مطالعات سیاسی و بین المللی
سال:1404 | دوره:2 | شماره:1 (پیاپی 5) |تعداد مقالات:6

1امروزه در جهان هیچ دولتی قادر نیست نیازهای مردم و کشور خود را به تنهایی حل نماید. نظام های سیاسی برای حل مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و همچنان تداوم و بقا، نیازمند کسب مشروعیت ملی و شناسایی بین المللی هستند. مشروعیت زمینه رضایت و مشارکت مردم را فراهم می کند و این دو به ثبات و امنیت منجر می شود و مسیر توسعه و ترقی کشور را هموار می کند. شناسایی هم زمینه عضویت یک دولت در جامعه جهانی و ارتباط بین دولت ها را فراهم می نماید. هراندازه دولت ها در جلب رضایت مردم خود توانمند باشند، به همان میزان در روابط خود با کشورهای دیگر موفق هستند. امارت اسلامی افغانستان، با وجود تأمین امنیت در کشور (که موردقبول بسیاری از دولت های جهان و سازمان ملل) است و تلاش های گسترده دستگاه دیپلماسی وزارت امور خارجه، هنوز موفق به کسب شناسایی ازسوی جامعه جهانی نشده است. به نظر می رسد برداشت های متفاوت مسئولان امارت اسلامی و جامعه جهانی از اصول، قواعد و سازوکارهای بین المللی در مورد مفاهیمی مانند مشروعیت، شناسایی، نظام سیاسی و روابط بین الملل، حق تعین سرنوشت، حاکمیت و... موجب این امر شده و این مسئله مشکلات عدیده ای را برای حکومت و مردم افغانستان در پی دارد. ازسوی دیگر، تأکید بر ضرورت تعامل از جانب طرفین و گسترش روابط افغانستان با برخی از کشورهای مهم منطقه وجهان، نشانه های حل معضل شناسایی را نمایان می کند. دراین نوشته سعی شده مسئله شناسایی دولت ها از منظر حقوقی و سیاسی، بررسی و چالش های جامعه جهانی با امارت اسلامی طرح و راه حل موردنظر نویسنده ارائه شود.

1هوش مصنوعی تأثیراتی مهم بر زندگی انسان در ابعاد مختلف دارد. تأثیرات هوش مصنوعی بر مسائل بین المللی به ویژه امنیت بین المللی موضوعی است که در این نوشتار بررسی می شود. هوش مصنوعی دارای تأثیرات جدی بر محیط بین المللی، مفاهیم، مسائل و نظریه های روابط بین الملل می باشد. امنیت بین الملل به عنوان یکی از مسائل مهم بین المللی، تحت تأثیر این پدیده با تحول و دگرگونی جدی روبه رو شده است. مسئله اصلی این است که امنیت بین الملل تحت تأثیر هوش مصنوعی با چه دگرگونی روبه رو شده است؟ در پاسخ به این سؤال و با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی بر این گزاره استدلال می شود که هوش مصنوعی امنیت بین الملل را از نظر مفهومی، سطح، ابعاد و مرجع با دگرگونی عمیق و گسترده روبه رو نموده است. جایگزینی امنیت هویتی و داده محور به جای امنیت دولتی، برجسته شدن سطح امنیت فردی به جای امنیت جمعی، غلبه امنیت سایبری و مجازی بر امنیت عینی و پررنگ شدن نقش امنیت داده و اطلاعات در مرجع امنیت از مهم ترین نمودهای تحول امنیت بین المللی تحت تأثیر هوش مصنوعی است که در این نوشتار مطالعه و بررسی می شود.

1ابوحنیفه از فقیهان اعدالی و خردگراست که آرای سیاسی او نقطه عطفی در تاریخ فکری و سیاسی مسلمانان به شمار می رود. آرای برآمده از ذهن جستجوگر او نه تنها بر روزگار وی تأثیر گذاشت، بلکه اعصار بعد از خود را نیز متأثر کرد. اهمیت آرای سیاسی ابوحنیفه در این است که حاصل تعامل موفقیت آمیز نص و زندگی سیاسی است که با هدف  برون رفت جامعه از وضعیت آشفته و نابسامان به سمت وضعیت مطلوب طراحی شده است. این پژوهش در تلاش است با بهره گیری از روش و منطق جستاری اسپریگنز بحران های فکری و سیاسی عصر ابوحنیفه و راه حل های پیشنهادی وی را برای خروج ازوضعیت آشفته به سمت وضعیت مطلوب بررسی کند. در تطابق با منطق جستاری اسپریگنز، یافته های پژوهش نشان می دهد که ابوحنیفه در مشاهده بی نظمی های اجتماعی و در مرحله تشخیص درد، علت العلل تمام بی نظمی ها را استبداد سیاسی و آشفتگی فکری می دانست و این عوامل را به مثابه علت العلل بیماری های زمانه اش مطرح می کند. تأسیس سامان سیاسی تحت زعامت فرد محق، یعنی فرد عادل و درستکار و نیز خروج از تنگ نظری های اعتقادی، تدوین مجموعه قواعد به منظور پاسخ گویی به حوادث واقعه، تمسک به اصل مدارا، مناظره و گفتگوهای آزاد علمی تجویزها و راه حل هایی است که ابوحنیفه برای بسامان کردن امور جامعه خود ارائه می کند.

