تریگونلین یک ترکیب آلکالوئیدی است که دارای نقش هورمونی در گیاهان می باشد. این متابولیت از طریق متیلاسیون اسید نیکوتنیک در گیاه ساخته می شود و در بسیاری از گونه های گیاهی از جمله قهوه، شنبلیله، سویا، نخود، یونجه و غیره شناسایی شده است. این آلکالوئید دارای خواص دارویی مهمی نظیر ضدسرطان، ضد میگرن، ضدعفونی کنندگی، پایین آورندگی چربی خون و ضد دیابت می باشد. چندین مطالعه نشان داده است که تریگونلین با اثر بازدارندگی بر فعالیت آنزیم های اصلی متابولیسم گلوکز، باعث کاهش سطح گلوکز خون می شود. بر این اساس متابولیت تریگونلین می تواند موجب تولید دارویی جدید برای کنترل و درمان دیابت شود. تریگونلین در مکانیسم بسته شدن برگ ها در شب برای برخی از گیاهان (شب خسب)، در پاسخ به تنش های اکسیداتیو، تنظیم فشار اسمزی در واکنش به تنش شوری و خشکی، تنظیم توقف چرخه سلولی گیاه در مرحله G2 و بیان ژن های محرک تولید گره در ریشه لگوم ها طی فرآیند کلون سازی نقش بسیار مهمی را ایفا می کند.

شنبلیله (Trigonella L. ) یکی از مهمترین و قدیمی ترین گیاهان دارویی شناخته شده در جهان است که به دلیل داشتن ترکیب های مؤثره متنوع در درمان بسیاری از بیماری ها کاربرد دارد. این گیاه بیش از 135 گونه دارد که در سراسر جهان و در اغلب شرایط آب و هوایی رشد می کنند. تریگونلین مهمترین و فراوان ترین آلکالوئید و یکی از ترکیب های ارزشمند موجود در شنبلیله است که برای درمان دیابت و کاهش چربی خون بکار می رود. با توجه به این نکته که این گیاه در اغلب نقاط ایران به خوبی رشد می کند و به منظور بررسی میزان این متابولیت ارزشمند، تعداد 22 ژنوتیپ و ده گونه (T. uncata؛ T. monantha؛ T. persica؛ T. anguina؛ T. stellate؛ T. spruneriana؛ T. astroites؛ T. monspeliaca؛ T. tehranica؛ T. foenume) از جنس شنبلیله از استان های خوزستان، تهران و هرمزگان جمع آوری گردید و میزان تریگونلین آنها با استفاده از تکنیک HPLC مورد سنجش قرار داده شد. نتایج نشان داد که گونه T. foenume که گونه زراعی شنبلیله است، مقدار تریگونلین بیشتری (1. 34 میلی گرم بر گرم بذر) نسبت به سایر گونه ها داشت. در رتبه بعدی گونه T. tehranica با اندکی تفاوت (0. 9 میلی گرم بر گرم بذر) قرار گرفته بود. سایر گونه های مورد مطالعه با فاصله زیادی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. نتایج خوشه بندی ژنوتیپ ها براساس روش Ward نمونه های مورد مطالعه را در دو گروه قرار داد. این تحقیق می تواند اساس کارهای بعدی برای استخراج ترکیب های دارویی از سایر گونه های شنبلیله به ویژه گونه های بومی ایران مثل T. tehranica باشد.

مقدمه: تریگونلین دانه شنبلیله یک متابولیت دارویی بسیار ارزشمند در کاهش قند خون و کلسترول خون می باشد.هدف: تعیین مهم ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد دانه، درصد تریگونلین و عملکرد تریگونلین دانه در گیاه دارویی شنبلیله تحت محلول پاشی متانول و عدم کاربرد آن بود.روش بررسی: این آزمایش بر پایه طرح آماری بلوک های کامل تصادفی با دو غلظت محلول پاشی متانول (0 و 30 درصد حجمی) در چهار تکرار انجام شد. به منظور مشخص ساختن مهم ترین صفات موثر بر عملکرد دانه، درصد تریگونلین و عملکرد تریگونلین دانه شنبلیله، از روش تجزیه علیت و رگرسیون گام به گام استفاده شد.نتایج: نتایج نشان داد که در صورت عدم مصرف متانول، وزن هزار دانه و تعداد ساقه فرعی برای عملکرد دانه؛ وزن خشک کل و تعداد غلاف در بوته برای درصد تریگونلین دانه؛ عملکرد دانه و درصد تریگونلین دانه برای عملکرد تریگونلین دانه و در تیمار محلول پاشی 30 درصد حجمی متانول، تعداد بذر در غلاف، درصد روغن بذر، تعداد غلاف در بوته و ارتفاع بوته برای عملکرد دانه؛ وزن خشک برگ بوته، درصد تریگونلین اندام هوایی و میانگین قطر ژئومتریک دانه برای درصد تریگونلین دانه و عملکرد دانه، درصد تریگونلین دانه و طول غلاف بوته برای عملکرد تریگونلین دانه به طور معنی داری تغیرات مربوط به متغییرهای وابسته را توجیه کردند. تجزیه علیت نشان داد که عملکرد تریگونلین دانه به وسیله اثر مستقیم و مثبت عملکرد دانه و درصد تریگونلین دانه مهم ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد تریگونلین دانه شنبلیله بودند.نتیجه گیری: جهت افزایش عملکرد تریگونلین دانه می توان از خصوصیات مرتبط بر عملکرد دانه (شامل وزن هزاردانه و تعداد دانه غلاف) و درصد تریگونلین دانه (شامل وزن خشک اندام هوایی و وزن خشک برگ) در اصلاح گیاه دارویی شنبلیله استفاده نمود.

