فن آوریهای نوین در توسعه آبزی پروری (شیلات)
سال:1393 | دوره:8 | شماره:3 |تعداد مقالات:13

این پژوهش با هدف تأثیر جلبک های نانوکلروپسیس اکولاتا (Nannochloropsis oculata) و ایزوکرایسیس گالبانا (Isochrysis galbana) بر افزایش درصد اسیدهای چرب غیراشباع به خصوص اسیدهای چرب EPA (ایکوزاپنتانوئیک اسید) و DHA (دیکوزا هگزانوئیک اسید) در آرتمیای ارومیه (Artemia urmiana) انجام شد. به منظور بهینه سازی ترکیب غذایی آرتمیا ارومیانا و به دنبال آن افزایش ارزش غذایی آن به عنوان غذای زنده مورد استفاده در آبزی پروری، غنی سازی به خصوص در مرحله نائوپلیوس بسیار رایج است. در این آزمایش نتایج تأثیر استفاده از دو نوع ریز جلبک بالا با توجه به ترکیب غذایی آن ها، در بازه های زمانی مختلف (2، 4 و 6 ساعت بعد از جذب کیسه زرده نائوپلیوس آرتمیا) به منظور افزایش ارزش غذایی نائوپلیوس نام برده (در شرایط فیزیکوشیمیایی: شوری 15-10 گرم در لیتر، دمای 26-25 درجه سانتی گراد، pH 5/8-8 و نور 2000 لوکس) با تأکید بر EPA و DHA مورد بررسی و با گروه شاهد (گروه گرسنگی داده شده در هنگام غنی سازی تیمارها)، نائوپلیوس آرتمیا بلافاصله بعد از تخم گشایی و همچنین بلافاصله بعد از جذب کیسه زرده مقایسه گردید. نتایج غنی سازی نشان می دهد که بهترین زمان برای غنی سازی نائوپلی آرتمیا با جلبک های مورد نظر 2 ساعت پس از جذب کیسه زرده می باشد. نتایج نشان داد که میزان EPA و DHA به ترتیب در گونه ایزوکرایسیس گالبانا 74/1 و 13/0 میلی گرم در گرم وزن خشک و در گونه نانوکلروپسیس اکولاتا به ترتیب 218/1 و 22/0 میلی گرم در گرم وزن خشک بود. به این ترتیب بهترین گونه جلبک برای افزایش میزان EPA ایزوکرایسیس گالبانا با میزان 74/1 میلی گرم در گرم وزن خشک و در مورد افزایش DHA جلبک نانو کلروپسیس اکولاتا با میزان 22/0 میلی گرم در گرم وزن خشک می باشد و نسبت بین DHA/EPA: 12/0 می باشد که بین نمونه های بالا در مورد EPA و DHA و نسبت بین آن ها در مقایسه با نمونه شاهد از نظر آماری اختلاف معنی دار وجود دارد.

هدف از مطالعه کنونی بررسی و مقایسه میزان تفریخ سیست ها در دو گونه آرتمیای ارومیه (Artemia urmiana) و آرتمیای سانفرانسیسکو (Artemia franciscana)، در شدت نورهای مختلف بود که برای این منظور از 4 تیمار (1، 2، 3 و 4) با شدت نوری 0 (تاریکی)، 1000، 2000 و 4000 لوکس استفاده شد (هر تیمار دارای 3 تکرار بود). پس از گذشت مدت 24 ساعت از شروع انکوباسیون سیست ها، تعداد 5 نمونه از هر انکوباتور برای شمارش تعداد ناپیلوس ها، ناپلی های مرحله چتری و سیست های تفریخ نشده، برداشته شد. طبق نتایج به دست آمده، درصد تفریخ در هر دو گونه در شدت نوری مختلف تفاوت معنی داری نشان داد (05/0P<)، به طوری که هر دو گونه در تیمارهای 1 و 3 به ترتیب دارای کم ترین و بیش ترین درصد تفریخ بودند. نتایج مقایسه مقادیر به دست آمده از درصد تفریخ سیست ها در تیمارهای 1 و 3 تفاوت معنی داری بین دو گونه مورد بررسی نشان نداد (05/0

