پژوهش های علوم و فناوری چوب و جنگل
سال:1402 | دوره:30 | شماره:2 |تعداد مقالات:8

سابقه و هدف:مطالعه ساختار سیمای سرزمین بر اساس اصول اکولوژی و شاخص های مکانی سیمای سرزمین به عنوان اجزای تشکیل دهنده ی آن ابزاری مناسب برای نقشه سازی و کمی کردن خصوصیات مکانی هر کاربری محسوب می شوند. به دلیل گسترش روز افزون فعالیت های بشری، ساختار و کارکردهای اکولوژیک سیمای سرزمین تغییر می یابد و الگوهای سیمای سرزمین دستخوش تغییرات نامطلوبی می گردد. لذا به منظور پایش و کنترل این تغییرات، کمی سازی و مطالعه سیمای سرزمین اهمیت و ضرورت بیشتری می یابد. این مطالعه با هدف کمی سازی الگو سیمای سرزمین مناطقی با درجات مختلف توسعه با استفاده از روش نمونه برداری خطی (LIS) جهت برآورد شاخص مکانی طول کل لبه جنگل و روش نمونه برداری جفت نقطه ای برای برآورد شاخص مکانی سرایت انجام گرفت. مواد و روش ها:برای انجام این تحقیق یک عرصه 200 هکتاری از دو منطقه حفاظت شده سفیدکوه و تخریب شده قلعه گل در استان لرستان بر روی تصاویرGoogle Earth انتخاب و در محیط GIS مورد پردازش قرار گرفتند. بمنظور انجام نمونه برداری خطی 16 پاره خط (ترانسکت) 100 و 200 متری به صورت سیتماتیک و با جهت تصادفی بر روی عرصه مورد مطالعه منطبق گردید. برای روش نمونه برداری جفت نقطه ای شبکه نقاطی با فواصل 100 و 200 متری به صورت سیستماتیک و با شروع تصادفی بر روی تصاویر منتخب پیاده شد و سپس شاخص های مکانی محاسبه شدند. از آزمون تی استیودنت جفتی نیز برای مقایسه فواصل مختلف در دو منطقه استفاده شد. یافته ها:نتایج به دست آمده نشان می دهند که در هر دو طول اندازه گیری شده ترانسکت ها، طول کل لبه جنگل در منطقه قلعه گل بیشتر از سفیدکوه بوده و ارزش عددی شاخص مکانی سرایت در منطقه قلعه گل کمتر از سفیدکوه است. یافته ها نشان دهنده از هم گسیختگی و تکه تکه شدن بیشتر منطقه قلعه گل است. نتایج طول کل لبه جنگل هم با نتایج برآورد سرایت مطابقت دارد و منطقه قلعه گل که سرایت کمتری دارد، طول کلی لبه جنگل بیشتری دارد که این امر هم نشا ن دهنده تخریب و از هم گسستگی بیشتر این منطقه نسبت به منطقه کمتر تخریب یافته سفیدکوه است. از دلایل تعدد لکه ها در منطقه قلعه گل می توان به حضور لکه های مصنوعی و انسان ساخت از قبیل: روستاهای متعدد، فعالیت های کشاورزی، باغداری و چرای دام و مصرف چوب برای مصارف روستایی و... اشاره نمود که علاوه بر لکه لکه شدن این منطقه سبب تنک شدن پوشش جنگلی منطقه شده است. نتیجه‎گیری:کمی سازی الگو سیمای سرزمین مناطقی با درجات مختلف توسعه با استفاده از روش نمونه برداری خطی (LIS) جهت برآورد شاخص مکانی طول کل لبه جنگل و روش نمونه برداری جفت نقطه ای برای برآورد شاخص مکانی سرایت می توانند به عنوان روشهای موثری جایگزین نقشه های پوشش گیاهی با جزئیات شوند و می توان با صرف هزینه و زمان کمتر و با صحت بالاتر الگوهای سیمای سرزمین را کمی سازی و مقایسه نمود.

