پژوهش حاضر با هدف یافتن بهترین علفکش برای کنترل علف هرز عروسک پشت پرده در مزارع چغندرقند در سال 1397 در استان کرمانشاه انجام گرفت. علفکش های مورد بررسی در بخش گلخانه ای شامل لونترل، بتانال آ ام، بتانال، پیرامین و بتانال پروگرس (دسمدیفام + فنمدیفام + اتوفوموزیت) بودند. غلظت های مختلف از این علفکش ها در مراحل رشدی چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده در اختلاط با مواد افزودنی سولفات آمونیوم و سیتوگیت بکار رفتند. نتایج حاصل از پژوهش گلخانه ای نشان داد که کاربرد علفکش های لونترل، پیرامین و بتانال پروگرس بکار رفته همراه سولفات آمونیوم منجر به کنترل قابل قبول عروسک پشت پرده شد. بنابراین این علفکش ها برای ارزیابی و تایید بیشتر در دو مزرعه واقع در ماهیدشت و اسلام آباد غرب از توابع استان کرمانشاه مورد ارزیابی قرار گرفتند. تیمارهای مورد ارزیابی در بخش مزرعه ای شامل کاربرد سه علفکش انتخاب شده از نتایج گلخانه ای بکار رفته با سولفات آمونیوم در دو مرحله رشدی چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده بودند. نتایج بخش مزرعه ای نشان داد که کاربرد لونترل در مرحله رشد شش تا هشت برگی حدود 25 درصد کارایی بیشتری در مقایسه با دو علفکش دیگر یعنی پیرامین و بتانال پروگرس در کنترل علف هرز عروسک پشت پرده داشتند. بر عکس این، عروسک پشت پرده در مرحله رشدی چهار تا شش برگی حساسیت بیشتری به علفکش پیرامین داشت و توان علفکشی آن بیشتر از دو علفکش دیگر بود. کاربرد سولفات آمونیوم در گلخانه تاثیر بیشتری از سیتوگیت بر افزایش کارایی علفکش های مختلف در کنترل علف هرز داشت؛ بطوریکه با افزودن آن به علفکش های پیرامین و لونترل مصرف شده به ترتیب در مراحل چهار تا شش و شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده کنترل صددرصدی علف هرز را سبب شد. بر اساس نتایج این مطالعه، کاربرد پیرامین به میزان چهار کیلوگرم در هکتار در مرحله رشد چهار تا شش برگی و لونترل به میزان 75/0 لیتر در هکتار در مراحل رشدی شش تا هشت برگی عروسک پشت پرده در تلفیق با سولفات آمونیوم (2% درصد) بهترین گزینه های مورد توصیه جهت کنترل این علف هرز در مزارع چغندرقند است. براساس نتایج حاصل از این مطالعه توصیه کاربردی و اجرایی برای کشاورزان این است که در صورت وجود عروسک پشت پرده در مراحل رشد اولیه از پیرامین استفاده کنند و در صورت افزایش میزان رشد بوته های این علف هرز و بزرگ تر بودن آن از لونترل استفاده کنند. همچنین در هر دو علفکش کاربرد سولفات آمونیوم به عنوان یک افزودنی مؤثر به محلول سمپاشی توصیه می شود.

