به منظور بررسی اثر زمانهای مختلف برگزدایی (20، 40، 80،60 و 100 روز پس از کاشت) و نیز شدت آن (0، 30، 66 و 100 درصد) روی رقم تری وی کراس 647 آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1384 انجام گرفت. کرتهای اصلی شامل زمانهای برگزدایی و کرتهای فرعی شامل شدتهای برگزدایی بود. برای این منظور در فواصل زمانی مذکور مقدار برگ در حد 33 درصد، 66 درصد و 100 درصد از تمام برگهای بوته های یک کرت قطع شد و در پایان آزمایش صفات مختلف مورفولوژیک و فیزیولوژیک از قبیل تعداد برگ در بوته، وزن خشک کل و اجزای گیاهی، عملکرد و اجزای آن و نیز شاخص برداشت مورد ارزیابی قرار گرفت. به طور کلی نتایج نشان داد که برگزدایی در مراحل اولیه (20 و 40 روز) و آخر رشد (100 روز) تاثیری بر اکثر صفات مورد بررسی نداشت ولی در مراحل میانی دوره رشد، این صفات را تحت تاثیر قرار داد و باعث کاهش آنها شد. شدت برگزدایی نیز تا حد 66 درصد تاثیری بر این صفات نداشت ولی در سطح 100 درصد آنها را کاهش داد. بدین ترتیب به نظر می رسد با قطع کمی بیش از 50 درصد برگ، گیاه بتواند خود را ترمیم نماید ولی در 100 درصد امکان ترمیم کامل وجود نداشته است. از نظر زمانی نیز اعمال تیمار برگزدایی در 20 و 40 روز پس از کاشت تاثیر سویی بر رشد و نمو گیاه نداشت زیرا برای گیاه امکان ترمیم وجود داشته است ولی در 60 و 80 روز چنین امکانی بدست نیاورده است و در مراحل انتهایی رشد (100 روز پس از کاشت) چون گیاه رشد خود را کامل کرده است، برگزدایی تاثیر سویی بر خصوصیات رشد و نموی آن نداشته است.

به منظور بررسی اثر سطوح مختلف تنش خشکی و برگزدایی بر برخی خصوصیات کمی 4 گونه دارویی آویشن شیرازی، کاکوتی، آویشن باغی و کلپوره، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به اجرا درآمد. فاکتورهای مورد آزمایش شامل تنش خشکی در 4 سطح (0.3-، 5-، 10- و 15- بار) و تنش برگزدایی در 3 سطح (0، 25 و 50 درصد برگزدایی) بود. برای اعمال سطوح خشکی ابتدا با استفاده از صفحات فشاری، درصد رطوبت خاک در پتانسیل های مختلف آب تعیین شد و سپس گلدانها روزانه توزین و میزان آب از دست رفته به آن اضافه گردید. صفات مورد مطالعه در این آزمایش عبارت بودند از: عدد کلروفیل متر، مقاومت روزنه ای، درجه حرارت کانوپی، نسبت برگ به ساقه، وزن مخصوص برگ، درصد برگهای خشک (در دو گیاه آویشن شیرازی و کلپوره) و روند تغییرات نسبت وزن خشک ریشه به اندامهای هوایی. نتایج نشان داد که تنش خشکی، عدد کلروفیل متر را در گونه کاکوتی، وزن ویژه برگ را در دو گونه آویشن باغی و کاکوتی، درجه حرارت کانوپی را در آویشن باغی و کلپوره و درصد برگهای خشک را در آویشن شیرازی و کلپوره به طور معنی داری افزایش داد. تنش برگزدایی نیز عدد کلروفیل متر را در سه گونه آویشن شیرازی، کاکوتی و کلپوره، وزن ویژه برگ را در سه گونه آویشن شیرازی، آویشن باغی و کاکوتی و نسبت وزن خشک برگ به ساقه را در آویشن شیرازی کاهش داد. همبستگی معنی دار و منفی بین نسبت وزن خشک برگ به ساقه و سطوح مختلف خشکی در هر 4 گونه مشاهده شد. با افزایش سطوح برگزدایی روند تغییرات نسبت وزن خشک ریشه به اندامهای هوایی در آویشن شیرازی و باغی نزولی و در کلپوره و کاکوتی صعودی بود. همچنین نسبت وزن خشک ریشه به اندامهای هوایی همبستگی معنی دار و مثبتی با سطوح مختلف خشکی نشان داد. به طور کلی در مقایسه 4 گونه گیاه دارویی مورد بررسی، کاکوتی مقاوم ترین و کلپوره حساسترین گونه به تنش ها بود.