سابقه و هدف: گانودریک اسید (GA) نوعی از تری ترپنوئیدها است که توسط گونه های مختلف گانودرما تولید می شود. این متابولیت ثانویه به دلیل عملکردهای دارویی فوق العاده در سال های اخیر توجه زیادی را به خود معطوف نموده و باوجوداینکه گانودرما لوسیدیوم معروفیت زیادی به خاطر داشتن این ترکیب دارد اما گونه های دیگر نیز به عنوان جایگزین موردتوجه هستند. یکی از مهم ترین گونه های گانودرما قارچ Ganoderma adspersum است که به صورت پارازیت یا ساپروفیت روی درختان زنده یا برخی اوقات روی کنده های درختان یافت می شود و بازیدیوکارپ آن بسیار شباهت به گونه applanatum G. دارد و اغلب اشتباه گرفته می شود. خواص دارویی مختلفی چون کاهش فشار و قند خون، تقویت سیستم ایمنی، خاصیت ضدویروسی و ضد باکتریایی و ضدالتهابی را برای این گونه ذکر کرده اند و از منابع اصلی تولید گنودریک اسید است. در پژوهش حاضر ضمن شناسایی مولکولی قارچ و حصول اطمینان از گونه، از امواج فراصوت به عنوان محرک و با هدف افزایش گانودریک اسید کل در شرایط این ویترو استفاده و در دو حالت درون سلولی و برون سلولی نتایج بررسی شد.مواد و روش ها: نمونه برداری از قارچ در سه سایز کوچک، متوسط و بزرگ انجام و پس از خالص سازی، مورد شناسایی مورفولوژیکی و مولکولی قرار گرفت. نمونه ها در محیط PDA کشت شده و پس از 14 روز در محیط کشت سوسپانسیون (PDB)، در معرض محرک امواج فراصوت با متغیرهای تعداد (1 تا 3 بار صوت دهی)، زمان (60، 180 و 300 ثانیه) و دمای صوت دهی (30، 40 و 50 درجه سانتی گراد) قرار گرفتند. سپس از میسلیوم و محیط کشت قارچ موجود در کشت سوسپانسیون عصاره گیری و گانودریک اسید درون سلولی و برون سلولی اندازه گیری شد. جهت انجام کار از روش سطح پاسخ RSM و طرح باکس بنکن استفاده و 17 آزمایش توسط نرم افزار Design expert 7. طراحی گردید و مقدار بهینه متغیرها برای حداکثر تولید گانودریک اسید، به کمک نرم افزار تعیین شد.یافته ها: طبق شناسایی مورفولوژیکی و مولکولی گونه انتخابی گانودرما، ادسپرسوم نام دارد. وجود گانودریک اسید در این قارچ به اثبات رسید مشخص شد در بین سه سایز انتخاب شده قارچ، سایز بزرگ تر (21 × 16 سانتی متر) گانودریک اسید بیشتری نسبت به دو سایز دیگر داشت و از همین سایز برای نمونه گیری و القا محرک استفاده شد. بیشترین میزان گانودریک اسید کل مربوط به دومرتبه صوت دهی به مدت 282 ثانیه و دمای 30 درجه سانتی گراد بود (21/79 میلی گرم بر گرم) که باعث افزایش 6/1 برابری گانودریک اسید کل نسبت به شاهد گردید و این در حالی است که این میزان در قارچ طبیعی 48/25 میلی گرم بر گرم بوده است.نتیجه گیری: کشت در محیط این ویترو به جای برداشت از جنگل یک روش پایدار برای استخراج متابولیت های ثانویه گیاهی می تواند مورداستفاده قرار گیرد. گانودریک اسید یکی از مهم ترین متابولیت های ضدالتهاب و ضدویروس است که در گونه های قارچ گانودرما وجود دارد. با توجه به نیاز به برداشت وسیع از جنگل و عدم امکان دسترسی مداوم به جنگل، جایگزین نمودن روش های نوین کشت قارچ در شرایط آزمایشگاهی به جای جمع آوری از جنگل امری ضروری است. پژوهش حاضر در همین راستا و باهدف افزایش مقدار گانودریک اسید برای اولین بار بر روی گانودرما ادسپرسوم صورت گرفت. همچنین این قارچ برای اولین بار بر روی ممرز گزارش می شود. با توجه به افزایش بیش از 5/1 برابری گانودریک اسید کل بعد از اعمال تیمار صوت دهی نسبت به نمونه قارچ طبیعی، انجام تحقیقات تکمیلی برای شناسایی جزئی تر و نوع گانودریک ها پیشنهاد می شود.

