1هدف طرح پیشگیری از وابستگی به دخانیات (پاد) در 4 فاز و مبتنی بر روش اقدام پژوهی به عنوان یک پروژه مداخله ای مشارکتی، بر پیشگیری از مصرف دخانیات از دوران کودکی و نوجوانی تمرکز دارد. طرح پاد در فاز دوم مطالعاتی خود با هدف بررسی سطح آگاهی و نگرش دانش آموزان پادیار و غیرپادیار، اقدام به ارزیابی تأثیرگذاری فعالیت های پیشگیرانه طرح پاد در بین گروه آزمایش و کنترل کرده است. روش ها پژوهش حاضر به روش کمی و استراتژی شبه آزمایش در شهر ورامین در سال 1401 انجام شده است. روش نمونه گیری، طبقه ای نسبتی بود. نمونه مورد مطالعه را 200 نفر از دانش آموزان عضو طرح پاد به عنوان گروه آزمایش و 200 نفر دانش آموز به عنوان گروه کنترل تشکیل دادند. مداخله آموزشی در خصوص مواد دخانی برای گروه آزمایش انجام شد. آموزش از طریق تدوین کتابچه ، پمفلت ، بروشور، پوستر، فیلم های آموزشی، مسابقات علمی، فرهنگی و هنری، ارائه خدمات مشاوره ای و اردوهای تفریحی انجام شد. ابزار مورد استفاده، پرسش نامه 57 سؤالی سازمان بهداشت جهانی بود که بومی سازی و عملیاتی شد. داده ها در برنامه SPSS نسخه 23 و با استفاده از آزمون تی و آزمون آماری پیرسون در سطح معنا داری a=0/05 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.  یافته ها بر اساس نتایج حاصل شده، تفاوت میانگین نمره آگاهی گروه آزمایش قبل و بعد از مداخله 0/32± 24/41 و در گروه کنترل 0/32± 21/02 (P <0/001) بود. همچنین تفاوت میانگین نمره نگرش گروه آزمایش قبل و بعد از مداخله 0/31± 18/156 و در گروه کنترل 0/31± 15/752(P <0/001) بود. نتیجه گیری اقدامات عملی و پیشگیرانه طرح پاد در راستای افزایش آگاهی و تغییر نگرش دانش آموزان پیرامون مصرف دخانیات با توجه به شرایط و محدودیت ها در محدوده زمانی شیوع کرونا مؤثر بوده است.

مقدمه: عوامل مختلفی با شروع و تداوم مصرف مواد ارتباط دارند که یکی از عوامل مهم در این زمینه، طرح واره های ناسازگار اولیه می باشند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه طرح واره های ناسازگار اولیه در افراد وابسته و غیر وابسته به مواد اپیوئیدی انجام شده است.روش کار: در این پژوهش پس رویدادی در سال 1388، 240 نفر شامل 120 نفر مرد مراجعه کننده (65-15 ساله) به مراکز ترک در شهر زاهدان که واجد ملاک های تشخیصی بر اساس چهارمین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی برای وابستگی به مواد بودند، انتخاب و برای گروه غیر وابسته (شاهد) نیز 120 نفر به روش نمونه گیری چندمرحله ای تصادفی از جمعیت عمومی شهر زاهدان انتخاب شدند. جهت جمع آوری داده ها از فرم کوتاه پرسش نامه طرح واره های ناسازگار اولیه استفاده شد و در تحلیل داده ها، روش های توصیفی و جهت مقایسه میانگین ها نیز آزمون تی مستقل به کار رفت.یافته ها: افراد وابسته به مواد در حوزه های طرح واره ای بریدگی، خودگردانی و عملکرد مختل و گوش به زنگی، نمره بالاتری داشته وتفاوت آن ها با افراد غیر وابسته در سطح P<0.01 معنی دار است.نتیجه گیری: با توجه به این که افکار ناسازگارانه، افکار اولیه ای هستند که در دوره های تحولی رشد شکل گرفته و می توانند طرح واره های ناسازگارانه ای را که در سبب شناسی مصرف مواد نقش عمده ای دارند ایجاد نمایند، لذا پیشنهاد می شود که در طرح های پیشگیری و درمان وابستگی به مواد، طرح واره های ناسازگار مورد توجه قرار گیرند.