این پژوهش در سال 1387 با هدف تعیین میزان رشد و درصد بازماندگی کپورماهیان روهو (Labeo rohita)، کاتلا (Catla catla) و مریگال (Cirrhinus mirgala) در استان خوزستان انجام شد. تعداد 10500 قطعه بچه ماهیان نورس که به 3 استخر با تراکم 3500 قطعه در هر استخر با ترکیب 7/46 درصد کاتلا، 35 درصد روهو و 3/18 درصد مریگال معرفی شدند. میانگین وزن و طول کل اولیه برای گونه روهو، مریگال و کاتلا به ترتیب 0/0± 3/0 گرم و 75/0± 6/23 میلی متر، 0/0± 1/0 گرم و 35/0± 26/33 میلی متر و 01/0± 16/0 گرم و 96/0± 8/34 میلی متر بود. نتایج نشان داد که تعداد بچه ماهیان در انتهای دوره در استخرهای 1، 2 و 3 به ترتیب 3215، 3350 و 2812 قطعه بود که درصد بازماندگی در استخرها به ترتیب 85/91، 91/95 و 6/80 درصد محاسبه شد. نتایج به دست آمده از ضریب همبستگی نشان داد که رابطه طولی-وزنی در بچه ماهیان نورس هندی در 3 گونه ماهی روهو (997/0R= و 2511/3X06-E3y=)، کاتلا (989/0R= و 338/3X06-E3y=) و مریگال (995/0R= و 9583/2X05-E1y=) ارتباط مثبت دارند، به طوری که این ارتباط بالای 90 درصد بود. براساس تست پائولی طول ماهیان دارای اختلاف معنی دار بوده و الگوی رشد به صورت آلومتریک مثبت می باشد.

به دلیل کمبود منابع آب شیرین در کشور ایران، استفاده از منابع آب های لب شور و شور برای تولید محصولات شیلاتی مورد توجه قرار گرفته است. ماهی قزل آلای رنگین کمان به دلیل توانایی سازگاری با آب لب شور بیش تر از سایر گونه های پرورشی مورد توجه می باشد. در این پژوهش شاخص های رشد ماهی قزل آلا در آب لب شور ppt 14 مستخرج از منابع آبی زیرزمینی در منطقه اسفراین (خراسان شمالی) در دو استخر خاکی به مساحت هر یک 3000 مترمربع با عمق مفید 8/1 متر در یک دوره پرورش 160 روزه (پاییز و زمستان) مورد بررسی قرار گرفت. ذخیره سازی اولیه بچه ماهیان در هر استخر 23000 عدد با میانگین وزنی 5/1± 7/22 گرم بود. به دلیل تفاوت در نرخ بازماندگی ماهیان در استخر 1 (82 درصد) و 2 (88 درصد)، اختلاف در سایر پارامترها در پایان دوره پرورش معنی دار بود (05/0>P). به طوری که به ترتیب در استخرهای 1 و 2 بازدهی غذا 02/0± 88/0 و 02/0± 82/0، ضریب چاقی 01/0± 42/1 و 03/0± 29/1 و ضریب رشد ویژه 01/0± 51/1 و 02/0± 40/1 درصد در روز، نسبت کارآیی پروتئین 05/0± 26/2 و 06/0± 11/2 و ضریب تبدیل غذایی 02/0± 18/1 و 04/0± 25/1، میانگین وزن نهایی 7± 390 و 7± 340 گرم تعیین شد. نتایج نشان داد که بچه ماهیان در دو استخر بر خلاف اختلاف نسبی در شاخص های رشد، از وضعیت خوبی در پرورش با آب لب شور برخوردار بوده اند.

