بلورشناسی و کانی شناسی ایران
سال:1381 | دوره:10 | شماره:1 |تعداد مقالات:7

روستای شهمیرزاد در دامنه های جنوبی بخش شرقی رشته کوه البرز واقع است. از جمله سنگهای رسوبی رخنمون یافته در این ناحیه، طبقات سازند سلطانیه متعلق به زمان پرکامبرین بالایی - کامبرین زیرین است که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور مطالعه ویژگیهای سنگ شناسی و تعیین دمای محیط تشکیل دولومیتهای سازند سلطانیه، از مقاطع نازک میکروسکوپی و نیز بررسی مقادیر ایزوتوپ اکسیژن 18 در این سنگها استفاده شده است. مطالعه خصوصیات سنگ شناسی دولومیتها موید آن است که کلیه نمونه ها حاصل از دیاژنز و از نوع ثانویه بوده و اندازه بلورهای آنها از متوسط تا درشت در تغییر است. همچنین با توجه به مقادیر ایزوتوپ اکسیژن در نمونه های مزبور، دمای محیط تشکیل دولومیتها بین 72 تا 113.5 درجه سانتیگراد محاسبه شده است، لذا چنین استنباط می شود که دولومیتهای سازند سلطانیه در محیطهای دیاژنتیکی تدفینی کم عمق تا عمیق تشکیل یافته اند.

منطقه کانی سازی شده طلا - پلی متال کوه زر در 35 کیلومتری جنوب غربی تربت حیدریه در استان خراسان واقع شده است. کانی سازی در رگه ها و رگچه های کوارتز - اسپیکولاریت - پیریت - کالکوپیریت صورت گرفته است. مهمترین کانی های فلزی این منطقه عبارتند از اسپیکولاریت، کالکوپیریت، پیریت، آوینیت )از رده تترائدریت حاوی (Bi، آکانتیت، بیسموت طبیعی در همرشدی با باریت، طلای طبیعی، الکتروم، کولین - دیجنیت و کانی های هوازده مثل گوتیت، ئیدروگوتیت، اکسیدهای آهن و مس، مالاکیت، و آزوریت.مطالعات انجام شده در این منطقه نشان می دهد که کانی سازی فلزی کوه زر احتمالا با نوع کانسارهای کم سولفید کوارتز - هماتیت رگه های گرمابی ارتباط دارد و نتایج تحقیقات ترموباروژئوشیمیایی روی کانی کوارتز، حاکی از وجود محلول با دمای متوسط و قدرت کانی سازی کم است.

کانسار عدسی شکل کائولن زنوز در مرند آذربایجان قرار گرفته و به صورت روباز استخراج می شود. در جنوب غربی و شرقی این کانسار سنگهای آذرین آندزیتی، تراکی آندزیت و داسیت قرار دارند. کانه های این کانسار بروش پراش پرتو ایکس، میکروسکوپ الکترونی روبشی، و فعالسازی نوترونی تجزیه شده اند. کانیهای اصلی این کانسار از کوارتز، کائولینیت، ایلیت، کلسیت و کانیهای فرعی دولومیت، بیوتیت، مونت موریلونیت و لیمونیت تشکیل شده اند.تجزیه زمین شناسی بیانگر مقدار زیاد عناصر لانتانیوم، سریوم، نئودیمیوم، و سارماریوم بوده و نسبت بالای عناصر خاکی سبک به عناصر نادر خاکی سنگین نمایانگر غنی شدگی عناصر نادر خاکی سبک است که احتمالا در رابطه با جذب سطحی این عناصر بر روی رسهاست.شواهد زمین شناسی و زمین شیمیایی تایید می کنند که شاره های گرمابی نقش عمده ای در تشکیل این کانسار به ویژه در مناطق گسلش داشته اند. مقایسه ای نیز بین کانسار در جازای زنوز و کانسار دگر جازای استقلال صورت گرفته است.

