به منظور بررسی تاثیر مقادیر مختلف آبیاری و کود نیتروژن بر عملکرد ذرت علوفه ای (K.Sc704)، آزمایشی در سال زراعی 88-1387 به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بایع کلا (نکا) اجرا شد. عامل اصلی دور آبیاری در چهار سطح (I1، I2، I3 و I4 که به ترتیب 75، 100، 125 و 150 میلی متر تبخیر تجمعی از تشتک تبخیر کلاسA ) و عامل فرعی نیتروژن (0، 96 و 184 کیلوگرم نیتروژن خالص) می باشند. نتایج نشان داد که کم ترین وزن خشک و وزن علوفه تر در هکتار برای دور آبیاری با 150 میلی متر تبخیر تجمعی از تشتک تبخیر کلاس A حاصل شد (76.90 و 57.58 تن در هکتار). بیش ترین وزن علوفه تر در هکتار وکارآیی مصرف آب ماده خشک با دور آبیاری 125 میلی متر (79.200 تن در هکتار و 18.19 کیلوگرم بر میلی گرم) بدست آمد. حداکثر کارآیی بیولوژیک مصرف آب و راندمان مصرف آب تحت تیمارهای دور آبیاری 125 میلی متر و 150 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A ( 32.11و 13.91 کیلوگرم بر میلی گرم) حاصل گردید. ارتفاع بوته، وزن خشک، طول بلال، وزن علوفه تر درهکتار، راندمان مصرف آب، کارآیی مصرف آب ماده خشک، درصد آب نسبت به وزن خشک و کارآیی مصرف آب با مصرف 184 کیلوگرم نیتروژن درهکتار بیش ترین بود. حداکثر راندمان مصرف آب با 150 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A با مصرف 184 کیلوگرم نیتروژن درهکتار (13.91 کیلوگرم بر میلی گرم)، درحالیکه وزن خشک با 75 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A با همین مقدار نیتروژن (28.700 تن در هکتار) حاصل گردید.

این تحقیق به منظور بررسی دور آبیاری و تراکم بر عملکرد و اجزا عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیکی سورگوم علو فه ای رقم اسپیدفید در سال 1387 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک انجام شد. آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. عامل دور آبیاری در 3 سطح: 9، 13 و 17 روزیک بار بعد از مرحله پنجه دهی در کرت های اصلی وعامل تراکم های کاشت در 3 سطح: 300، 200 و 400 هزار بوته درهکتار در کرت های فرعی قرار گرفتند. اثر دورهای آبیاری بر صفات ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد گره در بوته، وزن تر برگ در بوته، وزن تر ساقه و عملکرد علوفه تر معنی دار شد. اثر تراکم های گیاهی نیز بر صفات ارتفاع گیاه، قطر ساقه، وزن تر برگ در بوته، وزن تر ساقه و عملکرد علوفه تر معنی دار شد. همجنین اثر متقابل تیمارها بر صفات ارتفاع گیاه، وزن تر ساقه وعملکرد علوفه تر معنی دار شد. در این آزمایش بهترین رژیم آبیاری انجام آبیاری هر 9 روز یکبار و مناسب ترین تراکم 300 هزار بوته در هکتار بود. نتایج به دست آمده نشان داد علوفه تر در سطح آبیاری 9 روزبیشترین مقدار را دارد در حالی که پس از خشک شدن میزان علوفه خشک در سطح آبیاری 9 روز یکبار و تراکم 300 هزار بوته در هکتار با میزان 33.33 تن در هکتار بیشترین مقدار را به خود اختصاص داد. درصد وزن خشک به وزن تر در سطوح مختلف آبیاری در سطح احتمال 5% تفاوت معنی دار داشت. همچنین تراکم ها و اثر متقابل تراکم در سطوح دور آبیاری در سطح احتمال 1% دارای تفاوت معنی دار بود.