در پژوهش حاضر ترکیب بنتونیت/نانوذرات آهن/بتاسیکلودکسترین (B/I/C) به عنوان یک جاذب موثر به منظور جداسازی و پیش تغلیظ تریگونلین سنتز و شناسایی شد. شرایط تجربی برای یافتن متغیرهای مهم به منظور جذب سطحی تریگونلین روی جاذب بنتونیت/ بتاسیکلودکسترین/ نانوذرات آهن شامل زمان، مقدار جاذب وpH بود. برای عمل واجذب متغیرهایی مثل دما، غلظت سدیم کلرید، زمان و حجم محلول نمک مورد بررسی قرار گرفتند میکروسکوپ الکترونی پویشی (SEM)، طیف سنجی مادون قرمز (FT-IR)، میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)، میکروسکوپ نیروی اتمی (AFM)، مغناطیس سنج نمونه ارتعاشی (VSM)، آنالیز سطح BET و پراش پرتوایکس ( (XRD )برای تعیین ساختار جاذب سنتز شده مورد استفاده قرار گرفتند. سپس طراحی آزمایش به منظور بهینه سازی فاکتورهایی که فرایند استخراج را تحت تاثیر قرار می دهند به کار برده شد. تریگونلین در نمونه های پلاسما استخراج و با روش HPLC-UV اندازه گیری شد. روش MSPE (استخراج فاز جامد مغناطیسی) به طور موثر قادر به استخراج تریگونلین بود. منحنی کالیبراسیون درگستره غلظتی 10-0. 05 میکروگرم بر میلی لیتر خطی با ضریب همبستگی (0. 9998)، به دست آمد. حد تشخیص (LOD) و حد کمی سازی (LOQ) روش به ترتیب 0. 005، 0. 018 میکروگرم بر میلی لیتر و میزان بازده استخراج 114 درصد به دست آمد. این جاذب به طور موفقیت آمیزی برای اندازه گیری تریگونلین در پلاسما به کاربرده شد.

تریگونلین از متابولیت های ثانویه با ارزش گیاه شنبلیله است. استفاده از کشت سوسپانسیون سلولی یکی از روش های پیشنهادی جهت تولید متابولیت های ثانویه در شرایط درون شیشه ای است. به منظور بررسی امکان تولید تریگونلین به کمک کشت سلولی گیاه شنبلیله آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار طراحی شد. جهت بررسی قابلیت کالوس زایی، ریز نمونه های برگ، ساقه و ریشه گیاه شنبلیله در محیط کشت MS حاوی تنظیم کننده های رشد 2,4-D و BAP کشت شدند. ریزنمونه های مختلف شنبلیله القای کالوس انجام شد. بیشترین اندازه طول کالوس در تیمار 2,4-D (2mg/l) با اندازه 315 میلی متر به دست آمد که با سایر تیمارها تفاوت معنی دار داشت. بیشترین وزن تر و وزن خشک کالوس  در ریزنمونه ریشه  تحت تأثیر  تیمار 2,4-D (2mg/l) با وزن تر 5/1 گرم و وزن خشک 08/0 گرم  اختلاف معنی داری با سایر تیمارها داشته و دارای بیشترین مقدار وزن تر و خشک کالوس بود.  در تیمار با BAP بیشترین اندازه کالوس در ریزنمونه ساقه تحت تأثیر  تیمار BAP (1mg/l) با اندازه 320 میلی متر به دست آمد.  بیشترین مقدار وزن تر و خشک کالوس تحت تیمار BAP (1mg/l) به ترتیب برابر با 5/1 و 07/0 گرم به دست آمد. سه الیسیتور سالیسیلیک اسید، متیل جاسمونات و عصاره مخمر با غلظت های مختلف جهت تولید تریگونلین در کشت سوسپانسیون شنبلیله استفاده شدند که الیستور سالیسیلیک اسید با غلظت 100 میکرومولار بیشترین مقدار  تریگونلین در یک گرم ماده خشک را تولید کرد.