سابقه و هدف: فرم هوموس خاک تحت تأثیر عوامل زیستی مانند نوع پوشش گیاهی و موجودات خاک بر روی عوامل غیر زیستی مانند اقلیم، توپوگرافی و سنگ بستر تکامل می یابد؛ بنابراین شاخص مهمی در جنگل است. پژوهش ها نشان داده که تغییرات ارتفاع از سطح دریا تأثیر معنی داری بر تغییرات فرم هوموس دارد لیکن رابطه آن با تغییرات متغیرهای مرتبط با ریخت شناسی توپوگرافی مبهم است. این پژوهش باهدف تعیین رابطه شاخص های مورفومتری توپوگرافی با تغییرات فرم های هوموس در مقیاس محلی انجام شد.مواد و روش ها: در شیب یک گرادیان ارتفاعی 200 تا 1000 متری با استفاده از 510 پروفیل هوموس، فرم های اصلی و ثانویه هوموس با استفاده از طبقه بندی فرم های هوموس خشکی زی تروفرم (مناسب برای جنگل های کوهستانی معتدله) به روش طبقه بندی اروپایی در مساحت 1700 هکتار از سری اول جنگل شصت کلاته تعیین شد. مشخصه های اولیه و ثانویه توپوگرافی از مدل رقومی زمین باقدرت تفکیک مکانی 10 متر به دست آمد. از آنالیز تشخیص و رگرسیون برای تعیین روابط استفاده شد.یافته ها: نتایج نشان داد طبقه بندی منطقه به دو حد ارتفاعی پایین بند کمتر از 599 متر و میان بند بالاتر از 600 متر باعث افزایش ضریب صحت کلی برای فرم هوموس اصلی به ترتیب 55 و 14 درصد و برای فرم هوموس ثانویه 83 و 58 درصد خواهد شد. ضریب کاپا نیز برای فرم هوموس اصلی دو منطقه پایین بند و میان بند به ترتیب 112 و 49 درصد افزایش یافت. در پایین بند فراوانی فرم هوموس اصلی مول بیشتر بود حال آنکه دو فرم هوموس اصلی مودر و آمفی در میان بند فراوانی بیشتری داشتند. تغییرات فرم های هوموس ثانویه نشان داد که در پایین بند فراوانی یومول بیشترین است، حال آنکه یومودر در میان بند بیشترین فراوانی را داشت. درمجموع فراوانی فرم های هوموس یوماکروآمفی، یومزوآمفی و لپتوآمفی در میان بند بیشتر از پایین بند بود. برخلاف یافته های پژوهشی قبلی مشخص شد ارتفاع از سطح دریا ارتباط منفی با تغییرات فرم هوموس اصلی و ثانویه در میان بند دارد حال آنکه ارتباط مثبتی در پایین بند داشت و البته ارتباط شیب برعکس آن بر تغییرات فرم های هوموس اثر می گذارد. رابطه انحنای نیمرخی و انحنای مسطح با فرم هوموس اصلی و ثانویه در پایین بند و میان بند مثبت بود؛ به دیگر سخن با افزایش تقعر دامنه در جهت شیب و تحدب دامنه عمود بر شیب تمامی افق های دیفرانسیل هوموس حضور خواهند داشت و باعث تشکیل ساختمان خاکدانه بزرگ زیستی در افق نیمه آلی Ah خواهد شد که حضور یومول و لپتوآمفی را توضیح می دهد. شاخص رطوبت توپوگرافی نیز در پایین بند و میان بند رابطه مثبتی با تغییرات فرم های هوموس اصلی و ثانویه داشت که نشان می دهد با افزایش رطوبت خاک که ناشی از محتوای ماده آلی بیشتری در افق های سطحی خاک است، فرم هوموس اصلی به طرف مودر تمایل خواهد یافت.نتیجه گیری: ارتباط تغییرات فرم های هوموس اصلی و ثانویه با شاخص های مورفومتری نشان داد که روند تغییرات ارتفاع از سطح دریا و شیب با تغییرات فرم های هوموس در پایین بند و میان بند به صورت یکسان نیست و عکس همدیگر است که تأکید می نماید در بررسی هایی با مقیاس محلی توجه به جزئیات نتایج را دقیق تر خواهد نمود. از بین مشخصه های ثانویه شاخص رطوبت توپوگرافی به عنوان متغیری اثرگذار بر تغییرات فرم های هوموس معرفی شد. وضعیت تحدب و تقعر دامنه می تواند با تغییر بر دخل وخرج آب، رطوبت و زهکشی افق نیمه آلی Ah تغییرات معنی داری بر فرم های هوموس اصلی و ثانویه داشته باشد.

