تعیین جنس اسپرم یکی از راه های مهم پیش انتخاب جنسی نتاج است که به همراه تلقیح مصنوعی، توانایی قابل توجهی برای بهبود روند اصلاح و بازده تولید شیر و گوشت حیوانات دارد. اساس این روش، تفاوت های موجود بین اسپرم های حامل کروموزوم های X و Y است. سلول های اسپرم حامل کروموزوم های X و Y را می توان به کمک روش هایی مثل اندازه گیری فلوسیتومتریک DNA جدا کرد. در این پژوهش، برای ارزیابی دقت تعیین جنس اسپرم، توسعه یک روش ساده مبتنی بر FISH برای تمایز اسپرم های حامل کروموزوم های X و Y مورد توجه قرار گرفت. به این منظور، تلاش شد که کاوشگر FISH مختص قطعه DNA تکراری پری سانترومریک کروموزوم Y گاو (جایگاه (DYZ1, Tp13-q12) با استفاده امکانات موجود ساخته شود. با این هدف، DNA ژنومی از گلبول های سفید خون گاو نر استخراج شد. آن گاه آغازگرهای اختصاصی DYZ1 برای تکثیر ناحیه پری سانترومریک کروموزوم Y مورد استفاده قرار گرفتند. سپس محصول PCR با استفاده از Biotin-16-dUTP، در واکنش PCR دوم نشاندار شد. آن گاه محصول PCR نشاندار شده، تخلیص شد، در بافر دو رگه سازی حل گردید و به عنوان کاوشگر FISH مورد استفاده قرار گرفت. کاوشگر FISH مختص کروموزوم Y، پس از دورگه سازی با سلول های متافازی و اینترفازی تثبیت شده با متانول: اسید استیک، علایم قوی را نشان داد. در مجموع، تولید اولین کاوشگر FISH در ایران برای شناسایی کروموزوم Y گاو، موفقیت بزرگی بود که می تواند برای پژوهش های بعدی تعیین جنسیت به کار رود. همچنین کاوشگر FISH ساخته شده در این پژوهش و آغازگرهای مربوط به آن، می تواند برای تعیین جنس و تشخیص حالت های پلوئیدی در سلول های گاوی (مثل بلاستومرهای منفرد و رگه های سلولی) مورد استفاده قرار گیرند.

توالیهای تکراری کوتاه DNA (Short tandom Repeats) کروموزوم (Y – STR) Y انسان، واقع در خارج از ناحیه شبه اتوزومی(Pseudoautosomal)  و در بخش های غیر نوترکیب کروموزوم Y از پدر به پسران انتقال می یابد. این توالیهای تکراری در مطالعات تکاملی و ردیابی مهاجرت انسان، بررسی دودمان پدری و هم چنین در آزمون اثبات رابطه پدر - فرزندی و کاربردهای دیگر پزشکی قانونی، نشانگرهای بسیار سودمندی هستند. این مطالعه بر روی چند شکلی توالی تکراری کوتاه کروموزوم Y در میان 100 مرد غیر خویشاوند که به طور تصادفی از جمعیت تهران انتخاب شده اند، انجام شده است.این نمونه جمعیتی تصادفی به دلیل وضعیت مختلط جمعیت تهران،‏ به خاطر مهاجرت پذیر بودن، به نظر می رسد نماینده نسبی (حداقل در معرفی عمومی اللها و هاپلو تیپ های موجود) از جمعیت ایران باشد. با استفاده از یک روش مبتنی بر PCR چند شکلیهای 9 نشانگر توالیهای کوتاه تکراری ویژه کروموزوم Y شامل DYS392 , DYS391 , DYS390, DYS389 I / II, DYS385 a / b ,DYS19 , و DYS393 مطالعه شده اند. این نشانگرها به عنوان حداقل هاپلوتایپ اروپایی(European Minimal Haplotype)  تعریف شده اند. فراورده های PCR  ابتدا بر روی ژل آگارز 1.5 درصد و سپس برای تفکیک بهتر و اطمینان از تفاوتهای جزئی در تعداد تکرارها بر روی ژل پلی آکریل امید رانده شد. تنوع ژنتیکی (Genetic Diversity) ;GD)، نشاندهنده چند شکلی آللی، برای هر نشانگر محاسبه شد.  نشانگرDYS385  بیشترین چند شکلی و نشانگر DYS391 کمترین چند شکلی را در بین افراد بررسی شده در این مطالعه نشان داد. تنوع هاپلوتایپی (Haplotype Diversity)  برای ارزیابی پراکنش هاپلوتایپی این جمعیت 0.999 محاسبه شد. در نتیجه به خاطر این تنوع گسترده این نشانگرهای Y - STR در پزشکی قانونی، آزمون اثبات رابطه پدر - فرزندی و همچنین در مطالعات مقایسه ای گروههای نژادی در ایران می تواند به کار رود. نتایج حاصل به دلیل تنوع گروههای نژادی ساکن ایران نیز در مطالعات جهانی مربوط به توالیهای تکراری کروموزوم Y حایز اهمیت است. مطالعه تفصیلی توالیهای YSTR بین گروه های قومی و نژادی مختلف ایران در ازمایشگاه ما در دست انجام است.

