سابقه و هدف: افزایش شیوع بیماری های قلبی عروقی در سال های اخیر و تاثیر افزایش کلسترول خون در ابتلا به این بیماری ها، منجر به تحقیقات گسترده ای در زمینه تولید فراورده های رژیمی و کم کلسترول شده است. هدف از انجام این پژوهش، کاهش کلسترولِ روغنِ کره به کمک بتاسیکلودکسترین (b-CD) و تعیین ماندگاری آن بود.مواد و روش ها: بعد از جداسازی روغن کره، برای تعیین بهترین درصد b-CD ابتدا فرایند کلسترول زدایی در 3 سطح 1، 3 و 5 درصد b-CD، نسبت 1:1 آب و چربی در دمای 35oC و هم زدن با سرعت 800 دور در دقیقه به مدت نیم ساعت در مقیاس آزمایشگاهی انجام شد. نتایج اندازه گیری میزان کلسترول این تیمارها با گاز کروماتوگرافی نشان داد که استفاده از 5 درصد b-CD بیشترین میزان کاهش کلسترول را سبب شده است . ویژگی های شیمیایی (اعداد اسیدی، پراکسید، یدی، صابونی، رایشر میسل، پولنسک و کرشنر) و فیزیکی (ضریب شکست و نقطه ذوب) و ترکیب اسیدهای چرب روغنِ کره کلسترول زدایی شده (با استفاده از 5 درصد b-CD) با روغن کره شاهد مقایسه شد. از این روغن برای تولید کره کم کلسترول همراه با آب، شیر خشک بدون چربی و طعم دهنده استفاده شد. ویژگی های فیزیکی و شیمیایی (نفوذ پذیری، درصد رطوبت، چربی و ماده جامد بدون چربی)، میکروبی (کپک و مخمر، استافیلوکوکوس اورئوس، کلی فرم و باکتری های سرما دوست) و حسی (پذیرش رنگ ، بافت وعطر وطعم) کره کم کلسترول با کره شاهد مقایسه شد. به منظور تعیین ماندگاری کره کم کلسترول در دمای -20oC ویژگی های شیمیایی (اعداد اسیدی و پراکسید)، میکروبی (کپک و مخمر، استافیلوکوکوس اورئوس، کلی فرم و باکتری های سرما دوست) و حسی نمونه ها (رنگ، بافت و عطر و طعم به روش ترجیح) در زمان های 2، 3، 4 و 6 ماه پس از تولید، ارزیابی شد. یافته ها : با استفاده از 5 درصد b-CD، میزان کلسترول روغن کره از 243 به 61.6 میلی گرم درصد رسید. یعنی 75 % کاهش یافت که بیشترین میزان کاهش بوده است. مقایسه ویژگی های شیمیایی و فیزیکی روغنِ کره کم کلسترول با روغن کره شاهد، تفاوت آماری معنی داری نشان نداد (P>0.05). به علاوه، ویژگی های شیمیایی، فیزیکی و حسی کره شاهد و کره کم کلسترول هم تفاوت آماری معنی داری نداشتند (P>0.05). نتایج آزمون های میکروبی در زمان تولید و دوره ماندگاری منفی بود. در ماه ششم، عدد پراکسید از حد مجاز فراتر رفت و ماندگاری محصول 5 ماه تعیین شد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده، استفاده از b-CD برای کلسترول زدایی از روغن کره مناسب است و می توان از آن در تولید کره کم کلسترول استفاده کرد. ادامه کار در مقیاس وسیع تر توصیه می شود.

پنیر سفید حاوی مقدار زیادی چربی اشباع شده و کلسترول می باشد که از جنبه تغذیه ای نامطلوب می باشد. در همین راستا هدف این پژوهش، کاهش کلسترول پنیر سفید آب نمکی توسط بتاسیکلودکسترین (. CDβ, ) و تعیین ویژگی های فیزیکی شیمیایی، بافتی و حسی محصول تولیدی بود. خامه تحت فرآیند کلسترول زدایی با مقدار 10 درصد. CDβ,در دمای 35 درجه سانتی گراد و هم زدن با سرعت 800 دور در دقیقه به مدت 5/0 ساعت در مقیاس آزمایشگاهی قرار گرفت و سپس با اضافه شدن به شیر پس چرخ، عمل تهیه نمونه های آزمایشگاهی انجام شد. نتایج اندازه گیری میزان کلسترول نشان داد که تیمار با. CDβ,توانست 63 درصد محتوای کلسترول پنیرها را کاهش دهد. در طی نگهداری پنیر، نمونه های تیمار شده با. CDβ,از نظر pH، اسیدیته، درصد ازت محلول به ازت کل و لیپولیز با نمونه شاهد تفاوت معنی داری داشتند. افزودن. CDβ,منجر به کاهش سختی و صمغیت و افزایش پیوستگی پنیر تیمار شده نسبت به پنیر شاهد گردید ولی بر آدامسی بودن و الاستیسیته پنیر تاثیر معنی داری نداشت. نتایج ارزیابی حسی نیز نشان داد که. CDβ,در عین حال که منجر به کاهش کلسترول و بهبود بافت پنیر می گردد، تاثیر قابل توجهی بر خواص حسی محصول نهایی نسبت به نمونه شاهد ندارد. بنابراین با توجه به نتایج بدست آمده استفاده از. CDβ,برای کاهش کلسترول از پنیر سفید آب نمکی مناسب تشخیص داده شد.

