مشخصات نشــریه/اطلاعات دوره

پژوهش های فلسفی - کلامی | سال:1389 | دوره:11 | شماره:3-4 (43-44)

نتایج جستجو

2558

نتیجه یافت شد

مرتبط ترین ها

اعمال فیلتر

به روزترین ها

اعمال فیلتر

پربازدید ترین ها

اعمال فیلتر

پر دانلودترین‌ها

اعمال فیلتر

پر استنادترین‌ها

اعمال فیلتر

تعداد صفحات

27

انتقال به صفحه

آرشیو

سال

دوره(شماره)

مشاهده شمارگان

مرکز اطلاعات علمی SID1
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
نویسنده: 

قیوم زاده محمود

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    115
  • صفحه پایان: 

    142
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    210
  • دانلود: 

    109
چکیده: 

از جمله مباحث اعتقادی ادیان الاهی وجود عذاب و پاداش اخروی است. در اسلام این مساله شفاف تر و دقیق تر از سایر ادیان مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است. عالمان مسلمان در چگونگی و چیستی پاداش و عذاب اخروی علاوه بر دلایل عقلی و استدلال های فلسفی و کلامی، سخت متکی به متون اسلامی و مفاد آیات و روایات هستند؛ با وجود این، آنها در این مساله هم رای نیستند. گرچه در خصوص دایمی بودن نعیم قیامت به تبع متون دینی اسلام، با هم اختلافی ندارند ولی در خصوص کیفر اخروی گروهی معتقدند که عذاب قیامت در نهایت از همه برداشته خواهد شد و علاوه بر برخی آیات و روایات، دلایل عقلی چندی اقامه کرده اند. در این مقاله استدلال های فلسفی و کلامی طرفین را مطرح کرده و آنها را با رویکرد نقلی مورد بحث قرار می دهیم.

آمار یکساله:  

بازدید 210

دانلود 109 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    143
  • صفحه پایان: 

    162
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    268
  • دانلود: 

    87
چکیده: 

قاضی سعید قمی از معدود متفکران شیعی است که به شدت با اتصاف ذات خداوند به اسما و صفات مخالفت ورزیده و بدین ترتیب به سمت تنزیه محض خداوند کشیده شده است. وی با تاکید بر تباین خداوند و مخلوقات و نفی هر گونه سنخیتی میان آنها و با برداشتی عرفی و لغوی از معنای اسم و صفت به تبیین مدعای خود پرداخته است. این عارف متأله، دیدگاه خود را مقتضای تبعیت از پیامبران الاهی (ع) و احادیث و روایات ائمه اطهار (ع) قلمداد کرده و با ادله عقلی و نقلی بسیاری به اثبات آن پرداخته است. در نظر وی عاقلان، عالمان، پیامبران الاهی و معصومین (ع) جهت رعایت حال عوام مردم صفاتی را بر خداوند اطلاق کرده اند و گرنه خداوند در واقع و نفس الامر از هر صفتی منزه است. در مقاله حاضر با رویکردی نقادانه به بررسی و تبیین دیدگاه قاضی سعید در نفی اسما و صفات از ذات خداوند پرداخته و نشان داده ایم که این دیدگاه نه تنها مخالف عقل است بلکه با نقل نیز ناسازگار است.

آمار یکساله:  

بازدید 268

دانلود 87 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    163
  • صفحه پایان: 

    173
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    272
  • دانلود: 

    150
چکیده: 

