عارفان شاعر و شاعران عارف، چنانکه از آثار بازمانده آنها می توان دریافت، چندان که باید و شاید خود را وابسته و در قید و بند شعر و شاعری محض نمی دانند و اگر شعری نیز برزبان رانده و یا اثری منظوم خلق کرده اند، بیشتر از باب تعلیم، روشنگری و تشریح مسائل غیرمادی و روحانی به مخاطبان بوده است.با اینکه عطار در جای جای آثارش خود را شاعر نمی داند و نمی خواهد با نام شاعر او را بشناسند و بر اساس آنچه در مکتب عرفان آموخته در اوج تواضع است، در این مقاله کوشیده ایم تا به وی با توجه به مفاخرات شاعرانه اش درپاره ای از ابیات از منظر یک شاعر نگاه کنیم و مفاخرات شاعرانه اش را بازکاوی نموده با تکیه بر ابیاتی در آثارش نشان دهیم که عطار در اوج تواضع عارفانه اش، در میدان تفاخر شاعرانه نیز کم نظیر ظاهر شده است.

از جمله رذایل اخلاقی در روابط میان فردی که قدمتی به گستره تاریخ بشر دارد، رفتارها و تعاملات فخر فروشانه است. این نوع رفتارها که در هر عصر و فرهنگی نمودهایی بعضا متفاوت داشته است، در عصر حاضر شیوع فراوانی یافته و به عنصری مخرب در روابط افراد (روابط زوجین، روابط خانوادگی، روابط فامیلی، روابط شهروندی، روابط قومیت ها و. . . ) تبدیل گردیده است. نظر به آلودگی جامعه عصر نزول به این رذیله اخلاقی-اجتماعی و کارآمدی قرآن کریم به عنوان نسخه شفابخش الهی در تغییر این فرهنگ ناپسند به فرهنگ مساوات، برادری، تواضع و فروتنی، پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی عوامل تفاخر از منظر قرآن کریم پرداخته و به این نتیجه دست یافته است که در رهیافت قرآنی، تفاخر ریشه در عوامل متعدد بینشی و گرایشی دارد، عوامل بینشی که عبارتند از مالک پنداشتن انسان، محدود دانستن او به زندگی دنیا، ارزش شمردن برخورداری های مادی، دایمی دانستن نعمت ها و عوامل گرایشی همچون حب مال، حب جاه و مقام، حب حسب و نسب، عزت طلبی و تفوق طلبی که یک یا چند مورد از آن ها زمینه فخرفروشی را در فرد ایجاد می کند.

تفاخر یا فخرفروشی، یک جهت گیری در تعاملات اجتماعی است که در رابطه با مصرف و نمایش کالاها در عرصه عمومی و خصوصی معنا می یابد. پژوهش حاضر یکی پژوهش کمی است که با هدف بررسی عوامل فرهنگی-اجتماعی مرتبط با تفاخر اجتماعی در میان شهروندان انجام شده است. جامعه آماری تحقیق شامل جمعیت 64-15 سال شهر یزد است که 384 نفر آنان با استفاده از فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شد. پژوهش با روش پیمایشی انجام شده و ابزار جمع آوری داده ها پرسش نامه است. نتایج تحقیق نشان داد که بین سن، جامعه پذیری، مصرف گرایی، مادی گرایی، فردگرایی، مدگرایی با تفاخر اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد اما بین جنسیت با تفاخر اجتماعی رابطه معناداری مشاهده نشد. متغیرهای مستقل مدگرایی، جامعه پذیری، مصرف گرایی، فردگرایی و سن در آزمون رگرسیون چندمتغیره وارد شده و توانستند 69 درصد از تغییرات تفاخر اجتماعی را در جامعه مورد مطالعه تبیین کنند.

