توسعه اجتماعی
سال:1404 | دوره:19 | شماره:4 |تعداد مقالات:10

هدف این تحقیق سنجش تجربه زیسته دانشگاهیان در دو دانشگاه اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در تفکر انتقادی بود روش تحقیق در این تحقیق کیفی از نوع پدیدارشناسی بود و ابزار جمع آوری اطلاعات مصاحبه نیمه ساختاریافته بر مبنای نمونه هدفمند و با استفاده از شیوه تکمیلی گلوله برفی بود که با 28 نفر از دو جامعه دانشگاه اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی شامل اعضای هیأت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی مصاحبه به عمل آمد؛ از مصاحبه 6 به بعد مسیر اکتشاف رو به بسط و تعمیق گذاشت و با مصاحبه 29 به اشباع رسید سپس 634 گزاره با نرم افزار مکس کیودا 22 از مصاحبه ها استخراج شد. و کدگذاری شروع شد با این تعداد تحلیل مضمون اصلی و فرعی و هم خانواده سازی گزینه های برای رسیدن به مقولات به صورت دستی انجام شد. مقوله بندی و کدگذاری انجام شد و مدل مفهومی از تم های اصلی و فرعی تدوین شد. نتایج به دست آمده بیانگر این است که تفکر انتقادی: زیست شرافتمدانه و مسئولانه (معنی واقعی و قدیمی فرد دانشگاهی)، تفکر انتقادی ابعاد شناختی و عاطفی و ارتباطی را معرفی می نماید و ارتباط تفکر انتقادی با ابعاد مختلف زیست اجتماعی و معنوی و شخصی را برجسته می نماید انسان را به اندیشیدن به فرا دست ها و انسانی اندیشیدن راهنمایی می کند برخی هم به خاطر تجربه های ناخوشایند از تفکر انتقادی در دوران تحصیلی هنگام رسیدن به درجه استادی در سر کلاس دانشجویان را آزاد می گذارند تا انتقادی بار بیایند.

مسئله حاشیه نشینی در طول چند دهه اخیر چالش اصلی مدیریت شهری بوده و بعد از تجربیات مختلف برخورد قهری، نادیده انگاشتن و در نهایت به رسمیت شناختن، آنچه که اکنون توسط سازمان های بین المللی توصیه شده، رویکردهای توانمندسازی و توسعه محلی می باشد. ایجاد دفاتر تسهیل گری و توسعه محلی با رویکرد اجتماع محور از جمله اقداماتی است که در سال های اخیر در راستای توانمندسازی و جلب مشارکت ساکنین محلی در سامان دهی مناطق حاشیه نشین در دستور کار دولت قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفی عملکرد دفاتر تسهیل گری شهر خرم­آباد انجام شده است. این پژوهش از نوع کیفی است و از تکنیک تحلیل مضمون استفاده شده است. روش نمونه گیری هدفمند و ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختار یافته بود که بعد از مصاحبه با 25 نفر از مطلعین کلیدی از جمله اعضای دفاتر تسهیل گری شهر خرم آباد و فعالان اجتماعی و محلی محلات حاشیه نشین شهر خرم آباد، اشباع نظری حاصل شد. یافته ها نشان می دهد که دستیابی به بانک اطلاعاتی دقیق در حوزه های مختلف، استفاده از ظرفیت ساکنان برای حل مسائل و مشکلات، تقویت مشارکت مردمی، ترغیب نهادها به فعالیت در سطح محلات، تقویت روحیه امید در بین ساکنین محلی و افزایش حس تعلق ساکنین محلی از جمله مهم ترین نقاط قوت دفاتر تسهیل گری؛ عدم آشنایی برخی از دستگاه های اداری از اهداف و شرح خدمات تسهیل گری، رویکرد خیریه ای و کاسب گرایانه برخی از مؤسسات، نامشخص بودن نتایج و اثربخشی عملکرد دفاتر، غلبه رویکرد کالبدی بر رویکرد اجتماعی و فرهنگی، کیفیت پایین نیروی انسانی در برخی دفاتر، ضعف در نظارت و پایش عملکرد این دفاتر و ضعف هماهنگی بین امور اجتماعی استانداری و شرکت مشاور از جمله مهم ترین نقاط ضعف دفاتر تسهیل گری شهر خرم آباد می باشد.