فیبروئین ابریشم، به عنوان پلیمر طبیعی به طور گسترده ای بصورت ماتریسی مناسب در سامانه های رهایش کنترل شده دارو استفاده می شود. فیبروئین ابریشم پلیمری زیست سازگار با تجزیه پذیری آهسته دارای خواص مکانیکی و فرایندپذیری عالی است. در این پژوهش، داربست نانولیفی جدید از فیبروئین ابریشم حاوی -bسیکلودکسترین با قابلیت حبس مولکولی، از الکترو ریسی محلول های همگن فیبروئین و -bسیکلودکسترین در حلال اسید فرمیک تهیه و اثر وجود سیکلودکسترین بر خواص نانوالیاف تولید شده و مقدار رهایش دارو بررسی شده است. شکل شناسی، ساختار میکروسکوپی، ترکیب شیمیایی و رفتار گرمایی ترکیب این داربست نانولیفی به وسیله میکروسکوپ الکترونی پویشی (SEM) و طیف بینی زیرقرمز تبدیل فوریه (FTIR) و گرماسنج پویشی تفاضلی (DSC) بررسی شد. نتایج تصاویر SEM نشان داد، نانوالیاف بدون دانه و یکنواخت تهیه شدند و میانگین قطری نانوالیاف به طور مشخص تحت تاثیر نسبت مخلوط قرار دارد، به طوری که با افزایش مقدار -bسیکلودکسترین قطر الیاف کاهش یافته است. این مشاهدات با نتایج حاصل از گرانروی بررسی شد. نتایج بررسی ها نشان داد، گرانروی محلول های فیبروئین-b-سیکلودکسترین با افزایش مقدار -bسیکلودکسترین کاهش می یابد. نتایج حاصل از DSC نیز وجود دارو را درون حفره سیکلودکسترین تایید کرد. در ادامه رهایش سالیسیلیک اسید به عنوان مدل دارویی برای بررسی اثر وجود -bسیکلودکسترین در این داربست در بافر فسفات با pH برابر 7.4 در دمای oC37 بدن انسان بررسی شد. نتایج حاصل از بررسی رهایش نشان داد، قابلیت حبس مولکول های دارو با افزایش مقدار -bسیکلودکسترین افزایش یافته که به کاهش سرعت آزادسازی دارو منجر شد.

ارتباط مستقیم بین افزایش میزان کلسترول در خون و خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی ثابت شده است و موادغذایی حاوی کلسترول بالا ازجمله مواد پروتئینی و گوشتی، تخم مرغ، شیر و فرآورده های لبنی می توانند سبب افزایش میزان کلسترول پلاسمای خون گردند. در این تحقیق مقادیر مختلف 0، 0.5، 1 و 1.5 درصد بتاسیکلودکسترین را با دو نوع شیر به صورت خام (قبل از پاستوریزاسیون و هموژنیزاسیون) و فرایند شده (پاستوریزه و هموژنیزه) با مقدار ثابت چربی 3 درصد در دو درجه حرارت 8 و 20 درجه سانتی گراد مخلوط نموده و مقدار کلسترول باقیمانده در شیر بررسی و با نمونه شاهد مقایسه گردید. نتایج پس از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که با افزایش میزان بتاسیکلودکسترین به ویژه در درجه حرارت 20 درجه سانتی گراد نسبت به 8 درجه سانتی گراد مقدار بیشتری کلسترول از شیرخارج می شود (p≤0.05). هرچند که بتاسیکلودکسترین اضافی و آزاد در محیط به دلیل برهم کنش های داخلی بین خود این مولکول ها سبب کاهش عمل کلسترول زدایی می گردد. ماکزیمم جذب کلسترول پس از افزودن مقدار 1.5 درصد بتاسیکلودکسترین به شیر هموژن در 20 درجه سانتی گراد به دست آمد.