سابقه و هدف: چوب به عنوان یک ماده تجدیدپذیر و دوستدار محیط زیست، دارای ویژگیهای منحصر به فردی از نظر مکانیکی، فیزیکی و ظاهری می باشد که همین امر باعث استفاده گسترده آن در صنعت ساختمان، مبلمان و دکوراتیو می شود. چوب بعنوان یک ماده زیست تخریب توسط عوامل مختلفی مانند عوامل بیولوژیک، هوازدگی، آتش و., مورد حمله قرار می گیرد. تلاش های زیادی برای افزایش دوام چوب صورت گرفته است بعنوان مثال برای حفاظت چوب در برابر هوازدگی و رطوبت، از رنگ ها استفاده می شود. اما از آنجایی که چوب و رنگ های پلیمری اشتعال پذیر هستند، با استفاده از مواد کندسوز کننده در ساختار رنگ ها می توان شدت اشتعال پذیری را کاهش داد. به همین منظور در این مطالعه تاثیر مواد کندسوزکننده بر مقاومت به آتش و تغییرات رنگی پوشش آکریلیکی اعمال شده بر روی چوب صنوبر مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها: در این تحقیق تاثیر مواد کندسوز کننده (بورات روی، دی آمونیوم فسفات، نانوسیلیکا و نانورس) در غلظت های 10، 20 درصد و ترکیب دو تایی از این مواد (20 درصد) در ساختار رنگ آکریلیکی بر مقاومت به آتش چوب صنوبر رنگ شده مورد بررسی قرار گرفت. سپس مقاومت کششی فیلم رنگ ، تغییرات رنگی نمونه های چوبی رنگ شده و هم چنین مقاومت به آتش آنها مورد مطالعه قرار گرفت. یافته ها: یافته های این تحقیق نشان داد که بورات روی و دی آمونیوم فسفات تاثیری بر مقاومت کششی فیلم رنگ نداشته اند، اما نانو رس به طور معنی داری مقاومت کششی فیلم را افزایش داد این در حالی است که نانو سیلیکا باعث کاهش معنی دار این مقاومت شد . کمترین تغییرات رنگی در نمونه های حاوی بورات روی و دی آمونیوم فسفات مشاهده شد. استفاد از مواد کندسوز کننده در ساختار رنگ باعث افزایش مقاومت به آتش گردید که در این بین، دی آمونیوم فسفات و نانو رس کارایی بهتری را از خود نشان دادند. در بسیاری از آزمون-ها اختلاف قابل توجهی بین غلظت های 10 و 20 درصد مواد کند سوز مشاهده نشد. در تیمارهای ترکیبی هم ترکیب دی آمونیوم – بورات روی و دی آمونیوم -نانو رس کارایی مناسبتری را در تغییرات رنگی و مقاومت به آتش از خود نشان دادند.نتیجه گیری: در بین مواد کندسوز کننده، دی آمونیوم فسفات و بورات روی با کمترین تاثیر منفی در مقاومت کششی فیلم و تغییرات رنگی نمونه ها و فیلم رنگ، بهترین عملکرد را نیز در افزایش مقاومت به آتش از خود نشان دادند. به همین خاطر می توان از این دو ماده جهت کندسوز کردن رنگ آکریلیکی مورد استفاده بر روی چوب استفاده نمود.