حضور در اجتماع و ارتباط سازگارانه با افراد جامعه مستلزم برخورداری از مهارت های زندگی است. حل مسئله به عنوان یکی از مهم ترین مؤلفه های مهارت زندگی نقش تعیین کننده ای در حل تعارضات زناشویی دارد. اما اینکه چه مؤلفه هایی می تواند راهبرد حل مسئله منطقی را رقم بزند و از تنش ها بکاهد، در خورد مطالعه علمی است. در همین راستا مطالعه حاضر با هدف تبیین رابطه سبک های هویت با راهبردهای حل مسئله اجتماعی در دختران و پسران آماده ازدواج انجام شده است. برای تبیین حل مسئله اجتماعی از نظریه دزریلا و بوردیو به عنوان چارچوب نظری استفاده شد. روش مورد استفاده پیمایش و حجم نمونه 912 نفر است. ابزار مطالعه پرسشنامه بوده که روایی آن توسط متخصصین و پایایی آن با آلفای کرونباخ مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به دست آمده حاکی از این است که در طبقه های پایین اجتماعی بیشتر از راهبرد حل مسئله اجتماعی بی دقت و اجتنابی استفاده می کنند. میزان راهبرد حل مسئله منطقی بر حسب تحصیلات با توجه به میانگین ها تفاوت معناداری وجود ندارند. افراد بی سواد در شیراز بیشتر از سایر گروه ها راهبردهای حل مسئله بی دقت و اجتنابی استفاده می کنند. از بین سبک های هویت، بعد اطلاعاتی و هنجاری با راهبرد حل مسئله منطقی دارای رابطه معنادار است و سبک هویت آشفته با راهبرد حل مسئله بی دقت و اجتنابی دارای رابطه معنادار است. نتایج رگرسیون گام به گام بیان گر آن است که سبک هویت آشفته، طبقه و جنسیت بیشتر قدرت تبیین کنندگی را حل مسئله بی دقت را دارند. سبک هویت آشفته، طبقه و تحصیلات نیز دارای قدرت تبیین کنندگی متغیر حل مسئله اجتنابی هستند. نتایج رگرسیون گام به گام بیانگر آن است که کسانی که سبک هویت اطلاعاتی و هنجاری در آنها قوی تر است، بیشتر امکان دارد که از راهبرد حل مسئله منطقی استفاده کنند. این نتایج می تواند حساسیت مربیان و مشاوران پیش از ازدواج را نسبت به متغیرهای مهم در انتخاب همسر را بیشتر کند.

این تحقیق با هدف تحلیل اثرات تعاملی توسعه اینترنت و فضای کسب و کار بر فقر روستایی انجام شده است. جامعه آماری و داده های تحقیق در این مطالعه شامل تمام مناطق روستایی کشور ایران است. دوره محاسبه برای سال های 1357 الی 1400 به صورت دوره ای از طرح هزینه و درآمد خانوار و داده های کلان اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته شد. روش پژوهش، کاربردی، همبستگی از نوع علی و استفاده از مدل اقتصادسنجی است. داده های پژوهش از مرکز پژوهش های مجلس، مرکز آمار ایران و نرم افزار WDI بانک جهانی گردآوری شده است. داده های گردآوری شده با استفاده از نرم افزار ایویوز و روش ARDL مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد توسعه اینترنت و ارتباطات با ضریب 1/2- سبب کاهش فقر روستایی می شود. توسعه فضای کسب و کار در ایران نیز با ضریب 1/2- سبب کاهش فقر روستایی می شود و همچنین اثر تعاملی توسعه اینترنت و فضای کسب و کار با ضریب 7/3- سبب کاهش فقر روستایی می­ شود.

