کانسار مگنتیت- آپاتیت خانلق در شمال غربی نیشابور قرار دارد. این گستره جزء منطقه ساختاری بینالود است و در شرق کمان ماگمایی ترشیاری قوچان- سبزوار واقع شده است. زمین شناسی منطقه شامل واحد آتشفشانی داسیتی است که مورد نفوذ توده های نیمه عمیق با ترکیب کوارتزمونزودیوریت و گرانودیوریت الیگوسن در آن نفوذ کرده است. واحدهای رسوبی میوسن نیز روی آن ها رورانده شده اند. ماگماتیسم منطقه ویژگی گرانیتوئیدهای نوع I را نشان می دهد و در منطقه فرورانش تشکیل شده است. کانه زایی بیشتر به شکل رگه و رگچه در توده های نفوذی نیمه عمیق تشکیل شده است. ساخت و بافت های رگچه ای، برشی، توده ای، پرکننده فضای خالی و رشته ای دیده می شود. مگنتیت (با Ti،V  و S کم) و هیدروکسی آپاتیت همراه با باطله های کلسیت، اپیدوت، کوارتز، پیروکسن و کلریت، مهم ترین کانی های کانسار هستند و پیریت و کالکوپیریت به مقدار ناچیز آن ها را همراهی می کنند. هماتیت و مالاکیت مهم ترین کانی ثانویه هستند. مهمترین دگرسانی های منطقه عبارتند از: پروپلیتیک، کربناتی، سیلیسی و آرژیلیک که منطقه پروپلیتیک و کربناتی بیشترین گسترش را دارند. بررسی موقعیت زمین ساختی، سنگ میزبان، کانی شناسی، دگرسانی و ساخت و بافت نشان می دهند که کانسار خانلق بیشترین شباهت را با ذخایر نوع کایرونا دارد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

تجزیه شیمیایی عناصر اصلی کلریت های حاصل از دگرسانی بیوتیت در توده های گرانیتوئیدی ائوسن نقده و پسوه با یک ریزپردازنده الکترونی تعیین شد. بر پایه 53 نقطه تجزیه کلریت از 13 نمونه سنگ، محاسبه فرمول ساختاری میانگین نشان داد که تعداد کاتیون سیلیسیم کمتر از 5.97 اتم در واحد فرمولی (apfu)، و مجموع کاتیون های هشت وجهی نزدیک به 12 apfu است که دلالت بر کلریت نوع هشت وجهی سه گانه دارند. کسر مولی محاسبه شده در فاز بین لایه ای، Xc، گستره ای بین 0.86 تا 0.94 نشان می دهد که تاییدی بر خلوص کلریت یا به عبارت دیگر نبود کامل لایه های اسمکتیت در نمونه های کلریت مورد بررسی است. تنوع ترکیبی مشاهده شده در کلریت به وسیله ترکیب بیوتیت و سنگ میزبان کنترل می شود. ترکیب نمونه های کلریت در توده پسوه دارای نسبت Fe/(Fe+Mg)=0.75-0.85 و تعداد کاتیون های سیلیسیم در فرمول ساختاری apfu 5.14-5.69 و در توده نقده دارای نسبت Fe/(Fe + Mg) = 0.39-0.49 و تعداد کاتیون های سیلیسیم apfu 5.45-5.97 است که به ترتیب به ریپیدولیت و پیکنوکلریت رده بندی می شوند. همه عناصر اصلی در کلریت با همدیگر همخوانی دارند. همچنین نسبت Fe/(Fe + Mg) در بیوتیت به وسیله کلریت حفظ می شود. زمین دماسنجی کلریت بر اساس تغییر در مقدار Al هشت وجهی و نسبت Fe/Fe + Mg در ساختار کلریت یک تغییر بزرگ در دما از 399-299 با میانگین 345 درجه سانتیگراد در توده پسوه و 350-270 با میانگین 320 درجه سانتیگراد در توده نقده را نشان می دهد که با میانگین دمای تشکیل کلریت های حاصل از دگرسانی بیوتیت در سنگ های گرانیتی نواحی دیگر زمین همخوانی دارد.

کانسار مس- نقره گرماب پایین در توالی آتشفشانی- رسوبی کرتاسه پسین زیر پهنه سبزوار واقع شده است. کانه زایی به شکل هندسی چینه سان و چینه کران در افق چینه ای خاص به همراه نهشته های برون دمی رخ داده است. سنگ میزبان کانه زایی را سنگ های آتشفشانی آندزیتی- داسیتی و آذرآواری های وابسته تشکیل می دهند. کانه زایی از کمرپایین به سمت کمربالا در چهار رخساره رگه- رگه چه ای، توده ای- نیمه توده ای، لایه ای و رسوبات برون دمی رخ داده است. کانی شناسی ماده معدنی شامل کانی های اولیه نظیر پیریت، مگنتیت و کالکوپیریت و کانی های ثانویه نظیر مس طبیعی، مالاکیت، کوپریت، کولیت و اکسیدهای آهن- منگنز است. دگرسانی سنگ دیواره، به طور عمده از نوع کلریتی و به مقدار کمتر شامل سیلیسی، آرژیلیتی و زئولیتی است. حداکثر عیار طلا و نقره در کانسار به ترتیب 1 و 19 گرم در تن است. به نظر می رسد که بروز فعالیت آتشفشانی زیردریایی در یک حوضه پشت کمانی در کرتاسه پسین، به تشکیل این کانسار سولفید توده ای نوع بشی منجر شده است.

