کشور ایران با تاریخ و تمدن کهن در هنر و صنعت و نیز برخورداری از ذخایر قابل توجه از مواد اولیه از دیر باز به عنوان خاستگاه صنعت کاشی و کاشی سازی مطرح بوده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی – تحلیلی – مقایسه ای و اهم نتایج پژوهش چنین است: کاشی کاری قبل از اسلام غالبأ شامل آجرهای لعابدار و صنعت موزائیک سازی برای تزیین دیوارهای مختلف است. قبل از اسلام از رنگ های متنوع تری استفاده می شد. نقوش روی کاشی بیشتر نقوش حیوانی و انسانی است و همچنین کاشی کاری غالبأ مفاهیم دنیوی و جنبه تجملی و عظمت گرایی داشته است. با ظهور اسلام و پیدایش هنر و معماری اسلامی، تزیینات نیز شروع به تحول و هماهنگی با این هنر نوظهور کرد و با ایجاد سبک معماری ایرانی – اسلامی به اوج خود رسید. هنرمندان از آجرکاری به سمت کاشی کاری متمایل شدند و بیشتر از تونالیته های آبی، لاجوردی و فیروزه ای استفاده کردند. در این دوران سبک های بسیار متنوع در کاشی کاری دیده می شود و همچنین استفاده از خط و نوشتار به صورت نقاشی مشجر نقوش و خطوط هندسی و نوشته های کوفی مزین و آمیخته با گل و برگ و نقوش گیاهی، ساده سازی شده و نمادین است و کاشی به دو منظور آرایش و استحکام مورد استفاده قرار می گرفته که بیشتر مفاهیم عرفانی و معنوی را در فضا القا می کرده است.

امروزه کاشی کاران سنتی در مشهد از نوعی کاشی معروف به کاشی جسمی  استفاده می کنند. به نظر می رسد این کاشی در منطقه سابقه ای دیرینه داشته باشد. مطالعه فن شناسی کاشی های مدرسه غیاثیه خرگرد که ازنظر تاریخی در حوزه معماری خراسان بزرگ قرارگرفته می تواند در اثبات فرضیه فوق کمک نماید.این مطالعه مبتنی بر فن شناسی آثار است که با استفاده از علوم آزمایشگاهی بر روی نمونه های قدیمی مدرسه غیاثیه خرگرد به انجام می رسید. از مشاهدات به وسیله میکروسکوپ نوری Olympus PM G3 برای شناسایی بافت بدنه و قشر لعاب و برای تجزیه شیمیایی از روش ذوب قلیایی و آنالیز نقطه ای با دستگاه SEM-EDX استفاده می شود. نتایج حاصل از مطالعه آزمایشگاهی به روشنی نشان می دهد که کاشی های معرق در مدرسه غیاثیه خرگرد به جهت ترکیب مواد، روش کار و مراحل تکمیل شبیه روشی است که کاشی سازان سنتی  معاصر مشهد استفاده می کنند. از این حیث کاشی های معقلی، حمیل ها و کاشی های هفت رنگی به خانواده کاشی های رسی بیشتر شبیه اند. کاشی سازان مشهد در حال حاضر از این ترکیب فقط برای هفت رنگی استفاده می کنند. اکسیدهای عامل رنگ در لعاب ها تأییدکننده شیوه معاصر مشهد است ولی در ترکیب مواد لعاب های امروزی و لعاب های مدرسه خرگرد این هماهنگی وجود ندارد. در کاشی های غیاثیه برای ساخت بعضی لعاب ها از سرب به عنوان فلاکس و در برخی دیگر از ترکیب مواد قلیایی استفاده کرده اند.

