گواتر (بزرگی منتشر یا کانونی غده تیرویید) یکی از تظاهرات شایع و شکایتهای اصلی بیمارانی است که به متخصصان غدد درون ریز مراجعه می نمایند. بیماران دچار عارضه گواتر از 2 جنبه وضعیت کارکرد تیرویید و نوع گواتر بررسی می شوند. اطلاع از وضعیت توزیع فراوانی بیماران در گروههای مختلف بیماری و شناخت دقیق علایم و نشانه های آنها با اتخاذ رویکردهای مناسب تر تشخیصی و درمانی منجر می شود. تفاوت احتمالی ویژگیهای بیماران در مناطق جغرافیایی مختلف و کاستیهای منابع مرتبط با کشورمان سبب انجام این مطالعه شد. در این مطالعه گذشته نگر مشاهده ای مقطعی، به منظور بررسی وضعیت آزمونهای کارکرد تیرویید و همچنین تعیین نوع گواتر در مبتلایان، 1000 بیمار از بین مراجعان به انستیتو غدد داخلی و متابولیسم که تحت عنوان گواتر طبقه بندی شده بودند به روش تصادفی منظم انتخاب شدند. اطلاعات مربوط به سن، جنس، وضعیت کارکرد و فرم کالبد شناختی تیرویید، علایم و نشانه های همراه در فرم جمع آوری اطلاعات ثبت شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS9.5 (α=0.05 CI=0.95 POWER=90%) و با شاخصهای فراوانی، میانگین و انحراف معیار و تستهای Chisquare و one Way ANOVA تجزیه و تحلیل شد. میانگین سنی کل افراد 26.59± 0.72 سال، فراوانی زنان %88.9 و مردان %11.1 بود. حدود %78.21 از بیماران، یوتیرویید، %20.68 هیپرتیرویید و %1.1 هیپوتیرویید بودند. همچنین %60.74 از بیماران با گواتر منتشر ساده، %11.84 با گواتر چند گره ای ساده، %13.95 با گواتر منتشر سمی، %3.71 با گواتر چند گره ای، %5.62 با یک گره سرد و %2.51 با یک گره داغ مراجعه کرده بودند. میانگین سنی در گروههای مختلف بر حسب (p=0.000) TFT و نوع گواتر (p=0.000) اختلاف معنی داری را نشان داد. حدود %91.01 از بیماران یوتیرویید، %81.95 از بیماران هیپرتیرویید و %100 بیماران هیپوتیرویید را زنان و باقیمانده افراد هر گروه را مردان تشکیل می دادند. همچنین  %80.2 از زنان یوتیرویید، %18.55 هیپرتیرویید و %1.2 هیپوتیرویید بودند. حدود %65.2 از مردان یوتیرویید و %34.5 آنها هیپرتیرویید بودند. بررسی از نظر جنس در گروههای مختلف بر حسب (P=0.002) TFT و فرم گواتر (p=0.000) دارای اختلاف معنی دار بود. مرحله بندی (staging) گواتر در گروههای مختلف بر حسب (P=0.153) TFT و فرم گواتر (p=0.212) تفاوت معنی داری نداشت (power=%90). شایعترین علامت در بیماران یوتیرویید (%25.16) و هیپرتیرویید (%59.2) تپش قلب و در بیماران هیپوتیرویید ضعف و بی حالی  (%99) بود. فراوانی علایم و نشانه ها در گروههای مختلف بر حسب آزمونهای عملکرد تیرویید دارای تفاوت معنی داری بود (p=0.000). اغلب افراد مورد بررسی یوتیرویید، پس از آن هیپرتیرویید و کمتر از همه هیپوتیرویید بودند. گواتر منتشر ساده و پس از آن انواع منتشر سمی و چند گره ای غیر سمی شایعترین انواع گواتر بودند. پایین بودن میانگین سنی و شیوع بیشتر هیپرتیروییدی در مقایسه با هیپوتیروییدی به کمبود اندمیک ید در کشور بر می گردد. بیشتر بودن نسبت هیپرتیروییدی به کل اختلالات در مردان در مقایسه با زنان و شیوع بیشتر انواع چند گره ای گواتر در بین مردان نیاز به بررسی بیشتر دارد. با توجه به شیوع بالای موارد یوتیرویید در بین مبتلایان به گواتر و نیز وجود اختلاف معنی دار بین علایم و نشانه های بیماران بر حسب TFT، پیشنهاد می شود به منظور اجتناب از تحمیل هزینه اضافی و اتلاف منابع پیش از بررسی TFT به علایم بالینی بیمار توجه کافی مبذول شود.

شایع ترین تظاهر بیماری غده تیرویید، بزرگی غده یا گواتر می باشد. گواتر مولتی ندولر (Multinodular Goiter) می تواند باعث بزرگی غده شده و بیش از هر بیماری دیگر تیرویید، با گرفتاری نئوپلاستیک غده اشتباه شود. گواتر مولتی ندولر بیماری خوش خیمی است ولی کانونهایی از تغییرات بدخیمی می تواند در آن وجود داشته باشد که توسط معاینه فیزیکی، اولتراسونوگرافی و یا اسکن رادیوایزوتوپ قابل تشخیص نباشد و تنها پس از خارج کردن غده توسط عمل جراحی و آزمایش پاتولوژیک آن مشخص شود. هدف از این تحقیق بررسی فراوانی نسبی کارسینوم در نمونه های گواتر مولتی ندولری است که به طریق عمل جراحی خارج شده و برای آزمایش پاتولوژیک ارسال شده اند.نمونه های مربوط به 278 بیمار که با تشخیص گواتر مولتی ندولر تحت عمل توتال و ساب توتال تیروئیدکتومی قرار گرفته بودند بررسی شد. نمونه هایی که دارای کانون هایی از تغییرات بدخیمی بودند مثبت در نظر گرفته شده و نوع هیستولوژیک و درجه تمایز بدخیمی نیز تعیین شد.از میان 278 مورد نمونه تیروئیدکتومی تعداد 14 مورد فاقد بدخیمی بودند. فراوانی نسبی کارسینوم در نمونه های بررسی شده تقریبا 5% بود. (5.4% در زنان و 2.4% در مردان) شایع ترین نوع کارسینومی که همراه با گواتر مولتی ندولر دیده شد. از نوع کارسینوم پاپیلاری (Papillary Carcinoma) بود.بیماری گواتر مولتی ندولر می تواند دارای تغییرات بدخیم به صورت کار سینوم پنهان (Latent Carcinoma) باشد که تنها پس از بررسی پاتولوژی تشخیص داده می شود.