خواجه نصیر طوسی، فیلسوف، متکلم و عارف نامی شیعی، در رساله گران سنگ آغاز و انجام، تاویلات گسترده ای از آیات معاد ذکر کرده است که فهم و تصویر جدیدی از معاد به دست می دهد که بسیار متفاوت از تصویر کلامی رایج از معاد است. وی ازدواج با حورالعین را به اتحاد با صور علمی، روز جمع بودن قیامت را به ارتفاع زمان و مکان و جمع شدن خلق اولین و آخرین، «اذا الوحوش حشرت» را به حشر انسان ها بر صورت ذاتی شان، برزخ را به دنیا، نهرهای بهشتی آب، شیر، عسل و شراب را به مراتب مختلف مواعظ و نصایح عام و علوم و معارف، هفت درب جهنم را به قوای هفت گانه نفسانی یعنی پنج حس ظاهری به اضافه دو قوه خیال و وهم، نامه اعمال را به اثر حاصل از افعال و اقوال انسان در لوح نفس او، مبدا و معاد را به فطرت اولی و بازگشت به آن تاویل می کند. این مقاله ضمن تبیین تاویلات خواجه نصیر طوسی در مورد برخی از آیات معاد به ارزیابی آنها می پردازد تا تاویلات صحیح را از ناصحیح تفکیک کند.

«عقل» عالیترین قوه نفس و «معرفت عقلانی» بالاترین مرحله شناخت است؛ هم در فلسفه ملاصدرا و هم در تفکر خواجه نصیرالدین طوسی. در اندیشه هر دو فیلسوف، «عقلانیت» بنیادیترین ویژگی انسان محسوب میشود، با این تفاوت که ملاصدرا «عقلانیت نظری» و خواجه نصیر «عقلانیت عملی» را معیار اصلی میدانند. مقاله حاضر به بررسی مقایسه ای دو مفهوم عقل و علم از دیدگاه خواجه نصیر و ملاصدرا می پردازد.خواجه نصیرالدین طوسی گرچه قائل به ارتباط و اتصال نفس ناطقه با عقل فعال بوده و آن را مخرج نفس از قوه به فعل میداند ولی اتحاد آن با عقل فعال را قبول ندارد؛ اما صدرالمتالهین تصریح کرده که نفس ناطقه انسانی با عقل فعال متحد میگردد و فهم این مساله را مانند اعتقاد به اتحاد عاقل و معقول از افاضات الهی میداند. او به وحدت عقل انسانی باور دارد و به طبیعت علم و غایت و موضوع آن هم آگاه است و در این آگاهی است که به ارتباط علوم و همبستگی آنها از برخی جهات باور دارد.ملاصدرا معتقد است علم عبارت است از ظهور معلومات و ثبوت آنها در نفوس یا اذهان. او برخلاف خواجه نصیر، حقیقت علم را از سنخ وجود میداند و آن را همانند وجود ذومراتب و مشکک دانسته و همه مراحل و مراتب آن را، اعم از ادراک حسی، تخیلی و تعقلی، مجرد میداند. از نظر او عقل عبارت است از تمام اشیاء معقول. در مقابل، خواجه نصیر معتقد است در علم حصولی ارتباط انسان با عین خارجی از طریق صورت است که در ذهن انسان حاصل میشود، در حالی که صدرالمتالهین بر این باور است که «… علم نیز مانند جهل به بسیط و مرکب تقسیم میشود. او با ارجاع علم به هستی و وجود، عرصه اختلافات رایج در حوزه ماهوی بودن علم را تغییر داده است».

تنتریسم آیینی رازورزانه است که با به کار گیری فنون و تمرین های ویژه ای در بستری از اعتقادات خاص می کوشد تا در یک فرایند باز اتحاد کیهانی، آیین گزار را از چرخه بازپیدایی آزاد سازد و طریقی برای ایصال وی به مرتبه «جیوان موکتی» فراهم آورد. تنتریسم را نمی توان نظام مستقل دینی به حساب آورد بلکه مجموعه ای از آموزه ها، اعمال و آیین های سلوکی است که علاوه بر هندوییزم در دیگر سنت های دینی هند نیز یافت می شود. نوشته پیش رو با روش توصیفی تحلیلی درصدد تبیین این فرایند سلوکی معرفتی در تنتریسم هندویی است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که لطف خداوند که همان آکندگی و سریان شکتی یا انرژی الهی در سراسر هستی است، بستری را فراهم می کند تا از طریق پوجای تنتریک، که در دو ساحت بیرونی و درونی قابل اجراست، تلاش ها و تمرین های جسمی/ ذهنی آیین گزار برای الغای خودآگاهی بشری در خودآگاهی کیهانی به ثمر نشسته و خود مجازی (جیوا) در خود حقیقی (آتمن) فانی گردد. این فرایند در پوجای بیرونی که در محیط قدسی مندله شکل می گیرد، سالک را از صفات و قدرت های خدا/خدایان احضارشده و عینیت یافته برخوردار نموده و سرانجام به وحدت او با الوهیت می انجامد. اما در ساحتی دیگر، در پوجای درونی، همین رویداد در «سوکسما سریره» تحقق می یابد. در اینجا، «کوندالینی شکتی» با استفاده از فنون و انضباط های جسمانی/روحانی آزاد شده، با حرکت در امتداد نادی سوشومنا، چکره های هفت گانه محاذی محور نخاعی را فتح می کند. فتح هر چکره، تجربه معنوی جدیدی را برای سالک به ارمغان می آورد و او را در مقامات سلوکی به پیش می راند. وصول به چکره هفتم (چکره تاج)، مقام وحدت دو اصل شیوا و شکتی و پایان فرایند سیر و سفری انفسی است که آیین گزار را به مرتبه جیوان موکتی یا زنده آزاد نایل می گرداند.

