پشه های جنس آیدس به دلیل انتقال بیماری های خطرناک آربوویروسی اهمیت زیادی دارند. تب دانگ، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد از جمله این بیماری ها هستند که در سال های اخیر به نگرانی جهانی در حوزه بهداشت و پزشکی تبدیل شده اند. کنترل ناقل در مقابله با این بیماری ها یک راهبرد کلیدی است و تحقیقات زیادی بر روی ناقلین این بیماری ها صورت می گیرد که این تحقیقات نیازمند پرورش ناقل در شرایط آزمایشگاهی قابل کنترل است. مهمترین عوامل فیزیکی در پرورش حشرات شامل دما، رطوبت و نور می باشند. این عوامل در انسکتاریوم بر اساس حشره مورد نظر تنظیم می شوند. انسکتاریوم محیط حساسی بوده و در طراحی آن باید نظافت و جلوگیری از آلودگی و حمله آفات و همچنین خروج و فرار حشرات پرورش یافته از کلنی در نظر گرفته شوند. چرخه زندگی پشه های آیدس شامل چهار مرحله تخم، لارو، شفیره و بالغ است که آشنایی با زیست شناسی و رفتار پشه در هر یک از مراحل در فرایند پرورش به ما کمک می کند. پشه های جنس آیدس از نظر نحوه تخم گذاری و خونخواری با سایر جنس های پشه ها تفاوت داشته و فرایند پرورش آن ها پیچیده تر است. در مطالعه حاضر طراحی انسکتاریوم و فرایند پرورش پشه های آیدس شامل تفریخ تخم، پرورش لارو، جداسازی و پرورش شفیره، پرورش بالغ، جمع آوری و ذخیره تخم مورد بررسی قرار می گیرد.

شیوع ناگهانی و اپیدمی فزاینده تب زیکا در آمریکای جنوبی و سرعت اعجاب انگیز انتشار آن در این قاره بسیار نگران کننده است.

1مقدمه: آربوویروس ها حدود نیم قرن است که یک معضل مهم بهداشتی در ایران شناخته می شوند. پشه های جنس کولکس ناقل اصلی این ویروس ها هستند و جنبه های مختلف این ناقلان شامل فونوتیک، مقاومت نسبت به حشره کش ها و پتانسیل شیوع عفونت به صورت متناوب از مناطق مختلف گزارش شده است. این مطالعه با هدف تعیین فون و فراوانی پشه ها در شهرهای کرمان، گلباف، راین و سیرجان و اطراف استان کرمان از فروردین تا شهریور 1398 انجام شد. روش کار: جهت انجام این مطالعه، 450 نمونه از لاروهای پشه کولکس از مناطق مد نظر جمع آوری و با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر شناسایی شد. سپس، داده های مربوط به نوع زیستگاه لاروی شامل وضعیت آب، روشنایی، ارتفاع محل های پرورش طبیعی یا مصنوعی ثبت شد. در این مطالعه توصیفی، بررسی اپیدمیولوژی گونه های کولکس ارزیابی و شیوع این گونه ها و مشخصات زیستگاه ها به صورت کمی ارائه شد. یافته ها: دو گونه جنس کولکس شاملCuliseta longiareolata  و  Culex quinquefasciatus شناسایی شدند که درصد شیوع آنها به ترتیب 8/88  و 2/11 بود. بیشترین و کمترین دمای ثبت شده در زیستگاه های لاروها 16 تا 28 درجه سانتی گراد بود. از بین مناطق، شهر کرمان بیشترین شیوع لارو ها را داشت. کمترین میزان دما در زیستگاه های لارو در شهرستان راین و بیشترین دما در سیرجان گزارش شد. شایع ترین زیستگاه جمع آوری لاروها مربوط به زیستگاه موقت بود. نتیجه گیری: این مطالعه می تواند  گزارش مقطعی از وضعیت فون غالب پشه کولکس، در کرمان در نظر گرفته شود و پایه گذار مطالعات بعدی از بعد مولکولی، شناسایی فون های مقاوم به حشره کش و همچنین پتانسیل انتقال اولیه و ادامه چرخه عفونت های زئونوز باشد.

