چکیده فارسی:پیروی از هنجارهای دینی و اجتماعی، موجب برقراری هر چه بیشتر نظم در امور مختلف و پیشرفت جامعه از جمله تقویت بنیه های علمی، فرهنگی و اقتصادی آن است. هر جامعه و یا گروه قواعد، قوانین و آداب و رسوم خاصی برای ایجاد روابط با یکدیگر و انجام امور فردی و اجتماعی خود دارند که به آن «هنجار» می گویند. شناخت هنجارها و ناهنجاری ها و موضوع های مربوط به آن، از جمله علل عدم پیروی از هنجارها (ناهنجاری) می تواند در کنترل ناهنجاری و حفظ و تقویت ارزش ها و هنجارهای مفید موثر باشد.بسیاری از سخنان امام علی (ع) در نهج البلاغه حاوی موضوع ها و مسایل اجتماعی است. همچنین مطالب این کتاب گویای چگونگی عملکرد آن حضرت در اجرای احکام و حدود الهی و مواجهه با هنجارها و ناهنجاری های اجتماعی است. از این رو در این مقاله، پس از توضیح مختصر در مورد هنجار و علل پیروی از آن، دیدگاه نهج البلاغه در مورد بعضی از عللی که از نظر جامعه شناسی موجب عدم پیروی از هنجارهاست، بیان شده و مهم ترین علل عدم پیروی، یعنی عدم وجود هنجار، ناآگاهی و عدم درک فواید پیروی از آن تبیین شده است. بی توجهی به اصول تربیتی صحیح و آماده نبودن برای دگرگونی ها و بحران ها نیز از این عوامل اند. چکیده عربی:إنّ الاتباع من القیم الدینیّة و الاجتماعیّة ینتهی فی مختلف الأمور الی النظم الأکثر ثم الی تطور المجتمع کتنمیة المکوّنات العلمیّة و الثقافیّة و الاقتصادیّة. والحق أنّ لکل مجتمع أو جماعة قواعد و قوانینمکتوبة أو غیر مکتبویة تختصّ بهما لیسود النظم فی العلاقات الفردیّة و الاجتماعیّة، و یسمی کل هذه القواعد «القیمة». فالتعرّف الی القیم (المعاییر) و الاقیم (الانحرافات) و ما یرتبط بهما کأسباب رفض القیم، یتیح لنا مراقبة الانحرافات و حفظ القیم و المعاییر المفیدة و تنمیتها. هذا من جانب، و من جانب آخر ندی أنّ أحادیث الامام علی (ع) فی نهج البلاغة تشتملُ علی القضایا الاجتماعیّة و موضوعاتها، حیث یتراءی ما ورد فی هذا الکتاب کیفیّة حصیلة أعمال الامام (ع) بالنسبة الی تطبیق الأحکام و الحدود الهیّة و مواجهته للمعاییر الاجتماعیّة و الانحرافات. بناءً علی ذلک فهذه المقالة بعد أن قدّمت توضیحاً مختصراً عن المعاییر و أسباب اتّباعها، أخذت تعالج رأی صاحب نهج البلاغه عن قضایا تنتهی الی ما یسمی الانحرافات فی علم الاجتماع. ثمّ تعالج أهم أسباب الانحرافات و هی عدم وجود المعیار، عدم البصیرة و عدم المعرفة الی فوائد اتّباع المعیار. مضافاً الی ما أسلفنا ذکره أن عدم الاعتناء بالأصول التربویّة الصحیحة و عدم الاستعداد للتحوّلات و الأزمات من جملة هذه العوامل.