تحقیق حاضر به منظور بررسی واکنش گندم نان به تعدیل منبع در شرایط متغییر رطوبتی و نیتروژن خاک انجام گرفت. بدین منظور دو آزمایش مزرعه ای جداگانه تنش و عدم تنش رطوبتی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، و در فصل زراعی 84-83 اجرا شد. تنش خشکی از مرحله غلاف رفتن شروع و تا پایان رشد ادامه داشت. برگزدایی در دو مرحله غلاف رفتن و گرده افشانی و به دو صورت حذف تمام برگها و حذف تمام برگها بجز برگ پرچم صورت گرفت. تیمار کود نیتروژن عبارت بود از عدم مصرف کود نیتروژن دار و مصرف 250 کیلو گرم در هکتار کود اوره در مرحله ساقه دهی. نتایج حاصل از تجزیه واریانس جداگانه آزمایش ها نشان داد که اثر متقابل برگزدایی و کود نیتروژن دار برای هیچ یک از صفات در هیچ یک از آزمایش ها معنی دار نبود. اجرای تیمارهای برگزدایی در هر دو رژیم رطوبتی تاثیری بر عملکرد و وزن هزار دانه نداشتند. گیاهان برگزدایی شده در مقایسه با شاهد کارایی انتقال مجدد بالاتری را نشان دادند. برگزدایی در شرایط تنش خشکی موجب کاهش درصد پروتئین دانه گردید. مصرف کود نیتروژن میزان انتقال مجدد مواد از ساقه به دانه و درصد پروتئین دانه را در شرایط تنش خشکی افزایش داد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب آزمایش ها نشان داد که برگزدایی بر عملکرد اثر معنی دار دارد، حذف تمام برگها در مرحله غلاف برگ در مقایسه با سایر سطوح برگزدایی عملکرد کمتری را بهمراه داشت. اثر متقابل محیط (رژیم رطوبتی) با برگزدایی برای وزن هزار دانه، درصد پروتئین و انتقال مجدد معنی دار بود. بیشترین درصد پروتئین دانه در آزمایش تنش خشکی و در گیاهان بدون برگزدایی مشاهده شد. بالاترین میزان انتقال مجدد به تیمارهای برگزدایی کامل در شرایط تنش خشکی اختصاص داشت. اثرات متقابل رژیم رطوبتی و نیتروژن برای درصد پروتئین دانه و میزان انتقال مجدد معنی دار بود. مصرف کود نیتروژن در شرایط تنش خشکی درصد پروتئین دانه را بطور معنی داری افزایش داد.

بهینه سازی اندازه مبدا و استفاده مناسب از آن در شرایط تنش آبی نقش مهمی در افزایش عملکرد دانه ایفا می کند. به منظور تاثیر سطوح مختلف برگ زدایی بر فعالیت رنگیزه های فتوسنتری و آنزیمهای آنتی اکسیدانی در جهت بهبود عملکرد ارقام جو در شرایط تنش، آزمایشی گلخانه ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل رژیم آبیاری در دو سطح آبیاری مطلوب (شاهد) و قطع آبیاری در ابتدای شیری شدن دانه، چهار رقم جو (زهک، نیمروز، ریحان و خاتم) و سه تیمار برگ زدایی شامل بدون حذف برگ، حذف همه برگ ها به غیراز برگ پرچم و حذف همه برگ ها به غیراز برگ پرچم و ماقبل پرچم بودند. نتایج نشان داد که تنش آبی بر محتوای کلروفیل a و b، کاروتنوئید، آنزیم کاتالاز، پراکسیداز، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه اثر معنی داری داشت. در همه سطوح برگ زدایی در شرایط تنش آبی محتوای کلروفیل a در رقم ریحان بیشتر از سایر ارقام بود. همچنین تنش خشکی و برگ زدایی باعث کاهش 87. 71 درصدی میزان کاروتنوئید در رقم زهک شد. حذف همه برگ ها به غیراز برگ پرچم و ماقبل پرچم باعث افزایش فعالیت آنزیم کاتالاز به میزان 98. 76 درصد در رقم ریحان در شرایط تنش آبی شد. از طرفی در شرایط تنش آبی حذف همه برگ ها به غیر از برگ پرچم منجر به افزایش فعالیت آنزیم پر اکسیداز در همه ارقام به غیر از رقم نیمروز شد. به نظر می رسد اعمال تیمار برگ زدایی با افزایش محتوای کلروفیل a و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی بویژه پراکسیداز باعث افزایش مقاومت گیاه به تنش آبی در برخی ارقام جو نظیر ریحان شده است به گونه ای که حذف همه برگها به غیر از برگ پرچم باعث افزایش معنی دار شاخص برداشت و عملکرد رقم ریحان نسبت به سایر ارقام در شرایط تنش خشکی شده است.