مقدمه: شنبلیله گیاه دارویی ارزشمندی است و بررسی اثرجهش های القایی در راستای افزایش ماده مؤثره آن ضروری می باشد. هدف: در این تحقیق، تغییرات فیتوشیمیایی و رشدی ریشه های مویین و نرمال گیاه شنلیله در پاسخ به پرتودهی گاما مورد ارزیابی قرار گرفته است. روش بررسی: در این تحقیق پرتوتابی گاما بر روی بذور شنبلیله ایرانی در پنج دز (شامل 0، 100، 200، 300 و 400 گری) اعمال شد و سپس اثرات پرتودهی بذور در شرایط کشت ریشه مویین در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور القای ریشه های مویین در شنبلیله از سویه ATCC15834 باکتری اگروباکتریوم رایزوژنز استفاده شد. نتایج: نتایج نشان داد که دزهای مختلف پرتوتابی برهمه صفات مورد بررسی در ریشه های نرمال و مویین تأثیر معنی داری داشتند. مقایسه میانگین داده ها نشان داد که در همه صفات مورد مطالعه، بیشترین مقادیر صفات مربوط به دز 100 گری و کمترین مقادیر صفات مربوط به پرتوتابی بذور با دز 400 گری است. محتوای تریگونلین در ریشه های مویین در مقایسه با ریشه های نرمال به طور قابل توجهی بیشتر بود به طوری که میزان تریگونلین در ریشه های مویین تیمارهای مختلف شامل (0)، 100، 200، 300 و 400 گری به ترتیب به میزان 46/2، 67/2، 66/2، 44/2 و 64/2 برابر بیشتر از ریشه های نرمال بود. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق بیانگر افزایش تکثیر سلولی، رشد و مقدار متابولیت های ثانویه تریگونلین به دلیل اثر تحریک کنندگی دزهای پایین پرتوهای گاما است.

شنبلیله با نام علمی Trigonella foenum– graecum گیاهی یکساله و دو لپه ای از تیره بقولات است. ریشه، برگ و بذر آن دارای ترکیبات دارویی مهمی می باشد. دستورزی محیط های کشت سلولی با الیسیتورها یکی از راهکارهای مهم جهت القای متابولیسم ثانویه و تولید متابولیت های ارزشمند می باشد. سالیسیلیک اسید به عنوان یک الیسیتور غیرزیستی در افزایش تولید متابولیت های دارویی مؤثر است. هدف از این پژوهش بررسی اثر سالیسیلیک اسید بر رشد، برخی از شاخص های فیزیولوژیک و تولید تریگونلین در کشت درون شیشه ای شنبلیله است. کشت سلولی شنبلیله با استفاده از کوتیلدون ژنوتیپ TN-47-155 شنبلیله در محیط جامد MS حاوی 35/0 میلی گرم در لیتر TDZ و 05/0 میلی گرم در لیتر IBA حاصل شد. واکنش سلول ها در ارتباط با تولید تریگونلین و دیگر شاخص های فیزیولوژیک پس از گذشت یک هفته با اعمال سالیسیلیک اسید با غلظت های 5/12، 25، 50 میلی گرم بر لیتر مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از HPLC نشان داد که رشد سلولی و زنده مانی سلول ها تحت اثر تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافته است. مقدار پراکسید هیدروژن و پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی در سلول ها نسبت به شاهد تحت اثر تیمارها افزایش یافت. کلیه تیمارها باعث افزایش تولید تریگونلین و فنل کل شدند. تیمار سلول ها با غلظت 50 میلی گرم بر لیتر (75 درصد) سالیسیلیک اسید باعث افزایش میزان تریگونلین به میزان دو برابر شاهد (35 درصد) شد. سالیسیلیک اسید می-تواند به عنوان محرک در کشت سلولی شنبلیله به کار رود و باعث القای تولید بیشتر تریگونلین شود.