یعد السید غلام علی کلزار من الشخصیات العلمیة والثقافیة البارزة فی کشمیر، ولد فی عام 1939 للمیلاد، وبعد أن أکمل مراحل الدراسة الأکادیمیة شعر فی نفسه الرغبة الجامحة لدراسة العلوم الإسلامیة، فبدأ أولاً بدراسة اللغات العربیة والفارسیة والأردیة لیحصل علی شهادة الماجستیر فی هذه اللغات، ثم باشر بالأنشطة والفعالیات المختلفة فی العدید من المجالات الثقافیة، وفی دیسمبر من عام 1963 انضم إلی حزب "مسلم یوته فیدریشن" (اتحاد الشباب المسلم) لیصبح نائباً لرئیس الحزب آنذاک مولانا بیر زاده بدر الدین، وذلک علی خلفیة الحرکة الشهیرة بحرکة الشعرة المقدسة- نسبة إلی الشعرة المقدسة المنتسبة للنبی الأعظم (ص) والتی یحتفظ بها فی مزار حضرة بال- حیث ثار الشعب الکشمیری فی هذا العام لاستعادة هذه الشعرة المقدسة من السلطات المحلیة.

خراسان در دوره سلجوقیان ازمنظر اجتماعی و اقتصادی از اهمیت بالایی برخوردار بود و با به قدرت رسیدن «سلطان سنجر» (552-511 ه‍ . ق. ) نیز به هسته سیاسی امپراتوری سلجوقی بدل گشت. با حمله غزها (548 ه‍ . ق. ) و به اسارت درآمدن سلطان سنجر اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خراسان دچار آشفتگی گردید. محوطه قهوه خانه سنگی برزنون نیز متعلق به دوره سلجوقی بوده و با پیدا شدن سکه ای طلایی از سلطان سنجر (ضرب شده در نیشابور به سال 551 ه‍ . ق. ) در لایه های سطحی آن، احتمال آن می رود که در کشاکش این حملات رو به ویرانی گذاشته باشد. به واسطه چنین هرج ومرج گسترده ای، متون تاریخی اطلاعات پراکنده و متفاوتی درباره این واقعه تاریخی دارند؛ پس با در اختیار داشتن چنین سکه ای، علم سکه شناسی با تکیه بر علوم باستان شناسی و تاریخ می تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار محققین قرار دهد. پس پایه و مایه اصلی این مقاله را سکه مکشوف از محوطه قهوه خانه سنگی و نمونه نسبتا مشابهی از آن (احتمالا ضرب شده در نیشابور به سال 551 ه‍ . ق. )، تشکیل می دهد. پرسش های اصلی این پژوهش عبارتنداز: 1. چگونه می توان با استفاده از این سکه و نمونه مشابه آن بخشی از تاریخ آن عصر را بازسازی نمود؟ 2. با توجه به شرایط حاکم زمانی و عوامل تاثیرگذار، سکه های مورد بحث توسط چه کسی و با چه هدفی به ضرب رسیده اند؟ این مقاله بر آن است تا علاوه بر معرفی این سکه های شاخص، به بازسازی و مشخص ساختن علل برخی از حوادث با همراهی داده های سکه شناختی در کنار متون تاریخی بپردازد. در نتیجه مشخص گردید سکه های مورد مطالعه پس از آزادی سلطان سنجر از اسارت و به نام او، توسط «موید آی ابه»، در جهت مقابله نمودن با اتحاد «سلطان محمود» (دوره اول حکومت 551-548 ه‍ . ق. ) و «آتسز خوارزمشاه» (551-521 ه‍ . ق. ) و کسب مشروعیت لازم برای بقای قدرت و حکومتش در جایگاه امیر تابع سلطان سنجر، در نیشابور و حتی بخش هایی از خراسان ضرب شده باشد.