با استقبال نظریه پردازان حوزه های توسعه از موضوعات جدید و همچنین افزایش توجهات به نقش آفرینی و کارآمدی نهاد دولت از حدود دهه 1990 میلادی، موضوعاتی مانند «حکمرانی خوب» در صدر علایق محققان ذیربط قرار گرفت. در ایران نیز از حدود دو دهه گذشته به این سو تعداد زیادی از مطالعات در حوزه های گوناگون علوم انسانی به نقش و اهمیت حکمرانی خوب اختصاص یافته است. پژوهش حاضر با هدف فهم عمیق تر از محتوای این مطالعات و همچنین ارزیابی نتایج آن ها صورت گرفته است. به منظور دستیابی به هدف مذکور با بهره گیری از روش مرور نظام مند، پس از شناسایی بیش از 150 مقاله مرتبط در پایگاه های اطلاعاتی داخلی، تعداد 30 مقاله انتشاریافته طی پانزده سال اخیر (1400-1385) به عنوان نمونه برگزیده شد. نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که اغلب محققان داخلی علاقه مند به تحلیل این موضوع در سطح «ملی» بوده اند. افزون بر آن از میان مؤلفه های حکمرانی خوب، «کارایی و اثربخشی» بیش از سایر مؤلفه ها موردتوجه محققان بوده است. ارزیابی مطالعات از حیث روش شناختی نیز نشان داد اغلب پژوهش ها در سنجش و تحلیل حکمرانی خوب تلاش زیادی برای استفاده از شاخص ها و ابزارهای معتبر در سطح جهانی داشته اند. تجزیه راهکارها و پیشنهاد ها مندرج در مقالات نیز نشانگر توجه به نقش آفرینی هر دو رکن «دولت» و «جامعه» در بهبود وضعیت حکمرانی بوده است. مطابق با یافته های پژوهش می توان گفت نیمی از مطالعات صورت گرفته فاقد هرگونه راهبرد یا پیشنهاد معین بوده اند. همچنین توجه اندک محققان به بافت و زمینه فرهنگی در مطالعه حکمرانی خوب نیز از دیگر کاستی های موجود در این پژوهش ها بوده است.

مدیریت کارآمد منابع انسانی، عامل اساسی و مهم در توسعه اثربخش استراتژی های سازمانی است. هدف از تحقیق حاضر، تدوین مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی بر نظام حکمرانی و مسئولیت اجتماعی در شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی می باشد. تحقیق حاضر از حیث هدف، کاربردی و اکتشافی و روش آن ترکیبی با ترتیب کیفی کمی است. جامعه آماری شامل مقالات و متون مرتبط و خبرگان و متخصصان صنعت شکر استان خوزستان می باشند. در مرحله کیفی، نمونه آماری برای روش فراترکیب مقالات و متون مرتبط در این حوزه و برای فن دلفی فازی 17 نفر از خبرگان می باشند که به روش هدفمند انتخاب شدند. در مرحله کمی نیز نمونه آماری برای مدل سازی ساختاری تفسیری و مدل یابی معادلات ساختاری، 40 نفر از خبرگان بصورت تمام شماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در مرحله کیفی فهرست مقالات و متون مرتبط و پرسشنامه و در مرحله کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی بر نظام حکمرانی و مسئولیت اجتماعی است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات در مرحله کیفی، از روش فراترکیب و دلفی فازی و در مرحله کمی از روش مدل سازی ساختاری تفسیری و مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. ابتدا با روش فراترکیب، الگوی اولیه استخراج و با استفاده از فن دلفی فازی مهم ترین عوامل به تأیید خبرگان رسید، بعد به کمک تکنیک مدل سازی ساختاری تفسیری سطح و روابط ابعاد الگو تعیین و برازش شد. در نهایت مدل پژوهش با 4 بعد، 17 مؤلفه و 85 شاخص از برازندگی لازم برخوردار می باشد.

