در این مقاله ابتدا مفهوم شرط بررسی می شود، و سپس معین می شود که شامل الزام ابتدایی و تعهد ضمنی می شود، و نه خصوص تعهد ضمن عقد (عهدٌ فی عهدٍ). سپس به بررسی نظرات در خصوص عقد مبنی علی الشرط پرداخته می شود، و دلایل طرفین نزاع در خصوص اعتبار شروط متفق علیه، در عقدی که مبنی علی العقد باشد، سنجیده می شود. و در نهایت قول اعتبار و لزوم به وفای چنین شروطی که در ضمن عقد ذکر نشوند ولی متعاقدین بر آنها توافق داشتند را اثبات نموده و دلایل عدم اعتبار آنها را یک به یک رد می نماییم.

برخی از دیدگاه ها در فقه و حقوق، تعیین مدت خیار شرط را محدود به زمان خاص می دانند و همیشگی بودن مدت را ممنوع اعلام کرد اند. نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ می دهد که گستره زمانی خیار شرط با توجه به اصل آزادی و حاکمیت اراده متعاملین در مذاهب فقهی و حقوق ایران چیست؟ نتایج تحقیق بیان می کند بر اساس پیروی از رضایت متعاملین و در پرتو اصل حاکمیت اراده، مدت خیار شرط محدودیت زمانی ندارد و می توان زمانی طولانی را برای خیار شرط در نظر گرفت. این دیدگاه همگام با مشهور فقهای امامیه، قانون مدنی و مذهب حنفی است. مواردی که مدت مجهول است در صورتی که در آن تسامح عرفی می شود، پذیرفتنی است؛ همچنین در صورتی که امکان تعیین موارد مجهول توسط عرف و شرع وجود داشته باشد، به مدت زمان تعیین شده توسط عرف و شرع رجوع می شود. بر اساس اصل حاکمیت اراده، جعل خیار فسخ همیشگی را می توان پذیرفت و چنین امری بر خلاف مقتضای عقد نیست. این نظر مورد پذیرش مشهور امامیه، قانون مدنی و مذهب مالکی است. در صورت اطلاق نیز مدت خیار شرط به سه روز تخصیص می یابد. این ضابطه مبتنی بر رویکرد مشهور امامیه است. چکیده عربی الدراسة التطبیقیة لنطاق الزمن لشرط الخیار حسب سیادة الإرادة فی المذاهب الفقهیة والقانون فی إیران المستخلص بعض الآراء فی الفقه والقانون تعتبر تحدید مدة خیار الشرط مقتصرًا علی وقت محدد وتحرم دوام هذه المدة. یقدم هذا البحث إجابة علی هذا السؤال بالاعتماد علی منهج وصفی تحلیلی: ما هو نطاق الزمن خیار الشرط بناءً علی مبدأ حریة وسیادة الإرادة لطرفی الإتفاق فی المذاهب الفقهیة والقوانین فی إیران؟ تظهر نتائج هذا البحث أنه وفقًا لامتثال الأطراف المتعاملة وحسب مبدأ سیادة الإرادة، فإن مدة خیار الشرط لیست محدودة زمنیًا، ویمکن اعتبار مدة طویلة خیار الشرط. هذا الرأی یکون مشهور فقهاء المذهب الإمامی والقانون المدنی والمذهب الحنفی. الحالات التی تکون فیها المدة مجهولة، یمکن قبولها إذا کان هناک تسامح معروف، کما یمکن تحدید مدد زمنیة للحالات الغیر معروفة وفقًا للعرف والشریعة إذا کان ذلک ممکنًا. بناءً علی مبدأ سیادة الإرادة، یمکن أیضًا قبول جعل خیار الفسخ دائمًا، وهذا لا یتعارض مع جوهر العقد. إنه مشهور فقهاء المذهب الإمامی والقانون المدنی والمذهب المالکی. فی حالة الإعلان عن الخیار، یتم تخصیص مدة زمنیة خیار الشرط تبلغ ثلاثة أیام. هذا القانون مبنی علی منهج مشهور فقهاء المذهب الإمامی. الکلمات الرئیسیة مدة شرط الخیار مبدأ سیادة الإرادة شرط غیر معروف دائمیة الخیار

إن النقد الجامعی او الاکادیمی هو فی سباق مستمر مع النتاج الادبی، إذ یسعی دایما إلی تصنیفه وتاطیره وتحدیده. ولکن التبدل السریع الذی یحدث فی المجتمع علی مختلف المستویات یجعل الاطر والحدود باطله ولو جزییا. وإذا نظرنا إلی الروایه کنوع ادبی، وبالرغم من ان الحریه والانفلات هما من طبیعتها اصلا (Robert, 1972: 24)، نری بعضا منها یتخطی فی القرن الحادی والعشرین کل المقاییس التقلیدیه. فقد اتخذت مثلا وسایل التواصل الحدیثه من إنترنیت وفایسبوک وسواهما دورا مهما فی میدان الإبداع الادبی، وبتنا نقرا مثلا روایه کروایه عشیقه آدم للکاتب التونسی منصف الوهایبی والتی یصفها المولف "بالراویه الفایسبوکیه" حیث لا سرد فیها وإنما هی حوار علی الفایسبوک بین رجل وامراه، "حوار الاصابع"، کما ینعتها ایضا المولف. وهناک غیرها من الروایات)جرجور، 2016) فتطرح جدیا إذا مساله الحدود بین الانواع الادبیه بشکل یتجاوز نظریه "عبر النوعیه" لادوار الخراط (الخراط، 1994). وفی هذا الخضم من اضطراب المقاییس، یشهد الحقل الادبی العربی، وفی مجال الکتابه الرواییه ایضا، مبادرات تجدیدیه اخری، جاءت کرده فعل مباشره او غیر مباشره علی الاحداث التی یعیشها العالم العربی فی هذا العقد الاخیر، ای قبیل ما یسمی "بالربیع العربی" وبالفتره التی تلیه. ومن هذه المبادرات ما یتجاوز البنیه التقلیدیه للروایه ویحطم الترتیب الزمنی والتسلسل التاریخی ویلغی الحدود بین الواقع والفانتازیا فیدخل "الخیال العلمی" کعامل مباشر فی بناء السرد وتطور الاحداث. فهی، وإن غاصت فی الماضی احیانا، مستلهمه التراث، فإنها فی الوقت نفسه تستشرف المستقبل. وفی هذا السیاق تقع الکتابه الحدیثه التی تنتمی إلی تیار الیوتوبیا والدیستوبیا Utopie et Dystopie. ومن الروایات العدیده التی سارت فی هذا التیار سنتناول فی بحثنا روایتین: "یوتوبیا" لاحمد خالد توفیق الصادره سنه 2008، و"عطارد"لمحمد ربیع الصادره سنه 2015. ترمی هذه المقاله إلی تحلیل التقنیه الرواییه التی تتخطی تراتبیه الزمن فی السرد من جهه، وتخلق عوالم تزول فیها الحدود بین الواقع والفانتازیا من جهه ثانیهعلی المنهج الوصفی التحلیلی کما انها تحاول اخیرا الربط بین هذا النوع من الکتابه والوضع السیاسی الاجتماعی المضطرب الذی یعیشه المجتمع العربی.