1مدیریت منازعه و عدم ورود به جنگ تمام عیار میان دو کشور متخاصم جنوب آسیا، یعنی هند و پاکستان، پس از سال 1998 معلول عوامل مختلفی بوده است. در کنار عوامل مختلفی همچون تحول در سیاست خارجی هند و تغییر ساختار نظام بین الملل از دوقطبی به چندقطبی، نقش بازدارندگی هسته ای میان دو کشور باید به صورت ویژه بررسی شود. سؤال این مقاله آن است که چشم انداز تشدید تنش میان هند و پاکستان در آینده چگونه خواهد بود؟ آنچه که در این نوشتار آزمون شده این است که موازنه قدرت ایجادشده میان هند و پاکستان در حوزه هسته ای، همان گونه که منازعات این دو کشور را از حالت درگیری مستقیم خارج کرده و به سمت عدم جنگ مستقیم و تمام عیار نظامی سوق داده است، در آینده نیز می تواند از همین منطق پیروی کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که دو کشور قبل از هسته ای شدن وارد جنگ های خشونت بار شده اند؛ اما پس از هسته ای شدن در سال 1998، منازعات دو طرف مدیریت شده و محدود بوده است. تسلیحات هسته ای و وجود دنیایی با قابلیت انهدام قطعی متقابل باعث شده تا دو کشور الگوی رفتار عقلانی را در سیاست خارجی خود در نظر بگیرند و در سایه بازدارندگی هسته ای وارد جنگ تمام عیار نشوند.

1روابط سیاسی افغانستان و ایران در گذشته و حال از عوامل مختلفی از جمله تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی تأثیر پذیرفته است. مسئله تحقیق این است که تغییرات اقلیمی که به کاهش منابع آبی منجر می شود، چقدر بر روابط سیاسی دو کشور افغانستان و ایران تأثیرگذار است. یافته های تحقیق نشان می دهد تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی، روابط خارجی افغانستان و ایران را در چند موضوع تحت تأثیر قرار داده است: افزایش تنش های سیاسی بین کابل و تهران، درگیری و تنش های مرزی ناشی از کاهش آب، تهدید امنیت محیط زیستی شامل افزایش ریزگردها، نابودی وحوش، مشکل تنفسی افراد، و... . گسترش مهاجرت ها از افغانستان و اتخاذ سیاست های سخت گیرانه علیه مهاجرین در ایران، و سرانجام همگرایی و همکاری به منظور حل مسائل ناشی از کاهش منابع آبی و تغییرات اقلیمی. این تحقیق به صورت کتابخانه ی و با جمع آوری اسناد و با روش توصیفی- تبیینی انجام و هم زمان از چهارچوب نظری مکتب کپنهاک استفاده شده که نگاه فراسنتی به امنیت ملی و امنیت محیط زیستی دارد.

1لیتیوم به عنوان یکی از منابع استراتژیک حیاتی، نقشی کلیدی در توسعه فناوری های نوین به ویژه در تولید باتری های لیتیوم-یونی برای وسایل نقلیه برقی و ذخیره سازی انرژی های تجدیدپذیر ایفا می کند. افزایش تقاضای جهانی برای این عنصر، اهمیت ژئوپلیتیکی آن را دوچندان کرده است. افغانستان با دارا بودن ذخایر بالقوه لیتیوم، در مرکز توجه قدرت های منطقه ای و جهانی قرار دارد؛ اما به دلیل ناامنی های داخلی، ضعف مدیریتی، کمبود زیرساخت ها و نبود سیاست های شفاف و پایدار، تاکنون نتوانسته است بهره برداری مؤثر از این منابع داشته باشد. هدف این تحقیق، تحلیل اهمیت ژئوپلیتیکی لیتیوم افغانستان در سیاست جهانی و ارزیابی ظرفیت های کشور برای استخراج و بهره برداری بهینه از این منبع استراتژیک است. سؤال اصلی تحقیق این است که اهمیت ژئوپلیتیکی لیتیوم افغانستان در سیاست جهانی چیست و ظرفیت های موجود برای بهره برداری از آن تا چه میزان است؟ ذخایر لیتیوم، افغانستان را به بازیگری مهم در رقابت های ژئوپلیتیکی تبدیل کرده و بهره برداری مؤثر از این منابع می تواند نقش قابل توجهی در توسعه اقتصادی و سیاسی کشور داشته باشد. چهارچوب نظری و مفهومی تحقیق براساس نظریه ژئوپلیتیک تنظیم شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. نتایج نشان می دهد باوجود ظرفیت اقتصادی عظیم، موانعی چون ناامنی، کمبود فناوری و ضعف مدیریتی مانع بهره برداری بهینه شده اند؛ اما فرصت هایی نظیر موقعیت جغرافیایی استراتژیک، امکان همکاری های بین المللی و جذب سرمایه گذاری خارجی، می تواند زمینه ساز توسعه پایدار و ارتقای جایگاه ژئوپلیتیکی افغانستان شود.