اطلاعات ما از شهر طوس و پیشینه تاریخی آن در حال حاضر بیشتر منحصر به دوران اسلامی به ویژه قرن چهارم ه. ق به بعد است. با همه پشتوانه های اساطیری و غنای ذهنی تاریخ و مردم ایران زمین درباره طوس، از این شهر در قبل از اسلام کمتر نشانی می توان یافت و بیشترین فعالیت های علمی صورت گرفته در دهه های اخیر متمرکز بر شناخت دوران اسلامی شهر بوده است. باستان شناسی که باید بیشترین یاری را در این زمینه ارائه دهد تا کنون موفق به یافته های روشنگری نشده است چنان که اندک تحقیقات محققان معاصر در زمینه زبان شناختی، کتیبه نگاری و کاوش های معدود باستان شناختی اطلاعات کم و ناقصی را وضعیت طوس در دوران تاریخی و به ویژه ساسانیان فراهم کرده است همین اطلاعات کم و ناقص از دوران تاریخی طوس موجب شده است که در بسیاری موارد اسطوره ها و حدثیات در تاریخ این شهر جای واقعیات را بگیرد.موقعیت دقیق جغرافیایی شهر طوس دوره ساسانی و صدر اسلام در حال حاضر چندان بر ما مشخص نیست اما منابع تاریخی از حضور پر رنگ کنارنگیان یا همان حاکمان شهر طوس در اواخر دوره ساسانی خبر می دهند. در این مقاله به بررسی وجه تسمیه نام و پیشینه تاریخی کنارنگیان و نحوه تعامل آنان با آخرین پادشاه ساسانی و مواضع ایشان در قبال فتوحات مسلمانان خواهیم پرداخت. در این پژوهش بر استفاده از منابع و متون موثق دوره ساسانی و صدر اسلام و فعالیت های علمی پژوهشگران معاصر و تجزیه و تحلیل علمی این مطالب و داده ها تاکید شده است. نتایج این پژوهش به روشنی نشان می دهد کنارنگیان دارای مرتب های فراتر ازمنصب مرزبان بوده اند و این مقام را به صورت موروثی از نسلی به نسلی منتقل کرده اند. سابقه این منصب از دوره اشکانی تا قرن پنجم ه. ق قابل بررسی و بویژه نقش آنان در انتقال قدرت از دوره ساسانی به اسلامی در خور تامل است.

تأثیرپذیری هنرمند از تحولات اجتماعی موجب تحول در هنر اوست. یکی از دوره های تاریخی اجتماعی خاص ایران که هنر و هنرمندان تحت تأثیر آن قرار گرفتند، زمان وقوع جنگ های جهانی اول و دوم است. همزمانی قحطی و فقر ناشی از این جنگ ها با کودکی و نوجوانی حسین بهزاد، نگارگر معاصر، سبب شد این هنرمند از اوضاع اجتماعی زمان خود به شدت متأثر شود. این مقاله با هدف شناخت چگونگی بازتاب وقایع اجتماعی در آثار بهزاد، به شیوه ی توصیفی-تحلیلی و با مطالعات کتابخانه ای، ضمن تحلیل و تفسیر مضمون و ساختار بصری آثار هنرمند، این پرسش را دارد که تحولات اجتماعی مؤثر بر زندگی بهزاد چگونه در آثار وی بازتاب یافته است؟ در این مقاله سعی شده زندگی و آثار وی در مضمون و ساختار بر مبنای رویکرد بازتاب تحلیل شود. یافته ها نشان دادند که وقایع اجتماعی در مضمون و با نوآوری فنّی هنرمند در ساختار بصری آثار، به روشنی بازتاب یافته اند.

