1رمان آینه های دردار اثر هوشنگ گلشیری یکی از آثار ادبیات معاصر فارسی است که عناصر فرهنگی بسیاری در خود جای دارد. این رمان در سال 2004 م به قلم سلیم عبدالأمیر حمدان با نام «مرایا الذات» به عربی ترجمه شد. هدف از این پژوهش، بررسی انتقال عناصر فرهنگی این رمان از فارسی به عربی بر پایه الگوی ولادیمیر ایویر (1987) و راهبردهای ترجمه این گونه واژه ها و عبارتها و نیز بررسی میزان بسامد هر یک از راهبردها و میزان موفقیت مترجم است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است، برای این کار از طبقه­بندی پنج­گانۀ نیومارک (1988) و نیز نمونه کار هاشمی و غضنفری مقدم (1393) در تکمیل طبقه­بندی آن بهره بردیم. یافته های پژوهش بیانگر آن است که در این رمان، مؤلفه اصطلاحات با 95 مورد، پربسامدترین و مؤلفه های لعن و نفرین، دشنام و ناسزا با هیچ مورد کم بسامدترین است. نیز نتایج آماری راهکارهای ترجمه عناصر فرهنگی این رمان نشان می­دهد که جایگزینی با بسامد 50 و 57% و وام گیری با 20 و % 23 بیشترین راهکار به کاررفته مترجم است و این نشان از آن دارد که حمدان از روش تلفیقی وام گیری به همراه تعریف بهره نبرده و عبارتها را برای خواننده در درون متن یا پاورقی تعریف نکرده است، ولی نکته مثبت ترجمه او کاربرد اندک ترجمه تحت اللفظی و حذف و به کارنبردن مؤلفه افزوده سازی است.

علم ترجمه شناسی امروزه بیشتر به عنوان یک واقعیت زنده، فعال و بسیار کارآمد درجهت انتقال و تبادل عقاید و نظرات در نظر گرفته می شود. تحقیقات انجام شده در زمینه زبان شناسی کاربردی و نقش آن درترجمه و تربیت مترجم باعث گردیده تا تحقیقات نظری وکاربردی ترجمه حوزه مستقلی را در مطالعات به خود اختصاص دهد. هدف از مقاله حاضر ارائه دیدگاه های کلی و عملی در زمینه ترجمه است که و سعی خواهد شد تا سه دیدگاه مطرح در دنیای ترجمه، یعنی ترجمه پذیربودن، ترجمه ناپذیر بودن و نسبی بودن ترجمه را با توجه به نظریات زبان شناسان و ترجمه شناسان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد. با توجه به این که دیدگاه های فوق دارای بعد فلسفی نیز می باشند، بنابراین در این مقاله فقط سعی شده به مسائل زبانی و مشکلات ترجمه از زبانی به زبان دیگر بدون در نظر گرفتن ابعاد فلسفی آن پرداخته شود و ابعاد زبان شناسی موضوع مورد بررسی قرارگیرند.

ترجمه به عنوان یک موضوع مورد بحث در تدریس و یادگیری همیشه مطرح بوده است. اصطلاحات بخش جدانشدنی از زبان را تشکیل می دهند و ترجمه مناسب آنها امری بسیار ظریف بوده که نه تنها به ذوق و استعداد بلکه به داشتن اطلاعات نظری نیازمند است. مسئله مورد نظر ما در این تحقیق این است که آیا دانشجویان گروه انگلیسی از اصول و روشهای مناسب در ترجمه اصطلاحات استفاده می نمایند یا خیر. در این رابطه ابتد مبانی نظری اصطلاحات که می تواند، راهنمای مترجم باشد و نیز روشهای ترجمه که نشانگر امکانات مختلف در ترجمه اصطلاحات است, بررسی گردیده سپس دو گروه از دانشجویان که یک گروه دروس ترجمه را نگذرانده و گروه دیگر این دروس را گذرانده و با مبانی و روش های ترجمه آشنائی کافی داشتند، مقایسه شده اند. سی جمله حاوی اصطلاحات متداول در زبان انگلیسی جهت ترجمه از انگلیسی به زبان فارسی در اختیار دو گروه از دانشجویان قرار گرفت. بررسی ترجمه ها نشان داد که تعداد زیادی از دانشجویان معنی اصطلاحات انگلیسی را نمی دانستند. دانشجویانی که اصطلاح را از غیر اصطلاح تمیز داده بودند نیز در عمل از اصول نظری مربوط به ترجمه اصطلاحات پیروی ننموده بودند. مقایسه دو گروه نشان داد که عملکرد دانشجویان بعد از گذراندن دروس ترجمه برتر از گروهی بود که این دروس را نگذرانده بودند؛ اما هنوز هم فاصله زیادی بین ترجمه مناسب و مطابق با اهداف ترجمه اصطلاحات به صورتی که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته و ترجمه دانشجویان، وجود دارد. نتایج این تحقیق می تواند در تدریس ترجمه اصطلاحات مورد استفاده قرار گیرد.