این تحقیق به منظور بررسی اثر اتفون، به عنوان تنظیم کننده رشد (سطح 0 و 0.56 کیلوگرم در هکتار) و اثر تراکم بوته (76000 و 86000 بوته در هکتار) بر برخی شاخص های رشد ذرت دانه ای رقم سینگل کراس 400 تحت دوره های مختلف آّبیاری (7، 11 و 15 روز) به صورت آزمایش فاکتوریل اسپیلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1388 اجرا گردید. نتایج نشان داد که تنش رطوبتی 15 روزه، شاخص سطح برگ را به میزان 13 درصد نسبت به شاهد کاهش داد. تیمار تراکم 8.6 بوته در متر مربع در هر سه دور آبیاری شاخص سطح برگ بالاتری نسبت به تیمار تراکم 7.6 بوته در متر مربع داشت. در تیمار دور آبیاری 7 روز مصرف اتفون در تراکم بیشتر سرعت رشد محصول را 14 درصد و در تراکم پایین به میزان 7 درصد کاهش داد.

خشکی و کم آبی به عنوان مهم ترین مشکل توسعه کشاورزی در ایران یکی از بازدارنده های اصلی در تولید محصولات کشاورزی به شمار می رود. لذا انتخاب گونه های مناسب در مناطق خشک و نیمه خشک بسیار حائز اهمیت است. گونه های مختلف گیاهی از نظر مقاومت به خشکی و کم آبی دامنه وسیعی را نشان می دهند که به دلیل سازگاری های فیزیولوژیکی، ریخت شناسی و بیوشیمیایی آن ها می باشد. از آنجا که رویکرد جهانی در تولید گیاهان دارویی به سمت بهبود کمیت و کیفیت ماده مؤثره می باشد، بنابراین به نظر می رسد که تغذیه سالم گیاهان از طریق کاربرد کود های بیولوژیک دارای بیشترین تطابق با اهداف تولید گیاهان دارویی باشد و منجر به بهبود عملکرد کمی و کیفی آن ها شود. به منظور بررسی اثر دورآبیاری و نقش تغذیه بر اجزای عملکرد و برخی خصوصیات بیوشیمیایی گیاه دارویی آویش زراعی، از سه سطح آبیاری 7= شاهد (w1 )، 12= دورآبیاری ملایم (w2 ) و 17=دورآبیاری شدید (w3 ) بر حسب روز به عنوان عامل اصلی و همچنین تعدادی کود بیولوژیک (قارچ گلوموس، باکتری های آزسپریلیوم و سودوموناس و کود شیمیایی NPK) به عنوان عوامل فرعی استفاده شد. آزمایش به صورتاسپیلت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1396 در یک مزرعه زراعی انجام شد. بر اساس نتایج بدست آمده بیش ترین میزان عملکرد سرشاخه های گل دار و فنل کل به ترتیب در تیمار-آبی شاهد (w1)، تیمار آبی w3 و تیمار کودی NPK مشاهده گردید. همچنین بیش ترین میزان عملکرد بیولوژیکی و تعداد شاخه های جانبی در تیمارآبی شاهد (w1) و تیمار کودی قارچ-ریشه، بیش ترین میزان پروتئین در تیمار آبی شاهد (w1) و تیمار کودی آزوسپریلیوم، بیش ترین میزان کربوهیدرات محلول در تیمار آبی w2 و تیمار کودی سودوموناس بیش ترین میزان ارتفاع بوته در تیمار آبی شاهد (w1) بیش ترین میزان پرولین و درصد اسانس در تیمار آبی w3 مشاهده شد. از لحاظ تیمار کودی بیش ترین میزان ارتفاع بوته، میزان پرولین و درصد اسانس به ترتیب درتیمارهای کودی سودوموناس، NPK و قارچ-ریشه به دست آمد. با توجه به نتایج به دست آمده در این تحقیق چنین نتیجه گیری می شود که تیمار های کودی با کاهش اثرات نامطلوب تنش خشکی از طریق افزایش تعدادی از شاخص های بیوشیمیایی باعث افزایش میزان اجزای عملکرد و پارامتر های فیزیولوژیکی گیاه تحت تنش شوند که در نهایت می توانند علاوه بر کمیت، کیفیت فراورده های گیاهان دارویی را تحت تأثیر مثبت قرار دهد. به طور کلی براساس نتایج حاصله از این آزمایش می توان چنین بیان کرد که در شرایط تنش آبیاری استفاده از کود های زیستی به ویژه قارچ-ریشه می تواند تا حد زیادی از بروز اثرات سوء تغذیه ای در این گیاه بکاهد. البته با توجه به عدم وجود رابطه اختصاصی بین گونه قارچ-ریشه و آویشن، استفاده از گونه های دیگر قارچ-ریشه نیز توصیه می شود.

