نگارکند یکی از داده های مهم و پراهمیت در علم باستان شناسی که بخش مهمی از سنت، تاریخ، فرهنگ، تمدن و هنر پیشینیان را بازنمایی می کند و بیانگر مفاهیم و اندیشه ها، آیین ها و مناسک، شرح پیروزی ها و دستاوردها، تکنیک های حجاری، بازگوکننده ظرایف هنری و تبلور اوضاع سیاسی، مذهبی، اجتماعی و همچنین روشی برای اقناع حس ماندگاری فرمانروایان است.نگارکند یکی از فراگیرترین شیوه های رایج در سراسر خاور نزدیک باستان بود. رواج این سنت در دوره اشکانی سبب شد تا نگارکندهای بسیاری در قلمرو این امپراطوری خلق شود که بخش عمده آنها در جغرافیای حکومت خودمختار الیمایی 3-162 ق.م - 224 م واقع شده است. محدوده اصلی شاهک نشین مستقل الیمایی، کوهستان های بختیاری و بخش مرکزی رشته کوه های زاگرس بوده است. نگارکندها، گسترده ترین و شاخص ترین آثار هنری این عصر محسوب می شوند که ویژگی هایی نظیر تمام رخ نمایی، روحانیت، خطی بودن، صلابت و رئالیسم تطبیقی را برای آنها برشمرده اند.یکی از استقرارگاه های مهم الیماییان، دشت ایذه در استان خوزستان است که نگارکندهای متعددی از آن دوره را در خود جای داده است. نگارکند خنگ اژدر 2 در 13 کیلومتری شهر ایذه، مجاورت نگارکند خنگ اژدر 1 و نزدیکی نگارکندهای یارعلی وند و کمالوند قرار دارد که ویژگی های مترتب بر هنر الیمایی را داراست؛ این نگارکند در زمره نگاره های مذهبی است و صحنه ای آیینی را به نمایش گذاشته است. فرسایش زیاد و نداشتن کتیبه، گاهنگاری و شناسایی هویت نگارکند را دشوار کرده است. از این رو برای پی بردن به مضامین و گاهنگاری نگارکند با روش مفهوم شناسی تصویری به مقایسه آن با نگارکندهای ایلامی، پارتی و الیمایی پرداخته شد و با استخراج ویژگی های مشترک سبکی، موضوعی و هنری، مضامین نهفته در نگارکند و تکنیک های اجرا و مشخصات سبکی آن به عنوان هنری بومی مورد تحلیل قرار گرفت. در نهایت بر اساس درون مایه آیینی نگارکند و مقایسه با نگارکندهای کتیبه دار همسان در دوره الیمایی گاهنگاری شده است.

در این مقاله مجموعه ای از سکه های برنزی و نقره ای متعلق به دوران الیمایی با استفاده از دستگاهPIXE مطالعه شده است، تا از طریق تجزیه عنصری و مشخص کردن ترکیبات شیمیایی فلزات بتوان به نتایج سودمندی در مورد شناسایی غلظت عناصر موجود، تعداد معادن و تعداد ضرابخانه ها دست یافت. برای رسیدن به اهداف یادشده 35 سکه از الیماییان آنالیز گردید، این سکه ها بازه زمانی (85 ق. م – 224م ) را در برمی گیرند. نتایج مشاهدات نشان داد که نسبت درصد عناصر اصلی سکه ها همچون نقره و مس، در سه دوره الیمایی باهم متفاوت بوده و سکه های دوران اول نسبت به دو دوران دیگر از خلوص بیشتری برخوردار بوده اند؛ علاوه بر آن، سکه هایی که در این آنالیز مورداستفاده قرار گرفتند، در پنج ضرابخانه ضرب شده و ماده خام اولیه آن ها از سه معدن متفاوت برداشت شده است. تحلیل های آماری در این پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شده است.

ایجاد نقش برجسته های صخره ای یکی از سنت های خاور نزدیک باستان است که حاکمان وقت برای جاودان ساختن خواست ها و اندیشه های خود از آن بهره برده اند. این یادمان های ارزنده تاریخی نه فقط اطلاعات گرانبها در خصوص سبک های هنری آن زمان در اختیار پژوهشگران قرار می دهند، بلکه داده های ارزشمندی هستند که می توان به کمک آن ها حوادث تاریخی، اوضاع سیاسی، مذهبی و نظام های اجتماعی آن زمان را بازسازی کرد.نقش برجسته ها در حقیقت برگ هایی از کتاب مصور تاریخ، فرهنگ و هنر ایران هستند که در پس آن، اندیشه های فراوانی نهفته و تا امروز تمام مفاهیم آن ها به درستی آشکار نشده است. نقش برجسته ها در تحقیقات و مطالعات ایرانی از اهمیت بسیاری برخوردار است. شناخت و تفسیر صحنه های نقش برجسته ها، همواره از موضوعات مورد بحث محققان بوده و از جنبه های مختلفی مطالعه و تحقیق شده است. در این مقاله، نگارنده بر آن است با بررسی و تامل در نقش برجسته ها، بخشی از اندیشه حکومت های حاکم بر سرزمین ایران را بکاود.