زمینه و هدف: سقط مکرر، نوعی ناباروری است که در آن فرد متحمل سه سقط پیاپی یا بیشتر می گردد. ریزحذف های کروموزوم Y یکی از عوامل ژنتیکی احتمالی موثر است که در ناحیه خاصی از کروموزوم Y موسوم به فاکتور آزواسپرمی روی می دهد. هدف این بررسی وجود ریزحذف های کامل کروموزوم Y در همسران زنان مبتلا به سقط مکرر ایدیوپاتیک میان زوج های ایرانی بود. روش بررسی: در این مطالعه موردی-شاهدی، 92 مرد با سابقه سقط مکرر در همسران خود و 50 مرد سالم بارور به عنوان گروه کنترل از نظر وجود ریزحذف های کامل از تیر ماه 1392 تا مهر 1393 در آزمایشگاه ژنتیک پزشکی تهران و علوم و تحقیقات، ارزیابی شدند. مارکرها شامل sY84، sY86 برای ناحیه مربوط به فاکتور آزواسپرمی a، sY127، sY134، sY129 برای فاکتور آزواسپرمی b و sY254، sY255 برای فاکتور آزواسپرمی c بودند. پس از استخراج DNA از خون محیطی، روش واکنش زنجیره ای پلیمراز مولتی پلکس (Multiplex polymerase chain reaction، MPCR) و الکتروفورز ژل آگاروز جهت بررسی وضعیت ریزحذف ها اعمال گردید. یافته ها: در بررسی ریزحذف های کامل ناحیه سه گانه فاکتور آزواسپرمی بر اساس نتایج حاصل واکنش زنجیره ای پلیمراز که بر روی ژل الکتروفورز مشاهده گردید، تمامی باندهای مربوط به مارکرهای شاخص، مورد استفاده در کل افراد مورد مطالعه تشکیل شده بود. در واقع در تمامی نمونه ها شامل 50 نمونه کنترل و 92 نمونه بیمار، هیچگونه حذفی مشاهده نشد. نتیجه گیری: در این مطالعه ارتباط بین ریزحذف های کروموزوم Y و سقط مکرر در مردان ایرانی مشاهده نشد.

