مکان سازی از جمله موثرترین رویکردها در فرآیند طراحی شهری است که بر تبدیل فضاهای شهری به مکان های ارزشمند و با کیفیت های ویژه تاکید می کند. این در حالی است که در یک بافت شهری وجود تنها یک مکان دارای کیفیت کافی نیست؛ بلکه به مجموعه ای از این مکان ها نیاز است. شناسایی مکان ها، کیفیت بخشی بهتر به بخش های کلیدی موجود در بافت و نیز برقراری پیوند موثر میان مکان ها را می توان از اهداف اصلی مکان سازی دانست. مقاله حاضر با هدف واکاوی مولفه ها و اصول مکان سازی جهت پیوند مکان ها در دو بخش به روش توصیفی-تحلیلی ارایه شده است. در بخش اول، مولفه ها و چارچوب مفهومی مکان سازی استخراج و در بخش دوم کاربست آن در بخش هایی از دو بافت همجوار-قدیم و میانی-شهر مشهد بررسی شده است. انتخاب دو بافت با ویژگی های متمایز ضمن آن که زمینه ی مناسب برای تقویت کیفیت ها و پیوندهای مکانی میان دو بافت را در ارتباط و اتصالی مناسب فراهم نموده، فرصت های گسترده ای نیز برای کاربرد انواع مکان سازی ایجاد کرده است. اولین گام در مکان سازی به عنوان اقدامی مشارکتی و فرآیند محور، جستجوی مکان هاست. دو شرط ابتدایی در شناسایی مکان ها، عمومی بودن و وجود یک معنای مشترک جمعی برای مکان می باشد. بر همین اساس ترکیبی از تکنیک های بازی مکان و مکان سنجی در قالب پرسشنامه و مصاحبه های عمیق، تکنیک سوات و نقشه نگاری مکان ها بر مبنای دیدگاه بیرون (مشاهده گر) و درون (تجربیات روزمره زندگی افراد) کاربرد داشته است. دستاوردهای پژوهش بیانگر آن است که آن دسته از فضاهای شهری که به عنوان مکان شناسایی شده اند، مکان هایی با قابلیت آدرس دهی، خاطره انگیزی، ویژگی های خاص، دارای جاذبه و موردعلاقه افراد و با فعالیت ها یا الگوهای رفتاری ویژه است. در گام بعد، چگونگی تبدیل این مکان ها از یک مکان معمولی به مکانی موفق با ویژگی های منحصربه فرد و نیز پیوند مکان ها به یکدیگر و به مردم، پیوند مکان-مکان/پیوند مکان-مردم، به شکل الگوهای طراحی ارایه و سپس در قالب تعیین هدف و نقش در حوزه های طراحی اعمال شده است.