همبافت سوریان به سن دونین فوقانی - کربونیفر زیرین، شامل سنگهای آواری - آهکی، آتشفشانی، دگرگونی و عدسی های کوارتز، سنگ میزبان کانه زایی مس در منطقه جیان استان فارس است. این همبافت در حد رخساره شیست سبز دگرگون شده است. این دگرگونی باعث قرار گرفتن کانه های توده ای و افشان سولفیدی در جهت بر گوارگی شیست ها و درون عدسی های کوارتز شده است. پیریت و کالکوپیریت کانیهای اصلی هستند. دگرگونی ناحیه ای درجه پایین شیست سبز، با جریان تنش آوارای و خرده بلورهای پیریت، پر شدن شکستگیهای پیریت با کالکوپیریت، سایه فشار کالکوپیریت در اطراف پیریت، تبلور دوباره و پیوندگاه سه گانه در پیریت مشخص می شود.نمودار پراکندگی عناصر نادر خاکی شیست های ذخیره مس جیان از La به Lu یک سیر نزولی را نشان می دهد و نسبت LREE/∑HREE∑ بیش از یک و نسبت LaN/YbN کمتر از 15 است و گویای تشکیل شیست ها از دگرگونی شیل هاست. همچنین نسبت (La/Lu)cn>1 نشان می دهد که فرایند جذب سطحی در انتقال عناصر نادر خاکی دخالت داشته است. به طور کلی می توان گفت که ذخیره مس جیان حاصل دگرگونی یک شیل کانه دار است.

آمفیبول های ناحیه سنگان خواف در دو گروه سنگی گرانیتوئیدها و اسکارن ها به وجود آمده اند. بر اساس رده بندی جدید و با توجه به فرمول عمومی آمفیبول ها AB2C5T8O22(OH)2، آمفیبول در سنگهای گرانیتوئیدی با مشخصات Si=6.87-7.75، CaB>1.5، (Na+K)A>0.5، Ti<0.5، هورنبلند از نوع فروادنیت (ferroedenite) می باشد. آمفیبول های موجود در اسکارن ها، بیشتر در آمفیبول اسکارن ها و گارنت پیروکسن اسکارن ها در مرحله پسروندگی تکامل اسکارن ها بوجود آمده اند. آمفیبول های با دمای بالا، غنی از Al و با دماهای پایین، فقیر از Al هستند. آمفیبول های موجود در اسکارن ها به دو دسته تقسیم می شوند: (الف) هاستینگزیت (hastingsite) با مشخصات Si=5.99-6.08، CaB>1.5، (Na+K)A>0.5، Ca<0.5، Al<Fe+3 و (ب) فرواکتینولیت (ferroactinolite) با مشخصات Si=7.61-7.90، CaB>1.5، (Na+K)A<0.5، CaA<0.5. آمفیبول نوع الف غنی از Al و نوع (ب) فقیر از آن است.

در این کار پژوهشی بلورهای MnCl2.4H2O با ساختار تک میل، برای مطالعه میدانهای فوق ریز در بلورهای مغناطیسی در دماهای پایین، رشد داده شدند. برای مطالعه اثر ناخالصی بر زمان T1 (زمان واهلش اسپین - شبکه) این بلورها با درصدهای مختلف 59Co از محلول آبی اشباع شده در دمای 300K رشد داده شدند. آنگاه درصد ناخالصی 59Co، با استفاده از ایزوتوپهای 54Mn، 60Co و 57Co تعیین شد. نتایج حاصل نشان می دهد که نسبت 59Co/55Mn در حدود %6.2 است. درستی این نتایج با استفاده از طیف NMRON ایزوتوپ 54Mn، در دماهای پایین (T<100mK)، مورد بررسی قرار گرفت.

استفاده از آهک به عنوان بهبود دهنده خصوصیات مکانیکی خاکها از روشهای بسیار متداول در پروژه های مهندسی است. افزایش مقاومت فشاری و کاهش خصوصیات خمیری به عنوان معیار عملکرد مناسب افزودنی در این فرایند شناخته شده است. این پژوهش نشان می دهد که در فرایند واکنشهای شیمیایی کانی های موجود در خاک و آهک، بخشی از کانی های موجود خصوصا کانی های رسی، به کانی ها و ترکیبات شیمیایی دیگر تبدیل شده و تشکیل این کانی ها و ترکیبات شیمیایی، عامل اصلی پاسخ های متفاوت مکانیکی خاک است. در این بررسی به دو ترکیب شیمیایی شامل ترای کلسیم سیلیکا هایدریت (CSH) و تترا کلسیم آلومینا هایدریت (CAH) و کانی اترینجایت (Ettringite) به عنوان تشکیل شده در این فرایند اشاره شده و شکل گیری آنها با آزمایشات پرتو ایکس و میکروسکوپ الکترونی مورد بررسی قرار گرفته است.