سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال:1397 | دوره:11 | شماره:4 (پیاپی 42) |تعداد مقالات:18

شکیبای کرمانی یکی از شاعران خوش قریحه اما گمنام قرن دوازدهم است. نسخه خطی منحصر به فرد دیوان این شاعر با شماره 3892 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است. دیوان شامل غزلیات، قصاید، قطعات، رباعیات و یک مستزاد است. از جمله ویژگیهای شعری شکیبا در این دیوان مواردی مانند تصویرسازی زنده، بکارگیری صنایع ادبی استادانه، تلاش در آفرینش واژههای خوشآوا، گویا و تاثیرگذار، انتخاب اوزان خاص و متناسب با مفهوم مورد نظر در اشعار، بکارگیری ردیفهای فعلی طولانی و گاهی نیز پرسشی که غنای شعر و کمال مفهوم قافیه را در پی دارد و نیز استفاده به موقع و شاعرانه از صنایع ادبی در حوزه بدیع لفظی و معنوی است. روش کار در این مقاله بررسی سبکی و محتوایی دیوان شاعر از سه منظر فکری، زبانی و ادبی با هدف دستیابی به میزان موفقیت سراینده به عنوان یکی از شاعران دوره بازگشت در پیروی از شاعران سبکهای شعری پیش از خود بوده است. در نتیجه میتوان وانمندی شکیبا را به عنوان یکی از سرایندگان خوش قریحه دوره بازگشت در پیروی از شاعران سبکهای پیش از خود و موفقیت وی در انعکاس ساختار فکری، زبانی و ادبی آنها در اشعار خود مورد تایید قرار داد.

برخلاف دوره ی کلاسیک شعر فارسی که انتخاب نام برای شعر، چندان رایج نبوده نامگذاری اشعار در دوره معاصر، از شیوههای مورد توجه شاعران و به زبانی بهتر، جزو ملزومات اساسی هر شعر محسوب میشود. نامها / عنوانهای شعری-که از برگزیدهترین واژههای هر شاعرند-ضمن دارا بودن کارکردهای مختلف زیباشناسی، نقش مهمی در ساختار شعر، ایفا میکنند. و با توجه به اینکه یکی از راههای مهم ارتباط با شعر و درک صحیح از آن، وابسته به شناختی است که از اجزای سازنده ی آن ایجاد میگردد، بررسی و شناخت عنوانهای شعر هر شاعر، اهمیتی ویژه مییابد. در این مقاله، تلاش شد عنوانهای شعر فروغ فرخزاد و سهراب سپهری مورد مقایسه و تحلیل زبانی، ادبی و محتوایی قرار گیرد و برای این منظور، از شیوه ی آماری استفاده گردید.

در این جستار سه نسخه خطی از دیوان بیدل دهلوی معرفی و بررسی شدند؛ نسخه های مهم و اصیل پیشین، همان چاپ کابل است، و سه دست نوشته کاتب بیدل (محمدوارث صدیقی)، و اما سه نسخه تازه یافت عبارتند از: «مجلس»، «ملک» و «راجه». برخی از تفاوت های مهم این سه نسخه، با دست نوشته های کاتب بیدل، از منظر سبکی و بلاغی، با تکیه بر دیگر اشعار بیدل، و دیگر شاعر سبک هندی، صائب تبریزی مورد تحلیل انتقادی قرار گرفتند. برتری ادبی در بیشتر تفاوتها از آن نسخه های کاتب بیدل است، البته در برخی از موارد نیز چربش شاعرانه با این سه نسخه است. نکته درخور توجه دیگر در این باره این است که هیچکدام از نسخه های موجود، همانند نسخ کاتب بیدل کامل نیست و در بسیاری از غزلها، به ویژه در نسخه راجه، کاتب گلچینی از غزل یا چند غزل با قافیه، ردیف و وزن مشترک را به نمایش گذاشته است؛ البته شاید بتوان دو نسخه «ملک» و «مجلس» را در این زمینه مجزا دانست. این تفاوتها، دگردیسیهای شعر بیدل را در گذر زمان ارائه میکنند، و این در حالی است که دو نسخه «مجلس» و «راجه»، تنها فاصله زمانی 19 و 29 سال با مرگ بیدل دارند.

