مشهور فقهای فریقین "رویت هلال" را تنها راه ثبوت "حلول ماه قمری" دانسته و تمام احکام بر حلول ماه را به رویت مشروط مترتب کرده اند. فقط در صورتی که رویت هلال به دلیل مانع خارجی امکان پذیر نباشد می توان به راههای دیگری مانند گذشت سی روز از اول شعبان متوسل شد. این مقاله این نظریه مشهور را مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفته است که موضوع احکام مترتب بر حلول ماه، علم "به تشکیل هلال ماه" و رویت هلال یکی از راههای حصول علم به تحقق هلال است. مطابق این نظریه، حلول ماه نو برای همه مناطق کره زمین که در یک نیم کره قرار دارند در یک زمان حاصل می شود.

انجام به موقع فرایض دینی امری لازم است. روزه نیز از جمله مهم ترین عبادات به شمار می رود. دانستن زمان آغاز و پایان ماه رمضان همواره یکی از مسایل مورد توجه و بحث انگیز بوده است. از جمله مسایل مطرح در این زمینه اعتبار یا عدم اعتبار محاسبات نجومی در ثبوت هلال است. از همان اوایل این مساله، موافقان و مخالفانی داشته است که با مرور زمان بر تعداد موافقان افزوده شده است. مخالفان برای اثبات ادعای خود به دلایلی چون نصوص وارده در این زمینه، اجماع، قاعده رفع حرج، ترجیح قطع بر ظن و عدم انضباط محاسبات نجومی استناد کرده اند. موافقان نیز به دلایلی چون نص، ترجیح قطع بر ظن، طریقیت رویت هلال و اخذ به قیاس اولی استدلال کرده اند. به نظر می رسد دلایل موافقان مقرون به صحت باشد به ویژه اگر محاسبات را در نفی – و نه اثبات – حجت بدانیم. یعنی اگر از دیدگاه محاسبات نجومی، رویت هلال محال باشد شهادت شهود باید بر توهم، سهو تعمد در کذب، اکراه و غیر آن حمل شود.

یکی از علل اختلاف فقها در بحث ثبوت هلال، اعتبار یا عدم اعتبار وحدت افق برای تسری ثبوت هلال به مکان های غیر هم افق می باشد. این نوشتار در پی پاسخ به این سوال است که ایا وحدت افق برای تسری ثبوت هلال به مکان های غیر هم افق معتبر است یا برای تسری ثبوت هلال به مکان ها غیر هم افق وحدت افق معتبر نیست. که برای رسیدن به چنین مقصودی از پژوهش بر پایه روش کتابخانه ی در گردآوری اطلاعات استفاده شده است. و به این یافته رسیدیم که مراد از افق معنای نهایت دید انسان و نقطه ی که زمین و اسمان با همدیگر متصل می شوند، نیست بلکه مراد نصف النهار مبدا است که مکان های که بر یک خط از نصف النهار هستند، هم افق محسوب می شوند. و تقسیم بندی جدیدی برای اقوال فقها در مسئله اعتبار یا عدم اعتبار وحدت افق بیان کردیم. علاوه بر این به دلیل اطلاق روایات بینه مفصل پرداختیم. در این نوشتار ابتدا ادله قائلین به اعتبار وحدت افق را در ضمن دو دلیل اطلاق روایات و مقایسه افق ماه با خورشید را بیان کردیم و در ادامه ادله قائلین به عدم اعتبار وحدت افق برای تسری ثبوت هلال را در ضمن دو دلیل بیان کردیم.

برای بررسی نهادهای حقوقی از جهت علم یا جهل افراد، علم حقوق را به دو مرحله ثبوت و اثبات تقسیم می کنند. ثبوت حوزه واقع است؛ حوزه ای که صرف نظر از علم و جهل افراد وجود دارد و تاثیرگذار است و اثبات تلاش به منظور کسب علم نسبت به عالم ثبوت است. یکی از پرسش های اصلی فلسفه علم حقوق پرداختن به موضوع مذکور است. در مقاله ای که در پیش رو دارید، به بررسی حوزه ثبوت در حقوق اسلام می پردازیم: این نهاد را می شناسیم و وجود مستقل آن را از عالم اثبات نشان می دهیم.

نهاد ارش در فقه امامی و قانون مدنی به خیار عیب اختصاص دارد اما به نظر می رسدکه عدم استفاده از نهاد ارش در خیارتدلیس، خلاف عدالت و انصاف است. دو فرض در این مسئله می توان مطرح کرد: فرض نخست آنکه بایع عملیات فریبنده انجام داده و کالای خود را بفروشد و فرض دوم اینکه کالا معیوب بوده و بایع عملیات فریبنده ای انجام ندهد وکالای خود را بفروشد. به اعتقاد نویسندگان مخیرکردن مشتری به فسخ یا امضای عقد با استناد به خیار تدلیس و عدم مجوز دریافت ارش توسط وی، علیرغم انجام عملیات فریبنده از سوی بایع در فرض نخست و امکان فسخ عقد یا أخذ ارش توسط مشتری در فرض دوم با استناد به خیار عیب، علیرغم عدم انجام عملیات فریبنده توسط بایع منطقی و منصفانه نیست بلکه وجود حق أخذ ارش در فرض تدلیس اولویت دارد. هدف این پژوهش نقد و بررسی ادله موافقان و مخالفان جریان ارش در خیار تدلیس است. جستار حاضر به روش توصیفی- تحلیلی، به این نتیجه دست یافته است که هیچ خصوصیت ویژه ای در خیار عیب وجود ندارد که ارش را منحصراً به آن اختصاص دهد بلکه ادله کافی برای جریان ارش در خیار تدلیس نیز موجود است.

پیدایش گروه های تکفیری در کشورهای اسلامی موجب اشاعه اندیشه های افراطی و ناصواب آنان نیز شده است. یکی از اساسی ترین اعتقادات این گروه، انکار لوازم حیات برزخی مانند شفاعت، استغاثه و توسل به اولیای الهی می باشد. با اینکه اصل وجود حیات برزخی، به عنوان یک اصل مهم قرآنی، مورد پذیرش قرار گرفته است لذا با اثبات حیات برزخی، لوازم و آثار آن نیز اثبات خواهد شد؛ با این وجود، وهابیت برخلاف دیدگاه های بزرگان اهل سنت، منکر این موضوع گشته اند و چنین اعمالی را از مظاهر شرک و کفر تلقی نموده اند. این پژوهش با مطالعه ای اسنادی تحلیلی در منابع اهل سنت، درصدد تبیین نظریات بزرگان اهل سنت راجع به موضوع لوازم حیات برزخی می باشد. براساس این کاوش، ادعای وهابیت مبنی بر انکار لوازم حیات برزخی، برخلاف ظاهر آیات قرآنی، روایات معتبر و نظریات بزرگان اهل سنت می باشد.