کالبد شهر به مثابه موجود زنده، از بدو تولد تا زمان نابودی، دائماً درحال رشد، تغییر و تحول است. یکی از عوامل مؤثر در تحولات کالبدی شهر ها، بر سر کار آمدن حکما و سلسله های جدید است که هریک باتوجه به زمانه، نیازهای جامعه و تعریفی که از شهر ارائه می دهند، دست به ایجاد تغییرات در کالبد شهری می زنند. از جمله سلسله های سلطنت در ایران که در سایه دین، اگرچه متفاوت با یکدیگر، به قدرت رسیدند، سلسله ساسانی و حکومت های اسلامی بودند. شهرهایی که به همت آنان ساخته شده یا در زیر سایه شان رشد کردند از چند نظر به یکدیگر شباهت داشته و از چند نظر نیز با هم متفاوت اند. هدف از انجام این پژوهش نگاهی بر سیر تحولات کالبدی در شهرهای ایران طی حکومت این سلسله ها با نظر به شباهت ها و تفاوت های مذکور بود و نتایج نشان دادند که حتی با گذشت سالیان و تغییرات معنایی و کالبدی شهر طی سال ها، همچنان روش ها و طرح هایی وجود داشتند که در جسم شهر باقی مانده و تبدیل به هویت و روح شهر گشتند.