مقدمه: یکی از پاتوژن های موجود در بین عوامل بیماری زای منتقله توسط ناقلین، ویروس سیندبیس (Sindbis virus) می باشد که به طور معمول توسط پشه های خانواده ی کولیسیده منتقل می شود. با توجه به اهمیت روزافزون ویروس های منتقله توسط ناقلین، مطالعه پراکنش و درصد شیوع آن ها در سالیان اخیر اهمیت بسیاری یافته است. در مطالعه ی مروری حاضر به شواهد پراکنش این ویروس در ایران و کشورهای همجوار و اهمیت آن پرداخته شده است. روش ها: در این بررسی، پایگاه های مختلف داده شامل Magiran، IranDoc، Civilica، SID، Web of Science، Scopus، Science Direct، Google Scholar و PubMed به دو زبان فارسی و انگلیسی بررسی شدند. یافته ها: نتایج این مرور سیستماتیک نشانگر شواهد حضور ویروس در ایران و 8 کشور همجوار آن می باشد. تجزیه تکاملی و هم ترازی توالی های ثبت شده ی منطقه در بانک جهانی ژن نشان دهنده ی تشابه صددرصدی توالی های ثبت شده از ایران با تعدادی از توالی های ثبت شده از کشورهای ارمنستان و روسیه می باشد. نتیجه گیری: مرور مطالعات و توالی های بانک ژن نشان دهنده ی حضور این ویروس در ایران و دیگر کشورهای منطقه می باشد. تاکنون مطالعات کمی در مورد اپیدمیولوژی این ویروس در ایران و خاورمیانه صورت گرفته و بررسی های بیشتر در منطقه توصیه می گردد.

ویروس اشمالنبرگ (SBV) یک ویروس RNA دار تک رشته ای نوظهور است که در خانواده پریبونیاویریده و جنس اورتوبونیاویروس طبقه بندی می شود. SBV یک آربوویروس (ویروس منتقله توسط بندپایان) است که پس از آلوده کردن نشخوارکنندگان آبستن باعث به دنیا آمدن نتاج دارای نواقص مادرزادی مانند اسکولیوزیز، هیدروسفالی، آرتروگریپوز، هیپوپلازی مخچه و بزرگ شدن تیموس می شوند. هدف از این مطالعه، مروری سیستماتیک بر مطالعات انجام شده در ایران و کشورهای همسایه شامل افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، عراق، روسیه، قزاقستان، امارات، بحرین، عربستان، عمان و قطر می باشد. در مطالعه حاضر، 9 پایگاه داده انگلیسی و فارسی شامل مگیران، ایرانداک، سیویلیکا، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، Web of Science، Scopus، Science Direct، Google Scholar و PubMed بررسی شدند. از میان 55 مطالعه ی یافت شده، 12 مطالعه معیارهای تعریف شده در هدف پژوهش حاضر را داشتند. نتیجه نشانگر حضور ویروس در تعدادی از دام های منطقه از قبیل اسب، گاو، گوسفند، بز و شتر می باشد. در ایران تنها یک مطالعه در زمینه شیوع بیماری اشمالنبرگ در جمعیت اسب ها به انجام رسیده است که حاکی از آلودگی اسب ها به این آربوویروس (5 درصد) می باشد. کشورهای ترکیه و پاکستان بیشترین درصد نمونه های مثبت سرمی را به ترتیب در میزبان های گاو (82/39 درصد) و شتر (86 درصد) نشان دادند. به دلیل همجواری و تبادلات دامی بین کشور ایران و ترکیه در شمال غرب کشور، و همچنین بین ایران و پاکستان در جنوب شرق، انجام اقدامات احتیاطی توسط مسئولین دامپزشکی توصیه می گردد.

