پژوهش های ادیانی
سال:1396 | دوره:5 | شماره:9 |تعداد مقالات:6

جایز نبودن طلاق در مسیحیت و احکام مترتب بر آن همواره برای مسیحیان، به ویژه کاتولیک ها، مشکلات فراوانی به دنبال داشته است. در دوره معاصر مسائلی چون ازدواج های مدنی بدون رعایت قوانین کلیسایی و زندگی های مشترک بدون ازدواج رسمی و شرعی کلیسا را با مشکل مواجه کرد و نگرانی در خصوص فاصله گرفتن بیشتر مومنان از ایمان و سنت مسیحی، کلیسا را به چاره اندیشی، بازنگری و اصلاح قوانین کلیسایی واداشت. این مقاله دیدگاه برخی الاهی دانان همچون هانس کونگ و کاسپر را در این زمینه می کاود و به تغییرات و تصمیمات کلیسا در این موضوع اشاره می کند. مطالبات عمومی و اندیشه های نوعالمان مسیحی، کلیسا را بر آن داشت تا با تشکیل شورای اسقفی ویژه ای در این باره تصمیم گیری کند. این شورا در قوانین کتاب مقدسی مربوط به طلاق تغییری ایجاد نکرد، ولی در تبعات مترتب بر آن تا حدی انعطاف نشان داد و شرکت در آیین عشای ربانی را به حسب مورد و با تشخیص کلیسای محلی اجازه داد.

پژوهندگان کیش مانی بسیار اشاره کرده اند که کیش مانی از جمله فرقه های گنوسی است. گنوسی ها از میان انجیل های رسمی، انجیل یوحنا را برگزیده اند، از آن روی که دربردارنده عناصر گنوسی درباره تصلیب و رستاخیز عیسی مسیح است. از آنجا که مانی و مانویان انجیل های رسمی را به گفته ابوریحان بیرونی مجعول می دانستند، از اصل انجیل های رسمی استفاده نکرده اند. نگارنده در پژوهش پیش رو نشان خواهد داد که مانی و مانویان دست کم از انجیل یوحنا که گنوسیان به این انجیل توجه داشته اند، به دلیل داشتن گرایش های گنوسی، مستقیم یا غیرمستقیم بهره برده اند، بر همین بنیان، یکی از متن های پارتی مانوی درباره تصلیب (ویراسته انریکو مورانو) را برگزیده و در پی مطابقت و سنجش آن با انجیل یوحنا برآمده تا ویژگی های گنوسی متن پارتی را بازنماید.

قاعده طلایی در اخلاق ایجاب می کند که «دیگران را چون خویشتن دوست بداریم» یا «با دیگران آن گونه رفتار کنیم که دوست داریم با ما رفتار شود»، قاعده ای که گاه به صورت سلبی بیان می شود: «چیزی را که برای خود دوست نمی دارید برای دیگران نیز دوست نداشته باشید». اما این «دیگران» چه کسانی هستند؟ این آموزه ساده در دل خود پیچیدگی های فراوانی دارد. مفسران کتاب مقدس بر سر تفسیر این آموزه مشاجرات بسیار داشته اند. نزد برخی مفسران، «دیگران» صرفا به هم کیشان اشاره دارد و قاعده طلایی رفتار اخلاقی را صرفا با آنان لازم می دارد. در نزد گروهی دیگر، «دیگران» قدری عام تر تعریف می شود. مفسران عام گرا معتقدند کتاب مقدس رفتار اخلاقی و محبت در حق همه انسان ها را لازم شمرده است. در این میان مفسرانی هستند که با در نظر گرفتن درجاتی برای محبت، معتقدند محبت کامل فقط باید در حق هم کیشان صورت پذیرد و پایین ترین درجه محبت معطوف به ناهم کیشان است. این مقاله می کوشد دیدگاه الاهیاتی مسیحیت را درباره این مساله بکاود. برای بررسی دیدگاه های این دین به سراغ متون مقدس و منابع تفسیری آن رفته است.

در این مقاله، به دو آیه مهم دستور به حجاب (آیات 59 احزاب و 31 نور) و سیر تفسیر آنها در طی تاریخ می پردازم و با استفاده از نظریه دریافت، به این نتیجه می رسم که در دوران مدرن، یعنی اواخر قرن نوزدهم، تفسیر آیات حجاب و به ویژه توجیه همراه با آن تحول می یابد. در تفسیر پیشامدرن مفسران بیشتر در پی آن بوده اند که توجیه را به تفاوت طبقاتی میان زنان آزاد و کنیزان مربوط کنند. در این دوران حفظ عفت معمولا به خانه نشینی زنان مربوط می شد. اما در دوران مدرن تفاسیر تحولی جدی پیدا کرد. مهم ترین هدف برای پوشش سر حفظ عفت فردی و اجتماعی دانسته می شد. این تحول چند عامل احتمالی دارد: ظهور توجیهات عقلانی برای احکام پس از دوران اصلاح، الغای برده داری، و حضور فعال زنان در جامعه. این تحول را همچنین با استفاده از نظریه رهایی بخش «گفتمان وارونه» می توان توضیح داد.

عصر ایلامی (عیلامی)، در مقام بخشی از تاریخ سرزمین ایران، اهمیت بسزایی در مطالعات روشنگرانه دیگر دوره های تاریخی، از جمله هخامنشیان، دارد. باورهای اعتقادی عیلامیان، که خود به نوعی تلفیقی از عناصر حاصل از جبر جغرافیایی و همچنین ارتباط فرهنگی با بین النهرین و ریشه های تاریخی و قومی این مردمان است، در روزگار پس از انقراض واحد سیاسی تحت نام عیلام، نیز همچنان تداوم داشته است. هدف از پژوهش حاضر بررسی آن دسته از عناوین خدایان و همچنین نمادهای مذهبی عیلامی است که به دلایل متعددی در عصر هخامنشی و حتی پس از آن نیز محترم و بوده و حتی پرستش می شده است. این مقاله به دنبال پاسخ گویی به این پرسش برآمده که کدام یک از عناصر مذهبی و نمادین عیلامی در دوره هخامنشی مجددا محترم بوده و پرستش می شده است. بدین منظور با رویکرد توصیفی تحلیلی به اثبات می رساند که خدایان و نمادهای مذهبی عیلامی به صورت دگردیسی شده یا دست خورده در دوره هخامنشی، چه در آثار هنری و چه مستقیم، اهمیت شایانی داشته اند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.