بسیاری از آثار متقدم تفسیری تا کنون شناخته و بررسی نشده اند. از زمرة این آثار باید از تفسیر کهن بحر الموّاج و سراج الوهّاج اثر خامة مولانا شهاب الدین عمر دولت آبادی در نیمة اوّل سدة هشتم قمری یاد کرد که هنوز مورد تصحیح و بررسی قرار نگرفته است. مسئلة اصلی پژوهش در ناشناخته بودن این اثر از جهات مکتب تفسیری، ویژگیهای زبانی، ادبی و ساختاری است. مکتب تفسیری بحر الموّاج به روش تفاسیر اهل سنت و مأثور است. در جای جای متن، به قصص و روایات داستانیِ قرآنی استناد شده است. بارزترین خصوصیت این اثر، جنبة بررسی-های صرفی و نحوی کلام قرآن است که البته به قصد ایضاح بیشتر و رفع ابهام انجام گرفته است. مفسر ذیل هر آیه از ساختار خاصی سود جسته است که سبب شده مطالب در نظم خاصی عرضه شوند. زبان این اثر بسیار کهنه تر از زبان نثر سدة هشتم قمری است و بیشتر به به نثر مرسل غزنوی میماند. جملات کوتاه، تاثیر پذیری از نحو عربی در ترجمة آیات قرآن و گاه سره نویسی از دیگر ویژگیهای زبانی این تفسیر است. مفسر در ترجمة آیات قرآن از شیوة ترجمة تفسیری و آزاد سود جسته است. در ضمن نثر گهگاه اسجاع ساده و اشعار عربی و ابیات فارسی به کار رفته است. نویسنده در این مقاله کوشیده تا از منظر روش تحلیل و توصیف محتوا به شناساندن و بررسی مکتب تفسیری و ویژگیهای زبانی، ادبی و ساختاری بحرالموّاج بپردازد و حتی الامکان پردة زمان و خمول را از چهرة احوال و آثار شهاب الدین عمر دولت آبادی بزداید.

در سبک شناسیِ اشعار و متون، لازم است که سطوحِ زبانی، ادبی و فکری مورد بررسی قرار گیرد تا از این طریق بتوان جوهر و ماهیّت اصلی شعر و نثر را شناسایی کرد و در جهت ارتقای لطافت روح و التذاذ ادبی از آن بهره برد. در این مقاله، سبک شناسیِ شعر لامعی گرگانی درسطح ادبی مورد بررسی قرار گرفت تا از این طریق، ویژگیهای ادبی مسلّط بر شعرِ این شاعر، بازبینی و تحلیل شود. با توجّه به اینکه در دوره ی لامعی، شعر فارسی اندک اندک به سوی پیچیدگی و ظرافتهای ادبی پیش میرود، ولی هنوز ویژگیهای ادبی دوره ی شادخواری و واقعیّتگرایی حاکم است، پس باید شعر لامعی متأثّر از ویژگیهای دوره ی شادمانی و واقع بینی باشد. در ادامه برای نیل به این هدف، ویژگیهای ادبی اشعار او بررسی میشود. شناسایی ویژگیهای ادبی شعر لامعی برای دستیابی به ویژگیهای غالب بر اشعار دوره ی انتقال از سبک خراسانی به سبک عراقی حائز اهمّیت است. در این پژوهش، به این پرسشها که ویژگیهای ادبی شعر لامعی بیشتر چه مواردی را بیان میکند و آیا شعر لامعی از ویژگیهای ادبی حاکم بر سبک خراسانی فاصله گرفته است؟ پاسخ داده میشود.

رسالت این پژوهش بررسی کاربرد گوناگون و فراوان "میان فزود" در شاهنامة فردوسی بعنوان یک ویژگی سبکی و نیز تعیین جایگاه آن برابر با "جمله معترضه" است. جملة معترضه از اقسام "حشو" است و حذف آن از کلام هیچ دگرگونی در معنا و مفهوم سخن ایجاد نمیکند و حضورش در نهایت موجب زیبایی لفظ یا معنا میشود. "میان فزود" معادلی است مناسب برای "اعتراض" که در این تحقیق به خاطر جامعیّت و شمولش با تساهل و تسامح به جای "جملة معترضه" به کار رفته است. در پژوهش حاضر به تبیین "میان فزود" در شاهنامة فردوسی از دو منظر ساختار و محتوا پرداخته شده است. مقصود از ساختار، معرفی عناصر تشکیل دهنده "میان فزود" و غرض از محتوا بیان مضمون و بن مایة آن است. از "میان فزود" در شاهنامه در قالب یک کلمه، یک عبارت، یک مصراع، یک بیت استفاده شده و حتی در مواردی دامنة این استفاده به چند بیت هم میرسد و وجه فعل (کیفیت بیان مفهوم فعل) آنها مختلف، ولی غالباً اخباری است، که به قصد ابلاغ پیامی خاص از این وجه فعلی استفاده شده است. فردوسی منویات خود را که چیزی جز سفارشهای انسان دوستانه، پند و اندرز، تحذیر و تنبیه، ترویج دانایی و تبلیغ خرد و حکمت نیست، درضمن "میان فزود"ها که به نوعی مختصة شاهنامة فردوسی محسوب می شود به خواننده ابلاغ کرده است.