الیمایی ها به صورت یک ساتراپی خودمختار و گاهی نیمه خودمختار، هم زمان با سلوکیان و پارت ها در جنوب غرب، غرب و جنوب ایران از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده اند. این حکومت از اواسط قرن دوم پیش ازمیلاد تا ظهور امپراتوری ساسانی، هم زمان با حکومت سلوکی و اشکانی حضور فعالی در جریانات سیاسی و اقتصادی منطقه ایفا نموده است. عمدۀ آثار یادمانی دورۀ اشکانی در حیطۀ جغرافیایی الیمایی قرار دارند و بسیاری از سنت هایی که در دورۀ ساسانی تجلی یافته از دستاوردهای اصلی فرهنگ الیمایی بوده است. باوجود طیف گستردۀ آثار شناسایی شده مربوط به این دوره، هنوز بسیاری از جنبه های حکومت الیمایی ناشناخته است. سکه ها، ازجمله داده های سودمند و شاخص باستان شناسی هستند که با توجه به ماندگاری و فراوانی، ازطریق مطالعۀ نقش و خط استفاده شده در سکه ها، می توان اطلاعات ارزشمندی دربارۀ شناخت ادوار مختلف به دست آورد. علاوه بر این موضوعات، بهره بردن از علوم آزمایشگاهی برروی این یافته ها اطلاعات تکمیلی سودمندی را در اختیار محققین قرار می دهد. در این مقاله، مجموعه ای از سکه های مفرغی و نقره ای متعلق به دورۀ الیمایی با استفاده از دستگاه پیکسی  مطالعه شدند، تا ازطریق تجزیۀ عنصری و مشخص کردن ترکیبات شیمیایی، بتوان به پرسش هایی درمورد غلظت یا خلوص، تعداد معادن، تعداد ضرابخانه ها در این سکه ها و نمود این ترکیبات در شناخت ساختار اقتصادی و سیاسی دورۀ مذکور دست یافت. برای رسیدن به اهداف یاد شده، 35 سکه از الیماییان آنالیز گردید، این سکه ها بازۀ زمانی 85 پ.م. تا اوایل قرن سوم م. را دربر می گیرند. نتایج مشاهدات، نشان داد که سکه های آنالیز در شش ضرابخانه ضرب شده (دو ضرابخانه در هر سه دوره استفاده شده) و مادۀ خام اولیۀ آن ها از سه معدنِ متفاوت هستند. ازطرفی، نسبت درصد عناصر اصلی سکه ها در سه دورۀ الیمایی با هم متفاوت بوده و روند کاهشی درصد نقره و مس و روند افزایشی درصد سرب در سکه های آنالیز شده، بازگوکنندۀ وضعیت بهتر ضرب سکه در دورۀ اول الیمایی نسبت به دورۀ دوم و سوم و شرایط بهتر اقتصادی-سیاسی شاهان این دوره است؛ علاوه بر آن، تسلط الیماییان بر شوش تأثیر مستقیم بر خلوص و کیفیت بهتر سکه های آنان داشته است.

نگارکند صخره ای تنگ سروک دو متعلق به قوم الیمایی است، که در شمال شهر بهبهان واقع شده است. این اثر بر سطح شمال شرقی یک صخره ی آزاد در این منطقه نقش بسته است، و طبق متن کتیبه ی آن، شاهزاده ارودوس الیمایی را لمیده بر تخت نشان می دهد. این نقش برجسته، ساده، بدون پرداخت و با جزئیات کم نقش گرفته و شامل نقش مایه هایی با محتوای نمادین است که معنا در آن ها مستتر مانده است. بنابراین، با این پرسش که معنای درونی نقش مایه های این اثر بر اساس کدام الگوهای تفکری و بصری از این قوم نشان داده شده است و هدف آن، دریافت معانی پنهانی و نمادین این اثر در لایه های مختلف از سطح تفکر، فرهنگ، سیاست، مذهب و هنر در جامعه الیمایی است. بر این اساس، یافته های این پژوهش نشان می دهد؛ که تأثیرپذیری الیماییان از تفکر، فرهنگ و هنر بین النهرین و عیلام، یونان و ایران است، که با عناصر و نقش مایه های بومی، فرهنگی و هنری این قوم آمیخته شده است و به نظر می رسد این نگارکند کارکردی سیاسی و تبلیغاتی برای حاکم در این دوره داشته است. این پژوهش کاربردی و بر اساس رویکرد آیکونولوژی و روش اروین پانوفسکی است، که با استفاده از منابع کتابخانه ای به توصیف، تحلیل و تفسیر این اثر پرداخته است.