با توجه به اهمیت گونه های ماهیان خاویاری و به دلیل کاهش شدید ذخایر آن ها، شناخت علل تلفات در این ماهیان به منظور اجرای راهبرد مناسب در جهت مقابله با بروز تلفات احتمالی ضروری به نظر می رسد. به این منظور در طی یک دوره 3 ساله طی سال های 90-1388 علل تلفات فیل ماهیان و ماهیان شیپ کارگاه تکثیر و پرورش استان مازندران مورد بررسی قرار گرفت. در طی این دوره، 2 مورد تلفات در این ماهیان با علایمی مانند خونریزی در آبشش ها، اندام های احشائی، قاعده باله ها و سطح شکمی مشاهده شد. نتایج کشت میکروبی و انجام آزمایش های بیوشیمیایی در هر دو مورد وجود باکتری آئروموناس هیدروفیلا (Aeromonas hydrophila) را تأیید نمود که اقدامات لازم برای مقابله با آن صورت گرفت که منجر به کنترل بیماری و تلفات گردید.

این پژوهش با هدف ارزیابی اثر مکمل غذایی بتائین به عنوان ماده جاذب بر شاخص های رشد، بازماندگی، ترکیب لاشه و مقاومت به استرس در بچه ماهی کلمه (Rutilus rutilus) طی مدت 8 هفته انجام شد. تعداد 240 عدد بچه ماهی کلمه با وزن متوسط 23/0± 23/6 گرم با تراکم 20 عدد در مخازن توزیع و تغذیه شدند. چهار تیمار با سطوح مختلف بتائین شامل صفر، 5/0، 1 و 5/1 درصد به جیره غذایی تجاری (شامل 13/41 درصد پروتئین و 42/8 درصد چربی) افزوده شد. شاخص های رشد و تغذیه شامل وزن نهایی، ضریب تبدیل غذایی، ضریب رشد ویژه، میزان بازماندگی، ترکیب لاشه بدن و مقاومت به استرس های محیطی شامل شوک حرارتی (دمای 40 درجه سانتی گراد)، شوک قلیائیت (12pH=)، شوک اسیدیته (2pH=) و شوک شوری (150 گرم در لیتر) ارزیابی شدند. براساس نتایج حاصله تفاوت معنی داری در پارامترهای رشد بین تیمارهای آزمایشی مشاهده نشد (05/0

در این مطالعه، اثر آنتی اکسیدان آسکوربیک اسید در دوزهای 1، 2 و 5 درصد بر تغییرات اسیدهای چرب گروه 3ω و 6ω موجود در فیله پوزانک دریای خزر (Alosa caspia caspia) در 120 روز نگهداری در دمای 18-درجه سانتی گراد بررسی شد. در فیله تازه (نمونه شاهد) 12 نوع اسید چرب به دست آمد، نتایج نشان داد، پالمیتیک اسید (0: 16C)، اولئیک اسید (9-n1: 18C) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (3-n6: 22C) به ترتیب با 57/23، 41/22 و 16/12 درصد بالاترین مقدار از اسیدهای چرب را به خود اختصاص داده اند. دوکوزا هگزانوئیک اسید بیش ترین میزان تغییرات را به ترتیب در دوزهای 1، 2 و 5 درصد با 06/0± 35/8، 04/0± 98/8 و 07/0± 05/9 درصد به دست آورده است. نسبت اسیدهای چرب 3ω و 6ω در نمونه شاهد 4/2 درصد بوده است. در فیله شامل آنتی اکسیدان 1، 2 و 5 درصد بعد از 120 روز به ترتیب این نسبت به 03/2، 11/2 و 16/2 درصد رسیده است. تغییرات اسیدهای چرب غیراشباع در نمونه تازه (شاهد) و نمونه های شامل آنتی اکسیدان 1، 2 و 5 درصد دارای اختلاف معنی داری در سطح اطمینان 5 درصد می باشد. براساس نتایج مشاهده شده آسکوربیک اسید در غلظت 5 درصد همراه با غوطه وری فیله برای جلوگیری از اکسیداسیون چربی در ماهی (Alosa caspia caspia) در طول نگهداری در طول دوره انجماد پیشنهاد می گردد.

