در تاریخ کشورها همواره بزرگانی وجود داشته اند که مردم هر عصر به وجود آن ها بر خود می بالند و به آنان افتخار می کنند. این بزرگان به واسطه ی اقداماتی که انجام داده اند به مرور زمان برای عموم مردم به شخصیت هایی اسطوره ای تبدیل شده اند. یکی از شخصیت هایی که نماد حکمت و خرد در جمع دیوانسالاران ایرانی بود و زندگی او تا حدی گرفتار افسانه و ابهام شده بزرگمهر حکیم است. در تاریخ و ادبیات ایران زمین جملات قصار حکمی، اخلاقی، فلسفی و همچنین اندرزها و حکایت های زیادی را به او نسبت داده اند که بر خرد و دانایی و میهن دوستی وی تأکید می کند. انسان ایرانی، ارزش های انسانی و متعالی خود را به نقل از بزرگانی عرضه داشته است که در تاریخ و در ساحت افسانه، نمونه و الگوی درایت، تدبیر و هوشمندی بوده اند. بدون تردید در این میان بزرگمهر حکیم از تابناکترین چهره ها محسوب می شود. وی از جمله قهرمانانی بود که به جمع شهیدان اندیشه پیوست و حالت اسطوره پیدا کرد. بنابراین ضرورت دارد شخصیت وی از افسانه تا واقعیت مورد کندوکاو قرار گیرد.

فرّ کیانی از فریدون به کی قباد پیوست و سپس به شش نفر از پسران و نوادگان کی قباد منتقل شد: از کی اپیوه به کی کاوس، کیارش، کی پیشین، کی ییارش و سرانجام به کی سیاوش و کیخسرو. در شاهنامه و آثار سهروردی نیز همچون اوستا از تعلق یافتن فرّه به کیخسرو و بر آمدن کارهای بزرگ از وی و از فضایل قدسی و بی مرگی که به یاری فرّ نصیب کیخسرو شده و او را تا حد سالکی جهان بین و حکیمی متأله و صاحب کشف و شهود عروج داده، سخن رفته که در این مقال به اجمال بدان اشارت می رود.

از آن جائی که توجه عمده فردوسی به تمدن و فرهنگ ایرانی است، اثر ارجمند این حکیم فرزانه مشحون است از تعالیم حکیمانه و فرهنگ ساز. فردوسی بر اساس «اول ما خلق اله العقل» خردورزی و تعقل را درمانگاه هر درد بی درمانی می داند که بدون بهره گیری از آن هیچ کاری به سامان نمی رسد. آنچه در این مقاله مطمح نظر بوده بررسی و شناخت و ارائه دقیق و حساب شده خردورزی کارآمدی است که الگو و راه کار نیاکان موفق و سرافراز ما در این سرزمین بوده است. تبلوری از تعالیم خردورزانه این دانشی مرد فرهنگ پرور را در معرض عقل و هوش خواننده قرار می دهیم تا بتواند درر گران سنگ این تعالیم را آویزه گوش و هوش خود سازد و با به کارگیری آن در آبادانی و سرافرازی این مرز و بوم هر چه بیشتر و راه گشاتر همت بلند خود را مصروف دارد. وی به موازات تعالیم خردگرایانه که تجلی بخش کام یابی های درخشان نیاکانمان بوده از افتادن در مسیر نادانی که آن را بی راهه شیطان قلمداد می کند بر حذر می دارد.

چکیده فارسی:بنای عقلا یکی از مفاهیم کلیدی در بسیاری از مباحث فقهی و اصولی است. فقها در موارد متعددی از این واژه سخن به میان آورده و به بحث پیرامون آن پرداخته اند که پرسش از اعتبار شرعی سیره های عقلایی از آن جمله است. عبارات و درک متفاوت علما از این مفهوم و فقدان تلقی واحد از یک سو و نزدیکی و مشابهت بنای عقلا با مفاهیمی چون عرف، عادت، اجماع، سیره مسلمین یا سیره متشرعه و حتی عقل و دلیل عقلی از سوی دیگر تا جایی که گاه با برخی از این مفاهیم یکسان و مترادف پنداشته شده اند، موجب بروز آشفتگی و پیچیدگی در کلام اندیشمندان شده و هرگونه تحقیق و پژوهشی را در این خصوص با مشکلات جدی مواجه می کند. در این نوشتار به دو نگرش در ارتباط با چیستی بنای عقلا اشاره شده است. دیدگاه اول صرفا روش عمومی خردمندان در همه زمانها و مکانها را از مصادیق سیره عقلا دانسته و عنصر عمومیت و فراگیری را از ارکان آن به حساب می آورد. درحالی که در دیدگاه دوم و با توسعه در مفهوم بنای عقلا، برخی از روش های جاری در زندگی خردمندان هم که از ویژگی همیشگی و همه جایی بودن برخوردار نیستند، به شرط دارا بودن عناصر و ارکان لازم، از بناهای عقلایی به حساب می آیند. بناهای عقلایی دارای سه رکن اساسی بوده و به نوبه خود و از جهات متفاوتی به انواعی تقسیم می شوند. این ارکان عبارتند از استناد به عقل، عدم اختصاص به نژاد یا زبان یا دین خاص، فقدان رویه عقلایی مخالف با آن. چکیده عربی:بناء العقلاء من المفاهیم الاساسیة فی کثیر من المباحث الفقهیة و الاصولیة. و الفقهاء بحثوا عنه کما السوال عن الاعتبار الشرعی فی السیرالعقلانیة.هذاالبحث یعالج الی الرایین فی ماهیة بناء العقلاء. الاول یری الاسلوب العام للعقلاء فی الازمنة و الامکنة کلها و هذا من مصادیق سیرة العقلاء؛ و الثانی یری ان بعضا منه لیس جاریا فی کل مکان و زمان الا ان یکون له عناصر و ارکان لازمة.لبناء العقلاء ثلاثه: ارکان اصلیة هی الاستناد الی العقل، و عدم الاختصاص الی القومیة اواللغة اوالدین الخاص، و فقدان الرویة العقلانیة المخالفة له.

