منصب پیشکاری یا پیشکار با ریشه ای دیرینه در نظام دیوان سالاری ایران در دوره ی قاجار احیاء و جایگاه مهم و تاثیرگذاری در ساختار اداری ایران عصرقاجار دست کم در دوره هایی خاص یافت. می دانیم که قاجارها دستگاه دیوان سالاری گسترده ای را شکل دادند و در کنار احیای مناصب و مشاغل اداری کهن گاه به ضرورت مناصب جدیدی نیز ایجاد کردند. به تبع ساختار دستگاه دیوانی مرکزی در تهران در ایالت ها و ولایات مختلف نیز دستگاه اداری و دیوانی بزرگ و کوچکی شکل گرفت. مهمترین و گسترده ترین تشکیلات اداری و دیوانی در میان ایالات و ولایات عصر قاجار بعد از تهران، در دارالسلطنه ی تبریز به ظهور رسید. یکی از مناصب درجه اول که گاه با وظایف و اختیارات ولیعهد و مناصب دیگری در دستگاه دیوانی تبریز عصر قاجار تلاقی می کرد منصب پیشکاری بود و دارندگان این مقام و منصب از چهره ها و شخصیت های سیاسی و نظامی درجه اول قاجاری نیز به شمار می رفتند. این مقاله ضمن تبارشناسی و ردیابی تاریخی منصب پیشکار به موقعیت، جایگاه و دگرگونی این منصب مهم و قلمرو وظایف اداری آن با تاکید بر منابع دست اول و تحقیقات معتبر با روش توصیفی-تبیینی، در ساختار دیوانی آذربایجان دوره ی قاجار پرداخته است.

آذربایجان به مرکزیت تبریز به دلیل مجاورت با روسیه و عثمانی و استقرار ولیعهد در آن از جایگاه خاصی برخوردار بود و لذا اداره آن سازوکار متفاوتی را می‎طلبید. در رأس این مجموعه دیوانیان اعزامی از مرکز بودند ولی زیرمجموعه این نظام محلی به دلیل سابقه سیاسی و اداری تبریز از ظرفیت‎های بومی و گاه غیربومی تأمین می‎شد. نقش اشکالات و نواقص ساختاری اداری و سیاسی تبریز در بروز نابسامانی‎های اداریِ این شهر ولیعهدنشین به عنوان مسئله در تحقیق حاضر مورد بررسی قرار می‎گیرد و با روش توصیفی و تبینی به این سؤال‎های اساسی پاسخ داده می‎شود که ساختار اداری و سیاسی تبریز در ایران عصر ناصری و مظفری از کدام نواقص و مشکلات رنج می‎برد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در نظام اداری تبریز این دوره ولیعهد و پیشکار ستون‎های اصلی نظام اداری و سیاسی تبریز بودند، ازاین‎روی مناسبات این دو در روند امور این شهر تأثیر مهمی داشت. عدم شفافیت نظام اداری و سیاسی در تعیین حدود وظایف ولیعهد و پیشکار همواره زمینه ساز بروز تعارضاتی میان آنان بود. همچنین تداخل کارکردهای مناصب فوقانی امری بغرنج در ساختار اداری ‎و‎ سیاسی تبریز در این دوره بود. ضعف نظام اداری ‎و‎ سیاسی مداخلات نمایندگان سیاسی دول انگلیس و روسیه را در امور تبریز به همراه داشت. افزون بر این جایگزینی تجمیع قدرت به‎جای اصل تفکیک قدرت این ساختار را متزلزل‎تر نمود نتیجه این تزلزل شورش‎های اجتماعی پیش از مشروطه است.

موضوع اصلی در زبان شناسی رایانه ای پردازش زبان طبیعی است و هنگامی که کارشناسان رایانه از پردازش زبان طبیعی سخن می گویند اغلب مسایلی را عنوان می کنند که نشان می دهند تمایز روشنی میان خط و زبان قایل نیستند. به سخن دیگر، در بسیاری موارد، این دو حوزه را در هم می آمیزند. بد نیست در آغاز به برخی از کاربردهای رایانه در حوزه خط اشاره ای نماییم و سپس به نقش آن در حوزه زبان به ویژه ساخت واژه بپردازیم.1 حوزه خط1-1 غلط یابی املایییکی از ابزارهای سودمندی که واژه پردازها به تدریج از آن سود جستند، خطایاب یا غلط یاب املایی است. در نسخه های جدید نرم افزار Word، برای متنهای انگلیسی، می توان از کاراییهای بالای غلط یاب آن بهره گرفت. از چند سال گذشته، برخی از شرکتهای سازنده نرم افزار واژه پرداز فارسی کوشیدند نمونه هایی از چنین غلط یابهایی را برای فارسی به کار گیرند، از جمله پیشکار، زرنگار، گستره نگار و نقش.