به منظور امکان پرورش یک گونه از کپورماهیان هندی با نام علمی مریگال (Cirrhinus cirrhosus) در شرایط اقلیمی کشور و دست یابی به برخی از نرماتیوهای رشد از مرحله لارو تا مرحله انگشت قد اقدام به واردات بچه ماهیان (از کشور هندوستان) از گونه نام برده و پرورش آن ها در استخر خاکی در محل مرکز تکثیر و پرورش شهید انصاری رشت گردید. بچه ماهیان نورس با وزن 180 میلی گرم و با میانگین طولی 23 میلی متر با تراکم 50 قطعه در مترمربع در 2 استخر خاکی رهاسازی شدند. نتایج بیانگر رشد قابل توجه این گونه بوده به طوری که در طی مدت 210 روز از وزن اولیه 180 میلی گرم به میانگین 8/3± 3/46 گرم در ماه آذر رسیدند. از نظر طولی نیز در ماه آذر میانگین 9/0± 7/16 حاصل شد. رابطه همبستگی طول و وزن در ماهی مریگال در قالب تابع نمایی تعریف شد که در این رابطه شاخص b معادل 723/2 به دست آمد که معرف رشد ایزومتریک گونه مریگال می باشد. بررسی ضریب چاقی در خصوص بچه ماهی مریگال در طی 7 ماه دوره پرورش نشان دهنده وجود روند کاهشی در این ضریب (از 3/2 به 1/2) بوده به طوری که در طی ماه های ابتدایی پرورش ضریب چاقی از مقادیر بالاتری برخوردار می باشد. بررسی درصد رشد متوسط روزانه (ADG) در بچه ماهی های انگشت قد نیز بیانگر نوسانات آن در طی دوره پرورشی بوده به طوری که در شهریور 57/0 گرم، در مهرماه 39/0 گرم و در ماه های آخر یعنی در دی 13/0 و بهمن 05/0 گرم محاسبه شد در مجموع نتایج نشان دهنده قابلیت سازگاری بچه ماهیان مریگال در طی ماه های گرم سال در شرایط استان گیلان بوده ولی با سرد شدن دمای آب رشد کاهش یافته و ابتلای ماهی به بیماری قارچی قابل مشاهده است.

پروژسترون هورمون استروییدی می باشند که نقش مهمی در کنترل تولیدمثل و بلوغ جنسی در ماهیان دارد. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات هورمون پروژسترون در جنس ماده کپور هندی روهو (Labeo rohita) طی سال های 90-1389 در شرایط اقلیمی استان خوزستان در فصل های مختلف انجام شد. به منظور تعیین مقدار هورمون های جنسی در پلاسما، نمونه برداری فصلی از 40 عدد ماهی مولد روهو (80± 1200 گرم) که با نسبت جنسی 1: 1 در 3 استخر خاکی به ابعاد 700 مترمربع ذخیره سازی شده بودند، صورت پذیرفت. در هر فصل از 10 عدد ماهی خون گیری (از طریق ساقه دمی) به عمل آمده و پس از انجام مراحل آزمایشگاهی سنجش هورمون به روش رادیوایمونواسی (RIA) صورت پذیرفت. میانگین وزن ماهیان ماده در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب 58/69± 5/1207، 01/387± 2464، 42/378± 2718 و 5/102± 25/2511 گرم محاسبه شد. میانگین میزان پروژسترون در ماهیان ماده در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب 04/0± 27/0، 02/0± 16/0، 01/0± 86/0 و 05/0± 56/0 نانوگرم در میلی لیتر بود (001/0P<). بالاترین و پایین ترین میزان هورمون پروژسترون در ماهیان ماده روهو در فصل پاییز و تابستان مشاهده گردید (001/0P<).

