کتاب «بحر الفراسه» یکی از آثار ناشناخته و ارزنده عبیداله خویشکی چشتی از نویسندگان و عارفان فارسی زبان شبه قاره هند در قرن یازدهم هجری است. این کتاب یکی از آثار منثور اوست که در شرح و تفسیر اشعار خواجه شیراز به نگارش در آمده است. نسخه خطی این اثر توسط نویسنده اول این مقاله تصحیح شده، لذا با مطالعات انجام شده در این نسخه خطی، سعی گردیده تا برخی از محاسن و معایب موجود در آن بررسی شود، بنابراین این پژوهش بر آن است تا کتاب بحرالفراسه را با رویکرد «نقد محتوایی» مورد بررسی قرار دهد، بدین منظور ابتدا امتیازات و محاسن آن همراه با ارائه شواهدی از متن کتاب، ذکر شد و سپس به معایب و نقص های آن پرداخته شد و در تمام موارد هر کجا که لازم بود توضیحاتی از دیگر شروح موجود دیوان حافظ آورده شد.

انسان از ابتدای تاریخ به ویژگی بنیادین تقابل های دوتایی اعتقاد داشته است. شاید به همین دلیل، نویسندگان رمان، در ساختار روایی داستان هایشان از این امر خواسته یا ناخواسته بهره برده اند. این موضوع، به طور ویژه، مورد توجّه نظریه پردازان ساختگرا واقع گردیده است. یکی از مقولات عمده ی نقد ساختارگرا، تحلیل محتوا از طریق معنای تقابل های دوگانه است که توسط گاستون باشلار در نقد آثار ادبی، بویژه در روایت وارد شده است. یکی از حوزه های روایت، داستان های مربوط به جنگ است که دغدغه ی اصلی اش پرداختن به محتواست و خود، حاصل تجربه ی تنگاتنگ انسان با موضوع تقابل ها است. در نتیجه به نحو فزاینده ای، تحت تأثیر این روش نقد ساختگرا قرار گرفته است. نقد ساختگرایانه کمک می کند تا این گونه آثار که در بافت متنی خود، محتوا و دلالت های معنایی گسترده ای را پنهان ساخته اند، به خوبی تحلیل شوند. رمان «گلاب خانم» اثر قاسمعلی فراست نمونه ای از رمان های جنگ است که در ساختار روایی خود از این مقوله بهره برده و به همین دلیل، گزینه ی تحلیل و نقد این مقاله است؛ از این رو، ابتدا مبانی نظری مرتبط با موضوع تبیین می گردد، سپس ضمن واکاوی نمونه های متنی، تقابل های محتوایی مستخرج از بافت داستان، به کمک عناصر روایت تحلیل می شود.

دگرگون شدن زندگی بر اثر جنگ، مسائل تازه­ای را در دستور کار ادبیات قرار داد. برخی در ستایش از حماسه­ آفرینی ها نوشتند و گروهی مصائب جنگ و تأثیر آن بر زندگی مردم عادی را بازتاب دادند. برخی از رزمندگانی که در دهه شصت به جبهه ها اعزام شده بودند، وقتی به خانه بازگشتند، دچار آسیب های جدی بودند و رفتارهایشان هم کاملاً درونی شده، دچار «ترس از آمدن به اجتماع» و «تنهایی» شده بودند­؛ ­به گو­نه ­ای که این وضعیت در ابتدای رویارویی­ باعث تعجب خانواده ها می ­شد؛ ­ ولی در داستان گلاب خانم این قهرمانان بعد از مواجه با شخص معتقد دا­ستان به خود می آیند و نگاه مردم برایشان عادی می شود؛ از این رو­، مسأله اصلی این پژوهش پاسخ به این سؤال است که در داستان گلاب خانم­ اثر فراست، ­مضمون بازگشتِ رزمندگان از جبهه و تحول شخصیت های داستان با استفاده از کدام الگوهایِ داستان ­نویسی جنگ توصیف و گزارش شده ­اند؟ این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است و این بررسی نشان داد که در داستان گلاب خانم­ شاهد دو فرایند­ یا ساختار رویارویی و نوآموزی هستیم که طی آن شخصیت های داستان با «قهرمان اصول» که هدفش نشان دادن راه درست است، روبه رو می ­شوند و نتیجه اصلی این رویارویی تحقق نوآموزی است.

