علوم و فنون آبخاکی
سال:1403 | دوره:5 | شماره:2 |تعداد مقالات:6

جامعه مدنی، نقش کلیدی در ترغیب دولت ها به تصویب قوانین، برنامه ها و سیاست ها یا راهبردها در حوزه های مختلف و مسئول تلقی نمودنشان در قبال تعهداتشان بر عهده دارد ضمن این که تضمین این امر را نیز عهده دار هستند که سیاست گذاری های داخلی، قشر فقیر و آسیب پذیر را فراموش ن خواهد کرد. در نظام های حقوقی مختلف، برای جوامع مدنی نقش های متفاوتی لحاظ شده است. اهدافی که از این تحقیق دنبال می شود ارزیابی رویکرد نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپایی در زمینه نقش جامعه مدنی در فرآیند نظارت و تصمیم گیری و بررسی تمایزهای رویکردی آن ها در این زمینه است. روشی که در این تحقیق دنبال شده است، روش توصیفی-تحلیلی است، و سؤال اصلی که در این تحقیق وجود دارد آن است که رویکردهای نظام حقوقی ایران و اتحادیه ارو پایی در زمینه نقش جامعه مدنی در فرآیند نظارت و تصمیم گیری چیست و چه تمایزهایی با یکدیگر دارند؟ نتیجه تحقیق حاضر بدین صورت است که در نظام حقوقی ایران در اسنادی مانند سیاست های کلی نظام اداری، فرمان هشت ماده ای مقام معظم رهبری، بیانیه گام دوم انقالب صرفاً به ضرورت حمایت دولت از جوامع مدنی صحبت شده است. با این حال، هیچ گونه نقش فعالی برای جامعه مدنی در فرآیند نظارت و تصمیم گیری اتخاذ نشده اس ت و حتی در قانون حمایت از گزارش دهندگان فساد نیز که به تازگی به تصویب رسیده است، رویکرد بسیار مضیقی در زمینه حمایت از نقش جامعه مدنی در این زمینه لحاظ شده است. این در حالی که در نظام حقوقی اتحادیه اروپایی در قالب ساز و کارهایی هم چون ابتکار تسهیالت جامعه مدنی، امکان نقش آفرینی فعال برای جامعه مدنی در فرآیند تصمیم گیری لحاظ شده است به نحوی که یکی از معیارهای عضویت در اتحادیه اروپایی، همین موضوع لحاظ شده است.

هوش مصنوعی با ظهور انقلاب چهارم صنعتی به ویژه در علوم نظاامی دریاایی باه عنوان یک واقعیت مطرح شده است. سامانه ها ی نظامی دریاایی متتنای بار هاوش مصانوعی، کاربردهای مختلفی از جمع آور ی داده ها تا محاسته گر ی ها ی نظامی و تصم ی م گ ی ر ی را بار عهده دارند. هم چن ی ن سامانه ها ی هوش مصنوعی قابلیت کنترل از خاود، تنظایم گاری و اقدام خودکار نظامی را در ماوارد حماالد دریاایی ایا ای داده اناد. ساامانه ها ی هاوش مصنوعی امروزه تقر ی تاً در هر کاربرد نظامی دریایی مورداستفاده قارار م ی گ ی رناد. باا ایان حال، تمامی کاربردهای سامانه ها ی نظامی دریایی متتنی بر هاوش مصانوعی نم ی تواناد مصون از ایراد بوده و از این رو، متاحث مربوط به مساووییت مادنی ناشای از کااربرد ایان سامانه ها مطرح شده است. در همین راستا، چای ها یی مانند اعمال حاکمیت نیا مطارح م ی شود که بر طتق ماده 9 قانون مسووییت مدنی 1339 از موارد استثنای مسووییت مدنی است. سؤال اصلی که در این مقایه که به روش توصیفی-تحلیلی صاورد گریتاه اسات، این م ی باشد که مسووییت مدنی ناشی از کااربرد ساامانه ها ی نظاامی دریاایی متتنای بار هوش مصنوعی در مناطق مختلف دریایی به چاه صاورد از منظار نظاام حقاوق ایاران قابل ی ت تحلیل دارد؟ در پاسخ به این سؤال بایستی گفت که دو دساته اعماال بارای ایان سامانه ها قابل تصور است بدین معنا که در صورت ی که در مقاام اعماال حاکمیات باشاند و خسارتی به اشخاص وارد آید، بر اساس ماده 9 قانون مسووییت مدنی، مساووییتی متوجاه نیروهای مسلح دریایی نتوده و در صورد وجود اعمال تصد ی گر ی، این مساووییت مادنی قابلیت انتساب است.