آنچه از شاعر بزرگ توس فردوسی در اذهان توده مردم جای گرفته است رزم است و میدان است و هیاهو و فریاد، دستی که از تن جدا می شود و پایی که از رفتن باز می ماند تن های بی سر و سرهای بی پیکر، چکاچک شمشیرها و برق نیزه ها، از هم دریدن جوشنها و نشستن سنانها در سپرها. اما خواص می دانند که این همه هست و چیزهای دیگر نیز. حکمت است و معرفت، خردورزی است و عبرت آموزی تامل است و تفکر در این مقال سعی بر آنست که پرده از گوشه ای از دنیای خردگرایی فردوسی برداشته شود و چهره این بزرگ مرد شیعه وطندوست چنان که هست نمایان شود تا بیشتر حرمت نهنند و این «دانشی مرد نیکی شناس» را. 

زمینه و هدف: پاسخ پروفایل بافت نرم اطراف دهان نسبت به عقب بردن اینسایزورهای ماگزیلا هنوز مورد بحث است. این تحقیق برای تعیین تغییرات پروفایل متعاقب درمان ارتودنسی و مهمترین عواملی که مسئول این تغییرات هستند صورت گرفته است.مواد و روش ها: تصاویر سفالومتری 56 بیمار C1 II (38 دختر و 18 پسر با میانگین سنی 10 سال) جهت بررسی این تغییرات قبل و بعد از درمان آنالیز شد. آنالیزهای همبستگی (correlation) وMultile regression  رابطه پیچیده ای را میان دندانها، ساختمانهای استخوانی و بافت نرم اطراف دهان نشان دادند.یافته ها: از هفت تغییر کلینیکی قابل توجه نرم که در پاسخ به درمان ارتودنسی صورت گرفت رتراکشن لب بالا و افزایش طول لب پائین در پسرها بیشتر از سایر تغییرات قابل توجه بود. رتراکشن لب بالا و رتراکشن لبه اینسایزورهای بالا در طی درمان، رتراکشن نقطه A، ضخامت قبل از درمان سالکوس لب بالا و رتراکشن سالکوس فوقانی مربوط بود. افزایش بیشتر طول لب پائین با مقادیر بیشتری از رتراکشن لبه اینسایزورهای بالا در طی درمان بیشتری از رتراکشن سالکوس فوقانی همراه می باشد.نتیجه گیری: موقعیت لبه اینسایزورهای بالا نشان داد که درجه نسبتا بالایی از همبستگی با تغییرات لب بالا و پائین و سالکوس فوقانی در پسرها وجود دارد.

حکیم خیّام نیشابوری، ستارۀ تابناک آسمان علم و حکمت و ادب ایران زمین، به واسطۀ آثار علمی و حکمی و رباعیّاتی که از خود بر جای گذاشت نام خود را برای همیشه در تاریخ جاودان کرد. در بیان حکمت و دانش و شعر خیّام اُدبا و حُکما و عُرفا بسیار داخته اند، امّا اهل ریاضیات سخن نگفته اند یا دست کم بسیار کم سخن گفته اند، تا جایی که ذهن ریاضی ورزیده و خردمند خیّام تحت الشّعاع اندیشه های مستانه و خوش باشانۀ او قرار گرفته است. آن شادمانگی که خیّام از آن سخن می گوید، نه از سرِ احساس و هیجان، که از سرِ عقل و تأمّل است؛ چراکه تعقّل و تغزّل در کنار هم حیات بخش است. اگرچه همگان را از میکدۀ خیّامِ حکیم سهمی ا ست، لیکن بیشترین بهره از آنِ خردمندان است. به راستی خردمندانِ طربناک میراث داران حقیقی خیّام اند؛ چه از نگاه آنان خیّام ساقی مِیخانۀ حکمت است، ساقی ای که بادۀ خوشی و طرب را در جام های اندیشه و حکمت پیشکش می کند. باید یک ریاضی کار باشی، با طبعی سرخوشانه، تا بتوانی طعم بادۀ ناب حکیم را عمیقاً درک کنی. یک دست جامِ طرب و یک دست جعدِ خرد می تواند سرخوشانه ای اندیشناک چونان ضیافت خیّام را آرزو کند؛ هر یک از این دو دست نباشد آرزو محال می شود.