یکی از اساسی ترین چالش های کشور ما در حال حاضر چالش اقتصادی (تولید ثروت ملی، گسترش عدالت اجتماعی) و امنیت ملی می باشد که می تواند بر سایر چالش ها تاثیر مستقیم گذاشته و کشور را در تمامی صحنه به پیروزی رسانده و یا با بحرانی بزرگ روبرو سازد. در این بحث تلاش می شود تا چالش های مختلفی که بر سر راه کشور ما قرار داشته و توانسته ایم آن ها را پشت سر بگذرایم مطرح و سپس چالش اقتصادی و رابطه آن با تولید ثروت ملی، گسترش عدالت اجتماعی و امنیت ملی را بیان نماییم. تولید ثروت ملی و گسترش عدالت اجتماعی در هر کشور منجر به تولید قدرت ملی می گردد و در نتیجه با امنیت ملی ارتباط پیدا می کند. در مباحث قدرت ملی یکی از پیچیده ترین مباحث، در خصوص وابستگی متقابل امنیت و قدرت ملی و قدرت اقتصادی به یکدیگر و نقش هر کدام از ان ها در حفظ و پیشبرد دیگری و چگونگی بهره برداری از سیاست های اقتصادی در راستای اهداف ملی و امنیتی و بالعکس می باشد. امنیت ملی و قدرت نظامی و قدرت ملی بستر مناسبی برای ایجاد ساختارهای زیربنایی اقتصادی پایدار بوده، موجب شکل گیری زمینه های رشد اقتصادی می باشد. از سوی دیگر قدرت اقتصادی (در محیطی با امنیت اقتصادی و ضریب امنیت ملی بالا) نیز با تولید ثروت، منابع لازم برای افزایش و حفظ قدرت را ایجاد می نماید به این ترتیب امنیت ملی و امنیت اقتصادی مکمل و هم افزای یکدیگرند و نمی توان یکی را بدون دیگری به دست آورد و حفظ نمود. مقاله حاضر تلاش می کند ابعاد اقتصادی امنیت ملی و نقش سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری را در پیشبرد امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران را نشان دهد. در این مقاله تلاش بر آن است که تبیین دقیق و روشنی از رابطه میان اقتصاد، قدرت ملی و سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی و امنیت ملی ارائه دهد.

در میان نزاع های پردامنه روش شناختی، ایضاح مفهوم «روش علمی» کم تر مورد توجه قرار گرفته است. در مقاله حاضر تلاش کرده ام تلقی روشنی از روش علمی ارایه کنم. این تلقی به دو مفهوم «باید و نبایدهای توصیفی» و «اهداف شناختی» گره خورده است. به تبع، این دو مفهوم را به تفصیل بررسی نموده و مورد بحث قرار داده ام. در بخش بعد، رابطه میان منطق و روش علمی را توضیح داده ام؛ طبق تلقی ارایه شده در این مقاله، تفاوت اصلی منطق و روش علمی به گستره هدف شناختی آن ها برمی گردد. منطق شرط لازم هر نوع شناختی است، اما روش علمی شرط حصول شناخت در حیطه ای خاص است. سپس در باب رابطه روش علمی و اخلاق بحث کرده ام و رابطه میان منطق، اخلاق و روش علمی توضیح داده شده است. سرانجام، برخی لوازم تصویر ارایه شده از روش در حوزه علوم اجتماعی پی گیری شده است.

در این مقاله زمینه های دیالکتیکی غزلیات حافظ، بر اساس عناصر دیالکتیک و نوع سنتز آنها بررسی شد است. در این بررسی مشخص شده که مهمترین زمینه های دیالکتیکی غزلیات حافظ را زهد و زندقه، تشرّع و عرفان، توبه کاری و توبه شکنی، شرع و خلاف شرع، مدح و عرفان، عقل و عشق، شطح گویی و مخالفت با آن، ریاکاری و بیریایی، دولت و فقر، عشق زمینی و عشق الهی، جبر و اختیار، درست دیدن و بددیدن، مرگ اندیشی و عرفان، حافظ قرآن و حافظ درباری تشکیل می دهد که از این تعداد در پنج زمینه زهد و زندقه، تشرّع و عرفان، توبه کاری و توبه شکنی، شرع و خلاف شرع، مدح و عرفان دیالکتیک از نوع اول است؛ یعنی تز و آنتی تز از بین می رود و سنتزی نو به وجود می آید. در سه زمینه عقل و عشق، شطح گویی و مخالفت با آن، ریاکاری و بی ریایی دیالکتیک از نوع دوم است؛ یعنی تز و آنتی تز از بین نمی رود، بلکه در سنتزی نو ارتقا می یابد. در زمینه دولت و فقر، دیالکتیک از نوع سوم است؛ یعنی تز و آنتی تز در سنتزی الزاماً پارادوکسیکال جمع شده است. در زمینه عشق زمینی و آسمانی، دیالکتیک از نوع چهارم است؛ یعنی تز و آنتی تز اجزایی از کل (سنتز) به شمار می رود. در جبر و اختیار، درست دیدن و بددیدن، مرگ اندیشی و عرفان، حافظ قرآن و حافظ درباری، دیالکتیک از نوع پنجم است؛ یعنی تز و آنتی تز به تناوب اثبات می شود، اما همدیگر را نفی نمی کند و حتی به سنتز روشنی نمی رسد. بنابراین می توان گفت در غزلیات حافظ با توجه به تقابلهای دوگانه، انواعی از دیالکتیک وجود دارد و همین زمینه دیالکتیکی یکی از مبانی جمال شناسی شعر اوست.

