سازند آیتامیر یکی از واحدهای چینه شناسی (آلبین- سنومانین) در حوضه رسوبی کپه داغ است که از ماسه سنگ گلاکونیتی، سیلتستون، شیل و سنگ آهک پرفسیل تشکیل شده است. گلاکونی در تمام رخساره های سنگی این سازند وجود دارد که بر اساس درجه بلوغ، از سبز کم رنگ تا سبز بسیار تیره در تغییر است. فراوانی گلاکونی در ماسه سنگ ها و افق های پرفسیل 1 تا 40 درصد با جورشدگی ضعیف تا متوسط و نیمه گردشده تا خوب گردشده اند. گلاکونی ها از نظر خاستگاه به دو گروه برجا و نیمه برجا تقسیم می شوند. گلاکونی های برجا دارای هاله های سبز رنگ، چروکیده و به همراه گلاکونی های نابالغ سالم و فسفات هستند، در صورتی که گلاکونی های نابرجا دارای جورشدگی متوسط، خوب گردشده، حاوی حاشیه اکسید آهن و همراه با رده بندی مورب هستند. گلاکونی های برجا بیشتر جانشین کوارتز، فلدسپات، چرت، سیمان کربناتی و میکا شده اند.

مطالعات دیرینه شناسی منجر به شناسائی 21 جنس و 16 گونه از فرامینیفرهای بنتیک، 5 جنس و 6 گونه از فرامینیفرهای پلانکتونیک و 3 جنس و 3 گونه از الیگوستژنیدها گردید. توزیع و گسترش قائم فون های شناسائی شده منجر به شناسائی 5 بایوزون شد که عبارتند از: Favusella washitensis Range Zone، Oligostegina Assemblage Zone، Rudist debris Zone، Nezzazata-Alveolinids Assemblage Zone، Nezzazatinella-Dicyclina Assemblage Zone. بر اساس بایوزون های ارائه شده، سن سازند سروک در منطقه مورد مطالعه آلبین پسین تا تورونین پیشین است. 11 رخساره کربناته متعلق به چهار محیط جزر و مدی، سدی، لاگون محصور و نیمه محصور و دریای باز شناسائی گردید که بر روی یک رمپ کربناته با شیب کم (Homoclinal ramp) ته نشست شده اند. بر اساس تغییرات عمودی رخساره ها و شناسائی محیط های رسوبی، چهار سکانس رسوبی رده سوم تشخیص داده شد. بسته های رسوبی پیشرونده (TST) عمدتا از رخساره های دریای باز حاوی سوزن اسفنج، الیگوستژنید، فرامینیفر بنتیک و اکینوئید تشکیل شده اند در حالی که بسته های رسوبی وابسته به سکون و آغاز پسروی (HST) عمدتا شامل رخساره های سدی غنی از بایوکلاست و رخساره های لاگون محصور و نیمه محصور غنی از فرامینیفرهای بنتیک با پوسته پورسلانوز و هیالین و پلوئید است. سطح حداکثر پیشروی آب دریا (MFS) توسط رخساره های دریای باز غنی از اکینوئید و فرامینیفر پلانکتونیک مشخص گردید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

نهشته های کرتاسه زیرین در منطقه خاصه تراش در 50 کیلومتری شمال شرق اصفهان با ضخامت 600 متر شامل رسوبات آواری و کربناته می باشند که بطور دگرشیب بر روی رسوبات ژراسیک (لیاس) قرار گرفته اند. با مطالعه مقاطع نازک و تعیین میکرو فاسیس های رسوبی، به طور کلی سه نوع زیر محیط رسوبی شامل دریای باز (Open Marine) ، سد یا بار (Barrier or Bar) و لاگون تا پهنه کشندی(Lagoon-Tidal Flat) تعیین شده است. این سنگها در محیط دریایی کم عمق در پلاتفرم های اپی کنتیننتال (Epicontinental) حاشیه قاره ای تشکیل شده اند. تغییرات عمودی میکرو فاسیس ها و منحنی تغییرات عمق مربوط به آن بیانگر این واقیعت اند که سنگهای کرتاسه زیرین در این ناحیه از روی هم قرار گرفتن تعدادی سیکلهای به سمت بالا عمیق شونده در مقیاس متر تشکیل شده اند که در مجموع یک سیکل بزرگ پیشرونده در مقیاس میلیون سال ایجاد کرده اند. ظاهرا سیکل های کوچک از تغییرات استاتیکی آب دریا یا سیکل های آب و هوایی منشا گرفته اند و سیکل های در مقیاس بزرگ در اثر بالا آمدن تکنواستاتیکی سطح دریا که عامل آن باز شدن صفحات تکتونیکی (پلیت تکتونیک) می باشد ایجاد شده اند.

بررسی و مطالعه دقیق بیش از 500 نمونه برداشت شده از دو مقطع چینه شناسی رسوبات کرتاسه میانی در نواحی ایذه از استان خوزستان (مقاطع تنگ قیلی و تنگ سلطانی) منجر به شناخت جنس ها و گونه های متعددی از فرامینیفرهای شاخص کرتاسه میانی گردید. در بین گونه های تشخیص داده شده تجمع فرامینیفرهای سنومانین زیرین از بخش میانی و بالایی این اشکوب تمیز داده شده و بیوستراتیگرافی دقیقی را در ناحیه مورد مطالعه باعث گردیده است.علاوه بر مطالعه جنس ها و گونه های فرامینیفرها و تجمع آنها در هر نمونه (مقطع نازک)، تمامی عناصر تشکیل دهنده میکروفاسیس ها، اعم از عناصر ارتوکم و یا آلوکم نیز مطالعه گردیده است که بر اساس شناخت این عناصر و فراوانی آنها طبق رده بندی فولک و دانهام نامگذاری میکروفاسیس ها انجام شده است و نهایتا تیپ های مختلف میکروفاسیس های موجود در مقاطع چینه شناسی برداشت شده بر مبنای مدل رسوبی ویلسون (1974) مطالعه و شرایط محیط تشکیل آنها تعیین گردیده است.در بررسی گسترش چینه شناسی فرامینیفرهای شاخص، از گونه های مربوط به اشکوب آلبین می توان گونه Sabaudia minuta را نام برد که در هر دو مقطع تنگ قیلی و تنگ سلطانی مشاهده شده است. رسوبات سنومانین زیرین را با گونه هایی مانند:Rabanitina basaensis, Ovalveolina crassa  و  Peneroplis parvusمی توان مشخص نمود و سنومانین میانی را گونه هایی چون:Chrysalidina gradata و Pseudolituonella reicheli وOvalveolina ovum مشخص می نمایند.در سنومانین بالایی وجود گونه هایCisalveolina fraasi:،Pseudorhipidionina casertana و ظهورReticulinella sp  را می توان ذکر نمود. تجمع فرامینیفرهای کرتاسه میانی در تابلوی گسترش چینه شناسی مربوطه در هر مقطع چینه شناسی نشان داده شده است.