استفاده از مواد جاذب رطوبت برای افزایش بهره وری آب طی دهه های اخیر مورد توجه محققین بوده است. در این راستا مواد مختلفی با ماهیت و قابلیت متفاوت در جذب و نگهداری آب معرفی شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر کاربرد پلیمر سوپرجاذب آکواسورس بر عملکرد و بهره-وری آب سویا در منطقه کرج انجام شد. این پژوهش به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اول شامل دور آبیاری، 4 و 7 روز و فاکتور دوم کاربرد سوپرجاذب در سه سطح صفر، 200 و 300 کیلوگرم در هکتار بود. در طول دوره رشد قبل و بعد از هر آبیاری مقادیر رطوبت خاک تا عمق توسعه ریشه اندازه گیری گردید. در انتهای دوره رشد عملکرد دانه، درصد روغن و پروتئین دانه و بهره وری آب تعیین گردید. نتایج نشان داد اثر دور آبیاری بر تمامی شاخص های مورد بررسی معنی دار بود ضمن آنکه اثرات متقابل دورآبیاری و سوپرجاذب بر میزان آب مورد استفاده و عملکرد دانه معنی دار گردید. با تغییر دور آبیاری از 4 به 7 روز بطور میانگین میزان آب آبیاری، عملکرد دانه سویا، عملکرد روغن، عملکرد پروتئین، بهره وری آب در تولید دانه، روغن و پروتئین به ترتیب به میزان 30، 50، 52، 50، 26، 23 و 30 درصد کاهش یافت. در شرایط کاربرد سوپرجاذب، افزایش عمق آب آبیاری به بیش از 630 میلی متر، تأثیر زیادی بر عملکرد محصول نداشت. همچنین مصرف سوپرجاذب سبب گردید تا عمق مناسب آبیاری برای دستیابی به بالاترین میزان بهره وری آب سویا تقریباً 10 درصد کاهش یابد. نتایج بیانگر آن است که مصرف سوپرجاذب به میزان 200 کیلوگرم در هکتار باعث افزایش عملکرد دانه، ، عملکرد روغن، عملکرد پروتئین و بهره وری آب در تولید دانه، روغن و پروتئین شده و مقادیر بیشتر از آن (300 کیلوگرم در هکتار) باعث کاهش صفات مذکور گردید.

کمبود آب از مهمترین مشکلات مناطق خشک و نیمه خشک می باشد که بر روی رشد و نموگیاهان اثر می گذارد. بنابراین هدف اصلی از این تحقیق مطالعه تاثیر زمانهای مختلف آبیاری بر عملکرد دانه و اجزای آن در گیاه دارویی خاکشیر در منطقه شهرقدس بود. این آزمایش در سال 1390 در مزرعه آزمایشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس انجام شد. آزمایش در قالب بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار اجرا شد. فاکتور مورد آزمایش دورآبیاری بر اساس 100 (آبیاری نرمال)، 150 (تنش ملایم خشکی) و 200 (تنش شدید خشکی) میلی متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A بود که با توجه به اقلیم منطقه تقریبا آبیاری هر 10، 15 و 20 روز یکبار انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که اثر دورآبیاری بر عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه در سطح یک درصد معنی دار شد و مقایسه میانگین ها نشان داد که بیشترین عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه از آبیاری پس از 100 میلی متر تبخیر از سطح تشتک به دست آمد. همچنین عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه در شرایط آبیاری پس از 300 میلی متر تبخیر از سطح تشتک به شدت کاهش پیدا کرد. نتایج این آزمایش نشان داد که عملکرد دانه و اجزای آن در گیاه دارویی خاکشیر تحت شرایط تنش خشکی به شدت کاهش پیدا خواهد کرد.

