خودگردانی فردی ایده ای است که با دو واکنش متفاوت صاحب نظران تربیتی روبرو شده است. در حالی که طرفداران این ایده آن را هدفی مثبت ارزیابی کرده اند که توانایی انتخاب آزاد و مستقل را در فرد ایجاد می کند، مخالفان آن بر این باورند که در نظر گرفتن خودگردانی فردی به عنوان هدفی تربیتی ممکن است منجر به جدایی فرد از جامعه شده و او را به سمت خودشیفتگی و عدم تبعیت از اصول و ارزش های جمعی سوق دهد. به نظر می رسد که منشا این مخالفت ها، به سوء برداشت ها و اختلاف نظرهایی بر می گردد که درباره «مفهوم» و «درجه» خودگردانی فردی وجود دارد. در این مقاله، مدلی از خودگردانی بر اساس «مفهوم عقلانی» و «درجه حداقلی» آن معرفی شده است که می توان آن را به عنوان مدلی توجیه پذیر و متعادل از خودگردانی فردی پذیرفته شده، به مثابه «هدفی تربیتی» پیشنهاد کرد.

هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر علی ارایه خودگردانی تحصیلی توسط والدین برخودگردانی تحصیلی و پیشرفت درسی دانش آموزان است. بدین منظور, تعداد 201 دانش آموز (81 پسر و 120 دختر) از کلاس اول دبیرستان انتخاب و با پاسخگویی به پرسشنامه ارایه خودگردانی توسط والدین (اقتباس از مارتینزپونز, 1996) ادراک خود را از تاثیر والدین بر رفتارهای خودگردانی خویش نشان دادند؛ و همچنین پرسشنامه خودگردانی تحصیلی را نیز تکمیل کردند. از میانگین نمرات نهایی دروس ریاضی و ادبیات فارسی به عنوان ملاک پیشرفت تحصیلی استفاده گردید. نتایج تحلیل مسیر بیانگر تاثیر مستقیم خودگردانی والدین بر خودگردانی تحصیلی دانش آموزان و نیز تاثیر مستقیم خودگردانی دانش آموزان بر پیشرفت درسی آنان است. همچنین, ارائه خودگردانی توسط والدین از راه تاثیر بر خودگردانی دانش آموزان بطور معنی داری پیشرفت درسی را تبیین می کند. تحلیل رگرسیون چند متغیری نشان داد که یکی از مؤلفه های خودگردانی والدین, یعنی تشویق, به عنوان عاملی مهم, بعد از خودگردانی تحصیلی, در تبیین پیشرفت درسی دانش آموزان محسوب می گردد. یافته ها بیانگر راهکارهایی جهت افزایش خودگردانی والدین در برنامه آموزش خانواده و ارتقا خودگردانی تحصیلی دانش آموزان است.