چکیده فارسی:در اندیشه اسلامی، خداوند خالق و مالک عالم هستی است و تصرف در ملک او نیازمند اذن و اجازه می باشد. پیشرفت سیاسی مستلزم تصرف در عالم تشریع بوده و این تصرف نیز مشروط به اذن و اجازه مالک است. ولی الاهی، که در پیامبر (ص)، ائمه (ع) و در عصرغیبت، در فقیه عادل و با کفایت متجلی می گردد، تنها کسی است که از سوی خداوند مأذون و مأمور بوده تا در راستای هدف خلقت، در این عالم تصرف نماید. ازاین رو، پیشرفت سیاسی اسلامی، فرایندی است که در نتیجه انجام عمل صالح سیاسی، از که توسط افراد ماذون از سوی ولی امر، در جهت سعادت انسانی برای برپایی عدالت و دست یابی به حیات طیبه، تحقق یافته و موجب پویایی تمدن کمال محور می گردد. تحقق این امر مبتنی بر عبودیت الاهی، و فرجام شناسی و باور به زندگی در سرای آخرت می باشد. در این صورت، جامعه از شاخص هایی هم چون عمل صالح سیاسی، بصیرت سیاسی و اطاعت پذیری، که شرط تحقق پیشرفت سیاسی است، بهره مند خواهد شد، ازاین رو، پیشرفت سیاسی در جامعه ولایی، تنها بر اساس نظریه انتصابی ولایت فقیه متصور است؛ سایر دیدگاه ها در این مورد، ارتباط مستقیمی با پیشرفت سیاسی نخواهند داشت. به عبارت دیگر، پیشرفت سیاسی در صورتی محقق خواهد شد که انسان با اختیار سیاسی خویش، ولایت ولی الاهی را برگزیده و با انجام عمل صالح سیاسی، خویشتن را مطیع اوامر او گرداند.   چکیده عربی:طبقا لأصول الفکر الإسلامی، فإن الله تعالی هو خالق العالم ومالکه، والتصرف فی ملکه بحاجة إلی إذنه. والتطور السیاسی یتطلب التحکم بعالم التشریع، وهذا التحکم بدوره یتطلب إذن المالک، وبالطبع فإن النبی (ص) والأئمة (ع) والفقیه العادل الذی یتسم بکفاءته فی عصر الغیبة، هم فقط مأذونون ومأمورون من قبل الله تعالی فی التحکم فی هذا العالم فی رحاب الهدف من الخلقة. واستنادا إلی هذا، فإن التطور السیاسی الإسلامی عبارة عن عملیة تحدث إثر القیام بأی عمل سیاسی صالح یتحقق بواسطة أشخاص أو مؤسسات بإذن ولی الأمر، وذلک من أجل سعادة البشر وإقامة العدل وبلوغ الحیاة الطیبة، الأمر الذی یحقق حضارة متکاملة. لذا، فإن التطور السیاسی فی المجتمع الولائی یمکن تصوره فقط علی أساس نظریة تنصیب الولی الفقیه، أما سائر النظریات فهی لا ترتبط بشکل مباشر مع التطور السیاسی. و هذا الأمر یتطلب البصیرة والإیثار والطاعة للولی الفقیه والثبات السیاسی، إلخ.

1 یعد مفهوم النسق من المفاهیم الأساسیه التی یرتکز علیها النقد الثقافی، إذ یهتم هذا النقد بالوظیفه النسقیه فی النصوص والخطابات، ویستقصی اللاوعی النصی مقوّضاً اللغه البلاغیه التی تتراوح بین تفکیک المشاکل الاجتماعیه بلغه أکادیمیه متعالیه عن الواقع وبعیده عن المشارکه فی حلحلتها، وبین الانغلاق علی بنیه النص دون تجاوزها. وهذا النسق قد یکون فی الأغانی أو فی الأزیاء أو الحکایات والأمثال مثلما هو فی الأشعار والقصص والروایات والألحان الشعبیّه المسجّعه وغیرها من الفنون. فکل هذه العناصر ینطوی تحتها نسق ثقافی ثاوٍ فی المضمر یستقبله السامع أو الناظر أو القارئ لتوافقه الخفی مع نسق قدیم مترسخ فیه.   حاولت هذه الدراسه، بالاعتماد علی المنهج التحلیلی – الوصفی وعلی ضوء النقد الثقافی الذی یبحث فی الأنساق الثقافیه المضمره، رصد وتحلیل نسق الفحوله المضمر فی روایه تشرین للروائیه العراقیه وفاء عبدالرزاق، والذی ساهم فی ترسیخ سلبیات شارکت فی بناء الشخصیّه العربیّه إذ تتجلی هذه الشخصیه فی السلوک الاجتماعی والثقافی عامه، وأیضاً لتناول بعض الأفکار والمفاهیم وطرح بعض التأمّلات. ولقد درسنا فی المحاور الفرعیه تمثلات نسق الفحوله فی روایه تشرین التی أخذت صوراً عدّه مثل: الحب، والرغبه فی التحکم، والإقصاء، وتستر الفحوله بالدین، والخوف من العار. وقد توصلت الدراسه إلی مجموعه من النتائج؛ أهمها: إنّ وفاء عبدالرزاق بوعی منها حینا، وعلی غفله منها أحیانا، جعلت الصراع القائم بین سلطه الخطاب الذکوری والتمرّد علی هذا الخطاب وراء النسق الجمالی والأدبی، فسعت إلی شحن روایتها بنسق الفحوله المضمر، لذا تعد روایتها تحتفل بالمرکزی فحسب بل صار الهامش محط أنظارها کذلک.

