دو گونه از ساقه خواران جنس Sesamia خسارات قابل توجهی روی میزبانهای خود در ایران وارد می سازند. در مقابل زنبور پارازیتویید تخم آنها Platytelenomus hylas Nixon در شرایط طبیعی بدون کنترل شیمیایی قادر است به میزان قابل توجهی از جمعیت ساقه خواران مذکور بکاهد. تحقیقات انجام یافته به منظور پرورش و رهاسازی این زنبور پارازیتویید نشان داده است که این زنبور، دارای تخصص میزبانی بالایی بوده و تنها راه پرورش آن در شرایط آزمایشگاهی، استفاده از تخم های شب پره های جنس Sesamia می باشد. در این بررسی چگونگی پرورش این ساقه خواران در شرایط آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفته است. فاکتورهای مورد سنجش متوسط طول دوره لاروی، درصد شفیرگی، متوسط وزن شفیره های نر و ماده، متوسط طول دوره شفیرگی و درصد ظهور پروانه های بالغ از هر محیط غذایی بود. در نهایت میزان باروری شب پره های حاصل از هر محیط غذایی در قالب یک طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار مقایسه شد. بر اساس نتایج بدست آمده از پرورش لاروهای هر دو گونه این حشره روی ساقه ذرت، ساقه نیشکر و ساقه سورگوم با موفقیت همراه بود در حالیکه در محیط های غذایی نیمه مصنوعی موفقیت لازم بدست نیامد. این بررسی ها نشان داد که پرورش گونه S.nonagrioides botanephaga روی ساقه ذرت و گونه S.cretica  روی ساقه سورگوم با در نظر گرفتن فاکتورهای مورد سنجش از لحاظ کیفی و کمی با حداقل تلفات و حداکثر میزان پرورش در کوتاهترین دوره رشد و نمو، نتایج مطلوبی بدنبال داشت. نوع غذا نیز روی باروری شب پره های حاصل در مورد گونه S.sretica  اثر معنی داری نداشت ولی در مورد گونه S.nonagriodides botanephaga میزان باروری شب پره های حاصل از پرورش روی ساقه ذرت و سورگوم در سطح احتمال 5% با نیشکر اختلاف معنی داری داشته و از باروری بیشتری برخوردار بودند.

ساقه بر مدیترانه ای ذرت (Sesamia nonagrioides) یکی از آفات مهم در مزارع ذرت و نیشکر استان خوزستان، در منطقه جنوب غرب ایران می باشد. استفاده از امواج فراصوتی برای کنترل فیزیکی آفات دارای اندام شنوایی، می تواند جایگزینی مناسب برای کنترل شیمیایی در برنامه های مدیریت تلفیقی آفات باشد. در این مطالعه، تأثیر دورکنندگی بسامدها و شکل موج های مختلف امواج فراصوتی روی شب پره های این آفت در آزمایش های انتخاب آزاد مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در آزمایش های غیرآزاد، تأثیر امواج فراصوت در بسامد مؤثر، روی برخی ویژگی های زیستی مراحل مختلف رشدی این آفت و الگوی پراکندگی لاروهای آن، مورد مطالعه قرار گرفت. بسامد 40 کیلو هرتز بیشترین اثر دورکنندگی برای شب پره های این آفت داشت ولی شکل موج تأثیر معنی داری روی میزان دورکنندگی نشان نداد. در بسامد 40 کیلوهرتز، طول دوره رشدی لاروی اول تا سوم به صورت معنی داری (بین 97/4 تا 33/8 درصد) کاهش یافت. همچنین وزن کلیه سنین لاروی این آفت تحت تأثیر امواج فراصوتی کاهش معنی داری (بین 61/3 تا 66/12 درصد) را از خود نشان داد. بقای شب پره های نر و ماده به ترتیب 88/38 و 45 درصد کاهش یافت. همچنین بررسی الگوی پراکنش لاروها تحت تأثیر امواج فراصوت نشان داد که لاروها از منبع خروجی امواج فراصوت دوری می کنند و سعی دارند بیشترین فاصله را از آن داشته باشند. بنابراین، نتایج این تحقیق دلالت بر توانایی بالقوه این امواج در مهار جمعیت S. nonagrioides دارد. اگر چه لازم است نتایج این مطالعه آزمایشگاهی در شرایط مزرعه ای نیز تأیید شود.