افزایش کارایی علف کش های پس رویشی نیازمند کاربرد مواد افزودنی به صورت اختلاط در مخزن و یا به کار رفته در ساختار فرمولاسیون می باشد.به منظور افزایش کارایی برخی ازعلف کش های پس رویشی چغندر قند، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل، نحوه کاربرد علف کش (کاربرد یک مرحله ای و چند مرحله ای)، نوع علف کش (کلریدازون+دسمدیفام (کلردس)، دسمدیفام+فنمدیفام+اتوفومسات (دسفنتو)، و کلریدازون+دسمدیفام+فنمدیفام+اتوفومسات (کلردس فن تو) و ماده افزودنی (عدم کاربرد ماده افزودنی، آمونیوم سولفات، آدیگور و سیتوگیت) بود.نتایج نشان داد که بیشترین میزان عملکرد ریشه چغندر قند (110.29 تن در هکتار) در نتیجه کاربرد چند مرحله ای کلر دس به همراه آدیگورو بیشترین میزان عملکرد شکر (16.10 تن در هکتار) در اثر کاربرد چند مرحله ای کلر دس فن توبه همراه آدیگور حاصل شد. همچنین تیمار کاربرد چند مرحله ای دس فن تو بدون ماده افزودنی کمترین میزان عملکرد ریشه و شکر را (به ترتیب با 50.07 و 7.57 تن در هکتار) در بین تیمارهای آزمایشی داشت. کاربرد چند مرحله ای کلردس به همراه سیتوگیت و همچنین کاربرد یک مرحله ای کلر دس فن توبه همراه سیتوگیت با کنترل کامل علف های هرز بیشترین تاثیر را بر تراکم و زیست توده کل علف های هرز داشتند. در مقابل، تیمارهای کاربرد یک مرحله ای و چند مرحله ای دسفنتو به همراه آمونیوم سولفات، کمترین تاثیر را بر تراکم و زیست توده کل علف های هرز داشتند.نتایج حاصل از برازش معادله کاهش هذلولی دو پارامتره نشان داد که در غیاب علف های هرز، بالاترین میزان عملکرد ریشه چغندر قند به ترتیب 104.62 و 101.41 تن در هکتار، و در صورتی که تراکم و زیست توده کل علف های هرز به 24.28 بوته در متر مربع و یا 479.13 گرم ماده خشک در متر مربع برسد، عملکرد ریشه چغندر قند 50 درصد کاهش خواهد یافت.

به منظور تعیین کارآیی علف کش های انتخابی چغندرقند و بهترین زمان کاربرد آنها در کشت های نشایی این گیاه، آزمایشی در دو منطقه کرمانشاه و مشهد در سال 1399 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 11 تیمار و چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل: کاربرد تریفلورالین (در سه زمان قبل از نشاکاری و بعداز ظهور برگ های دوم و چهارم)، فن مدیفام + دس مدیفام + اتوفومزیت (فن دس اتو) (در زمان ظهور برگ چهارم)، کلریدازون (در دو زمان بعد از نشاکاری و قبل از اولین آبیاری و در مرحله 4-2 برگی)، سیکلوات (قبل از نشاکاری)، سیکلوات + تریفلورالین (قبل از نشاکاری)، متامیترون (بلافاصله بعد از نشاکاری)، متامیترون + فن دس اتو ( به ترتیب بعداز نشاکاری و در مرحله ظهور برگ چهارم) و شاهد وجین علف هرز. نتایج این بررسی نشان داد که کاربرد علف کش متامیترون (در مقدار 3 لیتر در هکتار بلافاصله بعداز نشاکاری) و هم چنین متامیترون+فن دس اتو( در مقادیر 1/5+3 لیتر در هکتار بلافاصله بعداز نشاکاری و در مرحله ظهور برگ چهارم در چغندرقند) بیش از 85 درصد علف های هرز را کنترل کردند (به ترتیب حدود 90 و 88 درصد برای منطقه کرمانشاه و 62 و 83 درصد برای منطقه مشهد). بیشترین عملکردریشه چغندرقند نیز از تیمارهای متامیترون (در مقدار 3 لیتر در هکتار بلافاصله بعداز نشاکاری) (به میزان حدود 84 تن در هکتار برای کرمانشاه) و متامیترون + فن دس اتو (در مقادیر 1/5+3 لیتر در هکتار در بلافاصله بعداز نشاکاری و در مرحله ظهور برگ چهارم در چغندرقند) (به میزان حدود 64 تن در هکتار برای مشهد) حاصل شد و از این جهت، کاربرد این علف کش ها جهت کنترل مطلوب علف های هرز در کشت های نشایی چغندرقند توصیه می شوند.