چکیده فارسی: قضیة الثقافة لفتت الیها اهتمام الکثیر من المنظّرین على امتداد التاریخ. من جملة الامور الأساسیة فی هذا المجال، قضیة ضرورة وکذلک امکان أو تعذّر التحکّم بالشؤون الثقافیة وادارتها، ومدى امکانیة تدخّل الدولة فی الثقافة. هنالک الرؤیة الشمولیة التی تدعو الى التحکم بالثقافة وتوحیدها، وهنالک أیضاً الرؤیة اللیبرالیة، التی تنفی امکانیة إدارة الثقافة والتحکم بها، وتقول بالنظم الذاتی لها. یتکفّل هذا البحث بتبیین مهمة إدارة الثقافة فی فکر سماحة آیة الله الخامنئی. للإجابة عن هذه الجدلیة وهذه الأسئلة، ومن بعد تبیین المفاهیم الأساسیة، یطرح هذا البحث المبادئ الوجودیة، والإنسانیة، والمعرفیة، والإجتماعیة، ویستخرج مجموعة من القواعد والاصول التی تقوم علیها. ویتمّ وفقاً لهذه القواعد والاصول، توضیح رعایة الثقافة (أو بستنة الثقافة) التی یدعو الیها آیة الله الخامنئی فی إدارة الثقافة. الاستراتیجیة التی سار علیها البحث من النوع الکیفی، وأما اسلوبه فهو اسلوب الاستنتاج التصاعدی. چکیده عربی: فرهنگ مقوله ای است که توجه بسیاری از نظریه پردازان در طول تاریخ را به خود معطوف نموده است. ازجمله مسائل کلیدی در این خصوص، مسئله ضرورت و نیز امکان یا امتناع کنترل و مدیریت فرهنگ و حدود مداخله دولت در فرهنگ می باشد. دیدگاه فراگیر و تمامیت خواه بر یکسان سازی فرهنگ و دیدگاه لیبرال، با نفی امکان مدیریت فرهنگ، قائل به نظم خودانگیخته می باشد. مقاله حاضر بر آن است تا مدیریت فرهنگ در اندیشه حضرت آیت الله خامنه ای را تبیین نماید. برای پاسخ به این سؤالات، پس از تبیین مفاهیم کلیدی، مبانی هستی شناختی، انسان شناختی، معرفت شناختی و جامعه شناختی مطرح و مبتنی بر آنها، اصول، استخراج می گردد. براساس مبانی و اصول، باغبانی فرهنگ که الگوی آیت الله خامنه ای در مدیریت فرهنگ است، توضیح داده می شود. راهبرد پژوهش از نوع کیفی و روش مورد استفاده، استنتاج فرارونده است.