اهمیت پوشش گیاهی یا کاربری اراضی به عنوان عامل پویا و مؤثر بر شرایط زیستی ایجاب می کند که همواره اطالعات دقیقی از آن تهیه و تغییرات مربوط به آن بررسی شود. تصاویر + ماهواره ای لندست 7 سنجنده ETM و لندست 8 سنجنده OLI جهت بررسی تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از شاخص های پوشش گیاهی دریافت، عملیات پیش پردازش روی تصاویر هر سنجنده انجام و شاخص های پوشش گیاهی NDVI و EVI برای هر سال تعریف و در نهایت با آستانه گذاری شاخص های مذکور کالس های منابع آبی، پوشش گیاهی ضعیف، پوشش گیاهی متوسط و پوشش گیاهی متراکم طبقه بندی شدند. ارزیابی نقشه های طبقه بندی شده بر اساس شاخص های NDVI و EVI در هر سال با استفاده از صحت کلی و ضریب کاپا به ترتیب نشان داد که شاخص EVI ( /65 93 و /89، 0 /86 95 و /91، 0 /33 96 و /92 0( در هر سال باالت ر از شاخص NDVI می باشد. بررسی تغییرات پوشش گیاهی طبقه بندی شده بر اساس شاخص های NDVI و EVI نشان می دهد که سطح منابع آبی در بازه زمانی 23 ساله به میزان /51 0 درصد کاهش یافته، سطح پوشش گیاهی ضعیف در سال 2000 از 26 و 25 درصد به 28 و 27 درصد در سال 2023 افزایش یافته، سطح پوشش گیاهی متوسط در سال 2000 از 16 و 17 درصد به 12 و 13 درصد در سال 2023 کاهش یافته و سطح پوشش گیاهی متراکم در سال 2000 از /98 55 و 55 درصد به /63 58 و /60 59 درصد در سال 2023 افزایش یافته است. بررسی روند تغییرات پوشش گیاهی و آگاهی از روند تخریب آن به عنوان یکی از داده های مهم در برنامه ریزی و اعمال مدیریت صحیح در حفاظت و احیا مناطق حفاظت شده می باشد.

در بسیاری از مطالعات ژئومورفولوژی ساحلی، شفافیت آب را که شاخص مفیدی در مطالعه رسوبات معلق و کیفیت آب سواحل دریاها است، با استفاده از اندازهگیری SDD میتوان بررسی کرد. در این تحقیق با هدف سنجش و برآورد عمق سشی دیسک، از تصاویر سنجنده مادیس و الگوریتمهای آنالیزی تحلیلی جهت بررسی شفافیت آب در سواحل شمال غربی خلیج فارس استفادهشده است. در این راستا بیش از 65 داده در 6 ایستگاه جمعآوریشده و مجموعه دادههای برآورد شده با استفاده از الگوریتمها در برنامه MATLAB کدنویسی و تبدیل به ماتریس عددی متناسب با برنامهی GIS Arc شده و اطالعات عددی استخراج گردید. همچنین رگرسیون خطی دادههای میدانی و اعداد به دست آمده از باندها محاسبه گردید و فرمولهای رگرسیونی در برنامهی متلب همراه با ماسکهای برش داده شده، قرار گرفتند و تصاویر رقومی ایجاد شدند. در نهایت با سنجش و اعمال روابط با دادههای میدانی این پارامتر مقایسه شدهاند. در این رابطه ضریب تعیین؛ برای الگوریتم QAA برابر 0. 71= �� 2 برای الگوریتم SA برابر با 0. 75= �� 2 و در نهایت 2 برای الگوریتم EMP برابر با 0. 86= �� محاسبه شده و RMSE این مجموعه نیز به ترتیب، 1/7 1/3 و 0/92 برآورد شده است. مطابق نتایج پژوهش در آب های ساحلی عمق سشی دیسک به شدت تحت تاثیر رسوبات معلق می باشد و در حالیکه الگوریتمهای نیمه تحلیلی نتایج امیدوارکنندهتری را نشان می دهند، اما الگوریتم EMP به دلیل حساسیت کمتر نسبت به اثرات جوی، نتایج بهتری را به دست آورد.