فضاهای باز مدارس به عنوان مهم ترین ابزار یادگیری، محیط های آموزشی را به عامل تحریک کننده برای رشد فکری و فیزیکی دانش آموزان تبدیل کرده است. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده های حاصل از مصاحبه و پرسشنامه انجام شده است. یافته های پژوهش نشان از آن دارد که پاسخ دهندگان بر عوامل محیط فیزیکی و بصری فضاهای باز آموزشی چون: تنوع در بافت، رنگ، نور، مصالح و عناصر خاطره انگیز در طراحی فرم ها، سطوح و دیوارها، کف پوش ها و سقف های نیمه باز در فضای باز مدارس و عدم وجود فضاهای بلااستفاده در حیاط برای کودکان و ایجاد فضاهای استاندارد، متناسب با مقیاس کودکان و انعطاف پذیربودن فضاها بازی و ورزشی به لحاظ فرمی، استفاده از المان های آشنای فرهنگی و آموزشی به جهت ایجاد حس تعلق و خاطره انگیزی در فضاهای باز مدارس و شبیه سازی طبیعت بکر در بخشی از محوطه، به منظور گذراندن اوقات فراغت و آموزش و همراهی بیشتر آنان با طبیعت و افزایش و تنوع فضای سبز مناسب و نیز مبلمان منعطف در محوطه و فضاهای تعریف شده ی قابل انعطاف در فضای باز آموزشی به جای یک حیاط سیمانی خالی از روح تأکید دارند. همچنین مؤلفه های کیفی از اهمیت خیلی بالاتری نسبت به مؤلفه های فردی و اجتماعی برخوردار است و الزام توجه بیشتر به آن ﺑ, ﻪ,ﻋ, ﻨ, ﻮ, ﺍ, ﻥ,ﻋ, ﺎ, ﻣ, ﻠ, ﯽ,ﺯ, ﻧ, ﺪ, ﻩ,ﺩ, ﺭ,ﮐ, ﻴ, ﻔ, ﻴ, ﺖ,ﻓ, ﻌ, ﺎ, ﻟ, ﻴ, ﺖ, ﻫ, ﺎ, ﯼ,ﺁ, ﻣ, ﻮ, ﺯ, ﺷ, ﯽ,می تواند موجب شکل گیری ﺑ, ﺴ, ﺘ, ﺮ, ﯼ,مطلوب، ﭘ, ﺎ, ﺳ, ﺨ, ﮕ, ﻮ, ی ﻧ, ﻴ, ﺎ, ﺯ,دانش آموزان گردد. اهداف پژوهش: شناسایی مؤلفه های تأثیرگذار بر کالبد فیزیکی انعطاف پذیر در فضاهای بازآموزشی. . شناخت و ارزیابی نقش عوامل محیط فیزیکی و بصری در ایجاد فضای مطلوب آموزشی. سؤالات پژوهش: چه مؤلفه هایی از کالبد فیزیکی انعطاف پذیر در فضاهای بازآموزشی تأثیرگذار است؟ . نقش عوامل فیزیکی بصری و هنری در ایجاد فضای مطلوب آموزشی چیست؟

زنان تهرانی در محفل های زنانه و دور از چشم مردان به اجرای نمایش می پرداختند. به نظر می رسد می خواستند تصویری موقت از آرزوهای خود را به نمایش درآورند، زیرا شرایط زندگی آن ها توام با سلطه ای نشیت گرفته از قوانین فرهنگی جامعه ضمن آنکه آزادی و قدرتشان را تهدید کرده بود نیازها و امیالشان را نیز در حیطه آرزو و رویاها از منظری دیگر تحدید کرده بود. در چنین شرایطی و تحت چنین فشاری اتفاقی که رخ می دهد عملکرد زنان در خفا و دور از نگاه سلطه گر جامعه است و این پرسش را در ذهن تولید می کند: نمایش ها یا آیین ها چه نسبتی با آرزوهای زنان از یک طرف و از طرفی چه نسبتی با موقعیت آن ها به منزله جنس دوم دارد؟ روش هایی که برای این پژوهش اتخاذ شده است روش های اسنادی و میدانی است. برای مصاحبه 27 زن تهرانی انتخاب شد که در رده سنی 60 تا 70 سال به بالا بودند و بازسازی خاطره آن ها صورت گرفت. همچنین، مصاحبه ها برای فهم بهتر موضوع از سوی روایت های زنده از این آیین ها انجام شد، در حالی که میدان مطالعه و بستر اصلی تحلیل همان داده های اسنادی است. تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده بر منطق روش تحلیل تماتیک انجام شد. ابتدا برای درک آیینی نمایش های موردمطالعه از رویکرد انسان شناسی نمادین ترنر و نظریه اجرای شکنر، سپس برای تجزیه و تحلیل تضاد و تناقضی که بین نقش های موجود در ساختار نمایشی بود از نظریه آیین های وارونگی گلاکمن استفاده شد. نتایج دال بر آرزوی داشتن فضای امن تر و قدرت بیشتر به مثابه قدرتی مردانه برای داشتن امنیتی بیشتر برای زنان بوده است.

