با نگاهی به آثار مارتین هایدگر به سهولت می توان مشاهده کرد که هراز گاه وی به هم سخنی با هگل می پردازد. اما به طور خاص از هایدگر سه کتاب مهم در مورد هگل در دست داریم: 1- مفهوم تجربه نزد هگل؛ هگل و یونانیان؛ 3- پدیدارشناسی روح هگل. از این میان کتاب های اول و سوم به زبان انگلیسی ترجمه شده اند. متن مورد نظر ما ترجمه انگلیسی کتاب (پدیدارشناسی روح هگل) است که توسط انتشارات دانشگاه ایندیانا در سال1988 به چاپ رسیده است. پیش از پرداختن به محتویات کتاب ضروری است به برخی مشخصات کتاب و مترجمان آن بپردازیم.

عمدتا پدیدارشناسی روح را اولین اثر هگل می دانند که در آن برای نخستین بار رویکرد دیالکتیکی خاص وی تبیین شده است. اما معمولا فراموش می شود که پدیدارشناسی روح، نه اثری مستقل، بلکه نتیجه فلسفه ورزی های دوران ینا (1801-1806) است که نتیجه آن علاوه بر متون متعدد، مجموعه «دست نوشته های نظام ینا» است که در آن هگل برای نخستین بار از شکلی از حقیقت نظام مند در قالب یک فرآیند کلی سخن می گوید. یکی از مهم ترین بخش های این نظام «متافیزیک» نام دارد که هگل در آن، گذاری دیالکتیکی از نخستین مبانی فهم بشری (اصل امتناع تناقض) تا والاترین تجلی حقیقت (روح مطلق) را به نمایش می گذارد. از این متن، نه تنها در زبان فارسی هیچ شرحی در دسترس نیست، بلکه حتی در عالم انگلیسی زبان نیز به ندرت به آن اشاره شده است. به همین منظور، مقاله حاضر سه بخش اصلی برسازنده متافیزیک ینا، یعنی گذار از «شناخت در مقام نظام اصول نخستین» به «متافیزیک ابژکتیویته» و در نهایت «متافیزیک سوبژکتیویته» را مورد واکاوی قرار خواهد داد.

در برداشت هگل از فلسفه، تاریخ امری محوری است. به نظر او، تاریخ را به سه شیوه می توان نگاشت: 1- تاریخ دست اول، 2- تاریخ اندیشه گرانه، 3- تاریخ فلسفی یا فلسفه تاریخ که روش برگزیده هگل است. بر جهان عقل حاکم است، در نتیجه تاریخ جهانی جریانی عقلانی و ضروری است نه تصادفی. موضوع تاریخ فلسفی، روح است. روح جوهری است خودآگاه و آزاد و در سیر تاریخی خود به آزادی خود وقوف پیدا می کند. هر قوم یا ملتی روحی دارد که مرحله ای است از تحقق روح جهان. روح جهان توسط شور و مرحله عالی ترین از آزادی و خودآگاهی را تحقق می بخشند. هگل تاریخ جهان را به سه دوره شرقی، کلاسیک و ژرمنی تقسیم می کند.  

این مقاله به نقد و بررسی کتاب شناخت هگل گرایی نوشته رابرت سینربرینک با ترجمه مهدی بهرامی به ویراستاری محمدمهدی اردبیلی می پردازد. در این نوشته ابتدا به تحلیل محتوایی متن کتاب صرفنظر از ترجمه فارسی آن خواهیم پرداخت و نقش هگل در فلسفه اروپایی به ویژه نقش آن در شکل گیری تفکر ساختارگرا و پساساختارگرای فرانسوی اشاره می کنیم و سپس به ارزیابی ترجمه فارسی خواهیم پرداخت. کتاب شناخت هگل گرایی یکی از بهترین کتاب هایی است که در کشور ما می تواند خلاء ناشی از هگل گرایی در قرن بیستم را تا حدی پرکند، هرچند نویسنده کتاب غالبا با سلیقه و سبکی خاص خود از متفکر مهم فرانسوی یعنی ژاک لکان که بخشی از اندیشه خودش را مخصوصا در مفهوم «میل» وامدار هگل است، چشم پوشیده است و یکی از کاستی های کتاب است. این مقاله با یک مقدمه در جهت معرفی نویسنده و اهمیت کتاب او برای خواننده و معرفی صوری و محتوایی اثر و تحلیل محتوای اثر سعی کرده محاسن و معایب این کتاب را بیان نماید. البته پیشنهادهایی برای ترجمه فارسی برخی اصطلاحات آن نیز مطرح کرده ایم.