کتابهای نفثه المصدور شهاب الدین زیدری و تاریخ جهانگشای عطاملک جوینی از آثارتاریخی-ادبی ارزشمند قرن هفتم هجری قمری هستند. نویسندگان این دو اثر با شگردهای مختلفی از اشعار و عبارات عربی در لابلای نثر فارسی استفاده کرده اند. در این پژوهش ارتباط لفظی و معنوی عبارات عربی با نثر فارسی مورد بررسی قرار گرفت و اینکه عبارات عربی چه جایگاهی در کلام داشته و با چه شیوه ای با متن فارسی تلفیق یافته است؟ نتایج پژوهش به خوبی نمایان ساخت که عبارات عربی در دو کتاب نفثه المصدور و تاریخ جهانگشا از سویی میتوانند ارتباطی لفظی با متن فارسی برقرار کنند که این ارتباط به دوشکل نمایان است: نخست آنکه عبارات و اشعار عربی به عنوان قسمتی از کلام در جمله، جایگاه نحوی چون نهاد، مفعول، مسند، مضافٌ الیه، قید، متمم و شبه جمله اخذ میکنند و دوم اینکه از حیث بلاغی با یکی از مقوله های بلاغت مانند: تشبیه، تمثیل، کنایه، ایهام، ایجاز، مناظره و. . . جلوه گری میکنند و از سوی دیگر تضمینهای عربی به خوبی توانسته اند ارتباطی معنایی با نثر فارسی به روشهای مختلفی چون تتمیم، تأکید، تنظیر، توصیف، ملخّص و حلّ معانی برقرار کنند.

بررسی تولیدات پویانمایی جهان نشانگر اثرپذیری فراوان سینمای انیمیشن از داستانهای حماسی، تعلیمی، غنایی و عامیانه است. گونه های مختلف ادبیات کلاسیک فارسی مشحون از مضامین و پیرنگهای داستانی مذکور و برخوردار از جلوه های بصری مناسب برای نگارش فیلمنامه های پویانمایی است. اقتباس انیمیشنی از این متون راهی برای حفظ ارتباط کودکان و نوجوانان کشورمان با ادبیات و فرهنگ کهن ایرانی است. در گام اوّلِ این مقاله ظرفیتهای گونه های مختلف ادبی کشورمان برای اقتباس آثار پویانمایی از آنها مورد تدقیق قرار میگیرد. سپس در مطالعه ای موردی ویژگیهای مختلفِ نفثه المصدور که آن را مناسب اقتباس انیمیشنی میسازند بررسی، و ضمن ارائة شاهد مثالهایی از متن کتاب در مقام مقایسه نمونه ای از فیلمها و سریالهای پویانمایی ذکر میگردد. نتیجة این پژوهش نشان میدهد که نفثةالمصدور علاوه بر ظرفیتهای عام دراماتیک از ویژگیهای تصویری، محتوایی و روایی خاص برای اقتباس انیمیشنی برخوردار است.

رباعی یکی از قالبهای اصلی در گستره ی ادب فارسی است. بدلیل قابلیتهای خاص رباعی، این قالب همواره مورد توجه شاعران بوده است. در دوران معاصر، با توجه به کوتاه بودن ابیات رباعی، قالب مذکور از سوی مخاطبان با استقبال روبرو شده است. در این بین، رباعیات جلیل صفربیگی و میلاد عرفانپور در ساختار و محتوا شاخص بنظر میرسد. دو شاعر با تکیه بر قدرت تخیل و شعرپردازی، مهمترین موضوعاتی را که در ذهن داشته اند و برایشان دغدغه بوده است، در قالب رباعیات بازگو کرده اند. به این اعتبار، مهمترین سئوالات تحقیق آن است که محورهای اصلی رباعیات صفربیگی و عرفانپور چیست و وجوه اشتراک و افتراق منظومه ی فکری آنها کدام است؟ روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی میباشد. نتایج تحقیق نشان میدهد که دو شاعر بیش از همه به مسائل غنایی، اخلاقی و فرهنگی، و مذهبی پرداخته اند. درباره ی وجوه افتراق نیز، باید گفت که صفربیگی به موضوعات اجتماعی و حکیمانه و عرفان پور به مفاهیم سیاسی توجه بیشتری نشان داده اند.