سابقه و هدف: رزین اوره فرم آلدیید یک رزین مهم در صنایع تولید پانل های چوبی می باشد. این رزین ارزان می باشد و بعد از پلیمر شدن بیرنگ می شود حلالش آب است و استفاده از آن آسان است . اما مشکلاتی مثل مقاومت پایین در برابر رطوبت دارد و در محیط تولید و مصرف از آن گاز فرم الدیید منتشر می شود که برای سلامتی انسان مضر می باشد . محققین بررسی های زیادی برای جایگزینی فرم الدیید با مواد غیر مضر انجام می دهند . فورفورال یک ماده شیمیایی آلدییدی می باشد که می تواند همانند فرم آلدیید با اوره واکنش نماید که می تواند از پسماند های محصولات زراعی مثل کاه گندم ، ساقه ذرت و نیشکر استحصال گردد. در این تحقیق چایگزینی فورفورال بجای فرم آلدیید در ترکیب رزین اوره فرم آلدیید و تقویت چسب حاصل با استفاده از نانو رس مورد بررسی قرار گرفته است. مواد و روشها: فورفورال و اوره با سه نسبت مولی اوره به فورفورال: 1به 1 ، 1 به 2/2 و 1 به 5/3 با هم مخلوط گردیدند. برای بررسی مقاومت برشی اتصال از آزمون استحکام برشی چسب استفاده گردید. انتهای دو تراشه خشک راش با رزین اوره فورفورال اغشته گردید و روی هم قرار گرفت و در آون قرار گرفت تا رزین گیرا شود. . دو روکش متصل شده تحت کشش قرار گرفتند و مقاومت برشی اتصال اندازه گیری گردید. . بر اساس نتایج آزمون مقاومت برشی اتصال رزین اوره فورفورال با نسبت مولی1 به 2/2 بهترین رزین شناخته شد . به این رزین نانو رس بنتولیت در سه سطح 5/0 ، 1 و 2 درصد اضافه گردید و خواص رزین مانند دانسیته، میزان جامدات، ویسکوزیته و زمان انعقاد اندازه گیری گردید. آزمون استحکام برشی چسب هم انجام شد. همچنین طیف سنجی FTIR و تصویربرداریFESEM وXRD برای بررسی واکنش نانورس و توزیع آن در رزین انجام گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد که در رزین تولید شده از اختلاط فوفورال و اوره با نسبت مولی اوره به فورفورال 1 به 2/2 با داشتن بالاترین ماستحکام برشی چسب ( 1/62 مگا پاسکال ) بهترین رزین در میان سایر رزین ها می باشد. به این رزین نانو رس در سه سطح 5/0 % ، 1% و 2% اضافه شد که باعث بهبود خواص رزین گردید. بطوری که میزان جامدات از 54 درصد نمونه های شاهد به 56/8 درصد در رزین با 2 درصد نانو رس افزایش یافت . دانسیته رزین از 1/1 گرم بر سانتی متر مکعب شاهد به 1/1451 گرم بر سامنتی متر مکعب برای نمونه های حاوی 2% نانو رس افزایش یافت. ویسکوزیته از 95 ثانیه برای نمونه شاهد به 143 ثانیه برای نمونه های حاوی 2% نانو رس افزایش یافت و مقاومت برشی اتصال چسب از 1/7 مگا پاسکال برای نمونه شاهد به 2/7 مگاپاسکال برای نمونه های حاوی 5/0 % نانو رس افزایش یافت . زمان انعقاد رزین برای نمونه شاهد 180 ثانیه بود که به 140 ثانیه کاهش یافت. نتیجه گیری: یافته های این تحقیق نشان داد که رزین عاری از فرم الدیید اوره فورفورال با نسبت مولی اوره به فورفورال 1 به2/2 بالاترین مقاومت اتصال برشی (62/1 مگاپاسکال ) را دارا بود. .افزودن نانو رس به این رزین باعث بهبود مقاومت برشی، دانسیته، میزان جامدات ، ویسکوزیته و زمان گیرایی رزین گردید.. بر اساس نتایج فوق می توان نتیجه گیری نمود رزین اوره فرم فوره فورفورال تهیه شده با نسبت مولی اوره به فورفورال 1 به 2/2 و افزودن 5/0 % نانو رس جایگزین مناسبی برای رزین اوره فرم آلدیید است که می تواند برای صنعت تخته خرده چوب و تخته فیبر توصیه گردد.