چکیده فارسی:از مهم ترین و موثرترین اصول و ارکان استوار ادیان، نبوت و هدایت مستمر رسالت است. نبوت منصب و سمتی از سوی پروردگار است که هرگز با کوشش انسانی به دست نمی آید، بلکه تنها خداوند سبحان، آن را به هر که شایسته بداند عطا می کند. البته چون خاستگاه مشیت و اراده حق، حکمت اوست، طبیعی است که عهد الهی تنها به افراد شایسته و پاک می رسد.بحث نبوت در دوبخش نبوت عامه و خاصه مطرح می گردد. در نبوت عامه از مسائل کلی نبوت، مانند حقیقت نبوت، حقیقت وحی، امکان نبوت و اثبات ضرورت آن، راه های تشخیص صدق مدعی نبوت، حقیقت معجزه و دلالت آن بر صدق مدعی نبوت بحث می شود. پس از مباحث کلی، نوبت به مصداق می رسد که نبوت خاصه شمرده می شود؛ یعنی بحث از نبوت فردی خاص.با توجه به اهمیت و جایگاه نبوت، همواره دانشمندان بدان پرداخته و آن را مورد بحث و بررسی قرار داده اند و البته متکلمان اسلامی نیز به پیروی از قرآن و احادیث ازآغاز مباحث اعتقادی بدین بحث پرداخته اند. هرچند فیلسوفان اسلامی، نبوت خاصه را از مباحث حکمی خارج دانسته و از آن بحث نکرده اند، با این حال در آثار خود، مباحث مربوط به نبوت عامه را از یاد نبرده اند. بحث از نبوت، وحی و اعجاز در آثار فلسفی اسلامی با گرایش های متفاوت فلسفی، اعم از فلسفه مشاء، اشراق و حکمت متعالیه به روشنی دیده می شود.در این نوشتار برآنیم که ضرورت نبوت را از دیدگاه فیلسوفان بررسی کرده و به بازخوانی مشهورترین استدلال آن در این زمینه که مبتنی بر نیازمندی انسان به اجتماع است بپردازیم. فیلسوفان در این استدلال با تکیه بر مدنی بالطبع بودن انسان و این که زندگی او بدون اجتماع ناممکن است، بحث نیازمندی به قانونی که بتواند مسیر عدالت را برای انسان ها هموار کند مطرح ساخته اند؛ سپس اثبات کرده اند که دست یابی به قانون جامع و کاملی که بتواند جامعه انسانی را به عدالت و تکامل راهنمایی کند جز از سوی خداوند که آفریننده و مدبر انسان است، امکان پذیر نیست. آنان از این راه، نیازمندی انسان به دین و شریعت را تبیین نموده اند. هر چند پاره ای از این مقدمات روشن است ولی برخی هم نیازمند بررسی و پژوهش است که در پی خواهد آمد.   چکیده عربی:من أهم الأصول والأرکان والأکثر تأثیرا فی الأدیان، النبوة والهدایة الدائمة للرسالة. النبوة منصب إلهی لایتم الحصول علیه بالسعی الإنسانی، بل الله سبحانه وحده یعطیه لمن یراه مستحقا له. نعم لأن أصل مشیئة وإرادة الحق حکمته فمن الطبیعی أن لایعطیها إلا للأفراد الجیدین والمطهرین.یطرح بحث النبوة فی قسمین النبوة العامة والخاصة. فی النبوة العامة تبحث المسائل الکلیة للنبوة من قبیل حقیقة النبوة، حقیقة الوحی، إمکان النبوة وإثبات ضرورتها، طرق تشخیص مدعی النبوة، حقیقة المعجزة ودلالتها علی صدق مدعی النبوة. بعد المباحث الکلیة یصل البحث إلی النبوة بالمصداق والذی هو النبوة الخاصة، یعنی البحث عن نبوة شخص خاص.بالتوجه لأهمیة ومکانة النبوة، فإن العلماء بحثوا هذه المسألة بشکل مستمر والمتکلمون الإسلامیون - متابعة للقرآن والأحادیث- بحثوا هذه المسألة أیضا فی بدایة ابحاثهم العقائدیة. مع أن الفلاسفة الإسلامیون اعتبروا بحث النبوة الخاصة خارج عن الأبحاث الحکمیة ولم یبحثوها، إلا أنه یمکن الملاحظة بوضوح للأبحاث المرتبطة بالنبوة العامة من قبیل النبوة، الوحی والإعجاز فی الآثار الفلسفیة الإسلامیة الأعم من فلسفة المشاء، الإشراق والحکمة المتعالیة.فی هذه المقالة نبحث ضرورة النبوة عند الفلاسفة و نبحث أشهر الأدلة فی هذا المجال والذی یعتمد علی حاجة الإنسان للإجتماع. الفلاسفة وبالإعتماد علی أن الإنسان مدنی بالطبع وأن حیاته بدون الإجتماع غیر ممکنة طرحوا بحث الحاجة إلی قانون من شأنه أن یمهد الطریق لتحقیق العدالة للبشر. بعد ذلک أثبتوا أنه لایمکن الحصول علی قانون جامع وکامل یکفل للمجتمع الإنسانی السیر والهدایة فی مسار العدالة والتکامل إلا من جانب الله الخالق والمدبر للإنسان. فی هذا المجال بین الفلاسفة حاجة الإنسان للدین والشریعة، وعلی الرغم أن بعض هذه المقدمات واضحة إلا أن البعض الآخر یحتاج إلی البحث والتحقیق.