شتابزدگی انسان معاصر در بیشتر عرصه های زندگی، نتیجه گسترش ماشینیزم و تسلط تکنولوژی بر دنیای کنونی است. حاصل این امر پدیدآمدن مینیمالیسم در معماری، نقاشی، پیکرتراشی، ادبیات و هنرهای دیگر است. مینیمالیسم در ادبیات سبک یا اصلی ادبی است که بر پایه فشردگی افراطی و ایجاز بیش ازحد محتوای اثر ادبی بنا شده است. پیدایش مینیمالیسم و داستانهای کوتاهِ کوتاه، در غرب مقوله ای جدید به حساب میآید، اما در ادبیات کهن فارسی، حکایتهای بسیاری وجود دارد که دارای ویژگیها و پارامترهای داستان مینیمال است. برخی از این ویژگیها عبارتند از: ایجاز و فشردگی، سادگی طرح و پیرنگ، محدودیت صحنه پردازی و شخصیتها و وقایع، بهره مندی از تم جذاب، بی پیرایگی زبان، سهل و ممتنع بودن و ایجاد مفاهیم پارادوکسیکال در داستان. کشف المحجوب هجویری، یکی از آثار عرفانی و ادبی فارسی است که علاوه بر ویژگیها و ارزشهای محتوایی، از نظر داستانپردازی نیز قابل تأمل و بررسی است. پرسشی که این مقاله برای پاسخگویی به آن نوشته شده این است که: آیا ساختار حکایتهای کشف المحجوب با ویژگیهای داستانهای مینیمالیستی مطابقت دارد یا خیر. بنابراین، هدف مقاله حاضر، بررسی و تطبیق مختصات و ویژگیهای داستانهای مینیمالیستی با حکایتهای کشف المحجوب است تا نشان داده شود که مینیمالیسم و کوتاهگرایی در حوزه داستان، اگرچه امروز نمود بیشتری یافته است، اما ریشه در ادبیات کهن ایران دارد. نتیجه پژوهش این است که بیشتر حکایتهای کشف المحجوب با ویژگیهای داستانپردازی به سبک مینیمالیسم مطابقت دارد.

در دهه چهل، غزل نو با تلفیق شعر نیمایی و غزل سنتی پای به عرصه وجود نهاد. سپس با نگاه عینی و تازه شاعران نوغزلسرا به جهان پیرامون، نوآوریهای سبکی و افزودن عناصر دیگری از شعر آزاد، رفته رفته به رشد و بالندگی روی نهاد. ویژگی تصاویر در غزل نو به گونه ای است که آن را غزل تصویری نام نهاده اند. این مقاله بر آن است که برای این سؤال پاسخی بیابد که تصویر در غزل امروز نسبت به گذشته چه تفاوتهایی دارد و شاعر نوغزلسرا از چه روشهایی برای تازه کردن تصاویر خیال خود استفاده کرده است، لذا هدف این مقاله این است که به بررسی ویژگی تصاویر در غزل نو بپردازد و شیوه هایی را که شاعران نوغزلسرا برای رسیدن به این منظور در پیش گرفته اند مورد بحث و مداقه قرار دهد تا آشکار سازد که این روشها سبب تازه شدن تصاویر خیال و تشخص سبکی غزل معاصر شده است. نتیجه پژوهش این است که غزل نو با شیوه های نوین تصویرپردازی سبک جدیدی را در غزل معاصر به وجود آورده است که آن را نسبت به دوره های قبل متمایز میسازد.

