افق های زبان
سال:1402 | دوره:7 | شماره:4 (Serial No. 18) |تعداد مقالات:6

بررسی موردی حاضر یک دوره آموزشی نوآورانه با شرکت 14 دانشجو معلم ایرانی مقطع کارشناسی در رشته آموزش زبان انگلیسی را گزارش می کند. این دوره بر اساس نظریه آموزش معلمان مبتنی بر شایستگی ارزیابی تدریس دانشجو معلم ها به وسیلة سه منبع (خود، گروه همتا و مدرس تربیت معلم) و بر اساس ابزار مشاهده معلم طراحی شد. هدف در درجه نخست این بود که ببینیم آیا بین این سه منبع در ارزیابی عملکرد دانشجو معلمان همخوانی وجود دارد و دوماً اینکه بدانیم نگرش شرکت کنندگان دوره نسبت به دوره و سه حالت ارزیابی چگونه است. همبستگی پیرسون نشان داد که ارزیابی گروه همسالان هم با مدرس تربیت معلم و هم با خود-ارزیابی تااندازه ای همخوانی دارد. یافته های به دست آمده از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با دانش آموزمعلم ها نشان داد که آن ها بیشتر از خودارزیابی به ارزیابی گروهی و مدرس تربیت معلم رغبت نشان می دهند و این دوره سبب می شود که آن ها با تأمل بیشتری تدریس کنند.

پژوهش حاضر به بررسی ساختار گونه متنی چکیده مقاله های چاپ شده در مجله های داخلی و بین المللی در رشته تاریخ پرداخته است. در این راستا، پیکره ای مبتنی بر 80 چکیده (40 مقاله داخلی و 40 مقاله بین المللی) از جنبه حرکت های بلاغی تشکیل دهنده شان با در نظر گرفتن مدل پنج-حرکتی هایلند (2005) مورد بررسی و تحلیل گونه ای قرار گرفت. یافته های تحلیل گونه متنی نشان داد حرکت های بلاغی بخش هدف و مقدمه در چکیده های داخلی و حرکت های بلاغی مقدمه، هدف و نتیجه در چکیده های بین المللی فراوانی بالایی داشتند. تجزیه و تحلیل نشانگرهای فراگفتمان تعاملی نشان داد که تقویت کننده ها رایج ترین مقوله در دو گروه چکیده ها بودند. با این وجود، ابزارهای ترغیبی بیشتر توسط نویسنده های داخلی مورد استفاده قرار می گرفت، در حالی که متون پژوهشگران بین المللی بیشتر مشتمل بر ارجاع به خود بودند. یافته ها نشان دهنده ذهنیت آگاهانه و الگوهای مناسب تعامل برای ارائه گزارشی متقاعدکننده از هدف ها و یافته های پژوهش در رشتة تاریخ بود. این یافته ها پیامدهای آموزشی برای دوره های مهارت نوشتاری با اهداف ویژه دارند که هدف آن مجهز ساختن اعضای تازه کار جامعة گفتمانِ تاریخ با ابزارهای لازم برای پایبندی به قراردادهای عمومی و تعاملی است.

این مقاله گزارشی مبسوط از تحلیل نیازهای زبان آموزان در مرحله های مختلف پیشبرد درس ترجمة شفاهی پیاپی در مقطع کارشناسی ارائه می دهد. شرکت­ کنندگان این پژوهش 32 دانشجوی مترجمی کارشناسی بودند. از دو پرسشنامه برای شناسایی کمبودها و خواسته ­ها در ابتدا و انتهای نیم سال تحصیلی و از یادداشت­های تعمق محور زبان­آموزان به عنوان ابزاری در دست یابی پیوسته به کمبودهایشان استفاده شد. در هر مرحله، پس از شناسایی کمبود و یا خواسته، تصمیم هایی در مورد تغییرات لازم در روند درس گرفته و اجرا شد، و تأثیر آن در دیدگاه زبان آموزان بررسی شد. کمبودهای پیوسته عمدتاً ضعف در درک مطلب شنیداری و یادداشت برداری در زبان دوم بود. بررسی کمبودها در انتهای نیم سال نشان داد که گرچه بیشتر زبان­آموزان قبول داشتند که در یادداشت ­برداری، درک مطلب شنیداری و ترجمة شفاهی پیاپی پیشرفت کرده ­اند، تقریباً نیمی از آن ها احساس نمی کردند که اعتماد به نفس لازم برای شرکت در فعالیت­های کلاسی را داشته باشند. همچنین، تحلیل خواسته­ ها نشان داد درصد بالایی از زبان آموزان معتقدند مواد آموزشی و فعالیت­های درنظرگرفته­ شده برای کلاس در پیشرفت آن ها مؤثر بوده­ است. با این ­حال، فعالیت­هایی که لازمة آن تعامل و مشارکت بود محبوبیت کمتری داشتند. یافته های بررسی کمبودها در انتهای نیم سال و این مشاهده هر دو نشان داد که لازم است در برنامة درسی طراحی ­شده تغییراتی ایجاد کرد تا فضایی آرام برای تعاملات به وجود آید. اگرچه این بررسی در محیطی علمی انجام شد، اما با توجه به اینکه نمونه­ای عملی از تحلیل نیازهایی که می تواند انجام شود مبسوط است، می­تواند آموزه هایی برای مراکز آموزشی دیگر نیز داشته باشد. افزون بر این، ماهیت مشکلاتی که زبان آموزان گزارش دادند و اقدام هایی که در رویارویی با آن انجام شد می­تواند در بافت های دیگر نیز کمابیش یکسان باشد.