در این پژوهش به منظور بررسی اثرات دورآبیاری و مقادیر نیتروژن بر شاخص های فیزیولوژیکی ذرت علوفه ای (S.c.704)، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بایع کلا (نکا) در سال زراعی 1388 اجرا شد. دورآبیاری در چهار سطح آبیاری 75، 100، 125 و 150 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر کلاسA ، به عنوان عامل اصلی و سه سطح مقادیر نیتروژن صفر، 96 و 184 کیلوگرم در هکتار (به ترتیب معادل صفر، 200 و 400 کیلوگرم اوره در هکتار) عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که دورآبیاری در صفاتی مانند: عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه (5%) و نیز مقادیر نیتروژن در صفاتی همچون عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و کاه، شاخص برداشت، وزن صد دانه، طول بلال، تعداد ردیف در بلال، تعداد دانه در هر ردیف و تعداد دانه در بلال (1%) و قطر بلال (5%) معنی دار گردید و همچنین اثرات متقابل دورآبیاری و مقادیر نیتروژن عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه (در سطح احتمال 1%) اثر معنی داری گذاشته است. عملکرد دانه با مصرف 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار نسبت به عدم مصرف نیتروژن 19.8 درصد افزایش معنی داری داشت، حداکثر شاخص برداشت برای تیمار بدون مصرف نیتروژن بدست آمد و با افزایش مصرف نیتروژن تا 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار شاخص برداشت بخاطر شدت افزایش عملکرد کاه نسبت به دانه کاهش داشت بطوری که عملکرد کاه نسبت به شاهد حدود 45.3 درصد افزایش یافت. سرعت رشد نسبی تحت مقادیر نیتروژن برای دورآبیاری 75، 125 و 150 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A تقریبا یکسان بوده و فقط تحت دورآبیاری 100 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A سرعت رشد نسبی با مصرف 96 و 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در تمامی مراحل رشد بیشتر گردید. در شاخص سطح برگ و وزن ویژه برگ در تیمارهای دورآبیاری با مصرف 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بویژه در مراحل آخر دوره رشد بیشترین بود، سرعت جذب خالص در شرایط بدون مصرف نیتروژن برای تمامی دورآبیاری در اواخر دوره رشد در مقایسه با مصرف 96 و 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار منفی گردید. بیشترین روند تغییرات ارتفاع بوته از مرحله 8 برگی به بعد با مصرف 184 کیلوگرم نیتروژن در هکتار مشاهده شد و ارتفاع بوته در زمان ظهور تاسل با دورآبیاری 125 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A حاصل گردید.

مقدمه و هدف: در جنوب ایران، به دلیل شرایط اقلیمی سخت مانند گرما، خشکی، تبخیر زیاد، کمبود بارش، تخریب جنگل ها و تغییر کاربری اراضی، احیاء و توسعه جنگل ها بسیار ضروری است. استفاده از گونه های بومی مانند کنار (Ziziphus spina-christi)، کهور ایرانی (Prosopis cineraria) و کرت (Acacia nilotica) به همراه روش های مؤثر تأمین آب، می تواند در موفقیت پروژه های جنگل کاری نقش کلیدی ایفا کند. این گونه ها به طور طبیعی در منطقه می رویند و از نظر اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی دارای ارزش بالایی هستند. این پژوهش با هدف بررسی مناسب ترین روش ذخیره نزولات آسمانی و دور آبیاری برای استقرار و زنده مانی این سه گونه درختی انجام شد.