1ازدواج، پرآوازه ­ترین گل ­­واژه در گستره هستی است. ازدواج، زیباترین فرصت برای رامشگری و نوازشگری متقابل زن و شوهر است. ازدواج، میثاق رابطه پر مودت و رحمت با همسر دل­آرام و آرامش­ آفرین است­. ازدواج نیاز فطری  انسان بر فراز عصرها و نسلهاست و فرزندآوری نیاز عاطفی، اشتیاق و امیدآفرینی زوجهای دل­آرام  و یک  ضرورت اجتماعی  است. هدف غایی ازدواج نیل به آرامش ماندگار و تجربه خوشبختی حقیقی است. انسان در گستره حیات دو منبع اصلی آرامش دارد، یاد خدا و زیستن با همسر دل­آرام و آرامشگر. خانواده  کانون محبوبان و برترین بستر آرامشگری متقابل زنها و شوهرهاست. درواقع، زن و شوهر دل­آرام حق دارند از موهبت فرزندان سالم، هوشمند و صالح بهره ­مند گردند و بوستان زندگی خود را پرطراوت و پرشکوه نمایند. لازمه فرزندآوری هوشمندانه برخورداری از آمادگیهای زیستی، شناختی و روانی  و انتخاب زمان مطلوب برای انعقاد جوانه وجود فرزند می ­باشد. بر اساس پژوهشهای ملی و تجارب حرفه­ای مؤلف، چنانچه سه ماهه دوم بارداری مادران گرامی در فصل تابستان قرار گیرد، کودک از اکسیژن و تغذیه مورد نیاز بیشتر متنعم خواهد شد. اصلی ­ترین مبانی روان­ شناختی فرزندآوری عاقلانه آن است که فرزندانمان را برای حسن ایفای رسالتهای فردی، همسری و اجتماعی فردایشان آماده نماییم، خانواده را مدرسه عروس و دامادپروری بدانیم و خود را مربیان پرمهر آینده ­نگر. در این مهم مطلوب­ ترین روش تربیتی را فراهم نماییم و یقیناً اثربخش ­ترین روش یادگیری، یادگیری مشاهده­ ای است و والدین می ­توانند برترین الگوی تربیتی فرزندان باشند.

فقها در میان عقلا هستند و باید این آمادگی را داشته باشند که سخنشان مورد ارزیابی آنان قرار گیرد. فتواهای فقها را با این ارزیابی عقلایی می توان سه قسم کرد: فتواهای منطبق با رویکرد عقلایی عصر قدیم و جدید، فتواهای منطبق با رویکرد عقلایی قدیم، و فتواهای منطبق با رویکرد عقلایی جدید. بیش از نود فتوا و بیست قاعده فقهی با رویکرد عقلایی همه اعصار منطبق است. فتواهایی که بیشتر با رویکرد عقلایی عصر قدیم یا جدید منطبق است در حوزه حقوق کودک، زن، کافر، مالی و معنوی و فتواهای موافق با احتیاط یا تسهیل و در حوزه هنر، دادرسی، نهی از منکر، مجازات ها و دیه قتل خطایی یافت می شود و با هم قابل مقایسه است. با توجه به نمونه هایی از این فتواها و تفاوت آن ها، به روش توصیفی-تحلیلی می توان گفت: فتواهای منطبق با رویکرد عقلایی زمانه با اطمینان بیشتر منطبق با مقصود شارع است؛ زیرا دست کم بعضی از منابع فتواهای غیر عبادی، متناسب با مقتضیات عصر شارع و مقید به رواج عرفی است و با تغییر آن اقتضاها، فتواهای منطبق با رویکرد عقلایی عصر قدیم نیز تغییر می کند. به علاوه، توجه به نقش عقلا در فهم ظواهر الفاظ چه بسا موجب شود بعضی از الفاظ شارع در معنایی که بعضی از فقها فهمیده اند و منطبق با همان رویکرد است ظهور نداشته باشد و مجمل شود، که تفسیرش را باید به اهل بیت واگذار کرد. تازه های تحقیق اگر فقها با رویکرد عقلایی عصر قدیم منابع فقهی را بررسی و احکام را استنباط نمایند گاهی به فتواهایی می­رسند که عقلای معاصر آنان را تخطئه می­کنند؛ و اگر با رویکرد عقلایی عصر جدید به بررسی و استنباط بپردازند غالباً به نتایجی می­رسند که عقلای معاصر آنان را مذمت نمی­کنند. چون عقلای همه اعصارْ مخاطب شارع­اند و فقها در میان عقلا هستند، نه در برابرِ عقلا، و نمی­توانند سیره­های عقلا و فهم آنان از کلام شارع را نادیده بگیرند. می­توان گفت: ادله نقلی شرعی در معنای متعارض با سیره­های عقلای معاصر و فهم آنان ظهور ندارد و نمی­توان شریعت را در برابرِ بناهای عقلایی مستحدث قرارداد.