1در معماری ایران رنگ­ها ابزاری قدرتمند در طراحی بودند که با بهره­گیری صحیح از آنها در تزئینات به هویت­بخشی و تاثیر­گذاری آن فضا می­افزودند. یکی از تکنیک­های معماران در تزئین فضا استفاده از رنگ­های مکمل بوده است تا هارمونی مناسبی در دید بیننده ایجاد نماید. در این مطالعه تجربی-تحلیلی که با هدف شناسایی عناصر تشکیل دهنده لعاب و عامل ایجاد رنگ در کاشی­های لاجوردی و زرد، جهت کمک در مرمت کاشی­ها انجام شده است، برای اندازه­گیری کمی رنگ­های مکمل لاجوردی و زرد لعاب­های تاریخی از آنالیز CIE Lab استفاده شد و سعی گردید عامل ایجاد طیف­های متفاوت این دو رنگ از لعاب­های کاشی معرق و دوال، با آنالیز EDS مورد مطالعه قرار گیرد و نیز Petrography و آنالیز XRD روی بیسکویت کاشی ها انجام شود. نتایج آنالیز نشان داد که لعاب­های لاجوردی از نوع قلیایی­اند و کبالت مولد رنگ در همه طیف­ها بوده و سرب در شدت آن تاثیر گذاشته است. آهن به عنوان یکی از مولدهای رنگ زرد در همه نمونه لعاب­های زرد وجود دارد. عناصری مانند تیتانیوم، کادمیوم، قلع، نیکل، وانادیوم و آنتیموانات سرب، عامل رنگ زرد در نمونه­­های مختلف بوده است و همین باعث ایجاد طیف رنگی متفاوت شده است. نتایج Petrography و فازشناسی بیسکویت کاشی حاکی از دمای پخت کمتر از 800 درجه است.

کاشی کاری شیراز در عصر قاجار هنرمندان گوناگونی داشته که از این میان «میرزا عبدالرزاق کاشی پز (1284- 1356 ق)» از شاخص ترین آن ها و از کاشی نگارانی است که میراثی ماندگار و خانوادگی از خود برجای گذاشته است. هدف این پژوهش شناسایی احوال، دسته بندی دوران تطور حیات هنری و درنهایت گونه شناسی اولیه ای از آثار اوست تا بتواند منبعی برای مطالعات تطبیقی و تکمیلی بعدی باشد؛ بنابراین پرسش های اصلی در اینجا این است که 1. حیات هنری میرزا عبدالرزاق به چند دوره قابل تقسیم است و عوامل مؤثر بر آن ها چه مواردی بوده است؟ 2. آثار موردبررسی در چه موضوعات و مضامینی قابل طبقه بندی هستند؟ 3. ازنظر تاریخی چه داده هایی از دیگر شخصیت های هنری زمان وی در این آثار قابل استنتاج هستند؟ روش پژوهش، تفسیری-تاریخی باهدف رسیدن به یک تک نگاری است. شیوۀ گردآوری داده ها به روش میدانی و کتابخانه ای و شامل عکس هایی از 10 اثر رقم دار از میرزا عبدالرزاق است. این داده ها در فرآیندی تحلیلی به روایتی از آثار و احوال میرزا عبدالرزاق، شخصیت های تأثیرگذار، همکاران و کارفرمایان او منتهی شده اند. نتایج مطالعه نشان داد حیات هنری او را می توان به چهار دستۀ 1. تکوین (1294-1304 ق)، 2. تثبیت (1304-1310 ق)، 3. پیشگامی (1310-1347 ق)  و 4. بی مهری (1347-1356 ق) تقسیم کرد. همچنین دست کم، آثار او را می توان در پنج گروه شامل 1. کاشی های با طرح گل و مرغ 2. کاشی های با مضامین حماسی 3. کاشی های با مضامین دینی 4. کاشی های با طرح شمایل ها و چهره ها و 5. کاشی های با طرح گلدانی تقسیم کرد. یافته های این پژوهش که مبتنی بر کاشی های رقم دار از او سامان یافته، نشان از وجود سلسله مراتبی از کارفرمایان، معماران و هنرمندان در آثار وی دارد که با الفاظ ویژه ای از هم متمایز شده اند. همچنین شخصیت هایی مانند «محمدابراهیم ابن فریدون»، «عبدالعلی اشرف الکتاب یزدی»، «فرصت الدوله شیرازی» و «سیّد صدرالدین شایستۀ شیرازی» از افراد مؤثر در شکل گیری، تداوم و بلوغ آثار او به شمار می روند.