اصل صحت به عنوان یکی از اصولی است که می تواند بسیاری از مجهولات قضایی را حل نماید از اهمیت بالایی، علی الخصوص در باب معاملات برخوردار است. در این مقاله در صددیم که به بررسی امکان جریان اصل صحت در دو زمینة مهم از شبهات حکمیه بپردازیم. جریان اصالة الصحة در شک در جزئیت جزائد یا شرطیت امر مشکوک الشرطیه (و مانعیت). امکان جریان اصالة الصحة برای حکم به صحت عقود بی نام و تردید در صحت شروط ضمن العقد. در مورد اول به اعتقاد ما جریان اصالةالصحة موجب نظر به جریان این اصل در شبهات حکمیه می گردد و در صورت بلامانع دانستن این امر میان اصل صحت به عنوان اصلی غیرلفظی با اصولی همچون برائت هم مجرا می گردد ولی با دقتی عمیق تر و تفکیک ریشه، مبنا و مفهوم اصل صحت در کلام فقها و حقوقدانان به نظر اصل صحت گاهی به عنوان اصلی لفظی و گاهی به عنوان اصلی عملی تلقی می گردد و در جایی که به عنوان اصلی غیرلفظی است در شبهات حکمیه جریان نمی یابد و بدین ترتیب تداخلی با اصولی همچون اصل برائت در احکام وضعی نمی کند. در مورد دوم یعنی قراردادهای جدید در حقوق اسلام هم همین تفکیک معنا و مبنا در کلام فقها دیده می شود که عدم دقت موجب شده برخی چنین پندارند که اصل صحت در کلام عمدة فقها اصلی مستقل از اصول لفظیه است. در هر حال اصل صحت به عنوان یک اصل غیرلفظی در شبهات موضوعیه یعنی در عقودی که در عالم خارج محقق می گردند جاری می شود نه در شبهات حکمیه، نباید این اصل را با صحت به عنوان اصلی لفظی خلط نمود.

یکی از آثار مالی مترتب بر نکاح، تعلق مهر با شروط خاص به زوجه است. هرچند فقها به وجوب مهر قائل اند ولی جمهور مذاهب ذکر و تعیین آن در عقد را شرط صحت عقد نمی دانند، بلکه در صورت تعیین نشدن آن، پرداخت مهرالمِثل را بر زوج واجب می دانند. گاه در برخی از عقودِ نکاح، به دلایلی دو نوع مهر سِرّی و علنی بر یکی از دو حالت زیر تعیین می شود؛ حالت اول، توافق سِرّی طرفین نکاح بر مهر مقصود بدون عقد نکاح و سپس تعیین مهر جدید غیرمقصود همراه با عقد به صورت علنی؛ و حالت دوم، توافق سِرّی بر مهر مقصود همراه با عقد و تکرار عقد و مهر جدید غیرمقصود به صورت علنی. فقها با وجود اتفاق بر صحت چنین عقدی، درباره حکم مهر و اینکه در چنین عقودی کدام یک از دو نوع مهر سِرّی و علنی به زن تعلق می گیرد اختلاف نظر دارند. برخی با توجه به اعتبار نیت در تصرفات، مهر سِرّی را در دو حالت، اصل قرار داده و پرداخت آن را بر زوج واجب می دانند و برخی دیگر با توجه به عقد و اینکه آثار نکاح با عقد ثابت می شود، آنچه در مجلس عقد در دو حالت اعلام می شود (مهر علنی) را واجب دانسته و شوهر را به پرداخت آن ملزم می دانند و برخی دیگر نیز با توجه به مشکوک بودن مهر در دو حالت، آن را فاسد دانسته و به وجوب مهرالمثل قائل اند. با بررسی و نقد دیدگاه ها و ادله شان، به نظر می رسد دیدگاه لزوم مهر علنی در حالت اول و لزوم مهر سِرّی در حالت دوم به صواب نزدیک تر باشد. چکیده عربی دراسة حکم المهر المتفق علیه والعلنی عنه فی فقه المذاهب