ساقه خواران نیشکر Sesamia cretica Lederer و S. nonagrioides Lefevere از مهم ترین آفات مزارع نیشکر در ایران محسوب می شوند. مهم ترین دشمن طبیعی این آفات در خوزستان، زنبور انگل وارۀ تخم Telenomus busseolae Gahan می باشد که نقش قابل توجهی را در تنظیم جمعیت آفت ایفاء می نماید. دما مهم ترین عامل محیطی است که رشد و نمو حشرات را تحت تأثیر قرار می دهد. به منظور بررسی ارتباط تغییرات دما و روند رشد و نمو زنبور T. busseolae تأثیر 7 دمای ثابت 15، 18، 20، 25، 30، 35 و 37 درجۀ سلسیوس بر طول دوره رشدی مراحل نابالغ زنبور هنگام فعالیت روی تخم S. cretica مورد مطالعه قرار گرفت .جهت توصیف اثر دما روی سرعت رشد و نمو مراحل نابالغ زنبور و تعیین آستانۀ دمایی از دو مدل خطی معمولی و ایکموتو و تاکای استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه رگرسیون بین دما و طول دوره نابالغ زنبور روی تخم میزبان نشان داد که دما به طور معنی داری در هر دو جنس نر و ماده بر طول دورۀ رشدی قبل از بلوغ زنبور تأثیر دارد. اگرچه هر دو مدل خطی قادر به توصیف داده بودند ولی مدل ایکموتو و تاکای برازش بهتری را روی داده ها ارائه نمود. با استفاده از مدل خطی ایکموتو و تاکای، آستانۀ دمایی در دو جنس نر و ماده زنبور روی تخمS. cretica به ترتیب 44/12 و 50/12 درجۀ سلسیوس و نیاز گرمایی 250 و 255 روز- درجه تعیین شد.

به منظور ارزیابی سمیت زهر عقرب Hottentotta saulcyi علیه کرم ساقه خوار نیشکر (Sesamia nonagrioides)، درصد مرگ و میر لاروها، فعالیت آنزیم های سم زدایی و تغییرات هیستوپاتولوژی بافت های سزمیا مورد بررسی قرار گرفت. سم به لارو ها در پنج دوز مختلف 15/0، 35/0، 5/0، 75/0 و 1 میکروگرم (پانزده لارو به ازای هر دوز) تزریق شد و دوزهای که در طول آزمایش سبب مرگ و میر لاروها شده بودند ثبت شدند. این مطالعه نشان داد که زهر H. saulcyi قادر به ایجاد نشانه های ظاهری بوده که در نهایت منجر به مرگ لارو های مسموم شده گردید. علاوه بر این، این سم به شدت فعالیت گلوتاتیون S-transferases (GST) را مهار کرد. داده های این آزمایش نشانگر وجود رابطه بین فعالیت آنزیم GST و مرگ و میر لارو می باشد، به طوری که غیر فعال شدن این آنزیم توسط زهر عقرب ممکن است مسئول افزایش مرگ و میر لارو باشد. در این مطالعه، آسیب های غشای روده و لوله های مالپیگی با استفاده از روش های هیستوپاتولوژیکی بررسی شد. در اثر مسمومیت، تغییرات هیستوپاتولوژیکی واضحی در تمام لاروهای تزریقی با دوز 1 میکرولیتر سم مشاهده شد، از جمله تجزیه و بهم خوردن ساختار سلول های غشای روده میانی که با کاهش پیشرونده غشای پریتروفی و ناپدید شدن میکرو ویلی ها همراه بود.