تا اویل قرن چهاردهم درایران مطبخ در سلسله مراتب طراحی یک خانه در داخل حیاط ساخته میشد و تنها دسترسی آن از حیاط مرکزی بود. تحولات فناوری در دوره مدرن زمینه را برای تغییرات اساسی در فضای آشپزخانه فراهم نموده و این فضا از کاربرد پخت وپز در اوایل دوره پهلوی به کاربردهای پخت وپز، شستشو و نگهداری مواد اولیه تغییر داده و به همراه سایر فناوریهای ساختمانی مانند لوله کشی آب و گازشهری باعث شد که آشپزخانه از بیرون به داخل منتقل و مقوله ی تفاخر که تا قبل آن در محیط مطبخ معنای خاصی نداشت در آشپزخانه به شکل محسوسی معنا پیدا کند. در این پژوهش با جمع آوری اطلاعات مبتنی بر منابع کتابخانه ای و نیز برداشت های میدانی از محیط به بررسی مقوله تفاخر در آشپزخانه و سیر تطور آن اقدام شده است. نتایج بررسی ها نشان داد که تفاخر در محیط مطبخ در گذشته بسیار محدود یا وجود نداشته است و در آشپزخانه کنونی هم صرفا برای طبقه متوسط مطرح میشود و بتدریج در سطوح بالاتر مجدداً از بین میرود و تبدیل به فضایی خدماتی میشود. لذا میتوان اینگونه گفت که تفاخر مقوله ای پیوسته و ثابت نبوده و جهش هایی در هر دوران داشته ودر میان هر قشری از جامعه نیز با شکلهای مختلف مشاهده است.

در محیط های بسیار رقابتی شرکت های پخش، برای ارتقای عملکرد فروش، برخورداری از فروشندگانی که همزمان شایسته و وفادار باشند بسیار حیاتی است. از میان پیشایندهای گوناگون مؤثر بر عملکرد فروش، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر برند کارفرمایی بر عملکرد فروش فروشندگان پرداخته و نقش میانجی تفاخر سازمانی را در این زمینه بررسی کرده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش آن توصیفی و از نوع پیمایشی است. جامعه ی آماری پژوهش را فروشندگان شعب تهران و شهرستان های شرکت به پخش که 850 نفر هستند تشکیل می دهند که به عنوان نمونه 220 نفر از آنها به صورت تصادفی انتخاب شده اند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای استاندارد است. تحلیل داده ها با کمک آزمون های آماری تحلیل عاملی تأییدی، تحلیل مسیر شده و آزمون تی با استفاده از نرم افزارهای لیزرل و اس. پی. اس. اس. انجام شده است. نتایج نشان می دهد همه ی مؤلفه های پنج گانه ی برند کارفرمایی (ارزش اقتصادی، ارزش توسعه ای، ارزش اجتماعی، ارزش تنوع و ارزش شهرت) از راه تفاخر سازمانی بر عملکرد فروشندگان این شرکت تأثیری معنادار و مثبت داشته اند. همچنین وضعیت موجود این عوامل در این شرکت مناسب بوده است.

تفاخر از برجسته ترین معضلات فرهنگی-اجتماعی عصر حاضر است که گذشته از ضدیتش با ارزش های دینی و آثار سوء اخروی، به لحاظ زندگی این دنیایی نیز پیامدهای نامطلوب اقتصادی، تربیتی، روان شناختی و جامعه شناختی گسترده ای دارد. قرآن کریم به عنوان برنامه هدایت بشر از ظلمت به سمت نور و از رذایل به فضایل به مبارزه با این رذیله اخلاقی-اجتماعی پرداخته و جامعه عصر نزول را از رفتارهای فخرفروشانه تطهیر کرده و فضایلی همچون برابری، مواسات، ایثار، گذشت، فروتنی و تواضع را جایگزین آن نموده است. نظر به اهمیت استخراج روش های قرآنی در حل مسایل اجتماعی، جستار حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی راهکارهای درمان تفاخر از منظر قرآن کریم در دو ساحت گرایش و منش پرداخته است. براساس یافته های پژوهش، راهکارهای گرایشی قرآن برای درمان تفاخر به دو بخش راهکارهای ترهیبی و ترغیبی قابل تقسیم هستند که اولی مشتمل بر روش عبرت بخشی و روش تهدید و دومی شامل سه روش تشویق، الگودهی و سرعت و سبقت است. راهکارهای منشی نیز به دو دسته راهکارهای ایجابی و سلبی تقسیم می شوند که دعوت به صبر، تواضع و جایگزینی عامل شادی در دسته اول و منع از تکبرورزی، یاس و سرمستی از امکانات در دسته دوم جای می گیرند.