ماهی قزل آلای رنگین کمان یکی از باارزش ترین ماهیان پرورشی بوده که در مراحل ابتدایی رشد شرایطی ویژه و بحرانی دارد. در این پژوهش از پری بیوتیک دیواره سلولی مخمر Saccharomyces cerevisiaاضافه شده در جیره غذایی در سطوح مختلف برای بررسی فاکتورهای ایمنی و فلور باکتریایی روده استفاده شد. در این پژوهش 120 قطعه بچه ماهی قزل آلای رنگین کمان با میانگین وزنی 12/0± 61/3 گرم به صورت تصادفی در 12 وان فایبرگلاس با حجم آبگیری 100 لیتر توزیع و پرورش داده شدند. این آزمایش تغذیه ای برای بررسی اثر و تعیین سطح مطلوب پری بیوتیک دیواره سلولی مخمر در جیره غذایی بچه ماهیان قزل آلای رنگین کمان در 3 تیمار 1 درصد پری بیوتیک، 5/1 درصد پری بیوتیک، 2 درصد پری بیوتیک و شاهد بدون پری بیوتیک، هر یک با 3 تکرار در یک طرح متعادل مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شاخص های ایمنی غیراختصاصی در خون مانند لیزوزیم و ایمنی اختصاصی مانند IgM و Ig اختلاف معنی دار آماری بین گروه تیماری تغذیه شده با 2 درصد پری بیوتیک دیواره سلولی مخمر با سایر تیمارها و گروه شاهد داشتند (05/0P<). در بررسی فلور باکتریایی روده بچه ماهیان بر روی محیط کشت TSA و MRS بین تیمارها اختلاف معنی دار آماری مشاهده نشد (05/0P>). اما میانگین شمارش باکتریایی در تیمار 2 درصد بیش تر از شاهد و سایر تیمارها بوده است. براساس نتایج نام برده می توان بیان نمود که پری بیوتیک دیواره سلولی مخمر در سطح 2 درصد به کار رفته در جیره غذایی به دلیل افزایش قابل توجه در شاخص های ایمنی و فلور باکتریایی مورد بررسی، می تواند نقش مهمی در عملکرد ایمنی بچه ماهیان قزل آلای رنگین کمان ایفا نماید.

ماهی حلوا سفید (pampus argenteus) از جمله گونه های مهم در آب های خلیج فارس می باشد. در این پژوهش، ترکیبات غذایی و اسیدهای چرب موجود در گوشت این ماهی و تغییرات آن ها طی نگهداری در سردخانه با دمای 18-درجه سانتی گراد به مدت 6 ماه ارزیابی گردید. مقادیر رطوبت، خاکستر، چربی و پروتئین، در نمونه تازه به ترتیب 03/78، 98/1، 78/7 و 41/15 درصد تعیین شد که این مقادیر بعد از 6 ماه به ترتیب به 40/76، 12/1، 76/8 و 73/14 درصد تغییر یافت. مقدار اسیدهای چرب اشباع (SFA)، اسیدهای چرب تک غیراشباع (MUFA) و اسیدهای چرب چند غیراشباع (PUFA) به ترتیب 13/53، 31/34 و 28/11 درصد از کل اسیدهای چرب در نمونه تازه به دست آمد که مقادیر آن ها بعد از 6 ماه نگهداری در حالت انجماد به ترتیب به 55/54، 89/33 و 09/9 درصد رسید. نتایج نشان می دهد که گوشت ماهی حلوا سفید غنی از اسیدهای چرب امگا 3 می باشد. به طوری که نسبت اسیدهای چرب امگا 3 به امگا 6 در نمونه تازه 08/6 می باشد و بعد از 6 ماه به 25/6 رسیده است. همچنین تغییرات در مقادیر ترکیبات غذایی و اسیدهای چرب در گوشت این ماهی پس از 6 ماه نگهداری در حالت انجماد نشان می دهد که دمای 18-درجه سانتی گراد می تواند دمای مناسبی برای نگهداری این ماهی باشد.