در این مقاله می کوشیم جایگاه آزادی اصیل را، بنابر تفسیر هایدگر، در تفکر کانت نشان دهیم. به نظر هایدگر فراروی و استعلای آدمی، اساس آزادی است. انسان به سبب نسبت خاصی که با هستی دارد می تواند از سطح موجودات به سوی خود وجود فرا رود و خود را از روزمرگی و موجودبینی آزاد سازد. به نظر هایدگر، کانت به این حقیقت که ذات آدمی در استعلایی بودن و فراروی اوست، گرچه شاید به نحوی مبهم، متفطن گردیده و آن را اساس نقد خویش در هر سه ساحت نظر، عمل، و مواجهه با زیبایی قرار داده است. در نقد اول آزادی در ساحت شناخت بدین نحو آشکار می شود که شناخت مستلزم یافت پیش مفهومی از موجودات است. در اخلاق، آزادی در تبعیت از قانون و خودانگیختگی اراده ظهور می کند. ولی در ساحت مواجهه با امر زیبا آزادی محدود به هیچ قید و شرطی نیست و به عبارت دیگر از قید، مفاهیم، غایت، تملک و قوانینِ از پیش تعیین شده رهاست. بنابراین، آزادی در ساحت هنر، آزادی اصیل است؛ پس آنتولوژی (هستی شناسی) تقدیر و مواجهه با زیبایی برای نقد اول و دوم و سوم، اساسی است؛ چراکه هنر و مواجهه با امر زیبا به طور کامل، به واسطه مشارکت لذت بخش در هماهنگی، اساس عقل نظری و عملی و قوه حکم را آشکار می کند.

آمار یکساله:  

بازدید 272

دانلود 150 استناد 0 مرجع 0
نویسنده: 

توران امداد

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    175
  • صفحه پایان: 

    194
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    137
  • دانلود: 

    97
چکیده: 

این مقاله در پی آن است که با رویکردی توصیفی کلیت وجودشناسی ابن عربی را در قالب کلی ترین قضایای وجودشناختی که از سخنان وی استنباط می شود عرضه کند. مقصود از کلی ترین قضایای وجود شناختی اصول وجودشناختی ای است که هم بر مراتب الاهی وجود صادق اند و هم بر مراتب خلقی وجود. تلاش شده است که به شمارش این اصول اکتفا نشود، بلکه علاوه بر آن به نقش تبیینی آنها نیز اشاره شود. در این مقاله هفت اصل اساسی وجودشناختی تقریر شده است. شاید با کاوش بیشتر بتوان به اصول بیشتری دست یافت.

آمار یکساله:  

بازدید 137

دانلود 97 استناد 0 مرجع 0
نویسنده: 

پویان مرتضی

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    195
  • صفحه پایان: 

    218
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    242
  • دانلود: 

    115
چکیده: 

در این مقاله می کوشیم با استناد به آثار خود علامه بررسی کنیم که آیا او در حقیقت یک متکلم است، یا یک فیلسوف. بر اساس این پژوهش، فقط در هشت مورد علامه در مواجهه با فلاسفه آرا متکلمین را بر فلاسفه ترجیح داده است. البته سه مورد از آنها مخدوش بوده و متکلم خواندن علامه موجه نیست. همچنین بیست و یک مورد از مواردی که علامه در رویارویی با آرا کلامی، نظرات فلاسفه را بر نظرات متکلمین ترجیح داده، ذکر شده است. در بخشی از مقاله، دیدگاه اشمیتکه مبنی بر متکلم بودن علامه بررسی و نقد شده و در پایان بر این نکته تاکید شده است که علامه قطعا یک فیلسوف اسلامی است، نه متکلم و انتساب علامه به هر دو حوزه به جهت اختلاف شدید در آرا بنیادین کلامی و فلسفی ممکن نیست.

آمار یکساله:  

بازدید 242

دانلود 115 استناد 0 مرجع 0
نویسنده: 

فتحی علی

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    219
  • صفحه پایان: 

    237
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    88
  • دانلود: 

    86
چکیده: 

دیویدسون در طرح نظریه شناخت خود به دنبال آن است که پایه و اساس هر نوع شکاکیتی را در هم فرو ریزد. هندسه معرفت شناختی وی سه ضلع دارد: شناخت خود، شناخت اذهان دیگر و شناخت جهان خارج؛ وی معتقد است این سه ضلع غیر قابل انفکاک و جدایی ناپذیرند و با نفی یا کنار گذاشتن هر یک از این اضلاع معرفت، امکان شناخت به کلی منتفی می شود.در این مقاله ضمن تبیین ابعاد این مثلث معرفت شناختی می کوشیم نشان دهیم که دیویدسون با استمداد از مفاهیمی چون تفسیر ریشه ای، علیت، تعامل و ارتباط میان شخصی تا چه میزان در تحقق این آرمان کامیاب بوده است.