کارگران صنعتی، قسمت بزرگی از نیروی کار کشور را تشکیل می دهند و جمعیتی پرنفوذ و سرنوشت ساز به حساب می آیند. با توجه به اینکه در سال های اخیر، تضادهای کارگری افزایش یافته است، بررسی این مسئله در ایران و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن ضروری به نظر می رسد. هدف اصلی تحقیق، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تضادهای کارگری در روابط صنعتی ایران بود. فاینمور که از نظریه پردازان سیستمی روابط صنعتی است، با الگوگیری از دانلوپ به ارائه مدل روابط صنعتی پرداخته است. چلبی نیز از اختلال های اجتماعی نام می برد که نظم اجتماعی را به خطر می اندازند. نظم / اختلال اجتماعی، نقش مهمی می تواند در روابط صنعتی بازی کند. با توجه به نظریات این دو نظریه پرداز، چارچوب نظری ارائه شد. در این تحقیق، از استراتژی موردپژوهی برای بررسی موضوع تحقیق استفاده شد. برای جمع آوری اطلاعات از روش های پیمایش و همچنین داده های ثانویه استفاده گردید. تضادهای کارگری و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن از سال 1390 تا 1402 شمسی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس منطق روش شناسی تحقیق، از گزاره های به دست آمده، تحلیل عاملی به عمل آمد. نتایج آماری حاصل از تحلیل عاملی و معیار KMO تأییدکننده مدل تحلیل عاملی بود. یافته های تحقیق حاکی از آن بود که عامل اختلال رابطه ای مهم ترین عامل تبیین کننده تضادهای کارگری است. عامل های اختلال توزیعی، اختلال نمادی و اختلال هنجاری به ترتیب عوامل دیگر تبیین کننده تضادهای کارگری بودند.

متاورس به عنوان تکنولوژی جدید در دنیای دیجیتال به زودی زندگی بشر را دگرگون خواهد کرد، به گونه ای که می توان ورود به متاورس را ورود انسان به عصر جدید خواند. به هر صورت این ابزار می تواند همچون سایر ابزارهای ارتباطی سبب تحولات اجتماعی و حتی باورها و ارزش ها می شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامعه شناختی فرصت ها و تهدیدهای متاورس در توسعه اقتصادی ـ اجتماعی ایران انجام شده است. این پژوهش از لحاظ هدف؛ یک پژوهش کاربردی است؛ و از لحاظ روش توصیفی ـ پیمایشی. جامعه آماری پژوهش مدیران شرکت های فعال در حوزه های شبکه های اجتماعی و کریپتوکارنسی می باشند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، انتخاب خواهند شد. اجرای تکنیک دلفی ارائه مدل جامعه شناختی فرصت ها و تهدیدات متاورس در توسعه اقتصادی اجتماعی ایران، تحلیل SWOT است. در این راستا تعیین پروتکل ها و استانداردهای تعاملی و تبیین ابعاد حقوقی این فضا و محتواهای تولید شده در آن و تقویت حکمرانی در این قلمرو از مهم ترین کارهای پیشروی سیاست گذاران و قانون گذاران بوده و بر این اساس تأمین امنیت سایبری و حریم خصوصی، شناسایی ریسک های احتمالی در متاورس، تقویت حاکمیت با توازن امنیت و آزادی در متاورس و آگاه سازی و آموزش مردم توسط رسانه ها جهت استفاده صحیح کاربران از متاورس ضروری خواهد بود.