شرح این گونه از جایگاه اند در معماری ها از گذشته تا هر سیکل متناوب دوره زمانی که باشنده ی فضا در مورد آن معماری تفکر و خواسته ای را از آن مورد معماری طلب نماید، با حرکات متعدد رفتاری فرد عجین شده است تا مطالعه گردد و رفع نیاز شود. حکم دایره ای قیود بنیادین2 مدلی ست ملی و نمادین و کارساز است و بشدت در پیدایش و ادامه این همانی های معماری تأثیرگذار بوده و خواهد بود. شعف مکان، مکانی ست معماری، مکان معماری، مکانی است، دارای ذهن و جسم و به طبع آن محرک و رویداد خاطره است که باز و بسته است که باز و بسته می شود، من در آنجا هستم در بالا یا پایین و یا در اینجا و خارج از آنجا هستم این تمایلات رفتاری دوسویه است فضا بین3 و فضاست باشنده فضا و مکان فضاست که ارتباطات عاشقانه ای باهم خواهند داشت و نوعی دلدادگی ست، این گونه است که معماری پدید می آید. در این بین توده جسم و فضای غیرجسم که نوع مکان را شکل می دهند در سیکل دوره زمان ها بر حسب احتیاجات متعدد فرد به عنوان باشنده ی فضا دارای توالیت و تولیدیت است که در مفهوم بنای گذشته با مفهوم بنای امروزی ضرورت عرصه های اقامت و اشتغال بنا متغیر بوده و چیزهایی از آن تغییر کرده است و چیزهایی را نیز تغییر می دهند تمامی این کنکاش ها جهت سوق و ذوق معماری برای ارضاء و تمایلات و لذت های فرد بهره بردار و الزام دهنده ضوابط مهندسی و تجربی ست که در بناهایی با مدل بدوی و ریشه ای و بناهایی که از این قیود شرعاً، حکما و عرفا به صورت مدلی نوین و نئوها شکل گرفته اند را، چگونه و قانونمند شرح می دهند تا کهن و پایا، نوسازی وحشی، هم این وهم آن تا اینکه قانونمند شرح می دهند.

با وجود آنکه کمیابی آب و خشکسالی در ایران مسأله تازه ای نیست، اما پیامدهای کمبود و عدم دسترسی به آب در تابستان 1400 خوزستان-پرآب ترین استان ایران-افکار عمومی را سخت غافل گیر و به تأمل واداشته است. در استان کرمان و استان های دیگر دهه ها است که با برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، باغات پسته و سایر باغات رو به خشکی تدریجی و نابودی است. دریاچه ها و تالاب ها-بویژه ارومیه و هامون-در اثر عدم تأمین حقابه های محیط زیستی، یا خشک شده یا رو به خشکی است. تمام آبخوان های اصلی کشور در وضعیت ممنوعه قرار دارند و همزمان با استمرار افت سطح آب، با زوال کیفیت و کاهش آبدهی، به نابودی تهدید می شوند. یزد در رویای بازتخصیص و انتقال آب از زاگرس و تخصیص آب از دریای عمان به سر می برد. خاطره زاینده رود در حال حذف شدن از ذهن نصف جهان و سیستان و بلوچستان از تشنگی، رمق از دست داده است...