علیرغم وجود تنوع بالا در ژنوم میتوکندریایی و خط مادری، تنوع کمی در کروموزوم Y و خط پدری در اغلب پستانداران، از جمله اسب ها وجود دارد. تاکنون مطالعات کمی در زمینه شناسایی تنوع ژنتیکی در کروموزوم Y اسب ها در جهان صورت گرفته است. در مطالعه کنونی، از تعداد 53 اسب از شش جمعیت نژادی مختلف در ایران شامل شامل اسب های موجود در باشگاه های سوار کاری شهرستان اردبیل (24 نمونه)، اسب های بومی شمال غرب (باشگاه ها) (17 نمونه)، اسب های کردی (15 نمونه)، اسب های عرب (10 نمونه)، اسب های دره شوری (10 نمونه) و اسب های قره باغ (5 نمونه) نمونه گیری شده و برای شناسایی تنوع در کروموزوم Y قطعه 264 جفت بازی از طریق روش توالی یابی سانگر مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج بدست آمده نشان داد که شش جایگاه متغیر در بین توالی ها وجود دارد که منجر به ایجاد نه هاپلوتایپ مختلف می شوند. از بین هاپلوتایپ های شناسایی شده، هاپلوتایپ دو (H-2) با در برگرفتن 15 نمونه، بزرگترین هاپلوتایپ محسوب شد. میانگین تنوع نوکلئوتیدی و تنوع هاپلوتایپی به ترتیب برابر با 0067/0 و 81/0 برآورد شد. هاپلوتایپ های یک (H-1) و دو (H-2) با در برگرفتن پنج نژاد از شش نژاد مورد مطالعه، متنوع ترین هاپلوتایپ ها بودند. اسب های عرب و دره شوری با فاصله ژنتیکی 00327/0 نزدیکترین نژادها و اسب های نمونه گیری شده از باشگاههای سوارکاری اردبیل و قره باغ با فاصله ژنتیکی 00822/0 دورترین نژادها نسبت به هم هستند. همچنین مشخص شد که برخلاف نژاد عرب، نژاد قره باغ دارای کمترین قرابت ژنتیکی پدری با اسب های ایرانی می باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف: ریز حذف های بازوی بلند کروموزوم Y (Yq)، شایع ترین علت مولکولی ناباروری شدید مردانه می باشد که در بر گیرنده سه ناحیه AZFa، AZFb و AZFc می باشد. هرکدام از نواحی ذکر شده حاوی ژن های مختلف درگیر در روند ساخت اسپرم (اسپرماتوژنز) می باشند. تاکنون الگوهای قومی در نحوه توزیع ریز حذف های ذکر شده در جمعیت مردان نابارور ایرانی بررسی گسترده نشده است. مطالعه حاضر در نظر دارد این الگوهای قومی را در مردان مبتلا به الیگواسپرمی شدید یا آزواسپرمی مورد بررسی قرار دهد. روش کار: 1887 مرد نابارور مراجعه کننده به موسسه رویان با تشخیص الیگواسپرمی شدید یا آزواسپرمی به لحاظ وجود ریز حذف های بازوی بلند کروموزوم Y با روش مولتی پلکس PCR و بر اساس تعیین شش STS مارکر مختلف مورد بررسی قرار گرفتند. بیماران همچنین بر اساس محل تولد و گویش سه نسل مذکر متوالی خود در قومیت های آذری (ترک)، فارس، کرد، گیلک/مازنی (شمالی)، لر و عرب طبقه بندی شدند. یافته ها: از بین 1887 مرد نابارور مورد بررسی 100 نفر دارای ریز حذف (29/5%) تشخیص داده شدند. از این میان 38 نفر از قومیت آذری (38%)، 30 نفر فارس (30%)، 11 نفر کرد (11%)، 8 نفر لر (8%)، 6 نفر گیلک/مازنی (6%) و 2 نفر عرب (2%) و 5 نفر نیز از اتباع سایر کشورها (عراقی و افغانستانی) بودند (5%). به طور کلی از بین 100 مرد دارای ریز حذف 70 مورد دارای ریز حذف در AZFc (70%)، 7 نفر دارای ریز حذف در AZFb (4/25%) و 3 نفر دارای ریز حذف در AZFa (6/4%) بودند. همچنین ریز حذف های ریز حذف ترکیبی AZFbc در 18 نفر و AZFabc نیز در 3 نفر مشاهده گردید. آزمون کای-دو حاکی از عدم یکنواختی فراوانی ریز حذف ها در بین اقوام مردان نابارور ایرانی بود گرچه الگوی توزیع در اقوام مختلف یکسان بود. نتیجه گیری: به نظر می رسد فراوانی کلی و الگوی توزیع ریز حذف های کروموزوم Y در جمعیت عمومی مردان نابارور ایرانی مشابه سایر جمعیت ها در جهان بوده و ریز حذف در AZFc شایع ترین فرم آن می باشد. علی رغم اینکه الگوی توزیع ریز حذف های مختلف در بین اقوام ایرانی مشابه به نظر می رسد اما ظاهرًا توزیع یکنواختی نداشته و برای بررسی بهتر مطالعات با حجم نمونه بیشتر و به صورت تجمیع نتایج مراکز ناباروری از استان های مختلف پیشنهاد می گردد.