جهت بررسی تاثیر محدودیت منبع بر عملکرد و شاخص های رشد ذرت دانه ای KSC704 در شرایط تنش خشکی در منطقه ورامین و در طی سال های زراعی 1387-1386 و 1388-1387، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. آبیاری در کرت های اصلی و ترکیب های تیماری مقدار و زمان برگزدایی به طور مشترک در کرت های فرعی قرار گرفتند. آبیاری مطلوب با رسیدن محتوای آب خاک به 75% رطوبت قابل استفاده انجام گرفت و تنش خشکی در مراحل هشت برگی و ظهور گل آذین نرصورت پذیرفت. برگزدایی در 5 سطح شاهد (عدم حذف برگ)، حذف 1:3 برگ های بوته در مرحله 8 برگی، حذف 2:3 برگ های بوته در مرحله 8 برگی، حذف 1:3 برگ های بوته در مرحله کاکل دهی و حذف 2:3 برگ های بوته در مرحله کاکل دهی انجام شد. نتایج نشان داد در شرایط آبیاری مطلوب با تاخیر یا افزایش شدت برگزدایی سرعت رشد نسبی بطور معنی داری کاهش یافت در حالی که در شرایط تنش خشکی حتی حذف 2:3 برگ ها در مرحله کاکل دهی نتوانست. تحت شرایط تنش خشکی با قطع 1:3 برگ ها در مرحله کاکل دهی، عملکرد دانه نسبت به تیمار شاهد به میزان 28%افزایش یافت. بنابراین برگزدایی نه تنها موجب کاهش قدرت منبع یا کارایی تولید بیوماس و فتوسنز جاری نشده است بلکه در شرایط تنش خشکی ماده خشک بیشتری به دانه اختصاص یافته است و شیب فشار اسمزی و هیدروستاتیک به علت فرآهمی آب و کاهش تعرق بعد از برگزدایی بهبود یافته است.

تعدادی از تحقیقات انجام شده در زمینه روابط مبدا - مقصد در گندم دلالت بر محدودیت مقصد در این گیاه دارند. لذا به نظر می رسد که حذف برگ حداقل در مراحل انتهایی رشد اثر منفی معنی داری بر عملکرد نداشته باشد. در چنین حالتی می توان انتظار داشت که کاهش سطح برگ و همزمان با آن افزایش تراکم، عملکرد در واحد سطح و در عین حال کارایی مصرف آب را افزایش دهد. لذا مطالعه حاضر به صورت اسپلیت فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی، در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران در سال 1384-85 اجرا گردید. رقم، تراکم بوته و حذف برگ، فاکتورهای آزمایش را تشکیل می دادند. ارقام مورد آزمایش، قدس (با پتانسیل عملکرد بالا) و سرداری (پتانسیل عملکرد پایین) بودند که در دو تراکم 350 و 500 بوته در مترمربع کاشته شدند. برگ زدایی نیز شامل حذف کل برگها، حذف کل برگها به جز برگ پرچم و شاهد بود که دو هفته بعد از گلدهی اعمال شد. تیمارهای برگ زدایی تاثیر معنی داری بر عملکرد و پروتئین دانه نداشتند که نشان دهنده وجود محدودیت مقصد حداقل در ارقام و مکان مورد مطالعه است. میزان و کارایی انتقال مجدد ذخایر موقتی ساقه به تفکیک دم گل آذین و میانگره ماقبل آخر اندازه گیری شد و در هر دو حالت افزایش معنی داری در واکنش به حذف برگ مشاهده شد. با افزایش شدت حذف برگ، میزان و کارایی انتقال مجدد افزایش یافت. تفاوت معنی داری بین ارقام از این نظر مشاهده نشد و واکنش ارقام نیز به حذف برگ، چه به لحاظ عملکرد و چه انتقال مجدد، مشابه بود. بطور کلی با حذف برگها و افزایش تراکم، عملکرد ارقام قدس و سرداری به ترتیب 6 و 15 درصد افزایش پیدا کرد. بین دو رقم از لحاظ عملکرد، وزن هزار دانه و تعداد دانه در سنبله تفاوت معنی داری وجود داشت. در رقم قدس، افزایش تعداد دانه با کاهش وزن دانه همراه بود. از آنجا که تیمار حذف کل برگها به جز برگ پرچم، تاثیر معنی داری بر وزن هزار دانه نداشت، بنابراین به نظر می رسد وزن کمتر دانه در رقم قدس، بعلت رقابت بین دانه ها در جذب مواد پرورده نبوده است.