پیش از وقوع اپیدمیِ اخیرِ ویروس زیکا، معدود افرادی در سرتاسر جهان نام این ویروس را شنیده بودند. مقایسه تعداد مقالات مرتبط با زیکا (269 مقاله) تا ژانویه 2016 در پایگاه داده کتابخانه ملی علوم پزشکی ایالات متحده (PubMed) با سایر اعضای خانواده فلاوی ویریده مانند ویروس تب دانگ (9187 مقاله) این واقعیت را نشان می دهد که حتی ویروس شناسان نیز اهمیت چندانی به این عضو خانواده بزرگ فلاوی ویریده نمی دادند. اما هنگامی که اعلامیه ای هشدار دهنده از سوی سازمان بهداشت جهانی در اول فوریه 2016 در خصوص خطر گسترش جهانی این ویروس و احتمال ارتباط آن با ناهنجاری های مادرزادی و اختلالات عصبی صادر شد، توجه جهانی به این عضو فراموش شده معطوف گشت و آن را به سر خط خبرهای روز رساند. به گونه ای که تا 9 آگوست 2017 تعداد مقالات مرتبط با این ویروس در پاب مِد، به 3214 مقاله رسید. این آربوویروسِ باز پدید، عضو جنس فلاوی ویروس از خانواده فلاوی ویریده می باشد. این ویروس در حالت عادی به شکل یک بیماری خفیف نمود داشته اما درگیری مادران باردار می تواند منجر به بروز ناهنجاری های مادرزادی در فرزندان این مادران گردد. با بروز اپیدمی های جدید در سال 2015 و ادامه آن در سال 2016 به نظر می رسد که این ویروس در حالِ گسترشِ محدوده جغرافیایی فعالیت خود می باشد. در این مقاله تلاش بر آن بوده تا داده هایی به روز در زمینه تاریخچه، ویژگی های ویروس، ناقلین، راه های انتقال، اپیدمیولوژی، تشخیص و همچنین وضعیت حال حاضر ایران در این زمینه ارایه گردد.

زمینه و هدف: پشه ها نقش اساسی در انتقال آربوویروس هایی مانند تب زرد، تب دانگ، چیکن گونیا، سیندبیس، زیکا، تب دره ریف، باتایی ویروس، اوسوتو ویروس، آنسفالیت اسبی شرقی و ویروس نیل غربی دارند. همچنین آنها مظنون به انتقال عوامل بیماری های نوپدیدی مانند ویروس زیکا و SARS-CoV-2 (عامل بیماری COVID-19) در جهان می باشند. یک چالش مهم در برنامه های کنترل پشه ها، مقاومت آنها در برابر گروه های مختلف حشره کش ها است. استفاده از امواج اولتراسونیک یک روش جدید و دوستار طبیعت برای کنترل پشه های مقاوم به حشره کش ها می باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه از دستگاه اولتراسونیک TI-H5 شرکت الما و لاروهای سن 4 پشه کولکس پیپینس در شرایط آزمایشگاهی استفاده شد. متغیرهای مختلف از جمله توان برق مصرفی دستگاه (250، 200، 150، 100، 50 وات)، زمان قرار گرفتن در معرض (1، 5/2، 5، 10 و 15 دقیقه) و دو فرکانس 35 و 130 کیلوهرتز استفاده شد. یافته ها: میزان مرگ و میر لاروهای سن چهارم کولکس پیپینس در فرکانس 35 کیلوهرتز در زمان ها و توان های مشخص، حدود 100% و در فرکانس 130 کیلوهرتز با افزایش زمان و توان امواج، این میزان افزایش یافت. نتیجه گیری: یکی از عوامل آلوده ساز محیط زیست و آب ها، حشره کش ها هستند. با توجه به مقاومت پشه ها در برابر حشره کش ها، روش جدید، سالم، مقرون به صرفه و موثر در برنامه های مدیریت تلفیقی ناقلین، کنترل لارو پشه ها با استفاده از امواج معین اولتراسونیک در این تحقیق می باشد.