مقدمه: دیابت قندی با افزایش استرس اکسیداتیو سبب تغییرات نامطلوب در مورفولوژی نورونی هیپوکامپ و قشر پره فرونتال مغز می شود. تریگونلین دارای اثرات کاهنده قند خون و مهار استرس اکسیداتیو می باشد. هدف از این مطالعه تعیین اثر حفاظتی تریگونلین بر تغییرات دندریتی نورون های هیپوکامپ و قشر پره فرونتال در موش صحرایی می باشد. روش بررسی: در این بررسی تجربی، تعداد 32 سر موش نر، نژاد ویستار در محدوده وزنی 235-195 گرم به طور تصادفی به 4 گروه شامل: کنترل، کنترل تیمار شده با تریگونلین، دیابتی و دیابتی تیمار شده با تریگونلین تقسیم شدند. تریگونلین به میزان 50 mg/kgبه مدت 7 هفته تجویز دهانی شد. برای دیابتی نمودن حیوانات از تزریق داخل صفاقی تک دوز استرپتوزوتوسین60 mg/kg استفاده شد. وزن حیوانات و میزان گلوکز در ابتدای کار و 4 و 8 هفته پس از القاء دیابت اندازه گیری شد. برای بررسی دندریت های نورونی هیپوکامپ و قشر پره فرونتال، پس از خارج کردن مغز از روش رنگ آمیزی گلژی استفاده شد. برای آنالیز آماری از آزمون آنووای یک طرفه و تست تعقیبی توکی در نرم افزارversion 16 SPSS استفاده شد و 0/05< p به عنوان سطح معنی دار در نظر گرفته شد. نتایج: میزان گلوکز سرم در گروه دیابتی تیمار شده با تریگونلین در مقایسه با گروه دیابتی به طور معنی داری کاهش یافت (0/01

تقاضای بالا برای استفاده از داروهای گیاهی و محدودیت منابع گیاهی مرتبط با آنها موجب شده است که توجه و تحقیق پیرامون این دسته از گیاهان به منظور افزایش عملکرد و مواد مؤثره آنها ضرورت یابد. این تحقیق به بررسی تأثیر کاربرد بیوچار بر عملکرد و میزان تریگونلین موجود در بذر اکوتیپ های گیاه شنبلیله (Trigonella foenum-graceum L. ) در رژیم های مختلف آبیاری می پردازد. بدین منظور شش اکوتیپ پا کوتاه دزفول، شوشتر، اردستان، رهنان، یزد و خمینی شهر در شرایط کاربرد (به میزان 8-7% وزن حجمی خاک) و عدم کاربرد بیوچار در دو دور آبیاری 4 (آبیاری نرمال) و 8 (کم آبیاری) روز با استفاده از آزمایش اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1394 در مزرعه تحقیقاتی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (کرج) بررسی شدند. نتایج نشان داد که کاربرد بیوچار در شرایط آبیاری نرمال و کم آبیاری عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک را افزایش می دهد. با وجود پاسخ متفاوت اکوتیپ ها، افزایش دور آبیاری بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد تریگونلین در تمام اکوتیپ ها اثر کاهشی نشان داد. با اعمال تیمارهای آزمایشی، تغییر میزان تریگونلین بذر در اکوتیپ های مختلف روند مشابهی نداشت و اکوتیپ ها پاسخ متفاوتی نشان دادند. به طور خلاصه، اگرچه کاربرد بیوچار با تعدیل اثرات ناشی از کم آبی توانست از کاهش رشد و عملکرد جلوگیری کند اما تأثیری بر میزان تریگونلین بذر نداشت.

مقدمه: تریگونلین متابولیت ارزشمندی از دسته آلکالوئیدها با اثرات درمانی موثر به ویژه در دیابت است.هدف: در این تحقیق اثر سه سطح مختلف ترکیبات نیتروژنِ محیط کشت پایه موراشیک-اسکوگ شامل KNO3 و NH4NO3 بر میزان تولید تریگونلین در کشت سوسپانسیون ریشه های نرمال و ریشه های مویین مورد بررسی قرار گرفت.روش بررسی: به منظور القای ریشه های مویین از دو سویه ATCC15834 و K599 باکتری Agrobacterium rhizogenes به روش غوطه ورسازی و تزریق استفاده شد. به منظور تایید درج قطعه T-DNA در ژنوم گیاه و عدم حضور اگروباکتریوم با استفاده از پرایمر ژن های rolB و virD در واکنش زنجیره ای پلیمراز آنالیز مولکولی انجام گرفت. ریزنمونه های ریشه مویین و طبیعی در محیط های کشت سوسپانسیون موراشیگ - اسکوگ در سه سطح مختلف ترکیبات نیتروژن، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شده و ریشه ها بعد از گذشت 28 روز برداشت شدند. پس از انجام عصاره گیری، میزان آلکالوئید تریگونلین توسط دستگاه HPLC مورد ارزیابی قرار گرفت.نتایج: هر دو سویه باکتری K599 و ATCC15834 به ترتیب بعد از دو و سه هفته، باعث القای ریشه های مویین در قسمت های طوقه، ساقه و برگ گیاهچه ها شدند. بیشترین مقدار تریگونلین (13.98 میلی مول بر گرم ماده خشک) مربوط به تیمار ریشه های مویین با دو برابر ترکیبات نیتروژنه و کمترین مقدار (8.74 میلی مول بر گرم ماده خشک) مربوط به ریشه های نرمال با نصف ترکیبات نیتروژن بود.نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد که ترکیبات نیتروژنه به ویژه یون آمونیوم نقش تعیین کننده ای در تولید تریگونلین و رشد ریشه های مویین دارند.