الخمسة المستخلص ومن جملة التبعات المالیة للزواج مهر الزوجة بشروط خاصة. مع أن الفقهاء یعتبرون وجوب المهر، إلا أن جمهور المذاهب لا یعتبرون ذکره وتحدیده فی العقد شرطا لصحة العقد، بل إذا لم یکن محددا، فإنهم یعتبرون وجوب دفع مهر المثل علی الزوج. فی بعض عقود الزواج أحیانا، ولأسباب معینة یتم تحدید نوعین من المهر السری والعلنی فی إحدی الحالتین التالیتین؛ الحالة الأولی، هی الاتفاق السری بین طرفی الزواج علی المهر المتفق علیه من دون عقد الزواج ثم تحدید مهر جدید غیر المتفق علیه مع عقد الزواج علنًا؛ والحالة الثانیة، هی الاتفاق السری علی المهر المتفق علیه مع العقد وتکراره والمهر الجدید غیر المتفق علیه علنًا. وعلی الرغم من الاتفاق الفقهاء علی صحة مثل هذا العقد، فإنهم اختلفوا فی حکم المهر وأی نوعین من المهر السری والعلنی یخص المرأة فی مثل هذه العقود. فبعضهم بلحاظ أخذ صحة النیة فی الأفعال، فرض المهر السری علی أنه الأصل فی الحالتین، اعتبر دفعه واجباً علی الزوج، والبعض الآخر بلحاظ العقد وأن آثار الزواج تثبت بالعقد، أوجب ما یذکر فی حفل الزواج فی الحالتین (المهر العلنی) والزم الزوج علی أدائه، والبعض الآخر بناءا علی عدم وضوح المهر فی الحالتین، ذهب إلی فساده ووجوب مهر المثل. بعد الدراسة ونقد وجهات النظر وادلتها، یبدو أن القول بلزوم المهر العلنی فی الحالة الأولی ولزوم المهر السری فی الحالة الثانیة أقرب إلی الصواب. الکلمات الرئیسیة الزوجین، عقد النکاح، المهر السری، المهر العلنی، المهر المثل، المذاهب الخمسة

معاملات از حیث زمان بر دو قسم است: نخست: معاملاتی که اقتضای تسلیم عوضین در آنها حال است؛ دوم معاملاتی که تسلیم احدی از عوضین یا به اقتضای عقد یا به اراده متعاقدین مؤجل است. متعاقدین در معاملات مؤجل با وجود رعایت قواعد عمومی قراردادها، ملزم به رعایت احکام مرتبط با اجل هستند. سؤال این است که ماهیت اجل در معاملات مؤجل چیست؟ و مشروعیت جعل آن در این گونه معاملات بر چه مبنایی است؟ متعاقدین برای صحت آن ملزم به رعایت چه شروطی هستند؟ در این مطالعه به روش توصیفی تحلیلی پس از پرداختن به چیستی اجل و شروط صحت آن در معاملات مؤجل در مذاهب امامیه و حنفیه، این نتیجه حاصل شد که متعاقدین در انعقاد معاملات مؤجل ملزم به رعایت چهار شرط هستند که رعایت نکردن هر کدام از این شروط سبب بطلان معامله می شود. این شروط عبارت اند از: اجل در برابر امری در آینده، محقق الوقوع، معلوم و عاری از عوض مقارن به ربا باشد. چکیده عربی تحلیل ماهیة الأجل فی المعاملات المؤجلة من وجهة نظر الفقهاء الإمامیة والحنفیة المستخلص تُقسم المعاملات إلی قسمین من حیث الزمان: الأول: المعاملات التی یقتضی فیها تسلیم العوضین حالاً. الثانی: المعاملات التی یؤجل تسلیم أحد العوضین حسب العقد أو إرادة المتعاقدین. فیما یتعلق بالمعاملات المؤجلة، فإن المتعاقدین، علی الرغم من الامتثال لقواعد العقود العامة، ملزمون بالامتثال لأحکام المرتبطة بالأجل. السؤال هو: ما هی ماهیة الأجل فی المعاملات المؤجلة؟ وما هی شرعیة تحدیده فی هذه المعاملات؟ وما هی الشروط التی یجب أن یلتزم بها المتعاقدین من أجل صحته؟ باستخدام الأسلوب الوصفی التحلیلی فی هذه الدراسة، وبعد التعامل مع مفهوم الأجل وشروط صحته فی المعاملات المؤجلة فی المذاهب الإمامیة والحنفیة، تبین أن المتعاقدین ملزمون بالامتثال لأربعة شروط عند إبرام المعاملات المؤجلة، وأی انتهاک لأی من هذه الشروط یؤدی إلی بطلان المعاملة. هذه الشروط هی: الأجل فی مقابل أمر فی المستقبل، محقق الوقوع، معلوماً، وخالیاً من عوض مقارن بالربا. الکلمات الرئیسیة الأجل المعاملات المؤجلة بیع السلم بیع النسیئة الربا

الکراهیة.. المعنی والمفهوم: من الملاحظ أن المجال التداولی لمفهوم الکراهیة فی الدراسات الفکریة والسیاسیة والتاریخیة بصورة عامة، یعد حدیثاً، ویرجع الاهتمام الواسع به علی الأغلب إلی العقد الأخیر من القرن العشرین، وقبل ذلک کان تداوله یکاد یتحدد وینحصر فی نطاق خاص، هو نطاق الحیاة الزوجیة والعلاقة بین الزوجین. وحین حاولت البحث عن تعریف علمی واصطلاحی لهذا المفهوم فی کتب المعاجم، کالمعجم الفلسفی لعضو مجمع اللغة العربیة بدمشق الدکتور جمیل صلیبا لم أجد ذکراً له، وهو ما نعده الیوم نقصاً فیه بحاجة إلی استدراک.

بی شک برای دریافت حقیقت هر اثری، دانستن و دریافت روش شاعر یا نویسنده آن در هر عصر و دوره ای لازم و ضروری است. از این میان آثار عرفانی و صوفیانه ضمن این که از این قاعده مستثنی نیستند بلکه بیشتر به روش شناسایی نیاز دارند. یکی از مباحث عمده در آثار عرفانی و صوفیانه مبحث رمز (سمبل) و یا نماد و شناخت دقیق و همه جانبه آن می باشد.شعرا و عرفای ایرانی با بهره گیری از رمز و زبان سمبلیک موفق به خلق آثاری بزرگ و در خور توجه گشته اند. حدیقه حکیم سنایی غزنوی نیز از آثار مهم و ارزشمندی است که به زبانی رمزی و نمادین سروده شده است.هدف اصلی و اساسی این مقاله شناخت رمز (سمبل) و نماد، ارتباط آن با صور خیال و نیز بررسی انواع نماد و رمز (به اختصار) در حدیقه سنایی می باشد. همچنین نمونه هایی از این اثر والا و ارزشمند که واسطه العقد آثار سنایی محسوب می شود، ذکر می گردد. در واقع در این مقاله سعی شده با رمزگشایی و بررسی نمادها و سمبل ها در حدیقه زوایای فکری او بیشتر شناخته شده و آشنایی بیشتری با اندیشه های او حاصل گردد.

چکیده فارسی: ازدواج، سنگ بنای اولیه تشکیل خانواده و وسیله ای برای حفظ دین و اعتقاد انسان و تکامل اوست. خدای والا، در پرتو آیه 32 سوره نور، برای انگیزش انسان به این مسیله بنیادین، وعده رفع فقر و توسعه رزق داده است؛ ولی گاهی در عالم خارج، با مشاهده خلاف این مسیله، تصور خلف وعده الهی پیش می آید. مسیله اصلی در این پژوهش، بررسی دیدگاه مفسران درباره تحقق وعده مذکور با روش توصیفی تحلیلی است. بر اساس یافته های تحقیق، مفسران دیدگاه های مختلفی در این زمینه دارند؛ از جمله: قصدنشدن وعده رفع فقر، لازم نبودن استمرار تحقق این وعده، اختصاص نداشتن وعده به توسعه مالی و اختصاص آن به برخی افراد. همه این