از بدو مباحث مربوط به ترجمه، دو بحث ساختار زبان شناسی و انتقال معنا مورد نظر متخصصین این حوزه بوده است. چنانچه در ترجمه برخی متون توجه کافی به مسایل صرفا زبان شناختی و ساختاری معطوف گردد، ممکن است ترجمه از اصالت معنای خود دور بماند. ولی اگر هدف از ترجمه انتقال معنا امکان تفسیر باشد، اصالت و روح متن در قالب ساختار زبان مقصد به راحتی برای مخاطب قابل انتقال خواهد بود. در این مقاله سعی بر آن است تا معایب و محاسن دو شیوه یاد شده با مثال های ملموس و دیدگاه های مختلف علمی مورد کنکاش و بررسی قرار گیرد. (اصل مقاله به صورت متن کامل انگلیسی در بخش انگلیسی قابل رویت است)

در این گفتار به ترجمه و فرهنگ و ترجمه عناصر فرهنگی می پردازیم. پس از ذکر مثالهایی، فرهنگ و واژگان فرهنگی را تعریف می کنیم و شرح می دهیم و بعد از آن به روشها و شگردهای گوناگون ترجمه اقلام فرهنگی می پردازیم و در پایان نمونه هایی از انطباق فرهنگی افراطی در ترجمه های دوره قاجار از ادبیات غرب می آوریم.

هدف این پژوهش، مطالعه خشونت خانگی علیه زنان روستایی با استفاده از روش نظریه زمینه ای است. این پژوهش به روش کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد انجام شده است. جمعیت مورد مطالعه زنان متاهل روستاهای زیودار شهرستان پلدختر بودند. روش نمونه-گیری نیز به صورت «نمونه گیری هدفمند و نظری» بوده است. ابزار گردآوری داده ها «مصاحبه عمیق» بود که بر این اساس بعد از مصاحبه با17 نفر از این زنان، اشباع نظری حاصل شد. به منظور تحلیل داده ها از رویکرد «اشتروس و کوربین» استفاده شد و بر اساس آن، از سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها نشان می دهد که پدیده محوری این مطالعه « ناساخت یابی خانواده » می باشد. شرایط علی حاکم بر این پدیده شامل سه مقوله «عدم احساس امنیت اقتصادی، باورها و تفکرات کلیشه ای سنتی و عدم دسترسی به منابع» هستند. بسترهای حاکم نیز «ایستارهای تهاجمی، خیر محدود، یادگیری خشونت و بی اعتمادی» می باشند. شرایط مداخله گر بر پدیده محوری نیز سه مقوله «نفوذ رسانه های ارتباط جمعی نوین، ضعف مهارت های زندگی و تضاد فرمی و محتوایی خانواده» هستند. راهبردها «پنهان کردن خشونت، تسلیم و پذیرش خشونت، مقابله روانی » می باشند که بر اثر آن شاهد پیامدهای نظیر « از هم گسیختگی ساختار خانواده، بحران روحی- انگیزشی و توانمندسازی زنان » در جامعه مورد مطالعه هستیم.