هدف از این پژوهش، مطالعۀ عوامل سلبی نیروی معنوی عرفانی فراست در مثنوی معنوی است. با توجه به جایگاه والا و ارزشمند این اثر در میان آثار عرفانی، پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیلی توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه ای، عوامل سلبی نیروی معنوی عرفانی فراست را بررسی کرده است. فراست به عنوان یکی از کرامات عارفان، از موضوعات مورد توجه مولوی در مثنوی است. مولانا جلال الدین، در اثنای داستان های متعدد در هر شش دفتر، علاوه بر این که به انواع فراست پرداخته است، عواملی چون شهوت پرستی، آلودگی درون، قضا و قدر، خشم الهی و تکبّر را از عوامل سلبی و موانع فراست دانسته است. علاوه بر این وی معتقد است این عوامل بر یکدیگر تأثیر مستقیم دارند و در افزایش و کاهش فراست در تعامل هستند و بررسی این عوامل در پیشرفت فرهنگی و اخلاقی جامعه مؤثر خواهد بود.

در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی، تصاویر شعری دو رمان «نخل­ های بی­سر» و «گلاب­ خانم» از قاسمعلی فراست استخراج شده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال بود که آیا بررسی تصاویر خیالی در این دو رمان می تواند بن­مایه های حاکم بر آن ها و تفاوت­شان را آشکار کند؟ نتیجۀ بررسی ها مشخص کرد که فضای داستانی در هر دو رمان تحت تأثیر آرایه های ادبی است و بن­مایه های مفهومی درد و رنج، تهاجم، مقاومت، اندوه و ایثار، تشبیهات نخل های بی سر را در برگرفته اند. در تشبیهات رمان گلاب خانم، بن­مایه های مفهومی توصیف زیبایی، حالات موسی و گلاب و عشق و حرارات بین آن دو، بیشترین بسامد را دارند. انسان پنداری های متعدد در نخل های بی سر، بر بن­مایه های مکان، حوادث، اشیاء و اشخاص مجازی استوارند و بن­مایه های تشخیص در رمان «گلاب­ خانم» شامل اشیائی است که از مفاهیم غنایی سرشارند. نمادهای خورشید، ماه، آب و درخت، «نخل های بی سر» را از عمق اندیشه برخوردار کرده و در «گلاب­ خانم»، شخصیت زن به عنوان نمادی از ایثار در نظر گرفته شده است. لایت موتیف رمان اول، نخل به عنوان نماد ایستادگی و شهادت و در رمان دوم عشق و هم آغوشی است. در «نخل های بی سر»، فراست با کاربرد آرایۀ تشخیص، موتیف خرمشهر را برجسته نموده و بر حماسه و سرزندگی مبارزان در سال های اول جنگ تأکید کرده است؛ حال آن­که در رمان «گلاب­ خانم» که سال ها بعد نگارش یافته، با عقب نشینی از انسان پنداری و با تکیه بر تشبیهات غنایی، بر زخم های رزمندگان خسته از جنگ که گرفتار بی مهری جامعه شده بودند مرهم نهاده و آنان را به زندگی عادی و روزمره فراخوانده است.

کتاب بحرالفراسه اثر عبیداله خویشکی چشتی، یکی از آثار منثوری است که در شرح غزلیات حافظ در شبه قاره هند به نگارش درآمده است. در این مقاله سعی شده است تا به اختصار، به نوآوری های قابل توجه در شرح برخی ابیات و مقایسه آن با دیگر شروح و همچنین به ایهام دوگانه خوانی بعضی مصرع ها که نویسنده کتاب به آن پرداخته، اشاره شود.