مقدمه: گرچه برنامه خودگردانی بیمارستانها از اوایل دهه 1980 میلادی در برخی کشورهای صنعتی (مانند دانمارک و فرانسه) و در حال توسعه (مانند غنا ؛ اندونزی؛ کنیا و زیمبابوه) آغاز گردیده ولی با کمال تعجب در مورد چگونگی بازده این روش مدیریتی بخصوص در بیمارستانهای آموزشی مطالعات بسیار محدودی در دنیا انجام شده است.از آنجا که معیارهای ارزیابی اثرات خودگردانی را میتوان در عواملی همچون کارایی؛ رعایت عدالت در ارایه خدمات درمانی؛ مسوولیت پذیری در قبال جامعه و کیفیت ارایه خدمات خلاصه نمود؛ مدیریت خودگردان بیمارستانها اصولا با اهدافی نسبتا متناقض روبرو میباشد که با اضافه شدن بحث آموزش بر پیچیدگی مساله افزوده میگردد. روشها: این مطالعه در دو بخش انجام گردیده است: 1- مروری بر تجربیات سایر کشورها 2- بررسی نتایج نظر سنجی از روسای دانشکده های پزشکی و اعضای هیئت علمی سراسر کشور در سال 1380. در مورد اثرات خودگردانی در بیمارستانهای آموزشی مطالعه گروه محققین دانشگاه هاروارد در کشورهای غنا و زیمبابوه که در سال 1997 و با توجه به چهار معیار فوق و از طریق جمع آوری اطلاعات؛ مصاحبه و آنالیز انجام شده مورد بررسی قرار میگیرد و چهار عملکرد مدیریتی مشتمل بر نقش دولت؛ مدیریت کلی؛ مالی و مدیریت منابع انسانی ارزیابی میگردد. یافته ها: نتیجه مطالعه این محققین نشان میدهد که اهداف فوق در بیمارستانهای آموزشی به درستی محقق نشده است. ابهام در تعیین و ترسیم دقیق اهداف طرح و الویت ها؛ تداخل مدیریتی و ضعف قدرت تصمیم گیری ؛ محرک ناکافی برای تغییر نگرش و عملکرد پرسنل ؛ پایین بودن ضریب اشغال تخت و افزایش تدریجی بودجه دریافتی مستقیم از دولت از جمله مهمترین مشکلات اجرایی طرح خودگردانی در بیمارستانهای آموزشی این دو کشور بود.بر اساس نظر سنجی فوق الذکر در کشور ما نیز ابعاد منفی و متعدد دیگری مورد توجه قرار گرفت که اهم آنها شامل: آموزش پزشکی فرایندی نیروبر و سرمایه بر است و اصولا نمیتواند سودآوری کوتاه مدت داشته باشد؛ این مسالا با روح خودگردانی در تضاد واضح است؛ نقش دانشکده ها و معاونین آموزشی در این بیمارستانها تضعیف شده است؛ اعضای هیات علمی بیشتر وقت خود را صرف امور درمانی نموده و از فعالیت اصلی خود که همانا آموزش و پژوهش میباشد بازمانده اند ؛ این مسالا موجب افت کیفی آموزش گردیده است؛ کاهش طیف بیماریها در مراکز آموزشی ؛ محدود شدن فضای آموزشی و الگوگیری غلط دانشجویان از برخورد مادی گرایانه اساتید و در نتیجه تضعیف اخلاق پزشکی نیز از جمله نکات منفی حاصل از اجرای این طرح ذکر گردیده است. نتیجه: مروری بر نتایج مطالعات معتبر جهانی در کشورهای در حال توسعه نشان از عدم کفایت طرح خودگردانی در بیمارستانهای آموزشی و حتی غیر آموزشی دارد. مسوولین آموزشی و اساتید کشور نیز بر حذف این طرح مدیریتی در بیمارستانهای آموزشی یا تغییر کلی ساختاری آن تاکید دارند. به نظر میرسد حتی در صورت پذیرش این طرح ؛ حداقل باید بار مالی تحمیل شده ناشی از آموزش به گونه ای مناسب (سوبسید مستقیم دولت بر اساس هزینه محاسبه شده سرانه تربیت دانشجو یا با حذف فرانشیز دریافتی از بیماران به عنوان یارانه آموزشی) کاهش یابد.

هدف پژوهش حاضر، مقایسه خودگردانی دانش آموزان مدارس تیزهوشان و عادی و نقش پیش بینی کنندگی ابعاد خودگردانی برای عملکرد تحصیلی آنان بود. نوع تحقیق علی - مقایسه ای و جامعه آماری پژوهش کلیه دانش آموزان دختر و پسر دوره متوسطه مدارس تیزهوشان و عادی شهر شیراز بود. 84 دانش آموز از مدارس تیزهوشان و 82 دانش آموز از مدارس عادی به شیوه همتاسازی انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها پرسشنامه ام اس ال کیو و آزمون پیشرفت تحصیلی علوم زیستی (فولاد چنگ، 1383) بودند. پایایی پرسشنامه ام اس ال کیو با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0.93 برآورد گردید. برای بررسی روایی سازه مقیاس یاد شده از روش تحلیل عوامل استفاده شد و شش عامل به دست آمد. پایایی آزمون پیشرفت تحصیلی علوم زیستی با استفاده از روش ضریب آلفای کرونباخ 0.87 تعیین شد. روایی محتوایی این آزمون نیز بر اساس متون تخصصی، مورد تایید دبیران متخصص قرار گرفت. از روشهای آماریt مستقل و تحلیل رگرسیون برای تحلیل یافته ها استفاده شد و نتایج زیر به دست آمد: الف) بین دو گروه دانش آموزان مدارس تیزهوشان و عادی از نظر باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودگردانی، تفاوت معنادار بود، ب) از میان ابعاد باورهای انگیزشی، بعد «جهتگیری هدف درونی» و از میان ابعاد راهبردهای یادگیری، بعد «خود بازبینی» بهترین پیش بینی کننده برای عملکرد تحصیلی دانش آموزان بود.