چکیده عربی:هذا التحقیق بحث حول تطورات البرید فی عصربیبرس. فی بدایه هذه المقاله یدور الکلام حول مبادرات بیبرس بهدف استقرار الأمن فی مصر و الشام و من ثم یبحث علل التجدید و تطور البرید و الإصطلاحات و المناصب و شتی أنواع البرید الجوی و الأرضی و المنائر. بعد تسلط بیبرس علی السلطه أخذ بتقویه القوات العسکریه و إغلاق الطرق المؤدیه إلی مداخل الشام و مصب نهر النیل فی دمیاط لمواجهه البیزانس و الصلیبیین. إضافه إلی هذا کان بیبرس بحاجه لشبکه منظمه و دقیقه لکی یطلع بسرعه علی هجوم الأعداء علی أراضی مصر و الشام و لذا یظهر أنه اقتدی بالمغول فی تجدید البرید للإطلاع علی الأخبار و قام بتطورات عدیده فی هذا المضمار. لهذا السبب ربط حدود الدوله بالقاهره من جهه، و من جهه أخری قام ببناء المآذان لکی یراقب بشده مناوشات الأعداء، و هذه التطورات مکنته من التحکم بالأوضاع و من ثم التغلب علی عدوه و استقرار الأمن فی کل من مصر و الشام.   چکیده فارسی:پژوهش حاضر جستاری است در تحولات برید در دوره بیبرس. در این نوشتار، نخست، از اقداماتی که بیبرس با هدف استقرار امنیت در مصر و شام انجام داده بود، سخن خواهد رفت، سپس به علل بازسازی و تحول برید، اصطلاحات و مناصب و گونه های متعدد برید هوایی، زمینی و مناره ها پرداخته خواهد شد، بیبرس پس از دستیابی به سلطنت، برای مقابله با مغولان و صلیبیان به اقداماتی چون تقویت نیروی نظامی، انسداد مسیرهای ورودی شام و مصب رود نیل در دمیاط و ... دست زد. با این همه، وی به شبکه نظام مند و دقیقی نیاز داشت تا به سرعت از تهاجم دشمن به اراضی مصر و شام اطلاع یابد، از این رو، وی ظاهرا به تاسی از خبر رسانی مغولان سازمان برید را بازسازی کرد و به تحولاتی گسترده در آن دست زد. بیبرس برای تسریع در انتقال اخبار از سویی برید زمینی و هوایی را تاسیس کرد و بدان وسیله مرزهای دولت را با قاهره مرتبط ساخت و از سویی دیگر با ساخت مناره ها تحرکات دشمن را به دقت زیر نظر داشت. این تحولات به وی امکان داد تا ضمن تسلط بر اوضاع به زودی بر دشمن خود فایق آید و امنیت را در سراسر مصر و شام برقرار سازد.

چکیده فارسی: برخورداری از شادمانی در همه ابعاد زندگی از ضروریات زندگی بشر است. از این رو، وجود شادمانی در زندگی زناشویی از اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی بر شادمانی زناشویی زنان متأهل شهر اصفهان، به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری بعدی انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش کلیه زنان متأهل شهر اصفهان در سال 1396-1395بودند، تعداد30 نفر از آنان که شرایط ورود به پژوهش را داشتند به طور هدفمند انتخاب و به شیوه تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. افراد نمونه، پرسش-نامه شادمانی زناشویی را در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری (45 روزه) تکمیل کردند. داده ها به روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد که آموزش های معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی بر شادمانی زناشویی در گروه آزمایش، در مقایسه با گروه کنترل در مرحله پس آزمون و پیگیری تأثیر مثبتی داشته است. بنابراین، آموزش معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی می تواند در بالا بردن شادمانی زناشویی زنان متأهل مؤثر باشد. چکیده عربی: من ضروریات حیاة الإنسان أن یستشعر السعادة والبهجة فی جمیع جوانب حیاته. ومن هنا تکتسب السعادة أهمیة فائقة فی الحیاة الزوجیة. أُنجز هذا التحقیق بهدف دراسة تأثیر تعلیم المعنویة مع تأکید التعالیم الإسلامیة على السعادة الزوجیة للنساء المتزوجات لمدینة اصفهان، وذلک بطریقة شبه الاختبار، من خلال اطروحة ما قبل الاختبار وما بعد الاختبار مع وجود مجموعة السیطرة والمراقبة ومتابعة لاحقة. المجتمع الاحصائی لهذا البحث شمل جمیع النساء المتزوجات فی مدینة اصفهان فی عام 2016 2017م، ووقع الاختیار على 30 منهن ممن تنطبق علیها شروط المشارکة فی التحقیق بطریقة الاختیار الهادف، وجرى تقسیمهن بطریقة عشوائیة بسیطة الى مجموعتی الاختبار والسیطرة (التحکم). وقد أکمل أفراد العینة استمارة استبیان السعادة الزوجیة فی مرحلة ما قبل الاختبار، ما بعد الاختبار والمتابعة (45 یوماً). وجرى تحلیل البیانات بطریقة تحلیل التغایر بالقیاس المکرر. وکشفت النتائج انه کان لتعلیم المعنویة بالتأکید على التعالیم الإسلامیة على السعادة الزوجیة تأثیر ایجابی فی مجموعة الاختبار بالمقارنة مع مجموعة السیطرة لمرحلة ما بعد الاختبار والمتابعة. وعلى هذا الأساس، یمکن لتعلیم المعنویة بالتأکید على التعالیم الإسلامیة أن یکون له تأثیر فی رفع مستوى السعادة الزوجیة للمتزوّجات.