ساقه خوار ذرت، Sesamia cretica Led. (Lepidoptera: Noctuidae)، یکی از آفات مهم گیاه ذرت در ایران محسوب می شود. به دلیل فعالیت لاروهای آفت داخل ساقه، کنترل آن با روش های شیمیایی مشکل است. با توجه به نقش مواد غذایی در مقاومت گیاه به آفت، کود دهی مناسب محصول می تواند یک روش پیشگیرانه در کنترل این آفت باشد. فسفر، یکی از عناصر ضروری مورد نیاز گیاه می باشد که محدود کردن آن می تواند عواقب شدیدی بر عملکرد سلول ها و در نهایت، نرخ رشد داشته باشد. در این پژوهش، تاثیر فرمولاسیون های مختلف فسفر بر میزان آلودگی به ساقه خوار ذرت در شرایط مزرعه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی انجام شد. آلودگی به ساقه خوار ذرت از طریق مرگ جوانه مرکزی و درصد ساقه آلوده بررسی شد. میزان استقرار لارو در تیمارهای مختلف در شرایط گلخانه مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که کمترین و بیشترین میزان آلودگی جوانه مرکزی به آفت به ترتیب مربوط به تیمار فسفر آهسته رهش با 15/1 درصد بوته آلوده و تیمار شاهد با 53/4 درصد بوته آلوده بود. در بررسی ساقه ها قبل از برداشت، تیمار فسفر آهسته رهش با 10 درصد آلودگی در مقایسه با شاهد و سایر تیمارها کاهش معنی داری را نشان داد. کمترین و بیشترین درصد استقرار لارو به ترتیب مربوط به تیمار فسفر آهسته رهش با 10 درصد و تیمار شاهد با 5/57 درصد در هر بوته بود. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، کاربرد فرمولاسیون آهسته رهش کود فسفر در برنامه مدیریت ساقه خوار ذرت قابل توصیه است.

ساقه خواران نیشکر (Sesamia spp. ) مهمترین آفات نیشکر در مناطق نیشکر کاری خوزستان محسوب می شوند. به منظور شناخت میزان آلودگی مزارع به ساقه خواران نیشکر در سنین مختلف محصول دو آزمایش مزرعه ای در کشت و صنعت امیرکبیر واقع در جنوب اهواز انجام شد. در آزمایش اول در مزارع تازه کشت نیشکر در سه سال متوالی و در آزمایش دوم در سه مزرعه از سنین مختلف (تازه کشت، بازرویش اول و بازرویش دوم) محصول نیشکر بصورت همزمان درصد ساقه و میانگره آلوده به ساقه خواران نیشکر تعیین گردید. نتایج حاصل در هر دو آزمایش نشان داد که درصد ساقه آلوده و درصد میانگره آلوده در مزارع تازه کشت افزایش معنی داری را در مقایسه با مزارع بازرویش نشان می دهند. یافته های این پژوهش می تواند در برنامه ریزی به منظور مدیریت ساقه خواران نیشکر مورد استفاده قرار گیرد.

مقاومت 150 رقم نیشکر به خسارت ترکیبی از ساقه خواران Sesamia nonagrioides و S. Cretica در زمان برداشت در سال 1379 مورد مطالعه قرار گرفت. ارزیابی های مقاومت در شرایط آلودگی طبیعی در مزرعه در دو کشت و صنعت عمده در خوزستان صورت گرفت. در هر دو ایستگاه درصد میانگره آلوده در هر رقم تعیین شد. برای یکسان نمودن نتایج به دست آمده از دو ایستگاه، از شاخصی به نام شاخص میانگره آلوده استفاده شد. از آنجا که یافته های به دست آمده از ارقام دارای توزیع نرمال بودند، ارقام نیشکر با استفاده از روش محاسبه فواصل انحراف معیار از میانگین طبقه بندی شدند. سپس با استفاده از روش تجزیه تشخیص کانونی سهم متغیرها در این تفکیک و کارایی روش طبقه بندی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه تشخیص کانونی صحت این طبقه بندی را تایید نمود، به طوری که در این طبقه بندی 98 درصد از گروه ها در جایگاه صحیح خود قرار داشتند. به علاوه، گروه بندی ارقام نیشکر با استفاده از روش تجزیه کلاستر مطالعه شد. بطور کلی نتایج به دست آمده از هر دو روش اختلاف چندانی نداشت. نتایج نشان داد که همبستگی مثبت و معنی داری در درصد میانگره آلوده در ارقام نیشکر موجود در دو محل وجود دارد. از این نتیجه می توان دریافت که به رغم تفاوت در شدت آلودگی ایستگاه ها، ارقام مقاوم توانسته اند پایداری خود را در دو محل حفظ کنند. بطور کلی در فرایند این تحقیق، طیف وسیعی از درجات مختلف مقاومت ارقام نیشکر به ساقه خواران مشاهده شد. بنابراین برای برنامه های بلند مدت اصلاح نیشکر، پتانسیل مناسبی از مقاومت در بین ارقام وجود دارد که می توان برای رفع مشکل از آنها استفاده نمود.  