مقدمه: منابع نظام سلامت محدود و مصارف آن نامحدود است. بنابراین استفاده از استراتژی صحیح مدیریتی در جهت به حداکثر رساندن کارایی و بهروری سیستم الزامی است. از اینرو این مطالعه با هدف بررسی ابعاد خودگردانی بیمارستان های دانشگاهی گیلان انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه کیفی در 11 بیمارستان انجام شد. برای جمع آوری داده ها از راهنمای نیمه ساختاری مصاحبه مدل اصلاحات سازمانی بانک جهانی استفاده گردید. با روش نمونه گیری هدفمند با 28 نفر از مدیران ارشد بیمارستان ها مصاحبه شد. از روش تحلیل محتوا برای آنالیز داده ها استفاده گردید. یافته ها: ابعاد اصلی خودگردانی بیمارستان ها شامل حق تصمیم گیری در مدیریت استراتژیک، مدیریت منابع مالی، مدیریت منابع انسانی و مدیریت منابع فیزیکی؛ صاحب اختیار مانده مالی؛ مواجهه با بازار تدارکات و محصول؛ کارکردهای اجتماعی و ساختار حاکمیتی و پاسخگویی بودند. حق تصمیم گیری در مدیریت استراتژیک، منابع انسانی و فیزیکی محدود بود. بیمارستان ها در بازار محصول دارای رقابت بودند ولیکن اختیارشان در بازار تدارکات محدودیت داشت. بیمارستان ها با نظام سلسله مراتبی و ساختار پاسخگویی رئیس و مرئوسی، صاحب اختیار مانده مالی خود نبودند. هزینه کارکردهای اجتماعی آنها به طور کامل جبران نمی شد. نتیجه گیری: اعطای خودگردانی در برخی ابعاد نظیر مدیریت منابع مالی، مواجهه با بازار محصول و کارکردهای اجتماعی پیشرفته ایی داشته است ولی در ابعاد مدیریت استراتژیک، مدیریت منابع انسانی، مدیریت منابع فیزیکی، مواجهه با بازار تدارکات و ساختار حاکمیتی و پاسخگویی ناچیز بوده است. در این موارد می بایست حق تصمیم گیری بیشتری به بیمارستان ها واگذار شود.

این پژوهش با هدف تعیین روابط باورهای هوشی و خودگردانی در یادگیری با توجه به نقش واسطه ای اهداف پیشرفت و هیجان های تحصیلی به روش تحلیل مسیر انجام شده است. برای این منظور 322 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور استان فارس به روش نمونه گیری طبقه ای نسبی انتخاب و به پرسشنامه خودگزارشی متشکل از خرده مقیاس های باورهای هوشی، اهداف پیشرفت، هیجان های تحصیلی و خودگردانی در یادگیری پاسخ دادند. به طور کل‍‍ی نتایج پژوهش حاکی از اثرات غیرمستقیم و متفاوت باور هوشی ذاتی و افزایشی بر خودگردانی در یادگیری می باشد. به طوری که باور هوشی افزایشی از طریق واسطه گری اهداف تبحری و هیجان های مثبت بر خودگردانی در یادگیری دارای اثر غیرمستقیم و مثبت و باور هوشی ذاتی از طریق واسطه گری اهداف اجتناب-عملکرد، اهداف رویکرد-عملکرد و هیجان های منفی بر خودگردانی در یادگیری دارای اثر غیرمستقیم و منفی می باشد.