کانسار ایجو در پهنه فلززایی مس پورفیری کرمان، در کمان ماگمایی ارومیه- دختر و 60 کیلومتری شمال غرب شهر بابک قرار گرفته است. کانی سازی مس مرتبط با توده های اسیدی تا حدواسط میوسن بالایی با ترکیب تونالیت تا کوارتز دیوریت است. دگرسانی گرمابی شامل کوارتز- سرسیت- پیریت و پروپلیتیک است که از این میان، دگرسانی کوارتز- سرسیت- پیریت بیشترین گسترش را داراست. کانی سازی به شکل پراکنده، استوک ورک و برش هیدروترمالی دیده می شود. مشاهدات صحرایی و پتروگرافی انجام شده، نشان می دهد که 3 گروه اصلی رگه-رگه چه در منطقه وجود دارد که رگه چه های کوارتز+پیریت از بقیه فراوانتر است و برای بررسی های سیال درگیر و ایزوتوپ گوگرد انتخاب شدند. همچنین پتروگرافی سیالات درگیر نشان می دهد که در کانسار ایجو هشت گروه سیال درگیر شامل سیالات درگیر تک فازی غنی از مایع، سیالات درگیر دو فازی غنی از مایع، سیالات درگیر دو فازی غنی از بخار، سیالات درگیر سه فازی غنی از بخار (بخار- مایع- فلز)، سیالات درگیر سه فازی غنی از مایع (مایع- بخار- فلز)، سیالات درگیر 3 فازی هالیت دار (مایع-بخار-هالیت)، سیال درگیر چهار فازی (مایع- بخار- فلز± کالکوپیریت) که به صورت ثانویه است و فقط یکی از آن دیده شد و سیالات درگیر چند فازی شامل: (مایع-بخار-هالیت-فلز)، (مایع-بخار-هالیت-فلز±انیدریت) و (مایع-بخار-هالیت-فلز±کالکوپیریت) وجود دارد که در دو گروه بدون فاز هالیت و حاوی فاز هالیت قرار می گیرند. بررسی های دماسنجی نشان می دهد که محدوده دمای همگن شدگی نهایی و شوری برای سیالات درگیر بدون فاز هالیت 380oC تا 140 و Wt.%NaCl 24 تا 0.18 و برای سیالات درگیر حاوی فاز هالیت 480oC تا 230 و Wt.%NaCl 52 تا 30 است که با کانسارهای مس پورفیری ایران مشابهت دارد. بیشترین دمای همگن شدگی نهایی مربوط به سیالات سه فازی (L+V+H) است. همچنین فشار و عمق برای سیالات درگیر حاوی فاز هالیت به طور میانگین bar 750 و m 3500 است. سیالات درگیر مایع+بخار+هالیت+فلز+کالکوپیریت با شوری بالای 49.27 تا 51.55 و دمای 420.7 تا 442 درجه سانتی گراد مسوول حمل مس و به دنبال آن رسوب کالکوپیریت است. محدوده وسیع در بین داده های سیالات درگیر می تواند به وسیله تغییرات فیزیکوشیمیایی در سیال مانند جوشش، سرد شدن و اختلاط با سیالات سطحی توجیه شود. مقدار d34S کانی پیریت از -.0.86 تا +1.27 در هزار (میانگین +0.228 درهزار) در حال نوسان است که مقدار d34SH2S سیال همزاد با کانی پیریت محدوده -0.23 تا -2.36 در هزار (میانگین -1.17 در هزار) بوده که خاستگاه ماگمایی را برای گوگرد نشان می دهد. به نظر می رسد، به دلیل عمق زیاد جایگذاری، پایین بودن آب در ماگمای مولد و به تبع آن فقیر بودن سیال کانه ساز اولیه از مس و نبود شرایط مناسب (نبود گسل های منطقه ای و شکستگی های فراوان) برای خروج و تثبیت مس در سنگ میزبان، کانسار مس پورفیری ایجو نیمه اقتصادی تا غیراقتصادی باشد.