مدیریت گفتمان با به کارگیری گفتمان نماها در فرایند تعاملات انسانی انجام می گیرد. پژوهش حاضر به بررسی ترجمة پرکاربردترین، پیچیده ترین و مبهم ترین گفتمان نمای قرآنی «و» به زبان فارسی پرداخت. دو نظریه انسجام در گفتمان و تحلیل معادل های ترجمه مبانی نظری این پژوهش را تشکیل دادند. دو ترجمه فارسی بر اساس نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل پیکره های موازی در زبان فارسی نشان داد که ترجمة این گفتمان نمای تفصیلی به شکلی خلاقانه و پویا با استفاده از چهار مقوله گفتمان نماهای تقابلی، تفصیلی، توالی و استنباطی و ترکیب های مختلف آن ها انجام شده است. این رویکرد خلاق، انعطاف پذیر و پویا در تحلیل پیکره های موازی نشان داد که ترجمه یک پدیده پیچیده کاربردشناختی، فرهنگ-بنیان و گفتمان-محور است. ترجمه نظام آفرینش گفتمانی پویاست که با استفاده از رویکردهای نظری مختلف در تحلیل گفتمان و کاربردشناسی انجام می شود که در چارچوب آن مترجم به غنی سازی واژه ها و پاره گفته های بین زبان ها، فرهنگ ها و گفتمان ها اقدام می کند. به سبب اینکه این رویکردهای خلاق و انعطاف پذیر در حوزه های فرهنگ نگاری، برنامه ریزی آموزشی و دیگر حوزه های آموزش و پژوهش ترجمه استفاده نشده اند، به پژوهشگران، مدرسان و دیگر مسئولان پیشنهاد می شود تا به بازنگری رویکردهای خود بر اساس یافته های پژوهشی اقدام نموده و کاربردهای برآمده از داده های موازی را مورد تجدید نظر قرار دهند.

تغییرات انگیزشی با وجود آنچه در گذشته پنداشته می شد دیگر به عنوان یک پدیده ثابت مد نظر قرار نمی گیرد. این تغییرات اکنون به عنوان یکی از عناصر تفاوت فردی انگاشته شده است که پیوسته تحت تأثیر عوامل بافتی قرار می گیرد. پژوهش حاضر با استفاده از دیدگاه سیستم پویا و بر اساس نظریه خودانگیزشی زبان دوم دورنیه (2005) برای بررسی تغییرات رفتاری و انگیزشی زبان آموزان زن و مرد در سطوح مختلف مهارت زبانی بازه زمانی را مد نظر قرار داده است. به این منظور تعداد 590 نفر دانشجوی زن و مرد در سطح مبتدی تا متوسطه بالا پرسشنامه عاملی انگیزشی در بازه زمانی یک ماهه و در طول یک نیم سال تحصیلی را تکمیل نمودند. یافته ها نشان داد که انگیزش دانشجویان احتمالاً تحت اصول سیستم پویا قابل ارزیابی بوده است. ما همچنین دریافتیم که انگیزش دانشجویان چگونه در طول بازه زمانی تغییر کرده و چگونه می توان این تغییرات را به گونه ای نسبتاً ثابت پیش بینی نمود. افزون بر این، نشان داده شد که پیشرفت های رفتاری و انگیزشی تحت تأثیر سطوح مختلف مهارت زبانی و جنسیت دانشجویان قرار گرفته است. کاربردهای آموزشی و پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی نیز ارائه گردید.

کاستن از اضطراب در یادگیری زبان خارجی از دیرباز یکی از نگرانی های بسیاری از معلم ها بوده است. پژوهش کنونی به بررسی اثرات سه مدل ارزیابی پویا بر اضطراب شنیداری و گفتاری زبان خارجی متمرکز بود. شرکت کنندگان در پژوهش تعداد 120 فراگیر زبان انگلیسی ایرانی سطح پیش میانی در آموزشگاه زبانی در قزوین، ایران بودند. زبان آموزان به طور تصادفی در چهار گروه (سه گروه آزمایشی و یک گروه کنترل) قرار گرفتند. پیش از آغاز آموزش، همگونی زبان آموزان به لحاظ سطح بسندگی با آزمون بسندگی آکسفورد کنترل شد. سپس پرسشنامه های اضطراب شنیداری و گفتاری به عنوان پیش آزمون به هر چهار گروه داده شد. آن گاه، به مدت 10 جلسه، زبان آموزان گروه اول آموزش شنیدار و گفتار خود را با رویکرد سنجش قابلیت یادگیری بودلف دریافت نمودند؛ درحالی که گروه دوم با رویکرد گاتکس لرنست؛ گروه سوم با رویکرد آزمون-محدودیت ها مورد ارزیابی قرار گرفتند. درنهایت، گروه کنترل به صورت سنتی و معلم محور مورد آموزش قرار گرفت. در جلسه دوازدهم، همان پرسشنامه ها به عنوان پس آزمون به همه گروه ها داده شد. داده های به دست آمده با به کارگیری فرایند آماری تحلیل کوواریانس مورد پردازش قرار گرفت. پس از در نظر گرفتن تفاوت های اولیه، در اضطراب شنیداری و گفتاری گروه ها در پس آزمون مختلف تفاوت معنا داری به دست آمد. بر اساس یافته ها، گروه هایی که بر اساس آزمون-محدودیت ها و لرنست مورد ارزیابی قرار گرفته بودند در پیش آزمون اضطراب شنیداری و گفتاری کمتری داشتند. چنین نتیجه گیری می شود که به کارگیری مدل های ارزیابی پویا می توانند اضطراب شنیداری و گفتاری زبان آموز را کاهش و تولید زبانی آن ها را افزایش دهند. این یافته ها می توانند کاربردهای مهمی برای زبان آموزان، معلم ها و طراحان مطالب درسی داشته باشد.