چکیده فارسی: طلاق پدیده ای است که آرامش روانی زنان مطلقه را متأثر ساخته و می تواند آسیب های روان شناختی سهمگینی را ایجاد کند. هدف پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر استیگما، علائم اضطراب اجتماعی و ترس از صمیمیت در زنان مطلقه شهرستان شهرکرد بود. این پژوهش، از نوع تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل و جامعه آماری آن، دربرگیرنده زنان مطلقه ای است که در سه ماهه زمستان سال 1398 به مراکز مشاوره شهرکرد مراجعه کرده و دارای پرونده بودند. از بین این افراد، 30 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و با روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر کدام 15 نفر) جایگزین شدند. در این پژوهش، از پرسشنامه استیگما (میرزایی و همکاران، 1398)، اضطراب اجتماعی کانور و همکاران (2000) و ترس از صمیمیت دسکاتنر و تلن (1991) در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل اندازه گیری مکرر، تجزیه و تحلیل شد. یافته ها نشان داد که گروه درمانی شناختی-رفتاری بر کاهش استیگما (001/ p< 45/27f=)، کاهش علائم اضطراب اجتماعی (001/p< 25/4f=) و کاهش ترس از صمیمیت (001/p< 422/14f=) در زنان مطلقه مؤثر است. با توجه به برآیندهای به دست آمده می توان نتیجه گیری کرد که مداخله شناختی-رفتاری، یکی از روش های مؤثر در بهبود ویژگی های روان شناختی زنان مطلقه قلمداد می شود. (چکیده عربی: یعتبر الطلاق ظاهرةً تؤثر على,الهدوء والسلام النفسی للنساء المطلّقات، ویمکن أن تلحق بهنّ أضراراً نفسیةً کبیرة ومأساویة. أما المقالة التی بین یدی القارئ الکریم جاءت لهدف تحدید أثر العلاج النفسی-السلوکی فی ستیغما، وعلائم القلق الاجتماعی والخوف من الودّ والصداقة فی النساء المطلّقات فی مدینة شهرکرد. تعتمد الدراسة على,المنهج التجریبی والاختبار القبلی –, البعدی والمتابعة من خلال مجموعة التحکم. ویشمل المجتمع الاحصائی النساءَ المطلّقات التی راجعن مراکز الاستشارة بمدینة شهرکرد فی أشهر فصل الشتاء الثلاثة عام 1398 وکان لدیهن ملف الاستشارة. حیث اختیر من بینهن 30 شخصاً من خلال المنهج الهادفة أو الحکمیة و تمّ تصنیفهن فی مجموعتی الاختبار والمتابعة (کلّ مجموعة 15 شخصاً). استخدم الباحثون من استبیان ستیغما (لمیرزایی والزملاء، عام 1398)، واستبیان القلق الاجتماعی لکانور والزملاء (2000)، واستبیان الخوف من الودّ والصداقة لدسکاتنر وتلن (1991) فی ثلاثة مراحل هی الاختبار القبلی، والاختبار البعدی، والمتابعة. کما تمّ تحلیل المعطیات من خلال تحلیل القیاس المتکرّر. وتدلّ نتائج الدراسة على,أن المجموعة العلاجیة المعرفیة-السلوکیة تؤثر إیجابیاً على,انخفاض ستیغما (001/ p< 45/27f=)، وانخفاض علائم القلق الاجتماعی (001/p< 25/4f=)، وانخفاض الخوف من الود والصداقة (001/p< 422/14f=) فی النساء المطلّقات. ونظراً للنتائج المتحصلة یمکن أن نستنتج أنّ التدخل المعرفی-السلوکی یعتبر من المناهج المؤثرة فی تحسین الخصائص النفسیة عند النساء المطلقة.)