"نصاب الصبیان" ابونصر فراهی (متوفی قرن ششم ق. ) منظومه ای تعلیمی در لغت و علوم ادبی است که از زمان تألیف تا قرن چهاردهم قمری کانون توجه دانشمندان و نویسندگان بود؛ بطوریکه شروح بسیار برآن نگاشتند. "ریاض الفتیان" ابن حسام هروی یکی از بهترین شروح آن در عصر تیموری است که تا کنون نویسنده و حتی خودِ اثر معرفی نشده است. مسأله اصلی در این مقاله معرفی "ریاض الفتیان"، بررسی نوآوری، ویژگی و مختصات سبکی و نگارشی آن و شناساندن مؤلفش است. نتایج تحقیق که به شیوه توصیفی – تحلیلی و بر مبنای روش اسنادی صورت گرفته است، نشان می دهد نظام الدین بن کمال الدین بن جمال الدین خوافی هروی معروف به" ابن حسام هروی" از لغویان عصر تیموری است و ریاض الفتیان او به عنوان متنی تعلیمی، کهن ترین و جامع ترین شروح نصاب الصبیان فراهی است که آمیخته نگاری، مستندنویسی، شرح و بسط اسنادی و استشهادیِ کلمات از ویژگیهای بارز آن است و از بسامد بالایی در تلمیح، اقتباس و استشهاد به آیات و احادیث و ارجاع به کتب لغت معتبر برخوردار است. ابن حسام ضمن رعایت سنت روان نویسی، در ثبت دقیق کلمات بسیار همّت گماشته و اثرش بزرگترین گنجینة برای معرفی و شرح معربات است.

اخلاق نوری که در 1026ه. تالیف شده، نام دست نوشته ای در علم اخلاق و عرفان است که ابتدای آن از بین رفته و اطلاعی درباره ی مولف آن در دست نیست. مولف این اثرکیست؟ او معاصر جهانگیر پادشاه و از نوادگان معین الدین واعظ فراهی است. این اثر مجموعه ای از حکایت ها و اشعاری است که همگی مربوط به قبل از قرن نهم است و سراینده ی برخی از آنها معلوم نیست. از آنجا که بیشتر متن اثر برگرفته از منابع مختلف است، سطوح ادبی، واژگانی و نحوی نیز تابع منابع مؤلف است و نمیتوان سبک شخصی معینی برای آن مشخص کرد. سبک نوشتاری اثر یکدست نیست؛ گاهی ساده و روان و گاهی مسجّع و تکلّف آمیز است. در سطح ادبی پربسامدترین آرایه، تلمیح و تضمین است. در سطح نحوی نیز اسلوب جملات به نحو عربی نزدیک است. به نظرمیرسد یکی از مالکان متعصّب که قصد بازنویسی این اثر را داشته، قسمتهایی از این اثر را از بین برده و روی مطالبی که با عقایدش همخوانی نداشته، خط کشیده است.

نمادها که اغلب از اسطوره ها سرچشمه میگیرند چنان با تار و پود آثار ادبی آمیخته شده اند که گاهی دریافت مفهوم شعرهای سرایندگان بدون درک مفاهیم نمادین ممکن نیست. در ادبیات فارسی از نامها و نمادهای حیوانی به وفور استفاده شده است. گاه از این حیوانها معنای واقعی مورد نظر است و گاه معنای نمادین. این پژوهش با روش کتابخانه ای و شیوه توصیفی تحلیلی به بررسی تطبیقی مفاهیم نمادین اسب در آثار حماسی، غنایی و عرفانی (با تکیه بر شاهنامه فردوسی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی) میپردازد. ابتدا نگرش حاکم بر اوستا و متون پهلوی در مورد اسب خواهدآمد؛ آنگاه مفاهیم نمادین این چارپا در حیطه های حماسه، غنا و عرفان بیان خواهدشد. نیز در پایان هر قسمت درصد تطبیق مفاهیم نمادین در دو یا هر سه اثر، بسامد نام جانور و درصد کاربرد مفاهیم نمادین اسب در هر اثر تعیین میگردد.

کتب دینی و مذهبی از مهمترین ساختمایه های شعری و از سرشارترین سرچشمه های اثرپذیری شاعران در بیان عواطف درونی و افکار و اندیشه های آنان است. از میان کتابهای دینی، قرآن کریم به دلیل اشتمال بر معانی و مفاهیم عمیق، واژگان غنی و خصوصیات برجسته ی هنری و ادبی در جایگاه والاترین منبع دینی الهام بخش برای شاعران و نویسندگان مسلمان قرار دارد، آن چنان که ایشان در شعر خود با کلام الهی ارتباط بینامتنی برقرار کرده و از این سرچشمه ی سرشار در سطوح گوناگون مفهومی، لفظی و اسلوبی بهره برده اند. خاقانی شروانی از جمله شاعرانی است که الفاظ و مفاهیم قرآن از اصلی ترین دستمایه های شعری او محسوب میشود. نتیجه ی مقاله ی پیش رو بیانگر آن است که رابطه ی بینامتنی با قرآن در قصاید خاقانی از بسامد بسیار بیشتری برخوردار است. از سوی دیگر رابطه ی بینامتنی اشاره ای و جزیی بیشتر از دیگر روابط بینامتنی مورد نظر خاقانی بوده است.