چکیدهسابقه و هدف: بازیافت فرآورده های مختلف کاغذی و مقوا می تواند بخش عمده کمبود مواد اولیه سلولزی موردنیاز برای تولید خمیروکاغذ را تأمین کند و از نظر اقتصادی و زیست محیطی می تواند حائز اهمیت باشد. استفاده از خمیرکاغذ بازیافتی در کاغذسازی موجب کاهش کیفیت کاغذ نهایی می شود. لذا استفاده از پیش تیمار آنزیمی به طور مجزا یا توالی های ترکیبی و همچنین رنگ بری خمیرکاغذ می تواند در بهبود ویژگی های کیفی کاغذ نهایی حاصل از خمیرکاغذ بازیافتی مؤثر واقع شود. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر پیش تیمار آنزیمی با توالی ترکیبی سلولاز و لاکاز بر قابلیت رنگ بری خمیرکاغذ حاصل با پراکسید هیدروژن انجام شده است و ویژگی های کیفی خمیرکاغذ نهایی بعد از فرآیند رنگ بری مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: در ابتدا مخلوط کاغذهای روزنامه و مجله باطله با استفاده از پیش تیمار آنزیمی (توالی ترکیبی سلولاز و لاکاز) و همچنین روش متداول شیمیایی مرکب زدایی شدند. پیش تیمار آنزیمی در قالب تیمارهای آزمایشی C1L1 (مصرف آنزیم سلولاز: 1/0 درصد و مدت زمان: 10 دقیقه؛ مصرف آنزیم لاکاز: 20u و مدت زمان: 120 دقیقه)، C1L2 (مصرف آنزیم سلولاز: 1/0 درصد و مدت زمان: 10 دقیقه؛ مصرف آنزیم لاکاز: u40 و مدت زمان: 120 دقیقه)، C2L1 (مصرف آنزیم سلولاز: 1/0 درصد و مدت زمان: 20 دقیقه؛ مصرف آنزیم لاکاز: 20u و مدت زمان: 120 دقیقه) و C2L2 (مصرف آنزیم سلولاز: 1/0 درصد و مدت زمان: 20 دقیقه؛ مصرف آنزیم لاکاز: u40 و مدت زمان: 120 دقیقه) تحت شرایط مشخص فرآیندی انجام گرفت. همچنین نمونه خمیرکاغذ شاهد (بدون افزودن مواد شیمیایی یا آنزیم) و خمیرکاغذ مرکب زدایی شده به روش متداول شیمیایی تهیه شدند. در ادامه رنگ بری خمیرکاغذهای مرکب زدایی شده با استفاده از سیستم رنگ بری با پراکسید هیدروژن شامل 2% پروکسید هیدروژن، 2% هیدروکسید سدیم، 2% سیلیکات سدیم، 2/0% کی لیت کننده DTPA و 1/0% سولفات منیزیم در داخل کیسه های پلاستیکی مجزا تحت شرایط فرآیندی درصد خشکی 10%، دمای 70 درجه سانتی گراد و مدت زمان 2 ساعت در حمام بخار آب انجام گرفت. در پایان ویژگی های نوری و مقاومتی خمیرکاغذهای رنگ بری شده مورد ارزیابی قرار گرفتند.یافته ها: نتایج ارزیابی خمیرکاغذهای رنگ بری شده با پراکسید هیدروژن پس از مرکب زدایی با روش متداول شیمیایی و توالی های پیش تیمار آنزیمی سلولاز و لاکاز نشان داد که استفاده از پیش تیمار آنزیمی با توالی سلولاز و لاکاز در مرکب زدایی، عملکرد کلی فرآیند رنگ بری با پراکسید هیدروژن را بهبود می بخشد و در مقایسه با خمیرکاغذ از پیش مرکب زدایی شده به روش متداول شیمیایی، کاغذهای با ویژگی های نوری و مقاومتی به مراتب بهتری را بعد از رنگ بری نتیجه داده است. پیش تیمارهای C2L2 و C2L1 در بین تیمارهای ترکیبی آنزیمی بعد از رنگ بری با پراکسید هیدروژن، به ترتیب منجر به بهبود درجه روشنی به میزان 12/11 درصد (افزایش حدود 5 واحد) و 5/9 درصد (افزایش حدود 4 واحد) شدند. سفیدی کاغذ نیز در این پیش تیمارها به ترتیب به میزان 92/31 درصد و 54/24 درصد (افزایش حدود 9 و 6 واحد) افزایش یافته و زردی کاغذها نیز به ترتیب به میزان 19/40 و 25/44 درصد و ماتی کاغذ به ترتیب 74/37 و 97/23 درصد کاهش یافتند. همچنین، در تیمارهای آزمایشی C2L1 و C2L2، شاخص کششی کاغذ به ترتیب 17/29 درصد و 64/35 درصد (به ترتیب Nm/g 64/40 و Nm/g 7/38، طول پارگی به ترتیب 42/64 درصد و 99 درصد (km 92/5 و km 89/4) و شاخص ترکیدگی کاغذ نیز به ترتیب به میزان 85/70 درصد و 37/92 درصد (به ترتیب mN.m2/g 81/3 و kPa.m2/g 29/4) افزایش یافتند. شاخص های پارگی کاغذ در این تیمارها به طور متوسط در حدود mN.m2/g 82/6 و mN.m2/g 62/6 تعیین شدند که در مقایسه با خمیرکاغذ مرکب زدایی شده شیمیایی پس از رنگ بری کمی کمتر است اما در پیش تیمار با توالی ترکیبی C2L1 ، شاخص پارگی تقریباً معادل خمیرکاغذ مرکب زدایی شده شیمیایی به دست آمد.