شخصیت های داستان ها شاید در نگاه نخست زاییده مطلق ذهن نویسنده به نظر برسند اما بی تردید در پس ذهن هر نویسنده ای تصاویری است که از اثری، انسانی، اتفاقی یا خاطره ای نقش بسته و همین تصاویر به مدد خلاقیت او تبدیل به شخصیتی منحصر به فرد شده است. از این تصاویر و الگوهای اولیه با عنوان "پروتوتایپ" یا "پیشین تیپ" یاد می شود که انواع مختلفی چون ادبی، اساطیری، تاریخی، مذهبی و. . . دارد. شهرنوش پارسی پور به عنوان یکی از نویسندگان مطرح معاصر با توجه به گرایشی که به سبک ریالیسم جادویی و فضاسازی وهم آلود دارد بدیهی است که در خلق شخصیت های داستانی اش به طور مثال متاثر از پروتایپ های ادبی و اساطیری باشد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که در خوانش داستان طوبا و معنای شب بر اساس انواع پروتوتایپ ها و منشا شخصیت به چه نوع پروتوتایپ هایی برمی خوریم و منشا شخصیت های داستان از کجاست. آیا برساخته ذهن نویسنده است و یا از جایی وام گرفته شده اند. پژوهش حاضر بر آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی این پروتوتایپ ها را کشف و در چارچوب هایی نظم داده و بررسی کند تا نشان دهد نویسنده در پرداخت داستان از چه پروتوتایپ هایی بهره گرفته و در کدام نوع موفق تر عمل کرده است. بررسی ها نشان می دهد با توجه به گرایش نویسنده به سبک ریالسیم جادویی، شخصیت پردازی این داستان تحت تاثیر صد سال تنهایی و هم چنین بوف کور قرار گرفته و استفاده از پروتوتایپ های ادبی کاملا مشهود است. بخش زیادی از انواع پروتوتایپ ها در این اثر قابل بررسی است اما پروتوتایپ های اساطیری و ادبی در مقایسه با دیگر پروتوتایپ ها بیشترین فراوانی را در این رمان داشته اند. نحوه پرداخت غالب پروتوتایپ ها نیز روساختی و تصنعی است.

شعر محلی یکی از جلوه گاه های فرهنگی هر قومی است. دو بومی سروده «یادتن» اثر صالح سنگبر و «مارووزو» از فرامرز شکوری که مورد نخست به گویش فارسی بندرعباسی و دومی به گویش گیلکی آبکناری سروده شده اند، آینه تمام نمای فرهنگ عامه دو قوم ساکن در بندرعباس و بندرانزلی هستند. هر دو سروده بازتاب رجعت حسرت بار شاعر به روزگار گذشته است. در این پژوهش، تلاش می شود مولفه های نگاه نوستالژیک این دو شاعر به عناصر فرهنگی جامعه ای که در آن زیسته اند، بررسی شود. به همین منظور، مفاهیم نوستالژیک این دو منظومه زیر دو عنوان کلی خاطره فردی و جمعی مورد تحلیل و مقایسه تطبیقی قرار گرفته است. بررسی این مقاله نشان می دهد با وجود آن که هر دو شاعر در بهره گیری از مولفه های نوستالژی اشتراک دارند اما میزان، نحوه و اهداف کاربرد عناصر فرهنگ عامه در دو منظومه تفاوت هایی دارد.

در این مقاله معرفی عوامل خاطره ساز نهفته و آشکار در بستر و زمینه معماری از منظر "نظریه داده بنیاد" مدنظر قرار گرفت؛ در واقع روش تحقیق این پژوهش از نوع تحلیلی-توصیفی در نظر گرفته شد و به منظور نمایش کارایی این روش با اتکاء به نظریه داده بنیاد، دانشکده معماری یزد به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد تا شرح گام به گام مراحل اجرای این پژوهش را تبیین نماید. شرکت کنندگان در این پژوهش با استناد به روش "گلوله برفی" و نمونه گیری نظری انتخاب شدند وتجزیه تحلیل اطلاعات براساس سه روش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی (گزینشی) انجام شد. یافته های حاصل از این پژوهش در مرحله نهایی به 28 کد باز، 16 کد محوری و 6 کدانتخابی رسید و الگوی پارادایمی به شرح زیر سازماندهی شد: 1. متغیرهای علی 2. متغیرهای زمینه ای 3. متغیرهای مداخله گر 4. پدیده یا مقوله محوری 5. راهبردها 6. پیامدها و نتایج. نتایج این پژوهش نشان داد که ارتباطات درون مجموعه ای و وجود نظام و الگوی پیوسته از شاخص ترین متغیرهای زمینه ای یا نهفته در بستر حاکم قلمداد می شوند.