ظلم ساسانیان بر مردم ولایات ایران، اسباب فروپاشی ایشان را رقم زد. چنان که چون تندباد تهاجم اعراب نومسلمان وزیدن گرفت، چندان طاقتی بر آل ساسان نماند و حیات سیاسی خود را به زودی از کف دادند؛ اما طلوع فجر اسلام بر ولایات ایران نیز، به رغم حلاوت نخستین، با سخت گیری های ناباورانه خلفای اموی همراه شد. به گواهی منابع تاریخی، بعد از شهادت امام علی (ع) در سال 41 هجری، چون ساختارهای خلافت، به شالوده های خشک و بی مغز سلطنت آلوده شد، حاکمانی بر اریکه زمام داری مناطق مختلف سرزمین ایران تکیه زدند که به جز مطامع فردی و منافع قومی، مقصود دیگری در نظر نداشتند. عملکرد والیان خلافت اموی در بلاد بسیاری همچون ایران، رهاوردی جز ناامنی، استبداد، ظلم و جور در تاریخ این سرزمین نبود. مقاله حاضر با روش توصیفی و تحلیلی، رویکردی مختصر و مستند از خلال اوراق تاریخ بر این مدخل ارائه می دهد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که امویان که گرفتار روحیه نژادپرستانه شده بودند، در یک فرآیند وسیع و روزافزون، چیزی جز محرومیت ایرانیان از حقوق انسانی، اجتماعی و درنتیجه سقوط دولت خویش، دستاوردی نداشتند. اینها تمهیدات نامبارکی بود تا عدالت، قربانی بی عدالتی و ظلمت جایگزین روشنی شود.

ادبیات را به یک معنا و از منظری اجتماعی می توان تجلیات اندیشه ها، روحیات، بیم ها، امیدها، خواست ها و به طور کلی ذهنیت های شایع و جاری در یک جامعه دانست. بر اساس همین تعریف، بازتاب و انعکاس اندیشه شعوبی گری و در واکنش به آن ضد شعوبی گری به مثابه یک جریان اجتماعی را در قرون نخستین اسلامی می توان در ادبیات عربیِ این دوره جستجو نمود. گروهی از فرهیختگان شعوبیه از آنجا که فاقد ابزارهای سیاسی لازم جهت مبارزه علیه تفکر جاهلی برتری عرب بودند، به ناگزیر یک نهضت ادبیِ برابری طلبانه را به راه انداختند تا با بهره گیری از این ابزار کم خطر اما ماندگار و اثرگذار، علم این مبارزه فرهنگی را همچنان افراشته نگاه دارند. در نقطه مقابل نیز گروهی از ادبا و خطبای عرب، با استفاده از همین ابزار به مقابله با این نهضت ادبی شتافتند. این کنش و واکنش ادبی، در نهایت موجب خلق آثار و قطعات نظم و نثر عربیِ ماندگاری شد. پژوهش پیش رو تلاش دارد با رویکردی تاریخی به تحلیل این کنش و واکنش ادبی و برخی از مهمترین نمودهای آن در آثار ادبی این دوره از تاریخ ادبیات عربی، بپردازد.

مقاله حاضر کوشیده است که مضامین مشترک شعر ابوفراس حمدانی، شاعر رومیات شورانگیز عرب و مسعود سعدسلمان، حبسیه سرای بزرگ ایران را بررسی و مقایسه نماید. از آنجا که این دو شاعر سال های مدیدی را در زندان های تنگ و تاریک، به سر برده و اندوه جانکاه غربت و گرفتاری و نومیدی را تجربه کرده اند، فکر و ذهنشان متوجه مضامین تقریبا مشترکی بوده که در شعرشان به خوبی انعکاس یافته است. در این نوشتار نخست درباره حبسیه و جایگاه مسعود سعد در این نوع ادبی مطالبی ذکر شده و سپس، مختصری در باب زندگی و شعر مسعود سعد و ابوفراس و نیز از تاثیر ادبیات عرب بر شعر مسعود سعد سخن به میان آمده است. بخش بعدی این پژوهش را بررسی و مقایسه مضامین اصلی شعر دو شاعر تشکیل می دهد که در ابتدا به انگیزه اصلی این مقاله یعنی حسب حال و شکواییه ها پرداخته و ابیاتی از دیوان دو شاعر در این باره ذکر شده است.در بخش آخر هم مضامینی چون مدح، فخر، رثا، وصف و اخوانیات با ذکر ابیاتی با این مضامین در دیوان دو شاعر بررسی شده و در پایان نتیجه گیری به عمل آمده است.