سابقه و هدف: امروزه، بسته بندی ایمن مواد غذایی برای مصرف کنندگان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به طور مستقیم با سلامت افراد در ارتباط است. مسائل زیست محیطی نیز بیش از پیش در تولید بسته بندی مواد غذایی اهمیت یافته است. مواد پلاستیکی تهیه شده از بسپارهای فسیلی باعث آلودگی محیط زیست می شوند. به همین دلیل، استفاده از بسپارهای سبز (دوست دار محیط زیست) به عنوان جایگزین مناسب بسپارهای فسیلی در صنعت بسته بندی به سرعت در حال افزایش است. میکروفیبریل سلولز به عنوان یک ماده دوست دار محیط زیست، برخی از ویژگی های مورد نیاز بسته بندی فعال مواد غذایی از قبیل نفوذپذیری کم در برابر اکسیژن و مقاومت کششی زیاد را دارد. کیتوزان نیز ماده ای زیست تخریب پذیر است که اثر آنتی اکسیدانی و آنتی باکتریال آن اخیراً در بسته بندی مواد غذایی مورد توجه قرار گرفته است. این تحقیق با هدف بررسی اثر افزودن کیتوزان بر ویژگی های فیلم MFC مورد استفاده در بسته بندی مواد غذایی انجام شده است.مواد و روش ها: در ابتدا خمیر کاغذ رنگ بری شده اکالیپتوس با استفاده از دستگاه سوپرآسیاب دیسکی به MFC با درصد خشکی 3 درصد تبدیل شد. برای تهیه ژل نشاسته، مقدار 40 گرم نشاسته به 1000 میلی لیتر آب اضافه و حرارت دهی گردید. سپس، ژل نشاسته با نسبت 40 به 60 درصد به خمیر کاغذ اکالیپتوس رنگ بری شده اضافه و پس از عبور از دستگاه سوپرآسیاب دیسکی، ژل به دست آمده در یخچال نگهداری شد. یک گرم کیتوزان در 100 میلی لیتر استیک اسید 5/1 مولار به مدت 24 ساعت هم زده شد و سپس به خمیر کاغذ رنگ بری شده اکالیپتوس اضافه و از دستگاه سوپرآسیاب دیسکی عبور داده شد. گلیسرول نیز به عنوان عامل نرم کننده به ژل ها اضافه گردید. پس از تهیه فیلم ها با ترکیبات مختلف به روش قالب گیری، آزمون های آنتی اکسیدان، آنتی باکتریال، مقاومت کششی، میزان عبور اکسیژن، بخار آب و بررسی ریخت شناسی با میکروسکوپ الکترونی روبشی گسیل میدان (FE-SEM) و طیف سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) انجام شد. یافته ها: نتایج آزمون آنتی اکسیدان به دو روش احیاء رادیکال آزاد (DPPH) و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﻬﺎرﮐﻨﻨﺪﮔﯽ رادﯾﮑﺎل (ABTS) نشان داد که فیلم های حاوی کیتوزان قدرت مهارکنندگی رادیکال های آزاد را دارند. همچنین، فیلم های حاوی این ماده در برابر دو باکتری گرم منفی و گرم مثبت اشرشیا کولای و استافیلوکوکوس اورئوس اثر بازدارندگی معنی داری داشتند. مقاومت کششی فیلم های MFC خالص نسبت به فیلم های دیگر بیش تر بود و فیلم های حاوی کیتوزان و نشاسته مقاومت کششی کم تری نسبت به فیلم MFC خالص داشتند.افزودن گلیسرول نیز به فیلم ها باعث کاهش قابل توجه و معنی دار مقاومت کششی شد. میزان عبور اکسیژن و بخار آب نیز در فیلم MFC خالص از دیگر فیلم ها کم تر بود. فیلم های حاوی کیتوزان، نشاسته و به ویژه گلیسرول میزان عبور اکسیژن و بخار آب بیش تری داشتند.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که فیلم MFC/کیتوزان یک فیلم با ویژگی فعال است و می توان فیلم های بسته بندی مواد غذایی فعال دوست دار محیط زیست را با استفاده از این مواد تهیه نمود.

