آبی در طول فصل رشد ﺑ, ﺎ,ﺗ, ﻮ, زﯾ, ﻦ,ﮔ, ﻠ, ﺪ, انﻫ, ﺎ,و ﺟ, ﺒ, ﺮ, ان ﮐ, ﻤ, ﺒ, ﻮ, د آب ﺧ, ﺎ, ک در زﻣ, ﺎ, ن آﺑ, ﯿ, ﺎ, ری ﺑ, ﺎ,اﻓ, ﺰ, ودن ﻣ, ﻘ, ﺪ, ار آب ﻻ, زم ﺑ, ﻪ,آن ﻫ, ﺎ,اﻋ, ﻤ, ﺎ, ل ﺷ, ﺪ, . برداشت هر هفته یک بار انجام شد در هر برداشت پارامترهای تعداد، وزن، قطر و طول میوه و مقدار کلروفیل a و b در هر گلدان اندازه گیری شد. همچنین عملکرد و بهره وری مصرف آب در پایان فصل کشت در هر تیمار محاسبه شد. نتایج نشان داد اثرات سطوح آب آبیاری و نیتروژن در سطح احتمال یک و پنج درصد بر پارامترهای اندازه گیری شده معنی دار بود. با کاهش آب آبیاری مقدار پارامترهای کمی و عملکرد گیاه کاهش یافت. بیشترین مقدار پارامترها از تیمار 100 درصد آب آبیاری حاصل شد که از این نظر با تیمار 75 درصد آب آبیاری معنی دار نبود. در شرایط آبیاری کامل، استفاده 100 درصدی کود نیتروژن باعث افزایش شاخص های عملکرد و سبزینگی شد. بیشترین مقدار عملکرد در تیمار N3 (مصرف کامل نیتروژن) 4/15 تن در هکتار و بیشترین مقدار بهره وری آب از تیمار N3 (12/2 کیلوگرم بر متر مکعب) به دست آمد. همچنین برهمکنش کود نیتروژن و تنش آبی نشان داد در سطوح تنش آبی شدید استفاده کامل کود نیتروژن (تیمار N3) باعث کاهش عملکرد گیاه کارلا شد. بنابراین در سطوح تنش شدید آبی (تیمار 50 درصد آب آبیاری) باید مقدار نیتروژن مصرفی تا سطح 75 درصد کاهش یابد.

به منظور بررسی اثر تلقیح بذور ژنوتیپ های نخود با میکوریزای آرباسکولار و شبه میکوریزای داخلی بر روی عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک نخود، آزمایشی به صورت اسپیلت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 93-1392 به اجرا در آمد. فاکتور اصلی در سه سطح شامل میکوریزای آرباسکولار گونة Glomus mosseae و شبه میکوریزای داخلی گونة Piriformospora indica و عدم مصرف کود و فاکتور فرعی شامل 9 ژنوتیپ نخود بود. نتایج نشان داد که G. mosseae از اواسط فصل رشد به طور معنی داری باعث افزایش سطح برگ و ماده خشک گیاه نخود گردید. ژنوتیپ MCC537 از اوایل فصل رشد از نظر سطح برگ و ماده خشک، برتری مشهودی نسبت به سایر ژنوتیپ ها داشت. میکوریزای آرباسکولار سبب افزایش معنی دار کلروفیل های a و b، کاروتنوئیدها و سبزینگی برگ گردید، اما سطوح میکوریزا تأثیر معنی داری بر روی میزان کلروفیل کل نداشتند. بیشترین مقدار کلروفیل a در ژنوتیپ های MCC537، MCC427، MCC693 و MCC392، بیشترین مقدار کلروفیل کل در ژنوتیپ های MCC537، MCC427، MCC392، MCC693 و MCC80 به ترتیب به میزان 620/0، 612/0، 574/0، 564/0 و 562/0 میلی گرم بر گرم وزن تر برگ، بیشترین مقدار کاروتنوئید در ژنوتیپ های MCC537، MCC427 و MCC392 و بالاترین شاخص سبزینگی به ترتیب به میزان 8/33، 7/31 و 9/29 در ژنوتیپ های MCC537، MCC427 و MCC392 مشاهده شد. بیشترین میزان عملکرد دانه در ژنوتیپ MCC537 و شرایط کاربرد G. mosseae مشاهده شد که در مقایسه با شرایط عدم مصرف قارچ 31 درصد بیشتر بود. در مجموع به نظر می رسد که میکوریزای آرباسکولار می تواند سبب بهبود خصوصیات فیزیولوژیک نخود شده و در بین ژنوتیپ های مورد بررسی، MCC537، MCC427 و MCC392 از نظر ویژگی های فیزیولوژیک مورد مطالعه برتری داشتند.