آمار یکساله:  

بازدید 88

دانلود 86 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    239
  • صفحه پایان: 

    260
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    740
  • دانلود: 

    173
چکیده: 

قانون به عنوان یکی از ابزارهای اساسی برای تنظیم رفتار افراد در جامعه، در صورتی می تواند موفق و کارآمد باشد که ابتدا ادله قانع کننده ای برای لزوم تبعیت از آن وجود داشته باشد. قانون به لحاظ جایگاه اجتماعی خود در میانه دو جریان قرار دارد: از یک سو با پیروان و تابعین خود، و از جنبه دیگر با وضع کنندگان و تصویب کنندگان قانون در ارتباط است. یکی از موضوع های مبنایی فلسفه حقوق، تحلیل و تبیین رابطه اول، یعنی چرایی الزام تبعیت از قانون است. اینکه افراد جامعه و شهروندان چرا باید از قانون تبعیت کنند و چه نیرویی ایشان را به پذیرش قانون و پیروی از آن وا می دارد، موضوعی مورد تامل اندیشمندان بوده و هست. فلسفه اخلاق در تلاش است تا مبنایی مناسب برای پاسخگویی به این پرسش بنیادین ارایه دهد. در این مقاله برآنیم که این چرایی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.

آمار یکساله:  

بازدید 740

دانلود 173 استناد 0 مرجع 2
نویسنده: 

رهبر حمید

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    261
  • صفحه پایان: 

    284
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    319
  • دانلود: 

    110
چکیده: 

بررسی مقایسه ای قصص قرآن با دستاوردهای باستان شناسانه دانشمندان در خصوص وقایع تاریخی، در نشان دادن اعجاز قرآن اهمیت بسزایی دارد. در این مقاله، ابتدا، با توجه به این دستاوردها، روایت اسطوره ای سومری- بابلی را در خصوص داستان طوفان بررسی می کنیم؛ سپس روایت وحیانی از داستان طوفان نوح را بر مبنای آیات قرآن طرح خواهیم کرد و در انتها با اشاره به وجوه اشتراک و افتراق این دو روایت نشان می دهیم که نوع جهان بینی در تکوین آموزه های دینی بسیار مهم است. در جهان بینی الاهی نظام هستی نظامی متعالی، هدفمند و معطوف به سعادت ابدی است؛ لذا با جهان بینی اسطوره ای تفاوت های بسیاری دارد.

آمار یکساله:  

بازدید 319

دانلود 110 استناد 0 مرجع 1
نویسنده: 

رضایی احمد

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    285
  • صفحه پایان: 

    302
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    232
  • دانلود: 

    95
چکیده: 

آثار ادبی هر قوم و ملتی نشان دهنده سیر فکری آنهاست، و تحلیل این آثار می تواند از جنبه های مختلف کمک شایانی به روشن شدن این روند کند. اندیشه فلسفی در ایران، خصوصا از قرن پنجم به بعد، به ویژه پس از تالیف تهافت الفلاسفه غزالی، وارد مرحله جدیدی شد و رو به افول نهاد؛ بررسی آثار فکری این دوره، بیان کننده سرنوشت تلخ فلسفه و فلاسفه در آن روزگار است. خاقانی یکی از سردمداران ستیز با فلسفه و فلاسفه در آن دوره است، و شاید بتوان گفت که در تاریخ ادبیات ایران از این حیث بی نظیر است. وی به تاسی از اندیشه های زمانه، به ویژه آرا و افکار امام محمد غزالی، ضمن تازش به فلسفه و فیلسوف، خصوصا افلاطون، ارسطو و پیروان آنان، تقسیم بندی صوفی مآبانه ای از عقل ارایه می دهد: عقل جهان طلب و عقل خداپرست. از دید وی عقل تنها در معنای اخیر به کار می رود و هر تفسیر و معنایی جز این، نکوهیده و مذموم است. در این مقاله می کوشیم با استناد به نمونه هایی از تازش خاقانی بر فیلسوفان و ذم آنان، در دیوان اشعار وی، دیدگاه او را درخصوص فلسفه و فیلسوفان بررسی کرده و سپس، با توجه به دیگر متون، نگرش او را در خصوص عقل و انواع آن بیان کنیم.