امروزه اهمیت تحقیقات در حوزه ترجمه پژوهی بر زبانشناسان و نیز متخصصان ادبیات تطبیقی پوشیده نیست. اهمیت ترجمه پژوهی، حتی در نگاه کوچک ساختار نگر که مبتنی بر تحلیل مسائل زبانی در ترجمه است، از آنجاست که دیگر متن ترجمه ادبی از نظر نقشی که در زبان و فرهنگ مقصد بازی میکند چیزی کم از بار و نقش ادبی و فرهنگی متن اصلی در بستر زبانی-فرهنگی خودش ندارد، بویژه هنگامی که به ترجمه پژوهی شاهکارهای ادبیات جهان میپردازیم. مقاله حاضر به بررسی ترجمه آرایه ­ های استعاره و مجاز در نسخه فرانسوی «دیوان حافظ» به ترجمه شارل-هانری دو فوشه کور[1]می پردازد. این ترجمه به زبان فرانسه بر اساس نسخه گردآوری شده توسط پرویز ناتل خانلری انجام شده است. این مقاله ابعاد معناشناختی ترجمه آرایه های ادبی را مورد مطالعه قرار داده است. پس از بررسی آرایه ­ های استعاره و مجاز موجود در نیمی از اشعار دیوان حافظ، در مجموع 50 مورد آرایه غیر مشابه برای ارائه در این مقاله انتخاب شدند و با اخذ رویکرد معناشناختی-واژگانی از یکسو و بکارگیری نظریه­ های ترجمه شناختی آنتوان برمن[2] از سوی دیگر، آرایه ­ های منتخب مورد تحلیل و نقد قرار گرفته اند. یافته ­ های به دست آمده نشان میدهد که مترجم تنها در مواردی محدود موفق به ارائه برگردان جامعی از آرایه­ ها شده است؛ در برخی موارد تنها توانسته معنای صریح آرایه ­ ها را انتقال دهد، در مواردی بدون انتقال دادن معنای صریح آرایه­ ها معنای ضمنی آنها را در ترجمه منتقل نموده و در برخی دیگر از آرایه­ ها متوسل به تفسیر آنها گردیده است.

ادب معاصر فارسی – به ویژه در آستانه مشروطیت و پس از آن تا روزگار کنونی «طنز» را یک نوع ادبی مستقل و گفتمانی انتقادی می شناسد که با هدف اصلاح و بهتر کردن اوضاع زمانه می کوشد تا با دستمایه طعنه و ریشخند، بی عدالتی ها، زشتی ها و کژی های اجتماعی و سیاسی را برجسته سازد و به همگان نشان دهد. این مقاله به موضوع ترجمه طنز از زبانی به زبان دیگر، و در حقیقت از فرهنگی به فرهنگ دیگر، پرداخته و این پرسش را مطرح می کند که آیا، بر پایه «اصل تاثیر مشابه» نایدا (1964)، طنز می تواند مرزهای جغرافیایی و فرهنگی را در نوردد؟ در این مقاله نخست از منظر ترجمه متون طنز به دو دسته «فرم-مدار» و «معنامدار» تقسیم بندی می شوند؛ ویژگی های لفظی متون طنز «فرم-مدار»، از قبیل جناس، ایهام، واج آرایی، و ... به ندرت ترجمه پذیرند؛ بر این اساس، با ارائه نمونه هایی به انگلیسی و فارسی، چند و چون برگردان گفتمان طنز و دشواری های فراروی مترجمان در این راه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

هدف از این مقاله آشنا نمودن مترجمان با ترجمه آزمون است. ابتدا، محقق تمایزی بین ترجمه و اقتباس قایل شده است. بدین معنی که در ترجمه، هدف برابری زبانی بین زبان مبدا و زبان مقصد است، ولی در اقتباس هدف بومی سازی و برابری زبانی و فرهنگی می باشد. برای رسیدن به زبان معادل معمولا به شکل کیفی (ترجمه معکوس و روش بلند فکرکردن) و کمی (استفاده از آمار) و برای رسیدن به فرهنگ و سازه معادل معمولا به شکل کمی و آماری عمل می نماییم. در پایان راهکار های انجمن بین المللی آزمون جهت ترجمه آزمون ارایه شده است.