در این پژوهش ضمن کشف و طبقه ­ بندی بنمایه ها در رمانِ «گلاب­ خانم» نوشته ی «قاسم­ علی فراست»، ارتباط آنها با عناصر داستان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می دهد گونه های مختلف بنمایه اعم از اشخاص، اشیاء، حوادث، مکان و غیره که در سراسر رمان وجود دارد در خلق عناصر مختلف داستان مانند شخصیت، مکان، فضا، کشمکش، تعلیق و غیره کاربرد داشته اند.

مقدمه: امروزه محققین به این حقیقت دست یافته اند که دانشجویان پزشکی مستعد فرسودگی تحصیلی بوده که به پیامدهای نامطلوبی منجر می شود که نه تنها موجب افت تحصیلی، مشروط شدن، عدم کسب تخصص لازم و حتی اخراج می شود، بلکه موجب هدر رفتن سرمایه های مادی و معنوی آن ها و جامعه می گردد. هدف از این مطالعه بررسی رابطه کمال گرایی با فرسودگی تحصیلی به واسطه درگیری تحصیلی در دانشجویان پزشکی بود. روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی - تحلیلی از نوع همبستگی بر روی 175 دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال تحصیلی 93-94 بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه گیری در دسترس انجام گرفت. داده ها از طریق سه پرسشنامه مقیاس فرسودگی تحصیلی مسلک (2002)، مقیاس کمال گرایی فراست و همکاران (1997) و درگیری تحصیلی شافلی و بکر (2006) جمع آوری گردید. داده ها با استفاده از روش تحلیل مسیر و ضریب همبستگی پیرسون و از طریق نرم افزارهای Lisrel و SPSS تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: بر اساس برآوردهای ضرایب استاندارد شده بدست آمده از تحلیل مسیر اثرات مستقیم کمال گرایی ناسازگار، کمال گرایی سازگار و درگیری بر فرسودگی تحصیلی به ترتیب 0.24 (t=4.54)، (t=3.03) -0.18و (t=5.86)-0.29 بود که با توجه به مقادیر t در سطح P<0.01 معنی دار بودند. همچنین، ابعاد کمال گرایی از طریق درگیریی تحصیلی دارای اثر غیر مستقیم بر فرسودگی تحصیلی بودند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که ابعاد کمال گرایی از طریق درگیری تحصیلی با فرسودگی تحصیلی ارتباط دارند. لذا توصیه می گردد مسوولان تعلیم و تربیت به دانشجویان آموزش دهند تا معیارهای متناسب با توانایی خود انتخاب کنند و در صورت عدم دستیابی به این معیارها، تلاش و عزت نفس خود را از دست ندهند، بلکه تلاش هایشان را برای رسیدن به اهداف منطقی خود بیشتر کنند تا فرسودگی تحصیلی کمتری را تجربه نمایند و درگیری تحصیلی بالاتری را نشان دهند.

قصیده یک مجموعه منظم معنایی و حامل پیام ها و مؤلفه هایی است که ماهیت مضمونی و روح حاکم بر بافت متن را مشخص می کند. قصیده متنبی، شاعر متمایز قرن چهارم در رثای فاتک، نمونه ای برجسته از مرثیه هایی است که اصالت حزن در آن به استناد مؤلفه های درون متنی اش قابل تحلیل و واکاوی است. اصالت حزن نکته ای است که در تمام مرثیه های متنبی به عنوان یک سؤال اساسی مطرح است. هدف مقاله که با روش تحلیل محتوا انجام شده، بازنمود و برجسته سازی مؤلفه های درون متنی و تبیین روح حاکم بر بافت قصیده به عنوان یک واحد مستقل معنایی است. نتایج تحقیق نشان می دهدکه عناصر گفتاری و محتوایی موجود در متن قصیده متضمن مؤلفه های پویایی است که نه تنها سنجش اصالت حزن را میسّر ساخته است بلکه قابلیت تعمیم واجراء برمصادیق مشابه را هم دارد. استمرار کیفی وکمّی مؤلفه ها، اقناع عقلی و معانی نهفته در الفاظ و صورتهای تعبیری قصیده را به متنی منسجم مبدل ساخته که از صمیمیت صادقانه سرشار واز شائبه تکلّف بدور است.