آمار یکساله:  

بازدید 232

دانلود 95 استناد 0 مرجع 0
نویسنده: 

شریف زهرا

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    29
  • صفحه پایان: 

    50
تعامل: 
  • استنادات: 

    1
  • بازدید: 

    153
  • دانلود: 

    100
چکیده: 

قاعده «بسیط الحقیقه»، از قواعد کلیدی در فلسفه صدرایی است. پردازش این مطلب به عنوان یک قاعده محوری و موثر، و تبیین تفصیلی آن از ابتکارات صدرالمتألهین است. در میان فیلسوفان پیشین، تنها می توان از فلوطین به عنوان طرح کننده این قاعده نام برد که البته تبیین ها و استدلال های وی، از نظر کمیت و قوت فلسفی، به پای تبیین های صدرا نمی رسد. در مکتب صدرایی دو ساحت مختلف برای این قاعده مطرح شده است: ساحت کثرت در وحدت و ساحت وحدت در کثرت. فیلسوفان صدرایی در مورد معنای مقبول ساحت کثرت در وحدت و مشمول بودن این ساحت در حیطه این قاعده اتفاق نظر دارند؛ اما آنها در باب مفهوم مورد پذیرش ساحت وحدت در کثرت و شمول محدوده قاعده نسبت به این ساحت اختلاف نظر دارند.

آمار یکساله:  

بازدید 153

دانلود 100 استناد 1 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    5
  • صفحه پایان: 

    27
تعامل: 
  • استنادات: 

    1
  • بازدید: 

    282
  • دانلود: 

    92
چکیده: 

فیلسوفان مسلمان حمل اولی و شایع را به دو معنای متفاوت به کار برده اند: 1. به قید قضیه 2. به قید موضوع. حمل اولی و شایع به قید قضیه نخستین معنای این دو اصطلاح و به ترتیب، به معنای «اتحاد مفهومی» و «حمل مصداقی» است؛ اما حمل اولی و شایع به قید موضوع، معنایی است که بعدها اختراع شده و به ترتیب، به معنای «اراده مفهوم موضوع» و «اراده مصادیق موضوع» است و در حقیقت، چیزی جز همان تفکیک معروف میان «قضیه طبیعیه» و «قضیه غیر طبیعیه» نیست. در این مقاله، با بررسی کاربردهای متعدد دو معنای حمل اولی و شایع در فلسفه اسلامی، به صورت بندی این دو معنا در منطق جدید از سوی معاصران اشاره می کنیم و خود صورت بندی دیگری پیشنهاد می کنیم. در پایان مقاله، نشان می دهیم که منطق جدید می تواند حمل اولی به قید موضوع (یعنی قضیه طبیعیه) را به حمل اولی به قید قضیه فروبکاهد و از این رو، تفاوت ها را به تشابه بدل سازد.