با هدف بررسی اثر اختلاط دوتایی تری­فلوسولفورون­متیل، کلریدازون و کلوپیرالید روی علف­ هرز خرفه، سه آزمایش جداگانه در محیط بیرون در دانشگاه بوعلی سینا همدان در تابستان 1402 اجرا شد. در هر آزمایش، مقادیر 0، 25/6، 5/12، 25، 50 و 100 درصد دُز برچسب شده از دو علف­کش­ در قالب نسبت­ های اختلاط (100:0)، (80:20)، (60:40)، (40:60)، (20:80) و (0:100) تهیه و در مرحله چهار تا پنج برگی خرفه به کار برده شدند. برهمکنش های اختلاط علف­کش­ ها پس از برازش یک مدل هم­اثر مناسب (براساس آزمون عدم برازش) روی مقادیر ED50 (مقدار علف­کش لازم برای کنترل 50 درصدی خرفه) به دست آمده از نسبت­های مختلف اختلاط تعیین شد. برازش مناسب مدل خطی دُز افزایشی روی مقادیر ED50 به دست آمده از نسبت­های مختلف اختلاط کلریدازون + تری­فلوسولفورون­متیل حاکی از وجود اثر افزایشی بین آن هاست؛ لذا، آن ها اختلاط ­پذیر هستند. برازش مناسب مدل غیرخطی هِولت روی مقادیر ED50 به دست آمده از نسبت­ه ای مختلف اختلاط کلوپیرالید + تری­فلوسولفورون­متیل (λ برابر 66/1) حاکی از وجود اثر هم­افزایی بین آن هاست؛ لذا، آن ها نیز اختلاط­ پذیر هستند. در حالی که برازش مناسب مدل غیرخطی وُیلوند روی مقادیر ED50 به دست آمده از نسبت­ های مختلف اختلاط کلوپیرالید + کلریدازون (η1 برابر 7/1 و η2 برابر 8/3) حاکی از وجود اثر هم­کاهی بین آن هاست؛ لذا، اختلاط این دو علف کش توصیه نمی شود.

به منظور پی جویی احتمال بروز مقاومت دو گونه از علف هرز تاج خروس (Amaranthus retroflexus L.) و (Amaranthus blitoides S.Wats) نسبت به علف کش های کلریدازون، دس مدیفام و مخلوط این دو علف کش، دو آزمایش گلخانه ای و زیست سنجی در سال های 82-81 و 83-82 در بخش علف های هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور انجام شد. آزمایش ها به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی (27 توده تاج خروس با 3 علف کش در آزمایش گلخانه ای و 6 توده تاج خروس با 1 علف کش در آزمایش زیست سنجی) در 4 تکرار انجام شد. در آزمایش گلخانه ای بذور مشکوک به مقاومت و بذور حساس به علف کش تاج خروس از مناطق مختلف استان های آذربایجان غربی، اصفهان، فارس و خراسان جمع آوری و با استفاده از دز توصیه شده علف کش های ذکر شده، سم پاشی شدند و غربال گیاهان مشکوک به مقاومت و حساس به علف کش با اندازه گیری وزن خشک و نمره دهی نسبت به شاهد بدون علف کش انجام شد. بدین ترتیب که اگر میانگین درصد وزن خشک گیاهان تیمار شده ای که زنده مانده بودند، حداقل 50% وزن خشک گیاهان شاهد (بدون علف کش) بود، به عنوان گیاهان مقاوم انتخاب و اگر میانگین درصد وزن خشک آن ها کمتر از 50% وزن خشک شاهد بود، به عنوان گیاهان غیر مقاوم در نظر گرفته شدند. آزمایش زیست سنجی با استفاده از پتری دیش بر روی 6 توده تاج خروس از توده های آزمایش گلخانه ای با اعمال دزهای0 ، 0.5، 1، 1.5، 2، 2.5 و 3 گرم ماده موثر در لیتر علف کش کلریدازون انجام شد و طول ریشه چه مبنای ارایه نتایج قرار گرفت. نتایج دو ساله آزمایش گلخانه ای بر روی بذور تاج خروس نشان داد که با اینکه کلیه توده ها به هیچ یک از علف کش های کلریدازون، دس مدیفام و مخلوط این دو علف کش مقاومتی نشان ندادند، اما دارای عکس العمل متفاوتی نسبت به این علف کش ها بودند، به طوریکه توده هایی مانند FR1 و MR(bl)5 توسط علف کش کلریدازون، ER2 و MR(re)1 توسط علف کش دس مدیفام و ER1، ER3 و MR(bl)6 نیز توسط مخلوط این علف کش ها کمتر کنترل شدند، بنابراین در صورت ادامه کاربرد مستمر علف کش های بازدارنده فتوسنتز احتمال مقاومت آن ها در آینده وجود خواهد داشت. در آزمایش زیست سنجی نیز، ریشه چه کلیه توده ها با افزایش دز علف کش کاهش رشد نشان داد و مقاومتی مشاهده نشد.