گفتار حاضر بر آن است که توجه به تاریخ فلسفه فرع بر ظهور تفکر تاریخی در دوره مدرن است. در سایه پرسش از ماهیت طبیعت در دوره مدرن و بسط اصول و قوانین آن در حوزه حیات انسانی، پرسش از ماهیت تاریخ نیز پیش آمد، لذا تاریخ در شمار یکی از منابع شناخت درآمد. هگل با پرسش از ماهیت تاریخ فلسفه آنرا نهاد تاریخ جهان تلقی کرد. در درس گفتارهای خود در این باب ابتدا از چیستی تاریخ فلسفه سخن راند و سپس ادوار تاریخ فلسفه را در سیر جغرافیایی آن از شرق به غرب مطابق اصول تفکر تاریخی خود روایت کرد. مقاله حاضر شرحی از این ماجرا را با ابتنا بر متون درس گفتارها بر عهده گرفته است.

هگل زیبایی را تجلی معقول یا صورت عقلی در امر محسوس می داند. زیبایی در دو ساحت طبیعت و هنر متجلی می شود و این هر دو ساحت واجد وجهی محسوس می باشند. اما خود زیبایی امری محسوس نیست بلکه صورتی است معقول. زیبایی تنها برای دیگری یعنی برای ما یعنی برای ذهنی که زیبایی را در می یابد، خلق شده است. به عبارت دیگر زیبایی شیء زیبا در حس آشکار نمی شود بلکه در ملاحظه وحدت اجزاء و اعضای امر زیبا آشکار می شود و این نیز با تفکر امکان پذیر خواهد بود. زیبایی طبیعت در سه مرتبه مورد ادراک ما قرار می گیرد: مرتبه اول مواجهه با زیبایی طبیعی است تنها به صورت هماهنگی درونی در محصولات عینی (مثل بلور طبیعی). در مرتبه دوم زیبایی طبیعی را به عنوان زندگی درونی همراه با تمایزهای ماهوی آن ملاحظه می کنیم. در مرتبة سوم زیبایی را در من خودآگاه ادراک می کنیم. زیبایی طبیعت ناقص است؛ زیرا واقعیت خارجی حداکثر دارای وجود درونی نامتعین و انتزاعی است و برخلاف نفس، وجود آن درونی نیست. به عبارت دیگر زیبایی طبیعت انتزاعی است نه انضمامی. هگل زیبایی انتزاعی را از سه جنبه مورد بررسی قرار می دهد: اول از حیث صورت؛ دوم از حیث وحدت انتزاعی ماده حسی و سوم از جنبه محدودیت وجود فردی بی واسطه.

در فلسفه غرب با تفکر هگل تاریخ و فلسفه با هم نسبت می یابند و بل فلسفه، تاریخی و تاریخ، فلسفی دیده می شود و این پیوند مبارک بدون تفسیر تاریخ فلسفه برای هگل امکان پذیر نبوده است. لذا تفسیر هگل از تاریخ فلسفه جدید (مدرن) امکان جمع تقابلهای تفکر جدید غربی را که از زمانه دکارت تا خود هگل حیات فرهنگی غرب را دچار شقاق و گسیختگی کرده بود، میسور ساخت. در مقاله حاضر، یکی از مهمترین فلاسفه دوره جدید، یعنی اسپینوزا از نظرگاه هگل با ابتناء بر متن درس- گفتارهای تاریخ فلسفه مورد بحث قرار گرفته است. در بخش اول مقاله مقدمه و کلیات تفسیر هگل را پیش کشیده ایم. در بخش دوم نقد و نظر هگل در باب تعاریف کتاب اخلاق را آورده ایم. در بخش سوم نیز مساله انکار جهان در فلسفه اسپینوزا، که در مقابل تفسیر الحادی فلسفه اوست، مورد بحث و فحص قرار گرفته است.