سابقه و هدف: فشرده سازی یک روش اصلاح مکانیکی برای بهبود خواص مکانیکی چوب های زراعی تندرشد محسوب می شود. یک راهکار متداول برای غلبه بر مشکل بازگشت فشردگی چوب های فشرده، اصلاح گرمایی است که افت خواص مکانیکی را به همراه دارد. اصلاح گرمایی با روغن های گیاهی عامل دار به دلیل واکنش گروه های عاملی روغن با گروه های هیدروکسیل چوب موجب بهبود خواص فیزیکی و مکانیکی چوب می شود. هدف از تحقیق حاضر، جبران افت خواص مکانیکی ناشی از اصلاح گرمایی، با تلفیق فشرده سازی و اصلاح گرمایی در روغن سویای اپوکسی دار شده بود. مواد و روش ها: در پژوهش حاضر چوب تندرشد و زراعی صنوبر با روغن سویای خام و اپوکسی دار شده اشباع شد و سپس چوب اشباع شده به میزان 30 درصد فشرده شد. چوب فشرده شده حاوی روغن، در آون در دمای 180 درجه سانتی گراد به مدت 4 ساعت اصلاح گرمایی شد و خواص مکانیکی چوب های فشرده و فشرده نشده اشباع شده با هر دو روغن خام و اپوکسی دار شده مورد بررسی مقایسه ای قرار گرفت. یافته ها: محاسبه مقادیر جذب روغن سویای خام و اپوکسی در نمونه های غیرفشرده و فشرده نشان داد در نمونه فشرده نشده روغن اپوکسی به دلیل قطبیت بیشتر و قابلیت نفوذ به دیواره سلولی از جذب تقریبا دو برابری نسبت به روغن خام برخوردار بود. فشرده سازی منجر به خروج قابل ملاحظه روغن در هر دو سطح گردید که باز هم روغن اپوکسی دار شده در نمونه فشرده از جذب بیشتری برخوردار بود. نتایج خواص مکانیکی نشان داد اصلاح گرمایی در نمونه فشرده اشباع شده با روغن خام و اپوکسی دار شده به ترتیب به افت 97 و 7 درصدی مقاومت خمشی منجر شد. اصلاح گرمایی در نمونه فشرده اشباع شده با روغن خام و اپوکسی دار شده به ترتیب موجب کاهش 96 درصدی و 20 درصدی سختی نسبت به نمونه های اصلاح گرمایی نشده گردید. اصلاح گرمایی در نمونه فشرده اشباع شده با روغن اپوکسی دار شده، موجب کاهش انعطاف پذیری و کاهش مقاومت به ضربه گردید.نتیجه گیری: اشباع چوب با روغن اپوکسی دار شده به دلیل قابلیت نفوذ به دیواره موجب افت قابل ملاحظه مقاومت خمشی و سختی گردید ولی فشرده سازی موجب افزایش این مقاومت ها گردید. اصلاح گرمایی پس از فشرده سازی در نمونه هایی که با روغن اپوکسی دار شده اشباع شده بودند موجب افت کمتر مقاومت خمشی و سختی، در مقایسه با نمونه های اشباع شده با روغن خام شد؛ که البته این اثر در مورد مقاومت به ضربه مشهود نبود. به طور کلی می توان روش اصلاح گرمایی در روغن اپوکسی دار شده را به عنوان روشی موثر برای کاهش بازگشت فشردگی وجذب آب چوب های فشرده، که به افت کمتر مقاومت های مکانیکی می انجامد، توصیه کرد.