زمینه و هدف: آلفرد آدلر، بنیانگذار مکتب روانشناسی فردی است و این مکتب بر مفاهیمی چون احساس حقارت، عقده ی حقارت، و سازوکار جبران استوار است. از دیدگاه آدلر، رفتارهای انسان را عوامل اجتماعی تعیین میکنند. این دیدگاه در ادبیات برای بررسی شخصیتهای داستانی به کار رفته است. در این نوشتار به یکی از باارزشترین درونمایه های این دیدگاه بنام «عقده ی حقارت» در شخصیت «کوش پیل دندان» در منظومه ی حماسی کوشنامه، پرداخته شده است. روش مطالعه: روش تحقیق توصیفی –, تحلیلی است و روش گردآوری داده های آن کتابخانه ای است. یافته ها: زشت رویی و رهاشدگی از سوی پدر و مادر، از عوامل اصلی به وجود آمدنِ عقده ی حقارت در کوش پیل دندان بوده است که با تعامل نادرست اطرافیان، عقده ی حقارت در وی شدت میگیرد و تعادل روانی او را بهم میزند؛ بنابراین هنگامی که نتوانسته از راههای سالم، برای جبران عقده ی حقارت خویش بهره جوید و توفیقی کسب کند، برای تعادلبخشی روان رنجوری خود، به شیوه های ناسالم متوسل میشود. نتیجه گیری: مکانیسمهای جبران کوش پیل دندان در رابطه با عقده ی حقارت عضوی و طردشدگی عبارتند از: بدرفتاری با دیگران، بدبینی، دروغگویی، مبالغه گویی، شاهدبازی، روی آوردن به کامیابیهای فوری، حیله گری، دوگانگی رفتار، زودرنجی و انتقادناپذی، خودکامگی، خودبزرگ بینی و خودشیفتگی. مطابق با نظریه ی آدلر، بروز چنین رفتارهای غیرعادی، فقط میتواند یک عامل واقعی داشته باشد و آن عقده ی حقارت است که در کوش پیل دندان نمود یافته است.