مواد و روش ها: این پژوهش در ایستگاه تحقیقات آبخوانداری استان بوشهر (روستای کناری، شهرستان تنگستان) در زمینی به مساحت 10 هکتار با اقلیم گرم و خشک و در ناحیه رویشی صحارا-سندی اجرا شد. بستر پژوهش شامل آبرفت های بادبزنی با خاک لومی سنگریزه دار و پوشش طبیعی تخریب شده ی درخت کنار بود. شیب زمین کمتر از 5 درصد و جهت کلی آن شرقی-غربی است. آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با آرایش اسپلیت پلات سه باره و در سه تکرار انجام گرفت. در این مطالعه، چهار عامل بررسی شد: روش ذخیره نزولات (بند خاکی و کنتورفارو)، دور آبیاری (25 و 35 روزه)، مدت آبیاری (دو سال و سه سال) و گونه گیاهی (کنار، کهور ایرانی و کرت). بندهای خاکی و کنتورفارو طبق نقشه برداری در خطوط مشخص پیاده سازی شدند. در هر کرت فرعی، 36 نهال از هر گونه کاشته شد. آبیاری نهال ها از نیمه دوم فروردین تا پایان آبان در دوره های مشخص شده انجام شد و طی دوره های دو یا سه ساله ادامه داشت. در کنار آبیاری، عملیات نگهداری نیز انجام شد. در پایان، تعداد نهال های زنده شده شمارش، ثبت و داده ها برای بررسی زنده مانی گونه ها تحلیل شد.یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین درصد زنده مانی کل برای کنار، کهور ایرانی و کرت به ترتیب 7/62 درصد، 9/49 درصد و 27 درصد بود. تفاوت بین میانگین‎ زنده‏مانی سه گونه درختی کشت‎شده در سطح پنج درصد معنی‎دار بود. نتایج نشان داد که اثرات متقابل ذخیره نزولات آسمانی، دورآبیاری، و سال های آبیاری بر اندازه زنده مانی گونه‎های کشت‎شده در طرح معنی‎دار بود (α=5%)، (Sig. = 0.009). زنده‎‎مانی نهال‎ها پشت بندخاکی از کنتورفارو بیشتر بود. زنده‎مانی نهال‎ها طی 10 سال روند کاهشی داشت ولی اندازه مرگ و میر نهال‎ها طی دوسال اول اجرای آزمایش بیشترین اندازه بود. مرگ و میر گونه کنار از سال چهارم به بعد متوقف شد اما مرگ و میر کرت و کهور ایرانی با سرعت کمتری تا سال پایانی طرح ادامه داشت. آنالیز داده‎های بارندگی نشان داد که دوسال اول و سه سال پایانی اجرای پژوهش، دوره‎های خشکسالی بودند. با این وجود، به دلیل انجام آبیاری کمکی و ذخیره باران، نهال‎های کشت شده زنده ماندند، که نشان‎دهنده ضرورت انجام عملیات حمایتی (آبیاری و ذخیره باران) برای انجام پروژه‎های جنگلکاری در جنوب کشور است.نتیجه گیری: نتایج این آزمایش نشان داد که  استقرار و زنده‎مانی کنار (Ziziphus spina-christi (L.) Desf.)، کهور ایرانی (Prosopis cineraria (L.) Druce) و کرت (Acacia nilotica (L.) Willd.) در طرح‎های احیاء و توسعه جنگل نیاز به اجرای عملیات حمایتی مانند آبیاری کمکی و ذخیره نزولات آسمانی دارد. اگرچه دوسال اول و سه سال آخر اجرای پژوهش با خشکسالی مواجه بود، اما انجام عملیات آبیاری کمکی و ذخیره باران به استقرار و زنده‎مانی نهال ها کمک کرد؛ به‏طوری­ که زنده‎مانی کنار، کهور ایرانی و کرت به ترتیب  8/62 درصد، 9/49 درصد و 27 درصد بود و این نشان داد که اجرای عملیات حمایتی به استقرار و رشد اولیه نهال‎ها کمک کرد. از نظر آبیاری کمکی، آبیاری تا سه سال و هر 25 روز یکبار نتایج بهتری نسبت به دیگر دوره آبیاری نشان داد. از نظر روش‎های ذخیره باران، بند خاکی به دلیل نگهداری آب بیشتر نتایج بهتری نسبت به روش کنتورفارو نشان داد. پژوهش‎های بیشتر در زمینه عملیات حمایتی برای استقرار و رشد اولیه نهال‎ها در پروژه های جنگلکاری توصیه شد.