دیدگاه ها با چالش هایی روبه روست و بر پایه دیدگاه برگزیده، قرآن در مقام بیان وعده رفع فقر و توسعه مالی است؛ لیکن انجاز و تحقق این وعده، در محدوده افعال انسان و به انجام دادن وظایف فردی از سوی زوجین و وظایف اجتماعی اولیای عقد و مسیولان جامعه مشروط است. همچنین با نگرش فردی و اجتماعی به آیه، ازدواج و تشکیل خانواده، علت تام برای رفع فقر و توسعه مالی نیست، بلکه باید دیگر علل معده و شروط لازم فراهم شود. (چکیده عربی: یعدّ الزواج الحجرَ الأساس لتکوین الأسرة ووسیلةً للحفاظ على,الدین ومعتقدات الإنسان وتکامله. ویَعِد الله سبحانه وتعالى,فی الآیة 32 لسورة النور القضاء على,الفقر والتوسع فی الرزق لتحریض الإنسان على,القیام بهذه القضیة الأساسیة؛ ولکن یتصوّر الإنسان فی بعض الأحیان أنّ الله سبحانه یخلف وعده وذلک بسبب مشاهدة الفقر فی أرض الواقع. أماّ المسألة الرئیسة فی هذه المقالة تتمثّل فی دراسة وجهات نظر المفسرین حول تحقیق الوعد المذکور آنفا من خلال الاعتماد على,المنهج الوصفی-التحلیلی. وتشیر نتائج الدراسة إلى,أنّ هناک وجهات نظر مختلفة للمفسّرین فی هذا المجال ومنها: عدم مقصود الآیة للقضاء على,الفقر، عدم ضرورة استمرار تحقیق هذا الوعد، عدم اختصاص الوعد بالتوسع فی الرزق واختصاصه ببعض الأشخاص. ویمکن القول إنّ کلّ رؤیة من رؤى,المفسّرین تتعرّض لبعض التحدّیات، وعلى,العکس من ذلک فإنّ القرآن الکریم وبناءاً على,الرؤیة المختارة هو فی موضع یَعِد التوسّع فی الرزق والقضاء على,الفقر؛ ولکن تحقیق هذا الوعد رهین بحدود أفعال الإنسان وقیام الزوجین بالمهامّ الفردیة وکذلک قیام أولیاء العقد ومسؤولی المجتمع بمهامّهم الاجتماعیة. وکذلک إذا نلقی نظرة فردیة واجتماعیة بالآیة المذکورة، فإنّ الزواج وتکوین الأسرة لیس فی حد ذاته علّة تامّة للقضاء على,الفقر والتوسع فی الرزق، بل من الضروری أن توفّر سائر العلل المعدّة والشروط اللازمة له.)

السریالیة (الفوق واقعیة)، هی مدرسة فنیة وأدبیة نشأت فی العقد الثالث من القرن العشرین فی فرنسا. تحمل الرؤى والأفکار اللاشعوریة (اللاوعی) والذاتیة والتجرید والخیال فأصبحت عناصر واقعیة فی ساحة الفن والأدب، کما أنها أمور لها مکانة خاصة وممیزة فی ساحة التصوف. وعلى الرغم من معرفتنا بأن المبادئ والنماذج التی تتمیز بها الأعمال الأدبیة والصوفیة لدى أدبائنا لا تنطبق تماماً مع السریالیة کمکتب ومذهب، ولکنّ هناک دلالات متقاربة ورموزاً متشابهة لمکوّنات المدرسة السریالیة مثل السخریة، والسحر، والحالات الغریبة، والرؤیا (الحلم)، والکتابة التلقائیة، والجنون والتهور والمصادفة، تُمکّننا من دراسة الرؤیا فی تذکرة الأولیاء للشاعر العطار النیسابوری. ومن هذا المنطلق یقوم البحث على أساس المنهج التحلیلی المقارن. ومن خلال هذه الدراسة، توصّل البحث إلى أن الرؤیا فی تذکرة الأولیاء برزت کأحد الأدوات والوسائل التی استعان بها الشاعر لعرض أفکارٍ استقاها من عالمٍ یتفوق الواقع إلى أبعد الحدود انفتح إلیه من خلال مراتب الشهود الحاصلة لدیه ضمن تجربته الصوفیة.