یکی از عوامل بنیادی برای بقای هر جامعه مسئولیت پذیری اجتماعی است. همه افراد، سازمان ها و اصناف علاوه بر تکالیف مربوط به حوزه تخصصی خود، وظایفی نیز در قبال جامعه بر عهده دارند که اهتمام به آنها می تواند به حل بسیاری از مسائل جامعه منجر شود و حفظ و تقویت همبستگی اجتماعی را به همراه آورد. در این میان، مسئولیت اجتماعی ورزشکاران به عنوان یکی از اصناف مهم و اثرگذار جامعه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی مسئولیت اجتماعی ورزشکاران در ایران و با روش کیفی به انجام رسید. در این پژوهش، اقدامات و فعالیت های ورزشکاران مطرح ایرانی ناظر به موضوع مسئولیت اجتماعی و با روش نمونه گیری موارد استثنائی در بازه زمانی ده ساله 1394 تا 1403 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که اقدامات ورزشکاران در حوزه مسئولیت اجتماعی شامل سه مضمون عمده و فراگیر «کنش های خیرخواهانه و حمایتی»، «توسعه اجتماعی و فرهنگی» و «الگوسازی و مشارکت عمومی» می باشد. همچنین، اقدامات فردی میزان بیشتری از فعالیت های مسئولیت اجتماعی ورزشی را نسبت به سازمان های ورزشی در ایران به خود اختصاص داده است که از ضعف این سازمان ها و عدم برنامه ریزی مدون و نهادی در سیاست ها و ساختار آنها حکایت می کند. در پایان، پیشنهاد گردید که نهادهای متولی ورزش کشور در راستای توسعه مسئولیت اجتماعی ورزشکاران، رویکردی برنامه محور، نظام مند و مبتنی بر آموزش و ارزیابی اتخاذ کنند. تدوین «سند ملی مسئولیت اجتماعی ورزشکاران»، طراحی مشوق های حقوقی و رسانه ای، و آموزش مستمر اخلاق اجتماعی از جمله راهکارهایی است که می تواند زمینه ساز توسعه پایدار و انسانی تر ورزش حرفه ای در ایران شود.

کشور ایران از سویی با رشد قابل توجه عرضه نیروی کار جوان و از سوی دیگر با رشد ناچیز تقاضای نیروی کار مواجه است. از سویی برای جبران عقب ماندگی های رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور، راهی جز فعال کردن سایر بخش های اقتصادی از طریق کارآفرینی و کارآفرینان نیست، اما با توجه به نوپایی کارآفرینی زنان، مشکلات اجتماعی زیادی وجود دارد. کارآفرینی زنان در ابعاد مختلفی بررسی شده اما نگاه جامعه شناختی به کارآفرینی زنان با توجه به هویت خانوادگی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، موانع ناشی از هویت خانوادگی برای کارآفرینی زنان به صورت رویکرد کیفی مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور و شناخت عمیق از روش گراندد تئوری با نمونه گیری گلوله برفی استفاده شده است. جامعه آماری شامل متخصصین علمی و خبرگان در زمینه کارآفرینی و کارآفرینان زن بوده است. تعداد مصاحبه های کیفی غیر ساختارمند بر اساس اجماع نظرات به مصاحبه با 14 نفر از زنان کارآفرین موفق انجامید و سپس مدل مفهومی ارائه گردید. مدل استخراج شده از روش داده بنیاد نشان داد شرایط علی موانع توسعه یافتگی کارآفرینی زنان شامل: نقش تربیتی والدین، نقش همسر، الگوگیری از خانواده و انگیزه معیشتی خانوادگی است. شرایط زمینه ساز هویت خانوادگی در توسعه کارآفرینی زنان شامل نیل به استقلال مالی، نقش خانواده، داشتن حقوق نابرابر در خانواده، فرهنگ جامعه بوده است. اعتقادات خانوادگی، عدم همراهی همسر، فرهنگ خانوادگی، انجام فعالیت پنهان از خانواده، تبعیض جنسیتی در خانواده، تنگناها و مشکلات غیر مترقبه، تحمیل نقش زنانه، وظایف سنگین خانه داری و همسرداری و مسئولیت های مادرانه به عنوان عوامل مداخله گر هویت خانوادگی در توسعه کارآفرینی زنان شناسایی شدند.