حکایتها نقش بسیار مهمّی در متون صوفیّه دارند. از جمله کتابهای مهم و معتبر صوفیّه که از حکایت به فراوانی استفاده کرده، کشف المحجوب هجویری است. هجویری این حکایات را از منابع مختلف گرفته که از جمله ی آنها اللّمع فی التّصوّف نوشته ی ابونصر سرّاج طوسی (م 378 ق) است. هدف از این تحقیق مشخص ساختن حکایتهایی است که هجویری در کشف المحجوب از اللّمع فی التّصوّف نقل کرده است. به طور کلی این حکایتها در چهار دسته ی: آداب صوفیّه، کرامات و مقامات، سماع و حکایتهای دینی و تاریخی جای میگیرند. نقل حکایتهای اللمع در کشف المحجوب با تغییراتی همراه شده است. هجویری معمولاً نام راوی حکایت را حذف و نام بعضی از شخصیّتهای حکایت نیز تغییر می دهد و با افزایش گفتگو بین شخصیتها، حکایت را طولانیتر میکند. در مجموع اکثر حکایتهایی که هجویری از اللّمع نقل کرده، در همان باب و فصلی که سرّاج آورده به کار گرفته است.

درویش محمد دهکی از اهالی دهک قزوین، شاعر صوفی مسلک قرن نهم هجری و معاصر جامی و امیرعلیشیر نوایی است. تخلص وی دهکی یا درویش است. از زندگی او اطلاعات دقیقی در دست نیست. نشان مقبره او را در قزوین و نزدیک به شاهزاده حسین داده اند. دیوان باقی مانده از او شامل 15 مخمس، یک مستزاد و نزدیک به 1236 غزل است. از دیوان وی دو نسخه باقی مانده است: نخست نسخه موجود در دانشگاه استانبول که تاریخ کتابت آن 896 ه. ق. است و دیگری نسخه کتابخانه ملی روسیه که احتمالا در قرن یازدهم کتابت شده است. نوشتار حاضر بیانگر نکاتی است که در خلال تصحیح این دیوان حاصل شده است. برای تصحیح دیوان درویش دهکی نسخه استانبول اساس قرار گرفته و با نسخه مسکو مقایسه شده است. شعر دهکی سرشار از لحظات ناب شاعرانه است که با اذعان به تقلید و توجه به شاعران دیگری چون سعدی، سلمان، حافظ، جامی و. . . توانسته است بیتهای تحسین برانگیزی بسراید و با توجه به زبان عامه و استفاده از تکیه لامها و دقت در جزئیات و کاربرد آرایه ها طلیعه ای برای سبک هندی باشد.

هدف از این مقاله بررسی مقایسه ای و تحلیلی از تنوع قصه های فارسی و روسی است. ما در این نوشتار در صدد جستجوی معنایی پیرامون انواع قصه های فارسی و روسی و وجوه تشابه و افتراق آن بوده و از این طریق در راستای کشف حقایق جدیدی از این نوع قصه ها در مقاطع تاریخی و چگونگی شکل گیری فرازهای مهم آن میباشیم. انواع قصه هاى ایرانى و اسلاوى (روسى ) مبتنى بر داستانهاى اساطیر و قصه های پندآموز و حکیمانه برخاسته از فرهنگ غنى و تمدنهاى انسانى و اخلاقى ، ملل و اقوام مختلف، دیباچه ها را فرا روى ملتهاى ایران و روس بطور خاص و جهان بطور عام گشوده است. همچنین ما در این نگارش به تحلیل ویژگی های مشترک قصه های روسی و ایرانی بر اساس کتاب های و. پراپ، پژوهشگر برجسته ی روس تبار همچون "ریخت شناسی قصه های پریان" میپردازیم و زمینه ی تحقیقات بیشتر را در خصوص ادبیات فولکلوریک که تاکنون در پژوهش های ادبی مورد بى توجهى قرار گرفته است و تقریباً فقط خاورشناسان اروپایی و بویژه روسی (اسلاوی) در گردآوری آثار فولکلوریک فارسى برخى پژوهش انجام شده جزئى داشته اند را فزونى میبخشیم و در پرتو رشد و خودآگاهی همگانى ، موجبات افزایش پژوهشهای فولکلوریک در ایران را فراهم سازیم.