از نظر راهبران روسیه، حوزه نفوذ سنتی اتحاد جماهیر شوروی به ویژه آسیای مرکزی و قفقاز نخستین سنگر پدافندی برای پاسداری از امنیت ملی روسیه است و رفتار مسکو بر سیاق دوران روسیه تزاری و شوروی سابق، باید به دنبال اعمال سلطه بر این منطقه باشد. با وجود این، روسیه در طول دو دهه اخیر، رویکردهای مختلفی در قبال آسیای مرکزی در پیش گرفته که در نگاه اول ممکن است تداعی کننده سردرگمی سران کاخ کرملین باشد؛ اما با بررسی دقیق علت اتخاذ چنین رویه ای، می توان دریافت که این رویکردها صرفا تاکتیکی، و به منظور تحقق راهبرد کلان روسیه در آسیای مرکزی بوده اند.آنچه که برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد، این است که روسیه در روند تحقق راهبرد و اعمال سلطه بلامنازع خود بر آسیای مرکزی، از چه منظرهایی نفوذ کشور ما را در این منطقه با محدودیت روبه رو می سازد. استدلال مقاله حاضر بر این است که علایق ژئوپلیتیکی ایران و روسیه در این منطقه در بسیاری از زمینه ها از جمله رژیم حقوقی دریای خزر، ترانزیت انرژی و رقابت های اقتصادی به طور طبیعی در تعارض با یکدیگر قرار دارد؛ چرا که اساسا هر اندازه نفوذ سیاسی– اقتصادی و فرهنگی ایران در این منطقه افزایش یابد، به طور طبیعی از دامنه فرصت های روسیه برای بهره برداری از موقعیت جغرافیایی خود کاسته خواهد شد.

از طرح اولین پیشنهاد در خصوص همکاری های اقتصادی در میان کشورهای حوزه اوراسیای مرکزی در سال 1994 تا تشکیل اتحادیه اقتصادی اوراسیایی در سال 2015، بیش از دو دهه می گذرد. طی این مدت در جهت ایجاد همگرایی اقتصادی در منطقه اوراسیای مرکزی اقدامات متفاوتی همچون تشکیل جامعه اقتصادی اوراسیایی در جهت گسترش و هماهنگی فعالیت های اقتصادی و نیز ایجاد اتحادیه گمرکی و فضای اقتصادی مشترک در میان کشورهای منطقه به منظور تسهیل روابط اقتصادی صورت پذیرفته است.حال سوال اصلی این است که همگرایی اقتصادی در اوراسیای مرکزی طی سا ل های پسا شوروی چه میزان موفقیت آمیز بوده است؟ در پاسخ به این پرسش از منظر سیاست بین الملل و مطالعات منطقه ای بر اساس چهار متغیر الگویی کانتوری و اشپیگل خصوصا ماهیت همبستگی بالاخص از وجه همبستگی اقتصادی و نیز از منظر اقتصادی سیاسی بین المللی موضوع مورد ارزیابی قرار می گیرد و بر اساس این دو دیدگاه میزان موفقیت همگرایی در منطقه مورد مطالعه و تحلیل قرار می گیرد. این تحقیق نشان می دهد که میزان موفقیت همگرایی اقتصادی در اوراسیای مرکزی بالا نبوده است و در صورت ادامه روندهای گذشته ضعیف باقی می ماند، اما منطقه ظرفیت های مغفولی دارد که می تواند این مسیر را تغییر دهد.

قدرتمند شدن صفویه توسط پادشاهانی مثل شاه عباس اول باعث اتحاد سیاسی کشور، رونق تجارت، امنیت جاده ها و درنتیجه بازرگانی شد. در این میان، یزد با قدمت چند هزار ساله در نساجی، در دوره صفویه بزرگترین طراح پارچه در تاریخ ایران یعنی غیاث الدین نقشبند یزدی را پرورش داد. حمایت حکومت مرکزی از کارگاه های نساجی موجب رونق اشتغال در صنعت نساجی شد و طراح برجسته ای همچون غیاث الدین نقشبند یزدی که در تاریخ نساجی ایران کم نظیر بود، ظهور یافت. او با عزیمت به اصفهان و ریاست بر کارگاه های سلطنتی به عنوان برجسته ترین طراح پارچه در تاریخ نساجی ایران شهرت یافت. در عصر صفوی دو ابتکار فنی در طراحی و بافت پارچه چندتایی و مخمل رخ داد که غیاث برجسته ترین استاد هردوی آن ها بود و یزد در تولید انواع منسوجات مثل زری، ترمه و.. شهره خاص و عام بود. تحولات در نساجی در این دوره این سوال را مطرح می نماید که: تحولات نساجی در یزد و نقش هنرمندان یزدی در این عصر چگونه توصیف شده است؟ محصولات و دست آوردهای این تحولات در کشور و در یزد چه بود؟ تبین فرضیات مطرح توصیفی- تحلیلی مبتنی بر آثار اسنادی و کتابخانه ای می باشد.