ویروس نیل غربی (WNV) یک آربوویروس منتقله از پشه است که می تواند عفونت و بیماری عصبی شدید با تظاهرات چشمی را باعث شود. در این مطالعه روش جدید کنترل لارو پشه های ناقل و تاثیر ژن های مسیرهای عفونت ایجاد شده در سلول های رنگدانه دار شبکیه چشم توسط WNV مورد بررسی قرار گرفتند. با استفاده از دستگاه اولتراسونیکT1-H5 و لارو سن 4 پشه کولکس پیپینس، آنالیز بیوانفورماتیک و دیتاست GSE30719 آزمایشات صورت گرفتند. درنهایت پروتئین ها، ژن ها و مسیرهای موثر در این عفونت مشخص شدند و نیز مشخص شد برای کنترل لارو پشه های ناقل در فرکانس 35 کیلوهرتز و توان و زمان مشخصی دستگاه عملکرد بهینه داشته و 100% لارو ها کشته می شوند.

مقدمه: تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF) یک بیماری ویروسی مشترک بین انسان و دام می باشد که از سال قبل از نواحی مختلف ایران گزارش شده ولی در طی سالیان اخیر به صورت همه گیری های محدود در نقاط مختلف کشور از جمله اصفهان هم اتفاق افتاده است. هدف از این مطالعه، تعیین آنتی بادی IgG تب خونریزی دهنده کریمه کنگو در بین قصابان و سلاخان استان اصفهان به عنوان یکی از مشاغل در معرض خطر بود.روش ها: در این مطالعه که به روش مقطعی و با همکاری آزمایشگاه آربوویروس ها و تب های هموراژیک انستیتو پاستور صورت گرفت، تعداد 80 نفر قصاب و سلاخ از نظر آنتی بادی IgG تب خونریزی دهنده کریمه کنگو مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: تعداد 4 نفر (5%) از موارد مورد بررسی دارای سرولوژیک مثبت بودند که تفاوتی از نظر مثبت بودن بین قصابان و سلاخان وجود نداشت و بیشترین میزان مثبت بودن در میان افراد شاغل در کشتارگاه های شهر اصفهان بود، 2 نفر از افراد مورد بررسی دارای نتیجه حد واسط بودند.نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشانگر آن است که با وجود آندمیک بودن بیماری CCHF در میان دام های استان اصفهان میزان سروپوزیتیویتی در میان مشاغل پر خطر خیلی شایع نیست. با این حال بایستی تمهیدات بهداشتی جهت پیشگیری از ابتلا افراد جامعه و مواجهه شغلی به صورت جدی تر اجرا و پیگیری گردد.

سابقه و هدف: کنه های سخت یکی از مهمترین بندپایان خون خوار، متعلق به رده عنکبوتیان می باشند. آنها می توانند گروه های مختلفی از عوامل بیماریزا از قبیل آربوویروس ها، باکتری ها و عوامل انگلی را به انسان و حیوان انتقال دهند. شناسایی فون کنه های سخت در یک منطقه، در پایش برنامه های کنترل آنها و در نتیجه پیشگیری از بیماری ها بسیار حائز اهمیت می باشد.مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی در شهرستان ساری در شمال ایران 10 درصد از روستاها و در هر روستا 10 درصد از گله ها (گاو، گوسفند و بز) و در هر گله 10 درصد از حیوانات، در فصول مختلف سال، از تیر 1386 الی خرداد 1387 در هر ماه یک بار بررسی شدند. بانک اطلاعاتی نرم افزار (Geographical Information System) GIS برای تهیه نقشه موضوعی مربوط به پراکندگی گونه های کنه مورد بررسی با دقت دهستان تهیه شد.یافته ها: شش گونه متعلق به شش جنس مختلف از کنه های سخت شامل ریپی سفالوس بورسا، هیالوما دتریتوم، بوئوفیلوس آنولاتوس، همافیزالیس پونکتاتا، ایکسودس ریسینوس و درماسنتور مارژیناتوس از روی حیوانات جمع آوری شدند. فراوانی نسبی این جنس ها به ترتیب عبارت بود از: 63.76، 15.35، 9.58، 7.63، 1.86 و 1.78 درصد. نقشه GIS پراکندگی گونه های صید شده نیز تهیه شد.استنتاج: نتایج نشان داد که ریپی سفالوس بورسا گونه غالب کنه سخت بر روی حیوانات اهلی در شهرستان ساری است.