طراحی، ساخت و نصب سازه های دریایی با توجه به شرایط خاص منطقه اجرا شده و بارهای وارد بر آن ها، در زمینه پیشرفته ترین مسائل مهندسی قرار دارد و امروزه پژوهش های بسیاری در زمینه های مختلف آن، تحت بارهای ناشی از موج و جریان های دریایی انجام گرفته است. یکی از اصلی ترین مسائل در طراحی سکوهای دریایی بروز پدیده خستگی در اتصاالت است، آنالیز خستگی به روش های مختلف از جمله روش طیفی و قطعی و تعیین عمر خستگی سکو را ضروری می سازد. با توجه به ماهیت تکراری بارهای ناشی از امواج، اعضای لوله ای سازه که با اتصاالت جوشی به یکدیگر متصل شده اند، در معرض تنش های تکراری قرار گرفته و در صورت تداوم بارگذاری، گسیختگی ناشی از خستگی در آن ها محتمل می باشد. این اتصاالت به دلیل شکل خاص هندسی دارای نقاط با تمرکز تنش باال می باشند که بسیار مستعد بروز پدیده خستگی بوده و به همین دلیل تحلیل خستگی اتصاالت سازه به عنوان ضعیف ترین نقاط در برابر خستگی، یکی از عوامل مهم در طراحی سکوها به شمار می رود. در این پژوهش به مبحث تحلیل گسترش ترک بر اثر خستگی در اتصاالت سکوهای ثابت فلزی فراساحلی پرداخته شده و از سکوهای موجود در منطقه خلیج فارس استفاده گردیده است که همانند سکوی 15 SPD واقع در منطقه پارس جنوبی می باشد. جهت تهیه مدل از نقشه های شرکت ملی نفت ایران استفاده گردیده و نیروی امواج درجهات اصلی به سازه وارد شده و تحلیل گسترش ترک انجام می شود. همچنین جهت مدل سازی از نرم افزار آباکوس که یک برنامه اجزای محدود است استفاده گردیده است.

پایش اثرگذار و به نگام خشکسالی میتواند در مدیریت به ینه منابع آبی کمک فراوانی نماید و هزینه های ناشی از خشکسالی را به حداقل برساند. هدف این پژوهش، پایش خشکسالی کشاورزی با استفاده از نمایههای ماهوارهای وضعیت پوشش گیاهی )VCI )و وضعیت دمایی )TCI )استان ساحلی گیالن طی ماههای فصل رشد )می تا سپتامبر( دوره 2000 تا 2021 و مقایسه نمایه های مذکور با نمایه بارش استاندارد شده (SPI (در بازههای زمانی 1 و 12 ماهه می باشد. نتایج بررسی تغییرات مقادیر سری زمانی در ایستگاههای ساحلی آستارا، بندر انزلی و رشت نشان داد که بر اساس مقادیر نمایههای SPI و TCI، خشکسالی های خفیف تا بسیار شدید حدود 16 درصد و بر اساس نمایه VCI، حدود 1/5 درصد وقایع را شامل میشود. درحال یکه طبقات ترسالی متوسط تا بسیار شدید مطابق با نمایههای TCI و VCI بخش های قابلتوجهی از محدوده مورد بررسی را به ترتیب بین 69 تا 96 درصد دربر می گیرد. مطابق با نمایه های مزبور، به ترتیب 15 و 2/5 درصد از تعداد رخدادهای خشکسالی در شرایط نرمال و نزدیک به نرمال ثبت شده است. بر مبنای نتایج حاصل از ضرایب همبستگی، نمایه TCI به عنوان بهترین نمایه جهت پایش خشکسالی کشاورز ی استان گیالن انتخاب گردید. نتایج تحلیل نقشه های حاصل از نمایه های خشکسالی VCI و TCI نیز نشان داد وضعیت خشکسالی متوسط تا بسیار شدید بیشتر در نواحی جنوبی استان گیلان قابل مشاهده است. دامنه های شمالی و سایر قسمتهای استان گیالن از وضعیت مطلوبی برخوردار بوده و عمدتاً در طبقات ترسالی خفیف تا بسیار شدید قرار گرفته اند.