اصلاح پارچه پلی استر دوجداره به وسیله بتاسیکلودکسترین می تواند ویژگی های جدیدی در آن به وجود آورد. در این پژوهش، از سیتریک اسید به عنوان تصال دهنده استفاده شده است. سیتریک اسید با بتاسیکلودکسترین واکنش داده و شبکه ای منسجم تولید می کند که می تواند روی ساختار پارچه پلی استر تثبیت شود. شبکه ایجاد شده (بتاسیکلودکسترین و اسید سیتریک با پارچه دوجداره پلی استر هیچ نوع واکنش شیمیایی نمی دهد و تنها از راه پیوند فیزیکی در ساختار پارچه دوجداره قرار می گیرد و خواص ویژه ای در آن ایجاد می کند. در این پژوهش، از مقادیر مختلف غلظت سیتریک اسید و بتاسیکلودکسترین استفاده شد. تا نسبت بهینه غلظت بتاسیکلودکسترین به اسید سیتریک برای تکمیل پارچه دوجداره به دست آید. برای این منظور تغییرات وزن، درصد رطوبت باقی مانده، زمان پخش قطره آب روی سطح پارچه، جذب یون کروم و جذب رنگ زای واکنش پذیر بررسی شده است. هم چنین شکل شناسی سطح به وسیله تصاویر میکروسکوپی الکترونی و ساختار شیمیایی آن به کمک FTIR مطالعه شده است. در ادامه نیز پایداری شست و شویی پارچه اصلاح شده بعد از 10 مرتبه شست و شو ارزیابی شده است. نتایج نشان می دهد که افزایش غلظت سیتریک اسید و بتاسیکلودکسترین به نسبت معین سبب بهبود پایداری ترکیب روی پارچه پلی استر شده است هم چنین این پارچه می تواند به عنوان جذب برای یون کروم نیز به کار گرفته شود.

امروزه استفاده از مواد کمکی جهت بهبود شرایط رنگرزی و چاپ بسیار اهمیت دارد. در تحقیق حاضر پارچه پنبه/ پلی استر ابتدا با بتا سیکلو دکسترین پد شده و پس از چاپ با رنگزاهای دیسپرس-راکتیو نهایتا با نانوذرات دی اکسید تیتانیم برای بهبود خواص خودتمیزشوندگی عمل گردیده است. هدف از انجام این تحقیق، بررسی اثر بتاسیکلودکسترین بر خواص منسوج چاپ شده بوده و همچنین در این راستا، تصاویر سطحی حاصل از میکروسکوپ الکترونی، خواص خود تمیزشوندگی و ضدمیکروبی کالا مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج به دست آمده نشان داد که با افزایش غلظت بتاسیکلودکسترین قدرت رنگی (K/s) نمونه ها کم شده و علاوه براین، زمان جذب آب کاهش یافته و در مساحت پخش آب و قدرت نگهداری آب محتوی درکالا افزایش مشاهده شده است. همچنین آزمون ارزیابی خواص ضدمیکروبی نمونه ها حاکی از اثر محدود بتاسیکلودکسترین در بهبود فعالیت ضدمیکروبی کالا می باشد.

هدف این تحقیق ارزیابی بازده رنگبری نانوالیاف عامل دار شده با سیکلودکسترین (bCD) جهت حذف رنگزای راکتیو از پساب، به روش غوطه وری است. نانوالیاف پلی اکریلونیتریل (PAN) برای حذف رنگزاهای راکتیو C.I. Reactive Blue 13، C.I. Reactive Blue 21 و C.I. Reactive Red 2 از پساب رنگرزی استفاده و بازده رنگبری برای رنگزا های فوق به ترتیب 4.7%، 22.5% و 3.4% حاصل شد. سپس نانوالیاف PAN/bCD10 و PAN/bCD50 به ترتیب حاوی 10 و 50 درصد وزنی بتاسیکلودکسترین، تهیه شد. بازده رنگبری نمونه PAN/bCD10 به ترتیب 8.3%، 28.1% و 10% و برای نمونه PAN/bCD50 به ترتیب 31%، 49% و 25% به دست آمد. حضور و افزایش میزان سیکلودکسترین منجر به افزایش بازده رنگبری شد. افزایش وزن نانوالیاف PAN/bCD50 در پساب رنگزای C.I. Reactive Blue 21 از 0.01 به 0.1 گرم، با افزایش بازده رنگبری از 49% به 86.4% همراه بود. بر اساس نتایج حاصل می توان نانوالیاف PAN/bCD را انتخاب مناسبی جهت حذف رنگزای راکتیو از پساب رنگرزی معرفی کرد.