گنبد نمکی نمکدان قشم یک پدیده نایاب در جزیره قشم در جنوب ایران است که به طور خاص به بررسی پایش برونزدهای گنبد نمکی با توانمندی سنجش از دور از تصاویر ماهواره ای ورلدویو-3 و سنتینل-2 و مدل CNN پرداخته شده است. ماهواره ورلدویو 3 (WV-3) در حال حاضر بالاترین وضوح مکانی، طیفی و پرتوی را در میان ماهواره های موجود دارد و می تواند داده های باکیفیتی در ناحیه مادون قرمز کوتاه موج (SWIR) تولید کند. مدل های تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) با استفاده از زیرسیستم های مرئی و مادون قرمز نزدیک (VNIR) و مادون قرمز کوتاه موج (SWIR) داده های WV-3 اعمال شدند. علاوه بر این، روش زاویه طیفی و ابزار شاخص طیفی نرم افزار ENVI 5. 6 برای استخراج اطلاعات دگرسانی مرتبط به کار گرفته شد. یافته های تحقیق نشان می دهند که این برونزدها نمایی از دریاچه ها و برکه های نمکی جهت استحصال و صادرات از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند. تصاویر ورلدویو با رزولوشن مکانی بسیار بالا و ترکیب باندی تحلیل مؤلفه های اصلی PCA که تحلیل و پایش را بر روی تصاویر ماهواره ای دقیق تر نموده است با باند مرئی IR، مادون قرمز نزدیک VNIR، و امواج کوتاه مادون قرمز SWIR تبدیل صورت گرفت. در این پژوهش، پردازش تصویر ماهواره ای ورلدویو-3 (Worldview-3) با پیش پردازش کالیبراسیون رادیومتریک، تصحیح اتمسفری مدل FLAASH، نمونه برداری مجدد و استک کردن باند SWIR با باند VNIR (از 7. 5 متر به 2 متر) (سنتینل-2 با نمونه برداری مجدد به 2 متر تبدیل گردید) انجام شد. نقشه برونزدهای گنبد نمکی تهیه گردید و برای حذف نویز از فیلتر میانه Median استفاده شد. ارزیابی کمّی دقت طبقه بندی تصویر پردازش شده مدل با استفاده از مدل CNN انجام گرفت و ضریب کاپای 0. 89 محاسبه گردید که نشان دهنده دقت بسیار بالای طبقه بندی است. همچنین، استفاده از تصاویر سنتینل-2 در شناسایی دقیق مکان های اولیه گنبدهای نمکی نقش بسزایی داشت. توانمندی سنجش از دور با تصاویر ماهواره ای ورلدویو-3 و روش های پیشرفته پردازشی باعث ارتقاء قابل توجه طبقه بندی و مدیریت این برونزدهای نمکی شده است. افزون بر این، نتایج این پژوهش می تواند زمینه ساز تحقیقات بیشتر در زمینه استفاده پایدار از منابع معدنی و بهبود روش های سنجش از دور در نواحی دیگر با شرایط مشابه باشد. این تحقیق، تلفیق موفقیت آمیز فناوری های پیشرفته را با روش های کلاسیک برای دستیابی به دستاوردهای علمی و کاربردی جدید به طرز چشمگیری به نمایش گذاشته است.

گستره مورد بررسی در220 کیلومتری جنوب غربی مشهد، و 80 کیلومتری جنوب نیشابور و در گستره ای بین طول های شرقی “30 '40 ˚58 الی “30 '44 ˚58 و عرض های شمالی ''30 '47 ˚35 الی ''00 '52 ˚35 قرار گرفته است و در پهنه ساختاری سبزوار قرار دارد. واحدهای زمین شناسی منطقه بیشتر شامل سنگ های آتشفشانی به سن ائوسن با ترکیب تراکیت، تراکی آندزیت و تراکی آندزیت بازالت بوده که در بعضی قسمت ها تحت تاثیر دگرسانی آرژیلیک، کربناتی و پروپیلیتیک قرار گرفته اند. فنوکریست های غالب در این سنگ ها کانی های پلاژیوکلاز، فلدسپات قلیایی، هورنبلند سوخته و پیروکسن است. بافت سنگ های آتشفشانی منطقه عمدتا پورفیری با زمینه ریز دانه تا میان دانه است. تجزیه شیمیایی نشان دهنده ماهیت آهکی- قلیایی این سنگ هاست. غنی شدگی عناصر LILE (به غیر از (Ba و تهی شدگی عناصر HFSE در این سنگ ها قابل مشاهده است. غنی شدگی عناصر LREE نسبت به عناصر HREE نشانه تشکیل ماگما در محیط فرورانش است که این خصوصیت نیز در سنگ های آتشفشانی منطقه گل چشمه به خوبی دیده می شود. نمودارهای زمین ساختی و ژئوشیمی سنگ های آتشفشانی منطقه بیانگر محیط زمین ساختی قوس آتشفشانی قاره ای است. نسبت پایین (La/Yb) N (5.3-9.3) و (Ce/Yb)N (4.2 تا 7) نشان دهنده ذوب بخشی پایین و عمق کم تشکیل ماگما و کم بودن گارنت در خاستگاه است. به نظر می رسد که گدازه های منطقه گل چشمه از ذوب بخشی حدود 2 الی 5 درصدی گوه گوشته ای در عمق اسپینل-گارنت لرزولیتی با مقدار گارنت پایین به همراه آلودگی کم با پوسته ریشه گرفته اند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

 لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.