محمدبن محمد الیمانی از مؤلفان دربار العزیز بالله پنجمین خلیفۀ فاطمی است. رسالۀ کوتاه سیرة الحاجب تنها متن برجای مانده از اوست که دارای محتوایی تاریخ نگارانه است. این رساله به دستور خلیفۀ وقت و به شیوۀ نقلی رویدادهای مربوط به قدرت یابی فاطمیان را ما بین سال های 286 تا 297 هجری براساس روایات جعفربن علی الحاجب پیشکار مخصوص عبیدالله المهدی روایت می کند. دورانی یازده ساله از تاریخ فاطمیان که با اعلام امامت ازسوی عبیدالله المهدی آغاز و با استقرار دولت فاطمیان در رقاده خاتمه می یابد. در این مقاله تلاش شده است براساس شاخصه های نگرشی و نگارشی حاکم بر تاریخ نگاری اسماعیلیان، متن رسالۀ سیرة الحاجب از منظر موضوع نگارش تاریخ، روش و رویکرد مسلط بر شیوۀ نگارش تاریخ و منابع نقل روایات تاریخی، بررسی و تحلیل علمی شود. براین اساس به نظر می رسد که رسالۀ سیرة الحاجب با برخورداری از شاخصه هایی چون تاریخ نگاری مقدس با رویکرد کلامی، شیوۀ ترکیبی در نقل رویدادها و اتکای بر روایات شاهدان عینی و منابع مورد وثوق مورخ اسماعیلی، ذیل گفتمان تاریخ نگاری اسماعیلی قابل دسته بندی است. شیوۀ پژوهش در این مقاله، تحلیل محتوای کیفی و گردآوری داده ها مبتنی بر جست وجوی کتابخانه ای است.

یکی از منحصر به فردترین قنات های دشت گناباد، قنات ثلاثه است. قناتی که دارای یک مادرچاه و منطقه تره کار بوده و به سمت پایین دست به 3 رشته تقسیم می گردد. هدف این تحقیق، مطالعه ساختمان و تعیین حدود حوضه آبگیر قنات است. به این منظور بر اساس تصاویر ماهواره ای و پیمایش های صحرایی، مسیر رشته های قنات در دشت شناسایی و ترسیم شد. همچنین با استفاده از نقشه های توپوگرافی منطقه، اندازه گیری شیب کوره قنات و اطلاعات سطح آب چاه های مشاهده ای دشت، عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی برآورد و طول قسمت آبگون قنات برآورد گردید. در نهایت با توجه به طول بخش تره کار قنات و مسیر تره کار قنات های اطراف، هیدروژئولوژی و هیدرولوژی بالادست قنات، حدود حوضه آبگیر قنات تعیین شد. قنات دارای سه رشته اصلی و یک رشته فرعی به طول کلی 36 کیلومتر و 514 حلقه چاه است. عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی به ترتیب حدود 135 و 116 متر برآورد گردید. عمق سطح آب زیرزمینی در محل مادرچاه رشته اصلی 131 متر و در محل مادرچاه رشته فرعی حدود 119 متر برآورد گردید بنابراین رشته فرعی چندین سال است که خشک شده است. قسمت آبگون قنات حدود 550 متر و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 43 کیلومترمربع برآورد گردید. با افت سطح آب زیرزمینی در دشت و کاهش طول تره کار قنات، آبدهی آن در آینده کاهش خواهد یافت. لذا برای جلوگیری از این موضوع، علاوه بر کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی و اجرای طرح های تغذیه مصنوعی آبخوان، ادامه پیشکار قنات پیشنهاد می گردد.

در شاهنامه فردوسی، ضمن گزارشی که در باره فرجام پادشاهی ضحاک آمده است، از یک شخصیت اسطوره ای به نام کندرو یاد می شود که، به روایت فردوسی، پیشکار ضحاک بوده و در غیاب او اداره امور کشور را بر عهده داشته است:چو کشور ز ضحاک بودی تهی           یکی مایه ور بد بسان رهیکه او داشتی گنج و تخت و سرای      شگفتی به دل سوزگی کدخدایورا کندرو خواندندی به نام              به کندی زدی پیش بیداد گام)شاهنامه (1)، ج 1، ص 78، ابیات (369-367بیت سوم از ابیات بالا به ظاهر نشان می دهد که فردوسی این نام را کندرو خوانده و با آن تفنن شاعرانه کرده است. پژوهشگران و مصححان شاهنامه نیز، بدون توجه به گونه کهن تر نام این موجود افسانه ای در متون باستانی، تصور کرده اند که تلفظ آن به هنگام تدوین شاهنامه به ضم کاف بوده یا حداقل فردوسی چنین قرایتی را در نظر داشته است (JUSTi 1895, rep. 1963, p. 166; Wolff 1935, p. 666←). اما شواهد و قراینی در دست است که نشان می دهد این نظر صایب نیست. فردوسی در موارد دیگری نیز با پاره ای از اسامی خاص به این گونه تفنن ادبی پرداخته، که از آن جمله است در مورد نام سهراب:چو خندان شد و چهره شاداب کرد     ورا نام تهمینه سهراب کرد)شاهنامه (1)، جد 2، ص 125، بیت (98و در مورد نام رستم در آنجا که سخن از زاده شدن اوست و بیان رهایی رودابه از درد و رنج زایمان:بگفتا برستم غم آمد به سر     نهادند رستمش نام پسر)همان (1)، ج 1، ص 268، بیت (1483