فرهنگنامه های تاریخی، یکی از اشکال گوناگون نگارش منابع تاریخی اسلامی همانند: تواریخ عمومی، محلّی، فتوح، کتب انساب و. . . می باشد. نویسندگان این گونه آثار، ذیل تراجم اعیان و بزرگان مندرج در کتابهای های خود، شرح حال ایشان را البته به ترتیب الفبایی ثبت کرده اند. نخستین کسی که فرهنگنامه تاریخی چند سده ای نوشت، ابن خلِّکان، مورّخ شامی است. ابن حجر عسقلانی حدود دو قرن بعد به تقلید از او نخستین فرهنگنامه تاریخی، البته درقالب "یک سده" را تالیف کرد. این پژوهش با رویکردی روایی –,انتقادی و با استناد به منابع عمدتا دست اول و نیز باروش مطالعه کتابخانه ای به بررسی و نقد این اثر تاریخی در زمینه هایی چون: چرایی و یا انگیزه مولّف از نوشتن اثر خود، منابع مورد استفاده، روش و شیوه تدوین، اهمیت و. . . می پردازد. . یافته های پژوهش حاکی است که مولّف به منظور حفظ خاطره، یاد و نکوداشت، اعیان قرن هشتم خصوصا اساتید و شیوخ خود و نیز بزرگان عمدتا مصر و شام به تالیف این اثر دست زده است. او به این منظور از منابع مکتوب گذشتگان، همچنین منابع شفاهی معاصران خود بهره برده است. اهمیت کتاب در این است که اطلاعات سودمندی در باره مشاهیر عرصه های گوناگون این عصر خصوصا بزرگان شام و مصر ارائه می دهد، که در جایی دیگر یافت نمی شود. این پژوهش که اوّلین نوشته در نوع خود به شمار می رود، قصد دارد ضمن استفاده از مطالعات و تحقیفات، به کنکاشی در این منبع تاریخی بپردازد.

قیام های پسامشروطه موضوع خوبی برای اظهارنظرها و روایت های متفاوت، متعارض و متقارب فعالان و ناظران سیاسی است. هریک از آنها از زاویه دید، ساخت ذهنی، ایدئولوژی، مصالح گروهی و ملی بدان نگریسته و قضاوت کرده اند. یکی از مهمترین فعالان عرصه روایت نگاری قیام خیابانی، سیداحمد کسروی است که از او، دو روایت تاریخ نگارانه و یک خاطره نگارانه باقی مانده است. این مقاله درصدد است با بهره گیری از رویکرد تحلیل انتقادی روایت مایکل تولان، به کالبد شکافی روایت های سه گانه کسروی و آبشخور فکری و سیاسی او از قیام خیابانی بپردازد. روایت نخست کسروی دارای دو سطح تحلیل است: سطح اول، تحلیل جامعه شناختی تاریخی است، او با مشروطه خواهی آذربایجانیان، آزادی خواهی آنان و فعالیت حزب دموکرات و زمینه های قیام ایشان رویکردی همدلانه دارد؛ سطحی دیگر، رویکرد روان شناسی فردی و انگیزه شناسانه است که تحلیلی بدبینانه و تقلیل گرایانه از خیابانی و قیام او ارائه می دهد. هرچند کسروی خود مدعی است که رویکرد تاریخی به واقعه دارد و از رویکرد سیاسی دور است؛ اما دو سطح نگرشی تحلیلی و روایی او نشان می دهد تحت تاثیر نگرش اندیشه های میهن دوستی است و نگران از دخالت بیگانگان. در زمان نگارش این متن(1302)کسروی مورخی نامدار نیست. اما در روایت دوم، که در تاریخ هجده ساله آذربایجان آمده، قیام را گام مهمی در فعالگری مثبت و مشروطه خواهانه خیابانی دانسته است. در روایت سوم که خاطره نگارانه صرف است، در دو روایت پیشین تجدید نظرکرده، در سطح انگیزه شناسانه فردی نیز در تمجید از خیابانی قلم زده است. تغییر مکانی یعنی مهاجرت کسروی از تبریز به تهران، گذر از وضعیت تاریخ نگارانه مبتدی به تاریخ نگاری حرفه ای، گذر از میهن دوستی به ملی گرایی معتدل، سپس به ملی گرایی تندروانه، فروکش کردن احساسات رقیبانه و. . . زمینه ها یی بود که کسروی را واداشت تا در سه مقطع زمانی سه روایت متفاوت ارائه دهد.