اثر برخی یون ها (سدیم، کلسیم، پتاسیم و منیزیم) روی تحرک اسپرم (دوره تحرک و درصد اسپرم های متحرک) و ظرفیت لقاح (درصد لقاح، نرخ تفریخ، بازماندگی لارو و طول لارو در دو مرحله جذب کیسه زرده و شروع تغذیه فعال) در ماهی کپور علفخوار (Ctenopharyngodon idella) مورد مطالعه قرار گرفت. برای بررسی اثر یون های مختلف برای هر یون سه غلظت مختلف شامل کلرید سدیم (2208، 2393 و 2576 میلی گرم در لیتر)، کلرید پتاسیم (1200، 1400 و 1800 میلی گرم در لیتر)، کلرید منیزیم (132، 228 و 324 میلی گرم در لیتر) و کلرید کلسیم (1000، 1200 و 1400 میلی گرم در لیتر) تعیین گردید. نتایج نشان داد که بیش ترین میزان طول دوره تحرک اسپرم و درصد لقاح به ترتیب در تیمارهای شامل 2393 و 2576 میلی گرم در لیتر کلرید سدیم به دست آمد (05/0P<). محلول های شامل غلظت های مختلف کلرید پتاسیم موجب کاهش درصد اسپرم های متحرک، درصد لقاح و نرخ تفریخ گردید (05/0P<). میزان تحرک اسپرم در تیمار شامل کلرید منیزیم کاهش یافت و بلافاصله بعد از فعال سازی توسط محلول شامل 1200 میلی گرم در لیتر کلرید کلسیم متوقف گردید. در تیمار شامل؛ 1000 میلی گرم در لیتر کلرید کلسیم بیش ترین میزان نرخ تفریخ (5± 80 میلی گرم در لیتر) و بازماندگی لارو (91/0± 29/92 میلی گرم در لیتر) مشاهده گردید. با توجه به نتایج می توان بیان نمود که افزودن یون سدیم و کلسیم دارای تأثیر مثبت بر میزان موفقیت لقاح ماهی کپور علفخوار بود.

ماهی گورامی عظیم الجثه از جمله گونه های دارای قابلیت بالقوه برای پرورش در ایران است. با این وجود اطلاعاتی در مورد تغییرات ویژگی های کیفی و ترکیب شیمیایی فیله این ماهی قبل و پس از فرآیند پخت در دسترس نیست، وجود این اطلاعات می تواند در فرآیند عمل آوری این گونه مورد استفاده قرار گرفت. در این مطالعه، اثر حرارت دهی (با استفاده از دو شیوه بخارپز و کباب پز کردن) بر ترکیب شیمیایی، بافت و رنگ فیله این ماهی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده افزایش معنی دار (05/0>P) درصد پروتئین و کاهش درصد وزن در اثر پخت، رطوبت و چربی در فیله در اثر بخارپز کردن و کاهش درصد رطوبت، وزن در اثر پخت و افزایش درصد چربی، پروتئین و خاکستر در فیله کباب شده بود. همچنین از نظر ویژگی های بافتی، هر دو روش پخت باعث افزایش معنی دار (05/0>P) در ویژگی های پیوستگی، چسبندگی و فنریت و کاهش در میزان سختی نسبت به فیله خام گردید. ضمن آن که کباب کردن باعث کاهش در مقدار فاکتور روشنایی (L ) و تمایل ته رنگ به سمت نارنجی و زرد و افزایش معنی دار در فاکتور ECI شده (05/0>P)، در حالی که بخارپز کردن تنها باعث تمایل ته رنگ به سمت کاهش قرمزی گردید (05/0>P). در نهایت نتایج این مطالعه نشان دهنده افزایش ارزش تغذیه ای فیله این ماهی پس از فرآیند پخت بوده و اطلاعاتی را در مورد ویژگی های کیفی گوشت این ماهی و تغییرات آن طی فرآیند پخت، در اختیار قرار می دهد.