یکی از راههای کاهش هدرروی آب ناشی از تعرق و در نتیجه افزایش کارآیی مصرف آب (WUE)، کاهش عوامل تشدیدکننده تعرق ولی کم کارآمد در پر شدن دانه می باشد. هدف تحقیق حاضر تعیین کارآیی برگهای مختلف در پر شدن دانه و میزان پروتئین آن از طریق کاهش سطح برگ در زمانهای مختلف و شدتهای مختلف با توجه به روابط مبدا – مقصد بود. بدین منظور آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران (کرج) در سال 83-1382 اجرا شد. حذف سطوح مختلف برگ در سه مرحله غلاف برگ (Booting)، گرده افشانی و 20 روز بعد از گرده افشانی انجام گرفت و اندازه گیری صفات در سه مرحله 20، 40و 60 روز پس از غلاف برگ انجام گردید. عموما حذف برگ در مراحل مختلف نموی اثر معنی داری بر فتوسنتز، تعرق و در نتیجه کارآیی مصرف آب فتوسنتزی و نیز کلروفیل برگ پرچم نداشت. حذف برگ حتی به صورت کامل و در مرحله گرده افشانی نیز اثر معنی داری بر عملکرد دانه، شاخص برداشت و محتوای پروتئین دانه نداشت. لذا عدم واکنش رشد دانه (قدرت مقصد) به کاهش سطح برگ (کاهش اندازه مبدا) بدلیل پدیده جبرانی یعنی افزایش شدت فتوسنتز در برگهای باقی مانده (افزایش فعالیت مبدا) نبوده و احتمالا انتقال مجدد و نیز فتوسنتز ساختار سنبله در حفظ رشد دانه نقش داشته اند. نتایج این تحقیق هماهنگ با این فرضیه است که در شرایط محدودیت رطوبتی می توان با کاهش در برگهای تعرق کننده ولی با کارآیی کم در پر شدن دانه و افزایش تراکم گیاهی، امکان افزایش تولید و کارآیی مصرف آب را فراهم ساخت.

به منظور بررسی برخی صفات بیوشیمیایی ارقام مختلف ذرت در شرایط سرزنی برگ و بلال، این تحقیق در دو سال زراعی 1397-1396 و 1398-1397 در منطقه ظفرآباد شیراز بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارهای تحقیق عبارت بودند از شامل حذف برگ و بخشی از بلال در 3 سطح عدم برگزدایی و حذف بلال (شاهد)، حذف نیمی از بلال پس از گردهافشانی و حذف دو برگ بالا و پایین بلال پس از گردهافشانی و 7 رقم ذرت شامل S. C. 704، کنسور، کوردونا، کرج 703، کوشا، فجر و دانیال 690. نتایج نشان داد بیشترین مقدار کلروفیل a (46/98 میلیگرم بر گرم وزن تر)، بیشترین مقدار کلروفیل b (7/138 میلیگرم بر گرم وزن تر)، بیشترین مقدار کاروتنوئید (33/74 میلیگرم بر گرم وزن تر)، بیشترین مقدار آنتوسیانین (915/1 میلیگرم بر گرم وزن تر)، در تیمار حذف دو برگ بالا و پایین بلال و رقم S. C. 704 حاصل گردید. بیشترین مقدار آنزیم کاتالاز (73/58 میلیگرم پروتئین در دقیقه)، در تیمار شاهد و رقم فجر حاصل شد اما بیشترین مقدار آنزیم پراکسیداز(4/173 میلیگرم پروتئین در دقیقه) و بیشترین میزان فعالیت آنزیم پلیفنلاکسیداز (7/64 میلیگرم پروتئین در دقیقه) در تیمار شاهد و رقم کوشا بدست آمد. ارقام S. C. 704 فجر و کوشا به عنوان بهترین ارقام از لحاظ صفات مورد بررسی، معرفی گردید.