هدف: این تحقیق به منظور بررسی تاثیر آموزش خودگردانی رفتارهای توجهی، خودگردانی رفتارهای انگیزشی و خودآموزی کلامی بر کاهش نشانه های نارسایی توجه در کودکان با اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی انجام شده است.روش: تعداد 60 دانش آموز پسر پایه سوم ابتدایی مبتلا به اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی به شیوه غربالگری انتخاب شدند. برای انتخاب آزمودنیها، از مصاحبه تشخیصی مبتنی بر DSMV و پرسشنامه CSI-4 ویژه معلمان استفاده شد. پس از اعمال مداخلات آموزشی- درمانی و اندازه گیری مجدد نشانه های نارسایی توجه در پس آزمون و آزمون پیگیری (دو ماه بعد از اتمام مداخلات)، نتایج استخراج شده با استفاده از روش تحلیل واریانس اندازه گیریهای مکرر، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که اثر اصلی اجرای آزمونهای سه گانه (پیش آزمون- پس آزمون و آزمون گیری) در سطح P<0.001 معنی دار است؛ در این راستا، نتایج آزمونهای تعقیبی حاکی از آن بود که نشانه های نارسایی توجه در پس آزمون پیگیری نسبت به پیش آزمون، بهبود معنی داری پیدا کرده است اثر اصلی اجرای مداخلات آموزشی- درمانی سه گانه در سطح P<0.001 معنی دار است؛ در این راستا، نتایج آزمونهای تعقیبی نشان داد که کاربندی آموزش خودگردانی رفتارهای توجهی نسبت به دو مداخله دیگر (آموزش خودگردانی رفتارهای انگیزشی و آموزش خودآموزی کلامی) موجب بهبودی نشانه های نارسایی توجه شده است اثر تعاملی اجرای آزمونهای سه گانه و اجرای مداخلات درمانی- آموزشی سه گانه در سطح P<0.001 معنی دار است.نتیجه گیری: بررسی تاثیرات اصلی ساده نشان داد که در گذر از پیش آزمون به پس آزمون، اثر آموزشی خودگردانی رفتارهای توجهی و آموزش خودآموزی کلامی بر نشانه های نارسایی توجه معنی دار بوده است و با گذر از پس آزمون به آزمون پیگیری، تاثیرات آموزشی خودگردانی رفتارهای توجهی بر نشانه های نارسایی توجه تداوم معنی دار پیدا کرده است، اما با گذر از پس آزمون به آزمون پیگیری، اثر آموزش خودآموزی کلامی بر نشانه های نارسایی توجه معنی دار نبوده است و با گذر زمان، تاثیرات این مداخله، کاهش معنی دار پیدا کرده است.

تمرکززدایی از جمله اقدام های مؤثر بر توسعه کشورهاست، در این راستا قوانین بالادستی در جمهوری اسلامی ایران نیز بر این امر در سطح استان ها تأکید دارند. در این پژوهش استقرار حکومت خودگردان محلی در استان ها به دلیل انطباق با قانون اساسی در حفظ یکپارچگی حاکمیت نظام و تحقق اهداف چشم انداز جمهوری اسلامی ایران، به عنوان الگوی تمرکززدایی در نظر گرفته شده است. با توجه به اینکه اجرای سیاست های تمرکززدایی در استان ها به دلیل راهبردهای نامناسب با مشکلات متعددی روبه رو بوده است، ازاین رو هدف پژوهش حاضر، ارائه راهبردهای مناسب برای استقرار حکومت خودگردان محلی در استان ها براساس مدل تحلیل استراتژیک سوات است. مصاحبه هایی که با 16 خبره به روش تحلیل محتوای جهت دار، از مجموع 1258 کد اولیه انجام گرفت، 15 قوت و 33 ضعف در قالب پنج مقوله هویت قانونی، مردم سالاری، وظایف حکومتی، اختیارات تصمیم گیری و سازمان های عمومی و 18 فرصت و 17 تهدید در قالب سه مقوله اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شناسایی شدند. با وزن دهی و رتبه بندی قوت ها، ضعف ها، فرصت ها و تهدیدها از طریق ابزار پرسشنامه، موقعیت راهبردی خودگردانی استان ها در منطقه محافظه کاری قرار گرفت. در نهایت از میان 64 راهبرد تدوین شده، 10 راهبرد اصلی بر اساس امتیاز عوامل داخلی و خارجی انتخاب شدند.