تاریخ شیعه در عصرحضورامامت شاهد اختلافات درون گروهی درعرصه های متعددکلامی وسیاسی بود. باواکاوی تاریخی این اختلافات وتنازعاتی که گاهی منجر به انشعابات درونی نیز می شد به روشنی درمی یابیم که همه آنها برمحورامامت وشیون ومصادیق آن بوده است. نگارنده دراین نوشتار باتکیه برمنابع کهن تاریخی وروایی درصدد تبیین چرایی وچگونگی آن دسته ازمشکلاتی است که اصحاب ایمه درباره مصادیق وتعیین اعیان امامت والگوهای حقیقی آن داشته اند. روشن است که بحث وبررسی دیدگاه های شیعیان نخستین درباره نقش وویژگی ونیز اسباب اختلافات ونزاع های فرقه ای درمیان شیعیان مجال دیگری می طلبد.

بیان مسئله: عجایب نگاری، ازجمله اصطلاحات غامض و ریشه دار است که در پیرامون سنت هنری و ادبی ملل و تمدن های مختلف به کار رفته است. آنچه در این پژوهش مورد بحث و تمرکز قرارگرفته است، واکاوی نسبت های بنیان های نظری و مبانی حکمی ناظر بر سنت عجایب نگاری در نگارگری ایران با تمرکز بر «قوه خیال» است. مراد از مبانی حکمی، خاستگاه های نظری منبعث از مفاهیم ریشه دار دینی و آیینی و فرهنگی با رنگ و بوی دانش نظری و عرفان است. سوال این پژوهش بدین شرح است «قوه خیال با عجایب نگاری در نگارگری ایرانی اسلامی چه نسبتی دارد؟ » هدف هدف از این پژوهش دست یابی به یک سیاق مشخص در تبیین نسبت خیال و عجایب نگاری در هنر ایران است و به واکاوی این سنت از منظر «خیال» پرداخته است. روش پژوهش: پژوهش حاضر، از نوع بنیادی بوده و با بررسی پژوهش های پیشین در حیطه تاریخ، ادبیات، مطالعات فرهنگی و تاریخ نگارگری ایران با استناد به مطالعات تاریخی و روش توصیفی و تحلیلی، متخذ از منابع کتابخانه ای و الکترونیکی تنظیم شده است. یافته ها عجایب نگاری در هنر ایرانی اسلامی دارای بنیان های روشنی در باب «قوه خیال» و کارکردهای «متخیله» در آراء حکیمانی چون «فارابی»، «ابن سینا»، «شیخ اشراق»، «صدرالمتالهین» و دیگران بوده و در آثار نگارگری ایرانی اسلامی متجلی شده است.