آمار یکساله:  

بازدید 282

دانلود 92 استناد 1 مرجع 10
نویسنده: 

پورروستایی جواد

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    51
  • صفحه پایان: 

    74
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    795
  • دانلود: 

    199
چکیده: 

طرح برهان نظم در کلام اسلامی به عنوان یکی از راه های اثبات وجود خدا سابقه دیرینه ای دارد. به رغم این سابقه، پرسش ها و ابهام های فراوانی پیرامون صغری، کبری و تقریرات برهان نظم وجود دارد. آنچه بیش از همه بر ابهام می افزاید، تعریف «نظم» و تعیین قسم خاصی از نظم در تقریرات برهان نظم است. انحصار نظم در این برهان به نظم غایی، دلیل روشنی ندارد؛ با استفاده از نظم فاعلی نیز می توان برهان را تقریر کرد. نیازمندی به هدف، رکن تقریر استدلال با استفاده از نظم غایی است، در حالی که تعیین هدف از راه تجربه سخت یا غیر ممکن است و استفاده از استدلال های فلسفی برای تعیین هدف، برهان نظم را از سادگی و همه فهم بودن می اندازد؛ هرچند بسیاری از اشکالات را حل می کند. مقاله حاضر به تبیین تقریرهای برهان نظم از دیدگاه مرتضی مطهری، عبدالله جوادی آملی و جعفر سبحانی پرداخته و برخی از ابهام ها و اشکال ها را مطرح می کند.

آمار یکساله:  

بازدید 795

دانلود 199 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    75
  • صفحه پایان: 

    97
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    548
  • دانلود: 

    115
چکیده: 

القا حقائق الاهی از جانب خداوند به پیامبران، همواره به یک نحو نبوده، بلکه به شیوه های گوناگون صورت می گرفته است. این شیوه ها، در آیه 51 سوره شوری به سه مورد محدود شده است؛ در این آیه، وحی، من ورا حجاب و ارسال رسول، سه گونه تکلیم الاهی با پیامبران معرفی شده است. نوع اول، وحی نام گرفته است؛ این در حالی است که هر سه قسم، گونه هایی از وحی هستند. شاید بهترین راه برای فهم چیستی نوع اول، جستجویی در مفهوم و مصداق دو قسم دیگر باشد؛ چراکه هرچند این سه، در اصلِ تکلیم و نتیجه، که انتقال پیام است، اشتراک دارند؛ اما ظاهر آیه، بیانگر تقابل این انواع است؛ تقابلی در شیوه انتقال پیام. وحی ارتباطی است بی واسطه؛ اما دو نوع دیگر، واسطه هایی از حجاب و رسول به همراه دارند. تبیین هر کدام از این شیوه ها، به ویژه وحی و شناسایی مصادیق آنها، محور این مقاله است. پیش فرض این پژوهش این است که این تکلیم، به هر شکل که باشد، در مورد وحی قرآنی، در همان مرحله نزول دارای جنبه گفتاری و زبانی بوده است.

آمار یکساله:  

بازدید 548

دانلود 115 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1389
  • دوره: 

    11
  • شماره: 

    3-4 (43-44)
  • صفحه شروع: 

    99
  • صفحه پایان: 

    114
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    107
  • دانلود: 

    88
چکیده: 

مساله شر همواره یکی از مهم ترین مسایل فلسفی بوده و هست. با توجه به اعتقاداتی که در زمینه وجود خدا و صفات الاهی وجود دارد نسبت میان مساله شر، و وجود خدا و صفات او در تاریخ فلسفه به صورت یک مشکل و معما مطرح بوده و لذا فیلسوفان و متکلمان در طول تاریخ راه حل های مختلفی را عرضه کرده اند. از آنجایی که این راه حل ها به صورت مستقل و تک بعدی طرح شده اند، چندان توفیقی در حل این مساله نداشته اند. در این مقاله می کوشیم با توجه به ابعاد مختلف مساله شر و با استفاده از رهیافت ترکیبی، که عبارت است از ترکیب منظم راه حل ها به صورت یک مجموعه زنجیره وار، راه حلی برای این مساله عرضه کنیم.

آمار یکساله:  

بازدید 107

دانلود 88 استناد 0 مرجع 1

تبلیغات

مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID
مرکز اطلاعات علمی SID