آنتی زنوز نوعی مکانیسم مقاومت است که گیاه توسط آن اجازه استقرار و تشکیل کلنی را به حشره نمی دهد. این انتظار وجود دارد که گیاهان واجد مقاومت آنتی زنوز موجب کاهش آلودگی های اولیه نسبت به گیاهان حساس شوند. این مکانیسم یکی از خصوصیات گیاه میزبان به شمار می آید که روی ترجیح تخمریزی و استقرار آفت تاثیر می گذارد. در این تحقیق آزمایش های آنتی زنوزی در سه گروه مختلف شامل ترجیح تخمریزی، استقرار و جلب لارو نئونات در ارقام مختلف نیشکر انجام شد. برای این منظور قلمه های دوازده رقم نیشکر در گلدان های پلاستیکی (قطر 20 و ارتفاع 20 سانتی متر) کشت گردید. در آزمایش ترجیح تخمریزی، گلدان ها در قفس هایی با طول و عرض 2 و ارتفاع 1.5 متر با پوشش توری محبوس شد و به مدت 72 ساعت در اختیار پروانه های بالغ برای تخمریزی قرار گرفت. این آزمایش چهار مرتبه تکرار گردید. در آزمایش استقرار لارو نئونات هر گلدان به کمک تلق شفاف محصور شده و 50 عدد لارو نئونات به کمک قلم موی ظریف در یقه گیاه قرار گرفت. این آزمایش نیز چهار مرتبه تکرار شد. در آزمایش دیگری که به منظور بررسی میزان ترجیح لاروهای نئونات در آزمایشگاه انجام گرفت، آزمایش هایی در قالب آزمون غیر انتخابی (یعنی مقایسه تک تک رقم با رقم CP69-1062) و آزمون انتخابی که تمام ارقام در اختیار لارو قرار می گرفت، طراحی شد. این آزمایشات هر کدام در ده تکرار انجام شد. تجزیه آماری نشان داد که ترجیح تخمریزی در ارقام مورد آزمایش در سطح پنج درصد معنی دار است. مقایسه میانگین ها با روش غیر پارامتری نشان داد که می توان ارقام را در سه گروه مختلف قرار داد. بیشترین میزان تخمریزی در رقم نسبتا حساس L60-40 دیده شد. کمترین میزان تخمریزی در ارقامCP73-21 ، N51-539 ، NCO310 و SP70-1143 بوده است. در آزمایش مربوط به استقرار لارو نئونات که درصد لاروهای مستقر شده در هر گلدان برای هر رقم بررسی گردید، هیچ اختلاف معنی داری بین ارقام مورد آزمایش مشاهده نگردید. همچنین اختلاف معنی داری از جهت جلب لارو نئونات بین ارقام مورد بررسی در هر دو نوع آزمایش انتخابی و غیر انتخابی مشاهده نشد. براساس نتایج این تحقیق، می توان مکانیسم آنتی زنوزی در ترجیح تخمریزی حشرات کامل Sesamia nonagrioides به عنوان یک عامل مهم در مقاومت ارقام نیشکر در نظر گرفت. این تحقیق به عنوان اولین گزارش از اثبات وجود ترجیح تخمریزی حشرات کامل Sesamia Sesamia nonagrioides در ارقام نیشکر محسوب می شود.